%@@1 % File name : manu.itx %-------------------------------------------- % Text title : manusmR^iti % Author : % Language : Sanskrit % Subject : philosophy/hinduism/religion % Description/comments : ????Source % Transliterated by : Michio Yano, Y.Ikari, Avinash Sathaye sohum at ms.uky.edu % Proofread by : Michio Yano, Y.Ikari, Avinash Sathaye sohum at ms.uky.edu % Latest update : November 1, 2010 % Send corrections to : sanskrit@cheerful.com % % Special Instructions: % i1h.hdr,ijag.inc,itrans.sty,multicol.sty,iarticle.sty % Transliteration scheme: ITRANS 5.2 % Site access : % http://sanskritdocuments.org % http://sanskrit.gde.to/ %----------------------------------------------------- % The text is to be used for personal studies and research only. % Any use for commercial purpose is prohibited as a 'gentleman's' % agreement. % @@2 % % Commands upto engtitle are % needed for devanaagarii output and formatting. %-------------------------------------------------------- \documentstyle[11pt,multicol,itrans]{article} %\documentclass[11pt]{article} %\usepackage{multicol} #include=ijag.inc #endwordvowel=.h \portraitwide \parindent=100pt \let\usedvng=\Largedvng % for 1 column \pagenumbering{itrans} \def\engtitle#1{\hrule\medskip\centerline{\LARGE #1}} \def\itxtitle#1{\medskip\centerline{\LARGEdvng #1}\medskip\hrule} \def\endtitles{\medskip\obeyspaceslines} %% \begin{document} \engtitle{.. ManusmRti ..}## \itxtitle{.. manusmR^iti ..}##\endtitles ## \separate \separate \centerline{adhyAya 1} \medskip \EN{M1.01a/} manumekAgramAsInamabhigamya maharShayaH | \EN{M1.01c/} pratipUjya yathAnyAyamidaM vachanamabruvan.h || \BC\.\SC|| \EN{M1.02a/} bhagavan.h sarvavarNAnAM yathAvadanupUrvashaH | \EN{M1.02c/} antaraprabhavAnAM cha dharmAnno vaktumarhasi || \BC\.\SC|| \EN{M1.03a/} tvameko hyasya sarvasya vidhAnasya svayaMbhuvaH | \EN{M1.03c/} achintyasyAprameyasya kAryatattvArthavit.h prabho || \BC\.\SC|| \EN{M1.04a/} sa taiH pR^iShTastathA samyagamitojA mahAtmabhiH | \EN{M1.04c/} pratyuvAchArchya tAn.h sarvAn.h maharShI.nshrUyatAmiti || \BC\.\SC|| \EN{M1.05a/} AsIdidaM tamobhUtamapraj~nAtamalakShaNam.h | \EN{M1.05c/} apratarkyamavij~neyaM prasuptamiva sarvataH || \BC\.\SC|| \EN{M1.06a/} tataH svayaMbhUrbhagavAnavyakto vya~njayannidam.h | \EN{M1.06c/} mahAbhUtAdi vR^ittojAH prAdurAsIt.h tamonudaH || \BC\.\SC|| \EN{M1.07a/} yo.asAvatIndriyagrAhyaH sUkShmo.avyaktaH sanAtanaH | \EN{M1.07c/} sarvabhUtamayo.achintyaH sa eva svayamudbabhau || \BC\.\SC||| %[M. sa eSha] \EN{M1.08a/} so.abhidhyAya sharIrAt.h svAt.h sisR^ikShurvividhAH prajAH | \EN{M1.08c/} apa eva sasarjAdau tAsu vIryamavAsR^ijat.h || \BC\.\SC|| \EN{M1.09a/} tadaNDamabhavaddhaimaM sahasrA.nshusamaprabham.h | \EN{M1.09c/} tasmi~njaj~ne svayaM brahmA sarvalokapitAmahaH || \BC\.\SC|| \EN{M1.10a/} Apo nArA iti proktA Apo vai narasUnavaH | \EN{M1.10c/} tA yadasyAyanaM pUrvaM tena nArAyaNaH smR^itaH || \BC\.\SC|| \EN{M1.11a/} yat.h tat.h kAraNamavyaktaM nityaM sadasadAtmakam.h | \EN{M1.11c/} tadvisR^iShTaH sa puruSho loke brahmaiti kIrtyate || \BC\.\SC|| \EN{M1.12a/} tasminnaNDe sa bhagavAnuShitvA parivatsaram.h | \EN{M1.12c/} svayamevAtmano dhyAnAt.h tadaNDamakarod.h dvidhA || \BC\.\SC|| \EN{M1.13a/} tAbhyAM sa shakalAbhyAM cha divaM bhUmiM cha nirmame | \EN{M1.13c/} madhye vyoma dishashchAShTAvapAM sthAnaM cha shAshvatam.h || \BC\.\SC|| \EN{M1.14a/} udbabarhAtmanashchaiva manaH sadasadAtmakam.h | \EN{M1.14c/} manasashchApyaha~NkAramabhimantAramIshvaram.h || \BC\.\SC|| %[M. aha~NkAram] \EN{M1.15a/} mahAntameva chAtmAnaM sarvANi triguNAni cha | \EN{M1.15c/} viShayANAM grahItR^INi shanaiH pa~nchaindriyANi cha || \BC\.\SC|| \EN{M1.16a/} teShAM tvavayavAn.h sUkShmAn.h ShaNNAmapyamitaujasAm.h | \EN{M1.16c/} saMniveshyAtmamAtrAsu sarvabhUtAni nirmame || \BC\.\SC|| %[M. sanniveshya] \EN{M1.17a/} yan.h mUrtyavayavAH sUkShmAstAnImAnyAshrayanti ShaT.h | \EN{M1.17c/} tasmAchCharIramityAhustasya mUrtiM manIShiNaH || \BC\.\SC|| \EN{M1.18a/} tadAvishanti bhUtAni mahAnti saha karmabhiH | \EN{M1.18c/} manashchAvayavaiH sUkShmaiH sarvabhUtakR^idavyayam.h || \BC\.\SC|| \EN{M1.19a/} teShAmidaM tu saptAnAM puruShANAM mahaujasAm.h | \EN{M1.19c/} sUkShmAbhyo mUrtimAtrAbhyaH saMbhavatyavyayAd.h vyayam.h || \BC\.\SC|| \EN{M1.20a/} AdyAdyasya guNaM tveShAmavApnoti paraH paraH | \EN{M1.20c/} yo yo yAvatithashchaiShAM sa sa tAvad.h guNaH smR^itaH || \BC\.\SC|| \EN{M1.21a/} sarveShAM tu sa nAmAni karmANi cha pR^ithak.h pR^ithak.h | \EN{M1.21c/} vedashabdebhya evAdau pR^ithak.h sa.nsthAshcha nirmame || \BC\.\SC|| \EN{M1.22a/} karmAtmanAM cha devAnAM so.asR^ijat.h prANinAM prabhuH | \EN{M1.22c/} sAdhyAnAM cha gaNaM sUkShmaM yaj~naM chaiva sanAtanam.h || \BC\.\SC|| \EN{M1.23a/} agnivAyuravibhyastu trayaM brahma sanAtanam.h | \EN{M1.23c/} dudoha yaj~nasiddhyarthaM R^ich.yajus.sAmalakShaNam.h || \BC\.\SC|| \EN{M1.24a/} kAlaM kAlavibhaktIshcha nakShatrANi grahA.nstathA | \EN{M1.24c/} saritaH sAgarAn.h shailAn.h samAni viShamAni cha || \BC\.\SC|| \EN{M1.25a/} tapo vAchaM ratiM chaiva kAmaM cha krodhameva cha | \EN{M1.25c/} sR^iShTiM sasarja chaivaimAM sraShTumichChannimAH prajAH || \BC\.\SC|| \EN{M1.26a/} karmaNAM cha vivekArthaM dharmAdharmau vyavechayat.h | %[k:vivekAya ] \EN{M1.26c/} dvandvairayojayachchaimAH sukhaduHkhAdibhiH prajAH || \BC\.\SC|| \EN{M1.27a/} aNvyo mAtrA vinAshinyo dashArdhAnAM tu yAH smR^itAH | \EN{M1.27c/} tAbhiH sArdhamidaM sarvaM saMbhavatyanupUrvashaH || \BC\.\SC|| \EN{M1.28a/} yaM tu karmaNi yasmin.h sa nyayu~Nkta prathamaM prabhuH | \EN{M1.28c/} sa tadeva svayaM bheje sR^ijyamAnaH punaH punaH || \BC\.\SC|| \EN{M1.29a/} hi.nsrAhi.nsre mR^idukrUre dharmAdharmAvR^itAnR^ite | \EN{M1.29c/} yad.h yasya so.adadhAt.h sarge tat.h tasya svayamAvishat.h || \BC\.\SC||% **** \EN{M1.30a/} yathartuli~NgAnyartavaH svayamevartuparyaye | \EN{M1.30c/} svAni svAnyabhipadyante tathA karmANi dehinaH || \BC\.\SC|| \EN{M1.31a/} lokAnAM tu vivR^iddhyarthaM mukhabAhUrupAdataH | \EN{M1.31c/} brAhmaNaM kShatriyaM vaishyaM shUdraM cha niravartayat.h || \BC\.\SC|| \EN{M1.32a/} dvidhA kR^itvA.atmano dehamardhena puruSho.abhavat.h | \EN{M1.32c/} ardhena nArI tasyAM sa virAjamasR^ijat.h prabhuH || \BC\.\SC|| \EN{M1.33a/} tapastaptvA.asR^ijad.h yaM tu sa svayaM puruSho virAT.h | \EN{M1.33c/} taM mAM vittAsya sarvasya sraShTAraM dvijasattamAH || \BC\.\SC|| \EN{M1.34a/} ahaM prajAH sisR^ikShustu tapastaptvA sudushcharam.h | \EN{M1.34c/} patIn.h prajAnAmasR^ijaM maharShInAdito dasha ||\BC\.\SC|| \EN{M1.35a/} marIchimatrya~Ngirasau pulastyaM pulahaM kratum.h | \EN{M1.35c/} prachetasaM vasiShThaM cha bhR^iguM nAradameva cha || \BC\.\SC|| \EN{M1.36a/} ete manU.nstu saptAn.h yAnasR^ijan.h bhUritejasaH | \EN{M1.36c/} devAn.h devanikAyA.nshcha maharShI.nshchAmitojasaH || \BC\.\SC|| \EN{M1.37a/} yakSharakShaH pishAchA.nshcha gandharvApsaraso.asurAn.h | \EN{M1.37c/} nAgAn.h sarpAn.h suparNA.nshcha pitR^INA.nshcha pR^ithaggaNam.h || \BC\.\SC|| %[M. pitR^INAM] \EN{M1.38a/} vidyuto.ashanimeghA.nshcha rohitaindradhanU.nShi cha | \EN{M1.38c/} ulkAnirghAtaketU.nshcha jyotI.nShyuchchAvachAni cha || \BC\.\SC|| \EN{M1.39a/} kinnarAn.h vAnarAn.h matsyAn.h vividhA.nshcha viha~NgamAn.h | \EN{M1.39c/} pashUn.h mR^igAn.h manuShyA.nshcha vyAlA.nshchobhayatodataH || \BC\.\SC|| \EN{M1.40a/} kR^imikITapata~NgA.nshcha yUkAmakShikamatkuNam.h | \EN{M1.40c/} sarvaM cha da.nshamashakaM sthAvaraM cha pR^ithagvidham.h || \BC\.\SC|| \EN{M1.41a/} evametairidaM sarvaM manniyogAn.h mahAtmabhiH | \EN{M1.41c/} yathAkarma tapoyogAt.h sR^iShTaM sthAvaraja~Ngamam.h || \BC\.\SC|| \EN{M1.42a/} yeShAM tu yAdR^ishaM karma bhUtAnAmiha kIrtitam.h | \EN{M1.42c/} tat.h tathA vo.abhidhAsyAmi kramayogaM cha janmani || \BC\.\SC|| \EN{M1.43a/} pashavashcha mR^igAshchaiva vyAlAshchobhayatodataH | \EN{M1.43c/} rakShA.nsi cha pishAchAshcha manuShyAshcha jarAyujAH || \BC\.\SC|| %[M.manuShAshcha ] \EN{M1.44a/} aNDajAH pakShiNaH sarpA nakrA matsyAshcha kachChapAH | \EN{M1.44c/} yAni chaivaM.prakArANi sthalajAnyaudakAni cha || \BC\.\SC|| \EN{M1.45a/} svedajaM da.nshamashakaM yUkAmakShikamatkuNam.h | \EN{M1.45c/} UShmaNashchopajAyante yachchAnyat.h kiM chidIdR^isham.h || \BC\.\SC|| \EN{M1.46a/} udbhijjAH sthAvarAH sarve bIjakANDaprarohiNaH | \EN{M1.46c/} oShadhyaH phalapAkAntA bahupuShpaphalopagAH || \BC\.\SC|| \EN{M1.47a/} apuShpAH phalavanto ye te vanaspatayaH smR^itAH | \EN{M1.47c/} puShpiNaH phalinashchaiva vR^ikShAstUbhayataH smR^itAH || \BC\.\SC|| \EN{M1.48a/} guchChagulmaM tu vividhaM tathaiva tR^iNajAtayaH | \EN{M1.48c/} bIjakANDaruhANyeva pratAnA vallya eva cha || \BC\.\SC|| \EN{M1.49a/} tamasA bahurUpeNa veShTitAH karmahetunA | \EN{M1.49c/} antassaMj~nA bhavantyete sukhaduHkhasamanvitAH || \BC\.\SC|| \EN{M1.50a/} etadantAstu gatayo brahmAdyAH samudAhR^itAH | \EN{M1.50c/} ghore.asmin.h bhUtasa.nsAre nityaM satatayAyini || \BC\.\SC|| \EN{M1.51a/} evaM sarvaM sa sR^iShTvaidaM mAM chAchintyaparAkramaH | \EN{M1.51c/} Atmanyantardadhe bhUyaH kAlaM kAlena pIDayan.h || \BC\.\SC|| \EN{M1.52a/} yadA sa devo jAgarti tadevaM cheShTate jagat.h | \EN{M1.52c/} yadA svapiti shAntAtmA tadA sarvaM nimIlati || \BC\.\SC|| \EN{M1.53a/} tasmin.h svapiti tu svasthe karmAtmAnaH sharIriNaH | %[M.svapati ] \EN{M1.53c/} svakarmabhyo nivartante manashcha glAnimR^ichChati || \BC\.\SC|| \EN{M1.54a/} yugapat.h tu pralIyante yadA tasmin.h mahAtmani | \EN{M1.54c/} tadA.ayaM sarvabhUtAtmA sukhaM svapiti nirvR^itaH || \BC\.\SC|| \EN{M1.55a/} tamo.ayaM tu samAshritya chiraM tiShThati saindriyaH | \EN{M1.55c/} na cha svaM kurute karma tadotkrAmati mUrtitaH || \BC\.\SC|| \EN{M1.56a/} yadA.aNumAtriko bhUtvA bIjaM sthANu chariShNu cha | \EN{M1.56c/} samAvishati sa.nsR^iShTastadA mUrtiM vimu~nchati || \BC\.\SC|| \EN{M1.57a/} evaM sa jAgratsvapnAbhyAmidaM sarvaM charAcharam.h | \EN{M1.57c/} sa~njIvayati chAjasraM pramApayati chAvyayaH || \BC\.\SC|| \EN{M1.58a/} idaM shAstraM tu kR^itvA.asau mAmeva svayamAditaH | \EN{M1.58c/} vidhivad.h grAhayAmAsa marIchyAdI.nstvahaM munIn.h || \BC\.\SC|| \EN{M1.59a/} etad.h vo.ayaM bhR^iguH shAstraM shrAvayiShyatyasheShataH | \EN{M1.59c/} etad.h hi matto.adhijage sarvameSho.akhilaM muniH || \BC\.\SC|| \EN{M1.60a/} tatastathA sa tenokto maharShimanunA bhR^iguH | \EN{M1.60c/} tAnabravId.h R^iShIn.h sarvAn.h prItAtmA shrUyatAmiti || \BC\.\SC|| \EN{M1.61a/} svAyaMbhuvasyAsya manoH ShaDva.nshyA manavo.apare | \EN{M1.61c/} sR^iShTavantaH prajAH svAH svA mahAtmAno mahaujasaH || \BC\.\SC|| \EN{M1.62a/} svArochiShashchottamashcha tAmaso raivatastathA | \EN{M1.62c/} chAkShuShashcha mahAtejA vivasvatsuta eva cha || \BC\.\SC|| \EN{M1.63a/} svAyaMbhuvAdyAH saptaite manavo bhUritejasaH | \EN{M1.63c/} sve sve.antare sarvamidamutpAdyApushcharAcharam.h || \BC\.\SC|| \EN{M1.64a/} nimeShA dasha chAShTau cha kAShThA tri.nshat.h tu tAH kalA | \EN{M1.64c/} tri.nshat.h kalA muhUrtaH syAdahorAtraM tu tAvataH || \BC\.\SC|| \EN{M1.65a/} ahorAtre vibhajate sUryo mAnuShadaivike | \EN{M1.65c/} rAtriH svapnAya bhUtAnAM cheShTAyai karmaNAmahaH || \BC\.\SC|| \EN{M1.66a/} pitrye rAtryahanI mAsaH pravibhAgastu pakShayoH | \EN{M1.66c/} karmacheShTAsvahaH kR^iShNaH shuklaH svapnAya sharvarI || \BC\.\SC|| \EN{M1.67a/} daive rAtryahanI varShaM pravibhAgastayoH punaH | \EN{M1.67c/} ahastatrodagayanaM rAtriH syAd.h dakShiNAyanam.h || \BC\.\SC|| \EN{M1.68a/} brAhmasya tu kShapAhasya yat.h pramANaM samAsataH | \EN{M1.68c/} ekaikasho yugAnAM tu kramashastannibodhata || \BC\.\SC|| \EN{M1.69a/} chatvAryAhuH sahasrANi varShANAM tat.h kR^itaM yugam.h | \EN{M1.69c/} tasya tAvatshatI sa.ndhyA sa.ndhyA.nshashcha tathAvidhaH || \BC\.\SC|| \EN{M1.70a/} itareShu sasa.ndhyeShu sasa.ndhyA.nsheShu cha triShu | \EN{M1.70c/} ekApAyena vartante sahasrANi shatAni cha || \BC\.\SC|| \EN{M1.71a/} yadetat.h parisa~NkhyAtamAdAveva chaturyugam.h | \EN{M1.71c/} etad.h dvAdashasAhasraM devAnAM yugamuchyate || \BC\.\SC|| \EN{M1.72a/} daivikAnAM yugAnAM tu sahasraM parisa~NkhyayA | \EN{M1.72c/} brAhmamekamaharj~neyaM tAvatIM rAtrimeva cha || \BC\.\SC|| %[M.tAvatI rAtrireva cha ] \EN{M1.73a/} tad.h vai yugasahasrAntaM brAhmaM puNyamaharviduH | \EN{M1.73c/} rAtriM cha tAvatImeva te.ahorAtravido janAH || \BC\.\SC|| \EN{M1.74a/} tasya so.aharnishasyAnte prasuptaH pratibudhyate | \EN{M1.74c/} pratibuddhashcha sR^ijati manaH sadasadAtmakam.h || \BC\.\SC|| \EN{M1.75a/} manaH sR^iShTiM vikurute chodyamAnaM sisR^ikShayA | \EN{M1.75c/} AkAshaM jAyate tasmAt.h tasya shabdaM guNaM viduH || \BC\.\SC|| \EN{M1.76a/} AkAshAt.h tu vikurvANAt.h sarvagandhavahaH shuchiH | \EN{M1.76c/} balavA~njAyate vAyuH sa vai sparshaguNo mataH || \BC\.\SC|| \EN{M1.77a/} vAyorapi vikurvANAd.h virochiShNu tamonudam.h | \EN{M1.77c/} jyotirutpadyate bhAsvat.h tad.h rUpaguNamuchyate || \BC\.\SC|| \EN{M1.78a/} jyotiShashcha vikurvANAdApo rasaguNAH smR^itAH | \EN{M1.78c/} adbhyo gandhaguNA bhUmirityeShA sR^iShTirAditaH || \BC\.\SC|| \EN{M1.79a/} yad.h prAg.h dvAdashasAhasramuditaM daivikaM yugam.h | \EN{M1.79c/} tadekasaptatiguNaM manvantaramihochyate || \BC\.\SC|| \EN{M1.80a/} manvantarANyasa~NkhyAni sargaH sa.nhAra eva cha | \EN{M1.80c/} krIDannivaitat.h kurute parameShThI punaH punaH || \BC\.\SC|| \EN{M1.81a/} chatuShpAt.h sakalo dharmaH satyaM chaiva kR^ite yuge | \EN{M1.81c/} nAdharmeNAgamaH kashchin.h manuShyAn.h prati vartate || \BC\.\SC|| %[M. upavartate ] \EN{M1.82a/} itareShvAgamAd.h dharmaH pAdashastvavaropitaH | \EN{M1.82c/} chaurikAnR^itamAyAbhirdharmashchApaiti pAdashaH || \BC\.\SC|| \EN{M1.83a/} arogAH sarvasiddhArthAshchaturvarShashatAyuShaH | \EN{M1.83c/} kR^ite tretAdiShu hyeShAmAyurhrasati pAdashaH || \BC\.\SC|| %[V. vayo hrasati ] \EN{M1.84a/} vedoktamAyurmartyAnAmAshiShashchaiva karmaNAm.h | \EN{M1.84c/} phalantyanuyugaM loke prabhAvashcha sharIriNAm.h || \BC\.\SC|| \EN{M1.85a/} anye kR^itayuge dharmAstretAyAM dvApare.apare | %[M.pare ] \EN{M1.85c/} anye kaliyuge nR^INAM yugahrAsAnurUpataH || \BC\.\SC|| \EN{M1.86a/} tapaH paraM kR^itayuge tretAyAM j~nAnamuchyate | \EN{M1.86c/} dvApare yaj~namevAhurdAnamekaM kalau yuge || \BC\.\SC|| \EN{M1.87a/} sarvasyAsya tu sargasya guptyarthaM sa mahAdyutiH | \EN{M1.87c/} mukhabAhUrupajjAnAM pR^ithakkarmANyakalpayat.h || \BC\.\SC|| \EN{M1.88a/} adhyApanamadhyayanaM yajanaM yAjanaM tathA | \EN{M1.88c/} dAnaM pratigrahaM chaiva brAhmaNAnAmakalpayat.h || \BC\.\SC|| \EN{M1.89a/} prajAnAM rakShaNaM dAnamijyA.adhyayanameva cha | \EN{M1.89c/} viShayeShvaprasaktishcha kShatriyasya samAsataH || \BC\.\SC|| %[M.samAdishat] \EN{M1.90a/} pashUnAM rakShaNaM dAnamijyA.adhyayanameva cha | \EN{M1.90c/} vaNikpathaM kusIdaM cha vaishyasya kR^iShimeva cha || \BC\.\SC|| \EN{M1.91a/} ekameva tu shUdrasya prabhuH karma samAdishat.h | \EN{M1.91c/} eteShAmeva varNAnAM shushrUShAmanasUyayA || \BC\.\SC|| \EN{M1.92a/} UrdhvaM nAbhermedhyataraH puruShaH parikIrtitaH | \EN{M1.92c/} tasmAn.h medhyatamaM tvasya mukhamuktaM svayaMbhuvA || \BC\.\SC|| \EN{M1.93a/} uttamA~NgodbhavAj.h jyeShThyAd.h brahmaNashchaiva dhAraNAt.h | %[M.jyaiShThyAd] \EN{M1.93c/} sarvasyaivAsya sargasya dharmato brAhmaNaH prabhuH || \BC\.\SC|| \EN{M1.94a/} taM hi svayaMbhUH svAdAsyAt.h tapastaptvA.adito.asR^ijat.h | \EN{M1.94c/} havyakavyAbhivAhyAya sarvasyAsya cha guptaye || \BC\.\SC|| \EN{M1.95a/} yasyAsyena sadA.ashnanti havyAni tridivaukasaH | \EN{M1.95c/} kavyAni chaiva pitaraH kiM bhUtamadhikaM tataH || \BC\.\SC|| \EN{M1.96a/} bhUtAnAM prANinaH shreShThAH prANinAM buddhijIvinaH | \EN{M1.96c/} buddhimatsu narAH shreShThA nareShu brAhmaNAH smR^itAH || \BC\.\SC|| \EN{M1.97a/} brAhmaNeShu cha vidvA.nso vidvatsu kR^itabuddhayaH | \EN{M1.97c/} kR^itabuddhiShu kartAraH kartR^iShu brahmavedinaH || \BC\.\SC|| \EN{M1.98a/} utpattireva viprasya mUrtirdharmasya shAshvatI | \EN{M1.98c/} sa hi dharmArthamutpanno brahmabhUyAya kalpate || \BC\.\SC|| \EN{M1.99a/} brAhmaNo jAyamAno hi pR^ithivyAmadhijAyate | \EN{M1.99c/} IshvaraH sarvabhUtAnAM dharmakoshasya guptaye || \BC\.\SC|| \EN{M1.100a/} sarvaM svaM brAhmaNasyedaM yat.h kiM chitjagatIgatam.h | \EN{M1.100c/} shraiShThyenAbhijanenedaM sarvaM vai brAhmaNo.arhati || \BC\.\SC|| \EN{M1.101a/} svameva brAhmaNo bhu~Nkte svaM vaste svaM dadAti cha | \EN{M1.101c/} AnR^isha.nsyAd.h brAhmaNasya bhu~njate hItare janAH || \BC\.\SC|| \EN{M1.102a/} tasya karmavivekArthaM sheShANAmanupUrvashaH | \EN{M1.102c/} svAyaMbhuvo manurdhImAnidaM shAstramakalpayat.h || \BC\.\SC|| \EN{M1.103a/} viduShA brAhmaNenaidamadhyetavyaM prayatnataH | \EN{M1.103c/} shishyebhyashcha pravaktavyaM samyaG.h nAnyena kena chit.h || \BC\.\SC|| \EN{M1.104a/} idaM shAstramadhIyAno brAhmaNaH sha.nsitavrataH | \EN{M1.104c/} manovAkdehajairnityaM karmadoShairna lipyate || \BC\.\SC|| \EN{M1.105a/} punAti pa~NktiM va.nshyA.nshcha ?? saptasapta parAvarAn.h | \EN{M1.105c/} pR^ithivImapi chaivemAM kR^itsnAmeko.api so.arhati || \BC\.\SC|| \EN{M1.106a/} idaM svastyayanaM shreShThamidaM buddhivivardhanam.h | \EN{M1.106c/} idaM yashasyamAyuShyaM idaM niHshreyasaM param.h || \BC\.\SC|| %[M. idaM yashasyaM satatam] \EN{M1.107a/} asmin.h dharme.akhilenoktau guNadoShau cha karmaNAm.h | \EN{M1.107c/} chaturNAmapi varNAnAmAchArashchaiva shAshvataH || \BC\.\SC|| \EN{M1.108a/} AchAraH paramo dharmaH shrutyoktaH smArta eva cha | \EN{M1.108c/} tasmAdasmin.h sadA yukto nityaM syAdAtmavAn.h dvijaH || \BC\.\SC|| \EN{M1.109a/} AchArAd.h vichyuto vipro na vedaphalamashnute | \EN{M1.109c/} AchAreNa tu sa.nyuktaH sampUrNaphalabhAg.h bhavet.h || \BC\.\SC|| %[M. saMpUrNaphalabhAk.h smR^itaH] \EN{M1.110a/} evamAchArato dR^iShTvA dharmasya munayo gatim.h | \EN{M1.110c/} sarvasya tapaso mUlamAchAraM jagR^ihuH param.h || \BC\.\SC|| \EN{M1.111a/} jagatashcha samutpattiM sa.nskAravidhimeva cha | \EN{M1.111c/} vratacharyaupachAraM cha snAnasya cha paraM vidhim.h || \BC\.\SC|| \EN{M1.112a/} dArAdhigamanaM chaiva vivAhAnAM cha lakShaNam.h | \EN{M1.112c/} mahAyaj~navidhAnaM cha shrAddhakalpaM cha shAshvatam.h || \BC\.\SC|| \EN{M1.113a/} vR^ittInAM lakShaNaM chaiva snAtakasya vratAni cha | \EN{M1.113c/} bhakShyAbhakShyaM cha shauchaM cha dravyANAM shuddhimeva cha || \BC\.\SC|| \EN{M1.114a/} strIdharmayogaM tApasyaM mokShaM saMnyAsameva cha | \EN{M1.114c/} rAj~nashcha dharmamakhilaM kAryANAM cha vinirNayam.h || \BC\.\SC|| \EN{M1.115a/} sAkShiprashnavidhAnaM cha dharmaM strIpu.nsayorapi | \EN{M1.115c/} vibhAgadharmaM dyUtaM cha kaNTakAnAM cha shodhanam.h || \BC\.\SC|| \EN{M1.116a/} vaishyashUdropachAraM cha sa~NkIrNAnAM cha saMbhavam.h | \EN{M1.116c/} ApaddharmaM cha varNAnAM prAyashchittavidhiM tathA || \BC\.\SC|| \EN{M1.117a/} sa.nsAragamanaM chaiva trividhaM karmasaMbhavam.h | \EN{M1.117c/} niHshreyasaM karmaNAM cha guNadoShaparIkShaNam.h || \BC\.\SC|| \EN{M1.118a/} deshadharmAnjAtidharmAn.h kuladharmA.nshcha shAshvatAn.h | \EN{M1.118c/} pAShaNDagaNadharmA.nshcha shAstre.asminnuktavAn.h manuH || \BC\.\SC|| \EN{M1.119a/} yathaidamuktavA.nshAstraM purA pR^iShTo manurmayA | \EN{M1.119c/} tathaidaM yUyamapyadya matsakAshAnnibodhata || \BC\.\SC|| \medskip \separate \centerline{adhyAya 2} \medskip \EN{M2.01a/} vidvadbhiH sevitaH sadbhirnityamadveSharAgibhiH | \EN{M2.01c/} hR^idayenAbhyanuj~nAto yo dharmastaM nibodhata || \BC\.\SC|| \EN{M2.02a/} kAmAtmatA na prashastA na chaivaihAstyakAmatA | \EN{M2.02c/} kAmyo hi vedAdhigamaH karmayogashcha vaidikaH || \BC\.\SC|| \EN{M2.03a/} sa~NkalpamUlaH kAmo vai yaj~nAH sa~NkalpasaMbhavAH | \EN{M2.03c/} vratAni yamadharmAshcha sarve sa~NkalpajAH smR^itAH || \BC\.\SC|| \EN{M2.04a/} akAmasya kriyA kA chid.h dR^ishyate naiha karhi chit.h | \EN{M2.04c/} yad.h yad.h hi kurute kiM chit.h tat.h tat.h kAmasya cheShTitam.h || \BC\.\SC|| \EN{M2.05a/} teShu samyag.h vartamAno gachChatyamaralokatAm.h | \EN{M2.05c/} yathA sa~NkalpitA.nshchaiha sarvAn.h kAmAn.h samashnute || \BC\.\SC|| \EN{M2.06a/} vedo.akhilo dharmamUlaM smR^itishIle cha tadvidAm.h | \EN{M2.06c/} AchArashchaiva sAdhUnAmAtmanastuShTireva cha || \BC\.\SC|| \EN{M2.07a/} yaH kashchit.h kasya chid.h dharmo manunA parikIrtitaH | \EN{M2.07c/} sa sarvo.abhihito vede sarvaj~nAnamayo hi saH || \BC\.\SC|| \EN{M2.08a/} sarvaM tu samavekShyaidaM nikhilaM j~nAnachakShuShA | \EN{M2.08c/} shrutiprAmANyato vidvAn.h svadharme nivisheta vai || \BC\.\SC|| \EN{M2.09a/} shrutismR^ityoditaM dharmamanutiShThan.h hi mAnavaH | \EN{M2.09c/} iha kIrtimavApnoti pretya chAnuttamaM sukham.h || \BC\.\SC|| \EN{M2.10a/} shrutistu vedo vij~neyo dharmashAstraM tu vai smR^itiH | \EN{M2.10c/} te sarvArtheShvamImA.nsye tAbhyAM dharmo hi nirbabhau || \BC\.\SC|| \EN{M2.11a/} yo.avamanyeta te mUle hetushAstrAshrayAd.h dvijaH | \EN{M2.11c/} sa sAdhubhirbahiShkAryo nAstiko vedanindakaH || \BC\.\SC|| \EN{M2.12a/} vedaH smR^itiH sadAchAraH svasya cha priyamAtmanaH | \EN{M2.12c/} etachchaturvidhaM prAhuH sAkShAd.h dharmasya lakShaNam.h || \BC\.\SC|| \EN{M2.13a/} arthakAmeShvasaktAnAM dharmaj~nAnaM vidhIyate | \EN{M2.13c/} dharmaM jij~nAsamAnAnAM pramANaM paramaM shrutiH || \BC\.\SC|| \EN{M2.14a/} shrutidvaidhaM tu yatra syAt.h tatra dharmAvubhau smR^itau | \EN{M2.14c/} ubhAvapi hi tau dharmau samyaguktau manIShibhiH || \BC\.\SC|| \EN{M2.15a/} udite.anudite chaiva samayAdhyuShite tathA | \EN{M2.15c/} sarvathA vartate yaj~na itIyaM vaidikI shrutiH || \BC\.\SC|| \EN{M2.16a/} niShekAdishmashAnAnto mantrairyasyodito vidhiH | \EN{M2.16c/} tasya shAstre.adhikAro.asmin.h j~neyo nAnyasya kasya chit.h || \BC\.\SC|| \EN{M2.17a/} sarasvatIdR^ishadvatyordevanadyoryadantaram.h | \EN{M2.17c/} taM devanirmitaM deshaM brahmAvartaM prachakShate || \BC\.\SC|| \EN{M2.18a/} tasmin.h deshe ya AchAraH pAramparyakramAgataH | \EN{M2.18c/} varNAnAM sAntarAlAnAM sa sadAchAra uchyate || \BC\.\SC|| \EN{M2.19a/} kurukShetraM cha matsyAshcha pa~nchAlAH shUrasenakAH | \EN{M2.19c/} eSha brahmarShidesho vai brahmAvartAdanantaraH || \BC\.\SC|| \EN{M2.20a/} etad.h deshaprasUtasya sakAshAdagrajanmanaH | \EN{M2.20c/} svaM svaM charitraM shikSheran.h pR^ithivyAM sarvamAnavAH || \BC\.\SC|| \EN{M2.21a/} himavadvindhyayormadhyaM yat.h prAg.h vinashanAdapi | \EN{M2.21c/} pratyageva prayAgAchcha madhyadeshaH prakIrtitaH || \BC\.\SC|| \EN{M2.22a/} A samudrAt.h tu vai pUrvAdA samudrAchcha pashchimAt.h | \EN{M2.22c/} tayorevAntaraM giryorAryAvartaM vidurbudhAH || \BC\.\SC|| \EN{M2.23a/} kR^iShNasArastu charati mR^igo yatra svabhAvataH | \EN{M2.23c/} sa j~neyo yaj~niyo desho mlechChadeshastvataH paraH || \BC\.\SC|| \EN{M2.24a/} etAn.hdvijAtayo deshAn.h sa.nshrayeran.h prayatnataH | \EN{M2.24c/} shUdrastu yasmin.h kasmin.h vA nivased.h vR^ittikarshitaH ||\BC\.\SC|| %[M.yasmi.nstasmin.h vA ] \EN{M2.25a/} eShA dharmasya vo yoniH samAsena prakIrtitA | \EN{M2.25c/} saMbhavashchAsya sarvasya varNadharmAnnibodhata || \BC\.\SC|| \EN{M2.26a/} vaidikaiH karmabhiH puNyairniShekAdirdvijanmanAm.h | \EN{M2.26c/} kAryaH sharIrasa.nskAraH pAvanaH pretya chaiha cha || \BC\.\SC|| \EN{M2.27a/} gArbhairhomairjAtakarmachauDamau~njInibandhanaiH | \EN{M2.27c/} baijikaM gArbhikaM chainaM dvijAnAmapamR^ijyate || \BC\.\SC|| \EN{M2.28a/} svAdhyAyena vratairhomaistraividyenejyayA sutaiH | \EN{M2.28c/} mahAyaj~naishcha yaj~naishcha brAhmIyaM kriyate tanuH || \BC\.\SC|| \EN{M2.29a/} prA~N nAbhivardhanAt.h pu.nso jAtakarma vidhIyate | \EN{M2.29c/} mantravat.h prAshanaM chAsya hiraNyamadhusarpiShAm.h || \BC\.\SC|| \EN{M2.30a/} nAmadheyaM dashamyAM tu dvAdashyAM vA.asya kArayet.h | \EN{M2.30c/} puNye tithau muhUrte vA nakShatre vA guNAnvite || \BC\.\SC|| \EN{M2.31a/} ma~NgalyaM brAhmaNasya syAt.h kShatriyasya balAnvitam.h | \EN{M2.31c/} vaishyasya dhanasa.nyuktaM shUdrasya tu jugupsitam.h || \BC\.\SC|| \EN{M2.32a/} sharmavad.h brAhmaNasya syAd.h rAj~no rakShAsamanvitam.h | %[M.rAj~nA ?] \EN{M2.32c/} vaishyasya puShTisa.nyuktaM shUdrasya preShyasa.nyutam.h || \BC\.\SC|| \EN{M2.33a/} strINAM sukhaudyamakrUraM vispaShTArthaM manoharam.h | \EN{M2.33c/} ma~NgalyaM dIrghavarNAntamAshIrvAdAbhidhAnavat.h || \BC\.\SC|| \EN{M2.34a/} chaturthe mAsi kartavyaM shishorniShkramaNaM gR^ihAt.h | \EN{M2.34c/} ShaShThe.annaprAshanaM mAsi yad.h vaiShTaM ma~NgalaM kule || \BC\.\SC|| \EN{M2.35a/} chUDAkarma dvijAtInAM sarveShAmeva dharmataH | \EN{M2.35c/} prathame.abde tR^itIye vA kartavyaM shrutichodanAt.h || \BC\.\SC|| %[M.shrutinodanAt] \EN{M2.36a/} garbhAShTame.abde kurvIta brAhmaNasyaupanAyanam.h | \EN{M2.36c/} garbhAdekAdashe rAj~no garbhAt.h tu dvAdashe vishaH || \BC\.\SC|| \EN{M2.37a/} brahmavarchasakAmasya kAryo viprasya pa~nchame | \EN{M2.37c/} rAj~no balArthinaH ShaShThe vaishyasyaihArthino.aShTame || \BC\.\SC|| \EN{M2.38a/} A ShodashAd.h brAhmaNasya sAvitrI nAtivartate | \EN{M2.38c/} A dvAvi.nshAt.h kShatrabandhorA chaturvi.nshatervishaH || \BC\.\SC|| \EN{M2.39a/} ata UrdhvaM trayo.apyete yathAkAlamasa.nskR^itAH | \EN{M2.39c/} sAvitrIpatitA vrAtyA bhavantyAryavigarhitAH || \BC\.\SC|| \EN{M2.40a/} naitairapUtairvidhivadApadyapi hi karhi chit.h | \EN{M2.40c/} brAhmAn.h yaunA.nshcha saMbandhAnnAchared.h brAhmaNaH saha || \BC\.\SC|| %[M.brAhmaNaiH saha ] \EN{M2.41a/} kArShNarauravabAstAni charmANi brahmachAriNaH | \EN{M2.41c/} vasIrannAnupUrvyeNa shANakShaumAvikAni cha || \BC\.\SC|| \EN{M2.42a/} mau~njI trivR^it.h samA shlakShNA kAryA viprasya mekhalA | \EN{M2.42c/} kShatriyasya tu maurvI jyA vaishyasya shaNatAntavI || \BC\.\SC|| \EN{M2.43a/} mu~njAlAbhe tu kartavyAH kushAshmantakabalvajaiH | \EN{M2.43c/} trivR^itA granthinaikena tribhiH pa~nchabhireva vA || \BC\.\SC|| \EN{M2.44a/} kArpAsamupavItaM syAd.h viprasyaurdhvavR^itaM trivR^it.h | \EN{M2.44c/} shaNasUtramayaM rAj~no vaishyasyAvikasautrikam.h || \BC\.\SC|| \EN{M2.45a/} brAhmaNo bailvapAlAshau kShatriyo vATakhAdirau | \EN{M2.45c/} pailavaudumbarau vaishyo daNDAnarhanti dharmataH || \BC\.\SC|| \EN{M2.46a/} keshAntiko brAhmaNasya daNDaH kAryaH pramANataH | \EN{M2.46c/} lalATasammito rAj~naH syAt.h tu nAsAntiko vishaH || \BC\.\SC|| \EN{M2.47a/} R^ijavaste tu sarve syuravraNAH saumyadarshanAH | \EN{M2.47c/} anudvegakarA nR^INAM satvacho.anagnidUShitAH || \BC\.\SC|| \EN{M2.48a/} pratigR^ihyepsitaM daNDamupasthAya cha bhAskaram.h | \EN{M2.48c/} pradakShiNaM parItyAgniM chared.h bhaikShaM yathAvidhi || \BC\.\SC|| \EN{M2.49a/} bhavatpUrvaM chared.h bhaikShamupanIto dvijottamaH | \EN{M2.49c/} bhavanmadhyaM tu rAjanyo vaishyastu bhavaduttaram.h ||\BC\.\SC|| \EN{M2.50a/} mAtaraM vA svasAraM vA mAturvA bhaginIM nijAm.h | \EN{M2.50c/} bhikSheta bhikShAM prathamaM yA chainaM nAvamAnayet.h || \BC\.\SC|| \EN{M2.51a/} samAhR^itya tu tad.h bhaikShaM yAvadannamamAyayA | %[M.yAvadarthaM ] \EN{M2.51c/} nivedya gurave.ashnIyAdAchamya prA~NmukhaH shuchiH || \BC\.\SC|| \EN{M2.52a/} AyuShyaM prA~Nmukho bhu~Nkte yashasyaM dakShiNAmukhaH | \EN{M2.52c/} shriyaM pratya~Nmukho bhu~Nkte R^itaM bhu~Nkte hyuda~NmukhaH || \BC\.\SC|| \EN{M2.53a/} upaspR^ishya dvijo nityamannamadyAt.h samAhitaH | \EN{M2.53c/} bhuktvA chaupaspR^ishet.h samyagadbhiH khAni cha sa.nspR^ishet.h || \BC\.\SC|| \EN{M2.54a/} pUjayedashanaM nityamadyAchchaitadakutsayan.h | \EN{M2.54c/} dR^iShTvA hR^iShyet.h prasIdechcha pratinandechcha sarvashaH || \BC\.\SC|| \EN{M2.55a/} pUjitaM hyashanaM nityaM balamUrjaM cha yachChati | \EN{M2.55c/} apUjitaM tu tad.h bhuktamubhayaM nAshayedidam.h || \BC\.\SC|| \EN{M2.56a/} nauchChiShTaM kasya chid.h dadyAnnAdyAdetat.h tathA.antarA | \EN{M2.56c/} na chaivAtyashanaM kuryAnna chauchChiShTaH kva chid.h vrajet.h || \BC\.\SC|| \EN{M2.57a/} anArogyamanAyuShyamasvargyaM chAtibhojanam.h | \EN{M2.57c/} apuNyaM lokavidviShTaM tasmAt.h tat.h parivarjayet.h || \BC\.\SC|| \EN{M2.58a/} brAhmeNa viprastIrthena nityakAlamupaspR^ishet.h | \EN{M2.58c/} kAyatraidashikAbhyAM vA na pitryeNa kadA chana || \BC\.\SC|| \EN{M2.59a/} a~NguShThamUlasya tale brAhmaM tIrthaM prachakShate | \EN{M2.59c/} kAyama~NgulimUle.agre devaM pitryaM tayoradhaH || \BC\.\SC|| \EN{M2.60a/} trirAchAmedapaH pUrvaM dviH pramR^ijyAt.h tato mukham.h | \EN{M2.60c/} khAni chaiva spR^ishedadbhirAtmAnaM shira eva cha || \BC\.\SC|| \EN{M2.61a/} anuShNAbhiraphenAbhiradbhistIrthena dharmavit.h | \EN{M2.61c/} shauchepsuH sarvadA.achAmedekAnte prAguda~NmukhaH || \BC\.\SC|| \EN{M2.62a/} hR^idgAbhiH pUyate vipraH kaNThagAbhistu bhUmipaH | \EN{M2.62c/} vaishyo.adbhiH prAshitAbhistu shUdraH spR^iShTAbhirantataH || \BC\.\SC|| \EN{M2.63a/} uddhR^ite dakShiNe pANAvupavItyauchyate dvijaH | \EN{M2.63c/} savye prAchInAvItI nivItI kaNThasajjane || \BC\.\SC|| \EN{M2.64a/} mekhalAmajinaM daNDamupavItaM kamaNDalum.h | \EN{M2.64c/} apsu prAsya vinaShTAni gR^ihNItAnyAni mantravat.h || \BC\.\SC|| \EN{M2.65a/} keshAntaH ShoDashe varShe brAhmaNasya vidhIyate | \EN{M2.65c/} rAjanyabandhordvAvi.nshe vaishyasya dvyadhike mataH || \BC\.\SC|| \EN{M2.66a/} amantrikA tu kAryaiyaM strINAmAvR^idasheShataH | \EN{M2.66c/} sa.nskArArthaM sharIrasya yathAkAlaM yathAkramam.h || \BC\.\SC|| \EN{M2.67a/} vaivAhiko vidhiH strINAM sa.nskAro vaidikaH smR^itaH | \EN{M2.67c/} patisevA gurau vAso gR^ihArtho.agniparikriyA || \BC\.\SC|| \EN{M2.68a/} eSha prokto dvijAtInAmaupanAyaniko vidhiH | \EN{M2.68c/} utpattivya~njakaH puNyaH karmayogaM nibodhata || \BC\.\SC|| \EN{M2.69a/} upanIyaM guruH shiShyaM shikShayetshauchamAditaH | \EN{M2.69c/} AchAramagnikAryaM cha sa.ndhyaupAsanameva cha || \BC\.\SC|| \EN{M2.70a/} adhyeShyamANastvAchAnto yathAshAstramuda~NmukhaH | \EN{M2.70c/} brahmA~njalikR^ito.adhyApyo laghuvAsA jitaindriyaH || \BC\.\SC|| \EN{M2.71a/} brahmArambhe.avasAne cha pAdau grAhyau guroH sadA | \EN{M2.71c/} sa.nhatya hastAvadhyeyaM sa hi brahmA~njaliH smR^itaH || \BC\.\SC|| \EN{M2.72a/} vyatyastapANinA kAryamupasa~NgrahaNaM guroH | \EN{M2.72c/} savyena savyaH spraShTavyo dakShiNena cha dakShiNaH || \BC\.\SC|| \EN{M2.73a/} adhyeShyamANaM tu gururnityakAlamatandritaH | \EN{M2.73c/} adhIShva bho iti brUyAd.h virAmo.astviti chAramet.h || \BC\.\SC|| \EN{M2.74a/} brahmaNaH praNavaM kuryAdAdAvante cha sarvadA | \EN{M2.74c/} sravatyano~NkR^itaM ?? pUrvaM parastAchcha vishIryati || \BC\.\SC|| \EN{M2.75a/} prAkkUlAn.h paryupAsInaH pavitraishchaiva pAvitaH | \EN{M2.75c/} prANAyAmaistribhiH pUtastata oM.kAramarhati || \BC\.\SC|| \EN{M2.76a/} akAraM chApyukAraM cha makAraM cha prajApatiH | \EN{M2.76c/} vedatrayAnniraduhad.h bhUrbhuvaH svaritIti cha || \BC\.\SC|| \EN{M2.77a/} tribhya eva tu vedebhyaH pAdaM pAdamadUduhat.h | \EN{M2.77c/} tadityarcho.asyAH sAvitryAH parameShThI prajApatiH || \BC\.\SC|| \EN{M2.78a/} etadakSharametAM cha japan.h vyAhR^itipUrvikAm.h | \EN{M2.78c/} sa.ndhyayorvedavid.h vipro vedapuNyena yujyate || \BC\.\SC|| \EN{M2.79a/} sahasrakR^itvastvabhyasya bahiretat.h trikaM dvijaH | \EN{M2.79c/} mahato.apyenaso mAsAt.h tvachaivAhirvimuchyate || \BC\.\SC|| \EN{M2.80a/} etayAR^ichA visa.nyuktaH kAle cha kriyayA svayA | \EN{M2.80c/} brahmakShatriyavidyonirgarhaNAM yAti sAdhuShu || \BC\.\SC|| \EN{M2.81a/} oMkArapUrvikAstisro mahAvyAhR^itayo.avyayAH | %[Mo~NkAra] \EN{M2.81c/} tripadA chaiva sAvitrI vij~neyaM brahmaNo mukham.h || \BC\.\SC|| \EN{M2.82a/} yo.adhIte.ahanyahanyetAM trINi varShANyatandritaH | \EN{M2.82c/} sa brahma paramabhyeti vAyubhUtaH khamUrtimAn.h || \BC\.\SC|| \EN{M2.83a/} ekAkSharaM paraM brahma prANAyAmaH paraM tapaH | \EN{M2.83c/} sAvitryAstu paraM nAsti maunAt.h satyaM vishiShyate || \BC\.\SC|| \EN{M2.84a/} kSharanti sarvA vaidikyo juhotiyajatikriyAH | \EN{M2.84c/} akSharaM duShkaraM j~neyaM brahma chaiva prajApatiH || \BC\.\SC|| %[M. akSharaM tvakSharaM j~neyaM] \EN{M2.85a/} vidhiyaj~nAj.h japayaj~no vishiShTo dashabhirguNaiH | \EN{M2.85c/} upA.nshuH syAtshataguNaH sAhasro mAnasaH smR^itaH || \BC\.\SC|| \EN{M2.86a/} ye pAkayaj~nAH chatvAro vidhiyaj~nasamanvitAH | \EN{M2.86c/} sarve te japayaj~nasya kalAM nArhanti ShoDashIm.h || \BC\.\SC|| \EN{M2.87a/} japyenaiva tu sa.nsidhyed.h brAhmaNo nAtra sa.nshayaH | \EN{M2.87c/} kuryAdanyanna vA kuryAn.h maitro brAhmaNa uchyate || \BC\.\SC|| \EN{M2.88a/} indriyANAM vicharatAM viShayeShvapahAriShu | \EN{M2.88c/} sa.nyame yatnamAtiShThed.h vidvAn.h yantaiva vAjinAm.h || \BC\.\SC|| \EN{M2.89a/} ekAdashendriyANyAhuryAni pUrve manIShiNaH | \EN{M2.89c/} tAni samyak.h pravakShyAmi yathAvadanupUrvashaH || \BC\.\SC|| \EN{M2.90a/} shrotraM tvak.h chakShuShI jihvA nAsikA chaiva pa~nchamI | \EN{M2.90c/} pAyUpasthaM hastapAdaM vAk.h chaiva dashamI smR^itA | \EN{M2.91a/} buddhIndriyANi pa~nchaiShAM shrotrAdInyanupUrvashaH | \EN{M2.91c/} karmendriyANi pa~nchaiShAM pAyvAdIni prachakShate || \BC\.\SC|| \EN{M2.92a/} ekAdashaM mano j~neyaM svaguNenaubhayAtmakam.h | \EN{M2.92c/} yasmin.h jite jitAvetau bhavataH pa~nchakau gaNau || \BC\.\SC|| \EN{M2.93a/} indriyANAM prasa~Ngena doShaM R^ichChatyasa.nshayam.h | \EN{M2.93c/} saMniyamya tu tAnyeva tataH siddhiM nigachChati || \BC\.\SC|| \EN{M2.94a/} na jAtu kAmaH kAmAnAmupabhogena shAmyati | \EN{M2.94c/} haviShA kR^iShNavartmaiva bhUya evAbhivardhate || \BC\.\SC|| \EN{M2.95a/} yashchaitAn.h prApnuyAt.h sarvAn.h yashchaitAn.h kevalA.nstyajet.h || \BC\.\SC|| \EN{M2.95c/} prApaNAt.h sarvakAmAnAM parityAgo vishiShyate | \EN{M2.96a/} na tathaitAni shakyante saMniyantumasevayA || \BC\.\SC|| \EN{M2.96c/} viShayeShu prajuShTAni yathA j~nAnena nityashaH || \BC\.\SC|| \EN{M2.97a/} vedAstyAgashcha yaj~nAshcha niyamAshcha tapA.nsi cha | \EN{M2.97c/} na vipraduShTabhAvasya siddhiM gachChati karhi chit.h || \BC\.\SC|| \EN{M2.98a/} shrutvA spR^iShTvA cha dR^iShTvA cha bhuktvA ghrAtvA cha yo naraH | \EN{M2.98c/} na hR^iShyati glAyati vA sa vij~neyo jitaindriyaH || \BC\.\SC|| \EN{M2.99a/} indriyANAM tu sarveShAM yadyekaM kSharatIndriyam.h | \EN{M2.99c/} tenAsya kSharati praj~nA dR^iteH pAdAdivodakam.h || \BC\.\SC|| \EN{M2.100a/} vashe kR^itvendriyagrAmaM sa.nyamya cha manastathA | \EN{M2.100c/} sarvAn.h sa.nsAdhayedarthAnakShiNvan.h yogatastanum.h || \BC\.\SC|| \EN{M2.101a/} pUrvAM sa.ndhyAM japa.nstiShThet.h sAvitrImA.arkadarshanAt.h | \EN{M2.101c/} pashchimAM tu samAsInaH samyag.h R^ikShavibhAvanAt.h || \BC\.\SC|| %[M. pashchimAM tu sadAsIta] \EN{M2.102a/} pUrvAM sa.ndhyAM japa.nstiShThannaishameno vyapohati | \EN{M2.102c/} pashchimAM tu samAsIno malaM hanti divAkR^itam.h || \BC\.\SC|| \EN{M2.103a/} na tiShThati tu yaH pUrvAM naupAste yashcha pashchimAm.h | \EN{M2.103c/} sa shUdravad.h bahiShkAryaH sarvasmAd.h dvijakarmaNaH || \BC\.\SC|| \EN{M2.104a/} apAM samIpe niyato naityakaM vidhimAsthitaH | \EN{M2.104c/} sAvitrImapyadhIyIta gatvA.araNyaM samAhitaH || \BC\.\SC|| \EN{M2.105a/} vedaupakaraNe chaiva svAdhyAye chaiva naityake | \EN{M2.105c/} nAnurodho.astyanadhyAye homamantreShu chaiva hi || \BC\.\SC|| \EN{M2.106a/} naityake nAstyanadhyAyo brahmasatraM hi tat.h smR^itam.h || \BC\.\SC|| \EN{M2.106c/} brahmAhutihutaM puNyamanadhyAyavaShaT.h kR^itam.h ??|| \BC\.\SC|| \EN{M2.107a/} yaH svAdhyAyamadhIte.abdaM vidhinA niyataH shuchiH | \EN{M2.107c/} tasya nityaM kSharatyeSha payo dadhi ghR^itaM madhu || \BC\.\SC|| \EN{M2.108a/} agnIndhanaM bhaikShacharyAmadhaHshayyAM gurorhitam.h | \EN{M2.108c/} A samAvartanAt.h kuryAt.h kR^itopanayano dvijaH || \BC\.\SC|| \EN{M2.109a/} AchAryaputraH shushrUShurj~nAnado dhArmikaH shuchiH | \EN{M2.109c/} AptaH shakto.arthadaH sAdhuH svo.adhyApyA dasha dharmataH ?? || \BC\.\SC|| \EN{M2.110a/} nApR^iShTaH kasya chid.h brUyAnna chAnyAyena pR^ichChataH | \EN{M2.110c/} jAnannapi hi medhAvI jaDavalloka Acharet.h || \BC\.\SC|| \EN{M2.111a/} adharmeNa cha yaH prAha yashchAdharmeNa pR^ichChati | \EN{M2.111c/} tayoranyataraH praiti vidveShaM vA.adhigachChati || \BC\.\SC|| \EN{M2.112a/} dharmArthau yatra na syAtAM shushrUShA vA.api tadvidhA | \EN{M2.112c/} tatra vidyA na vaptavyA shubhaM bIjamivauShare || \BC\.\SC|| \EN{M2.113a/} vidyayaiva samaM kAmaM martavyaM brahmavAdinA | \EN{M2.113c/} Apadyapi hi ghorAyAM na tvenAmiriNe vapet.h || \BC\.\SC|| \EN{M2.114a/} vidyA brAhmaNametyAha shevadhiste.asmi rakSha mAm.h | %[M.shevadhiSh Te] \EN{M2.114c/} asUyakAya mAM mAdAstathA syAM vIryavattamA || \BC\.\SC|| \EN{M2.115a/} yameva tu shuchiM vidyAnniyatabrahmachAriNam.h | %[M. vidyA niyataM brahmachAriNam] \EN{M2.115c/} tasmai mAM brUhi viprAya nidhipAyApramAdine | \EN{M2.116a/} brahma yastvananuj~nAtamadhIyAnAdavApnuyAt.h | \EN{M2.116c/} sa brahmasteyasa.nyukto narakaM pratipadyate | \EN{M2.117a/} laukikaM vaidikaM vA.api tathA.adhyAtmikameva vA | \EN{M2.117c/} AdadIta yato j~nAnaM taM pUrvamabhivAdayet.h || \BC\.\SC|| \EN{M2.118a/} sAvitrImAtrasAro.api varaM vipraH suyantritaH | \EN{M2.118c/} nAyantritastrivedo.api sarvAshI sarvavikrayI || \BC\.\SC|| \EN{M2.119a/} shayyA.a.asane.adhyAcharite shreyasA na samAvishet.h | \EN{M2.119c/} shayyA.a.asanasthashchaivenaM pratyutthAyAbhivAdayet.h || \BC\.\SC|| \EN{M2.120a/} UrdhvaM prANA hyutkramanti yUnaH sthavira Ayati | \EN{M2.120c/} pratyutthAnAbhivAdAbhyAM punastAn.h pratipadyate || \BC\.\SC|| \EN{M2.121a/} abhivAdanashIlasya nityaM vR^iddhopasevinaH | \EN{M2.121c/} chatvAri tasya vardhante Ayurdharmo yasho balam.h || \BC\.\SC|| %[M. chatvAri saMpravardhante] \EN{M2.122a/} abhivAdAt.h paraM vipro jyAyA.nsamabhivAdayan.h | \EN{M2.122c/} asau nAmAhamasmIti svaM nAma parikIrtayet.h || \BC\.\SC|| \EN{M2.123a/} nAmadheyasya ye ke chidabhivAdaM na jAnate | \EN{M2.123c/} tAn.h prAj~no.ahamiti brUyAt.h striyaH sarvAstathaiva cha || \BC\.\SC|| \EN{M2.124a/} bhoHshabdaM kIrtayedante svasya nAmno.abhivAdane | \EN{M2.124c/} nAmnAM svarUpabhAvo hi bhobhAva R^iShibhiH smR^itaH || \BC\.\SC|| \EN{M2.125a/} AyuShmAn.h bhava saumyaiti vAchyo vipro.abhivAdane | \EN{M2.125c/} akArashchAsya nAmno.ante vAchyaH pUrvAkSharaH plutaH || \BC\.\SC|| \EN{M2.126a/} yo na vettyabhivAdasya vipraH pratyabhivAdanam.h | \EN{M2.126c/} nAbhivAdyaH sa viduShA yathA shUdrastathaiva saH || \BC\.\SC|| \EN{M2.127a/} brAhmaNaM kushalaM pR^ichChet.h kShatrabandhumanAmayam.h | \EN{M2.127c/} vaishyaM kShemaM samAgamya shUdramArogyameva cha || \BC\.\SC|| \EN{M2.128a/} avAchyo dIkShito nAmnA yavIyAnapi yo bhavet.h | \EN{M2.128c/} bhobhavatpUrvakaM tvenamabhibhASheta dharmavit.h || \BC\.\SC|| \EN{M2.129a/} parapatnI tu yA strI syAdasaMbandhA cha yonitaH | \EN{M2.129c/} tAM brUyAd.h bhavatItyevaM subhage bhaginIti cha || \BC\.\SC|| \EN{M2.130a/} mAtulA.nshcha pitR^ivyA.nshcha shvashurAn.h R^itvijo gurUn.h | \EN{M2.130c/} asAvahamiti brUyAt.h pratyutthAya yavIyasaH || \BC\.\SC|| \EN{M2.131a/} mAtR^ishvasA mAtulAnI shvashrUratha pitR^ishvasA | \EN{M2.131c/} saMpUjyA gurupatnIvat.h samAstA gurubhAryayA || \BC\.\SC|| \EN{M2.132a/} bhrAturbhAryaupasa~NgrAhyA savarNA.ahanyahanyapi | \EN{M2.132c/} viproShya tUpasa~NgrAhyA j~nAtisaMbandhiyoShitaH || \BC\.\SC|| \EN{M2.133a/} piturbhaginyAM mAtushcha jyAyasyAM cha svasaryapi | \EN{M2.133c/} mAtR^ivad.h vR^ittimAtiShThen.h mAtA tAbhyo garIyasI || \BC\.\SC|| \EN{M2.134a/} dashAbdAkhyaM paurasakhyaM pa~nchAbdAkhyaM kalAbhR^itAm.h | \EN{M2.134c/} tryabdapUrvaM shrotriyANAM svalpenApi svayoniShu || \BC\.\SC|| \EN{M2.135a/} brAhmaNaM dashavarShaM tu shatavarShaM tu bhUmipam.h | \EN{M2.135c/} pitAputrau vijAnIyAd.h brAhmaNastu tayoH pitA || \BC\.\SC|| \EN{M2.136a/} vittaM bandhurvayaH karma vidyA bhavati pa~nchamI | \EN{M2.136c/} etAni mAnyasthAnAni garIyo yad.h yaduttaram.h || \BC\.\SC|| %[M.mAnasthAnAni ] \EN{M2.137a/} pa~nchAnAM triShu varNeShu bhUyA.nsi guNavanti cha | \EN{M2.137c/} yatra syuH so.atra mAnArhaH shUdro.api dashamIM gataH || \BC\.\SC|| \EN{M2.138a/} chakriNo dashamIsthasya rogiNo bhAriNaH striyAH | \EN{M2.138c/} snAtakasya cha rAj~nashcha panthA deyo varasya cha || \BC\.\SC|| \EN{M2.139a/} teShAM tu samavetAnAM mAnyau snAtakapArthivau | \EN{M2.139c/} rAjasnAtakayoshchaiva snAtako nR^ipamAnabhAk.h || \BC\.\SC|| \EN{M2.140a/} upanIya tu yaH shiShyaM vedamadhyApayed.h dvijaH | \EN{M2.140c/} sakalpaM sarahasyaM cha tamAchAryaM prachakShate || \BC\.\SC|| \EN{M2.141a/} ekadeshaM tu vedasya vedA~NgAnyapi vA punaH | \EN{M2.141c/} yo.adhyApayati vR^ittyarthamupAdhyAyaH sa uchyate || \BC\.\SC|| \EN{M2.142a/} niShekAdIni karmANi yaH karoti yathAvidhi | \EN{M2.142c/} saMbhAvayati chAnnena sa vipro gururuchyate || \BC\.\SC|| \EN{M2.143a/} agnyAdheyaM pAkayaj~nAnagniShTomAdikAn.h makhAn.h | \EN{M2.143c/} yaH karoti vR^ito yasya sa tasyartvigihochyate || \BC\.\SC|| \EN{M2.144a/} ya AvR^iNotyavitathaM brahmaNA shravaNAvubhau | \EN{M2.144c/} sa mAtA sa pitA j~neyastaM na druhyet.h kadA chana || \BC\.\SC|| \EN{M2.145a/} upAdhyAyAn.h dashAchArya AchAryANAM shataM pitA | \EN{M2.145c/} sahasraM tu pitR^In.h mAtA gauraveNAtirichyate || \BC\.\SC|| \EN{M2.146a/} utpAdakabrahmadAtrorgarIyAn.h brahmadaH pitA | \EN{M2.146c/} brahmajanma hi viprasya pretya chaiha cha shAshvatam.h || \BC\.\SC|| \EN{M2.147a/} kAmAn.h mAtA pitA chainaM yadutpAdayato mithaH | \EN{M2.147c/} saMbhUtiM tasya tAM vidyAd.h yad.h yonAvabhijAyate || \BC\.\SC|| \EN{M2.148a/} AchAryastvasya yAM jAtiM vidhivad.h vedapAragaH | \EN{M2.148c/} utpAdayati sAvitryA sA satyA sA.ajarA.amarA || \BC\.\SC|| \EN{M2.149a/} alpaM vA bahu vA yasya shrutasyaupakaroti yaH | \EN{M2.149c/} tamapIha guruM vidyAtshrutaupakriyayA tayA || \BC\.\SC|| \EN{M2.150a/} brAhmasya janmanaH kartA svadharmasya cha shAsitA | \EN{M2.150c/} bAlo.api vipro vR^iddhasya pitA bhavati dharmataH || \BC\.\SC|| \EN{M2.151a/} adhyApayAmAsa pitR^In.h shishurA~NgirasaH kaviH | \EN{M2.151c/} putrakA iti hauvAcha j~nAnena parigR^ihya tAn.h || \BC\.\SC|| \EN{M2.152a/} te tamarthamapR^ichChanta devAnAgatamanyavaH | \EN{M2.152c/} devAshchaitAn.h sametyauchurnyAyyaM vaH shishuruktavAn.h || \BC\.\SC|| \EN{M2.153a/} aj~no bhavati vai bAlaH pitA bhavati mantradaH | \EN{M2.153c/} aj~naM hi bAlamityAhuH pitetyeva tu mantradam.h || \BC\.\SC|| \EN{M2.154a/} na hAyanairna palitairna vittena na bandhubhiH | \EN{M2.154c/} R^iShayashchakrire dharmaM yo.anUchAnaH sa no mahAn.h || \BC\.\SC|| \EN{M2.155a/} viprANAM j~nAnato jyaiShThyaM kShatriyANAM tu vIryataH | \EN{M2.155c/} vaishyAnAM dhAnyadhanataH shUdrANAmeva janmataH || \BC\.\SC|| \EN{M2.156a/} na tena vR^iddho bhavati yenAsya palitaM shiraH | \EN{M2.156c/} yo vai yuvA.apyadhIyAnastaM devAH sthaviraM viduH || \BC\.\SC|| \EN{M2.157a/} yathA kAShThamayo hastI yathA charmamayo mR^igaH | \EN{M2.157c/} yashcha vipro.anadhIyAnastrayaste nAma bibhrati || \BC\.\SC|| \EN{M2.158a/} yathA ShaNDho.aphalaH strIShu yathA gaurgavi chAphalA | \EN{M2.158c/} yathA chAj~ne.aphalaM dAnaM tathA vipro.anR^icho.aphalaH || \BC\.\SC|| \EN{M2.159a/} ahi.nsayaiva bhUtAnAM kAryaM shreyo.anushAsanam.h | \EN{M2.159c/} vAk.h chaiva madhurA shlakShNA prayojyA dharmamichChatA || \BC\.\SC|| \EN{M2.160a/} yasya vA~NmanasI shuddhe samyag.h gupte cha sarvadA | \EN{M2.160c/} sa vai sarvamavApnoti vedAntopagataM phalam.h || \BC\.\SC|| \EN{M2.161a/} nAru.ntudaH syAdArto.api na paradrohakarmadhIH | \EN{M2.161c/} yayA.asyodvijate vAchA nAlokyAM tAmudIrayet.h || \BC\.\SC|| \EN{M2.162a/} sammAnAd.h brAhmaNo nityamudvijeta viShAdiva | \EN{M2.162c/} amR^itasyeva chAkA~NkShedavamAnasya sarvadA || \BC\.\SC|| \EN{M2.163a/} sukhaM hyavamataH shete sukhaM cha pratibudhyate || \BC\.\SC|| \EN{M2.163c/} sukhaM charati loke.asminnavamantA vinashyati || \BC\.\SC|| \EN{M2.164a/} anena kramayogena sa.nskR^itAtmA dvijaH shanaiH | \EN{M2.164c/} gurau vasan.h sa~nchinuyAd.h brahmAdhigamikaM tapaH || \BC\.\SC|| \EN{M2.165a/} tapovisheShairvividhairvrataishcha vidhichoditaiH | \EN{M2.165c/} vedaH kR^itsno.adhigantavyaH sarahasyo dvijanmanA || \BC\.\SC|| \EN{M2.166a/} vedameva sadA.abhyasyet.h tapastapyan.h dvijottamaH | \EN{M2.166c/} vedAbhyAso hi viprasya tapaH paramihauchyate || \BC\.\SC|| \EN{M2.167a/} A haiva sa nakhAgrebhyaH paramaM tapyate tapaH | \EN{M2.167c/} yaH sragvyapi dvijo.adhIte svAdhyAyaM shaktito.anvaham.h || \BC\.\SC|| \EN{M2.168a/} yo.anadhItya dvijo vedamanyatra kurute shramam.h | \EN{M2.168c/} sa jIvanneva shUdratvamAshu gachChati sAnvayaH || \BC\.\SC|| \EN{M2.169a/} mAturagre.adhijananaM dvitIyaM mau~njibandhane | \EN{M2.169c/} tR^itIyaM yaj~nadIkShAyAM dvijasya shrutichodanAt.h || \BC\.\SC|| \EN{M2.170a/} tatra yad.h brahmajanmAsya mau~njIbandhanachihnitam.h | \EN{M2.170c/} tatrAsya mAtA sAvitrI pitA tvAchArya uchyate || \BC\.\SC|| \EN{M2.171a/} vedapradAnAdAchAryaM pitaraM parichakShate | \EN{M2.171c/} na hyasmin.h yujyate karma ki~nchidA mau~njibandhanAt.h || \BC\.\SC|| \EN{M2.172a/} nAbhivyAhArayed.h brahma svadhAninayanAd.h R^ite | \EN{M2.172c/} shUdreNa hi samastAvad.h yAvad.h vede na jAyate || \BC\.\SC|| \EN{M2.173a/} kR^itaupanayanasyAsya vratAdeshanamiShyate | \EN{M2.173c/} brahmaNo grahaNaM chaiva krameNa vidhipUrvakam.h || \BC\.\SC|| \EN{M2.174a/} yadyasya vihitaM charma yat.h sUtraM yA cha mekhalA | \EN{M2.174c/} yo daNDo yatcha vasanaM tat.h tadasya vrateShvapi || \BC\.\SC|| \EN{M2.175a/} sevetaimA.nstu niyamAn.h brahmachArI gurau vasan.h | \EN{M2.175c/} sanniyamyaindriyagrAmaM tapovR^iddhyarthamAtmanaH || \BC\.\SC|| \EN{M2.176a/} nityaM snAtvA shuchiH kuryAd.h devarShipitR^itarpaNam.h | \EN{M2.176c/} devatAbhyarchanaM chaiva samidAdhAnameva cha || \BC\.\SC|| \EN{M2.177a/} varjayen.h madhu mA.nsaM cha gandhaM mAlyaM rasAn.h striyaH | \EN{M2.177c/} shuktAni yAni sarvANi prANinAM chaiva hi.nsanam.h || \BC\.\SC|| \EN{M2.178a/} abhya~Ngama~njanaM chAkShNorupAnachChatradhAraNam.h | \EN{M2.178c/} kAmaM krodhaM cha lobhaM cha nartanaM gItavAdanam.h || \BC\.\SC|| \EN{M2.179a/} dyUtaM cha janavAdaM cha parivAdaM tathA.anR^itam.h | \EN{M2.179c/} strINAM cha prekShaNAlambhamupaghAtaM parasya cha || \BC\.\SC||%(M.AlambhA.av) \EN{M2.180a/} ekaH shayIta sarvatra na retaH skandayet.h kva chit.h | \EN{M2.180c/} kAmAd.h hi skandayan.h reto hinasti vratamAtmanaH || \BC\.\SC|| \EN{M2.181a/} svapne siktvA brahmachArI dvijaH shukramakAmataH | \EN{M2.181c/} snAtvA.arkamarchayitvA triH punarmAmityR^ichaM japet.h || \BC\.\SC|| \EN{M2.182a/} udakumbhaM sumanaso goshakR^itmR^ittikAkushAn.h | \EN{M2.182c/} Ahared.h yAvadarthAni bhaikShaM chAharahashcharet.h || \BC\.\SC|| \EN{M2.183a/} vedayaj~nairahInAnAM prashastAnAM svakarmasu | \EN{M2.183c/} brahmachAryAhared.h bhaikShaM gR^ihebhyaH prayato.anvaham.h || \BC\.\SC|| \EN{M2.184a/} guroH kule na bhikSheta na j~nAtikulabandhuShu | \EN{M2.184c/} alAbhe tvanyagehAnAM pUrvaM pUrvaM vivarjayet.h || \BC\.\SC|| \EN{M2.185a/} sarvaM vApi chared.h grAmaM pUrvauktAnAmasaMbhave | \EN{M2.185c/} niyamya prayato vAchamabhishastA.nstu varjayet.h || \BC\.\SC|| \EN{M2.186a/} dUrAdAhR^itya samidhaH sannidadhyAd.h vihAyasi | \EN{M2.186c/} sAyaM.prAtashcha juhuyAt.h tAbhiragnimatandritaH || \BC\.\SC|| \EN{M2.187a/} akR^itvA bhaikShacharaNamasamidhya cha pAvakam.h | \EN{M2.187c/} anAturaH saptarAtramavakIrNivrataM charet.h || \BC\.\SC|| \EN{M2.188a/} bhaikSheNa vartayennityaM naikAnnAdI bhaved.h vratI | \EN{M2.188c/} bhaikSheNa vratino vR^ittirupavAsasamA smR^itA || \BC\.\SC|| \EN{M2.189a/} vratavad.h devadaivatye pitrye karmaNyatharShivat.h | \EN{M2.189c/} kAmamabhyarthito.ashnIyAd.h vratamasya na lupyate || \BC\.\SC|| \EN{M2.190a/} brAhmaNasyaiva karmaitadupadiShTaM manIShibhiH | \EN{M2.190c/} rAjanyavaishyayostvevaM naitat.h karma vidhIyate || \BC\.\SC|| \EN{M2.191a/} chodito guruNA nityamaprachodita eva vA | \EN{M2.191c/} kuryAdadhyayane yatnamAchAryasya hiteShu cha || \BC\.\SC|| %[M.adhyayane yogam] \EN{M2.192a/} sharIraM chaiva vAchaM cha buddhIndriyamanA.nsi cha | \EN{M2.192c/} niyamya prA~njalistiShThed.h vIkShamANo gurormukham.h || \BC\.\SC|| \EN{M2.193a/} nityamuddhR^itapANiH syAt.h sAdhvAchAraH susa.nvR^itaH | \EN{M2.193c/} AsyatAmiti chauktaH sannAsItAbhimukhaM guroH || \BC\.\SC|| \EN{M2.194a/} hInAnnavastraveShaH syAt.h sarvadA gurusannidhau | \EN{M2.194c/} uttiShThet.h prathamaM chAsya charamaM chaiva sa.nvishet.h || \BC\.\SC|| \EN{M2.195a/} pratishrAvaNasaMbhAShe shayAno na samAcharet.h | \EN{M2.195c/} nAsIno na cha bhu~njAno na tiShThanna parA~NmukhaH || \BC\.\SC|| \EN{M2.196a/} AsInasya sthitaH kuryAdabhigachCha.nstu tiShThataH | \EN{M2.196c/} pratyudgamya tvAvrajataH pashchAd.h dhAva.nstu dhAvataH || \BC\.\SC|| \EN{M2.197a/} parA~NmukhasyAbhimukho dUrasthasyetya chAntikam.h | \EN{M2.197c/} praNamya tu shayAnasya nideshe chaiva tiShThataH || \BC\.\SC|| \EN{M2.198a/} nIchaM shayyA.a.asanaM chAsya nityaM syAd.h gurusannidhau | \EN{M2.198c/} gurostu chakShurviShaye na yatheShTAsano bhavet.h || \BC\.\SC|| \EN{M2.199a/} naudAharedasya nAma parokShamapi kevalam.h | \EN{M2.199c/} na chaivAsyAnukurvIta gatibhAShitacheShTitam.h || \BC\.\SC|| \EN{M2.200a/} guroryatra parivAdo nindA vA.api pravartate | \EN{M2.200c/} karNau tatra pidhAtavyau gantavyaM vA tato.anyataH || \BC\.\SC|| \EN{M2.201a/} parIvAdAt.h kharo bhavati shvA vai bhavati nindakaH | \EN{M2.201c/} paribhoktA kR^imirbhavati kITo bhavati matsarI || \BC\.\SC|| \EN{M2.202a/} dUrastho nArchayedenaM na kruddho nAntike striyAH | \EN{M2.202c/} yAnAsanasthashchaivainamavaruhyAbhivAdayet.h || \BC\.\SC|| \EN{M2.203a/} prativAte.anuvAte cha nAsIta guruNA saha | %[M.prativAtAnuvAte] \EN{M2.203c/} asa.nshrave chaiva gurorna kiM chidapi kIrtayet.h || \BC\.\SC|| \EN{M2.204a/} go.ashvauShTrayAnaprAsAdaprastareShu kaTeShu cha | \EN{M2.204c/} AsIta guruNA sArdhaM shilAphalakanauShu cha || \BC\.\SC|| \EN{M2.205a/} gurorgurau sannihite guruvad.h vR^ittimAcharet.h | \EN{M2.205c/} na chAnisR^iShTo guruNA svAn.h gurUnabhivAdayet.h || \BC\.\SC|| \EN{M2.206a/} vidyAguruShvevameva nityA vR^ittiH svayoniShu | \EN{M2.206c/} pratiShedhatsu chAdharmAd.h hitaM chopadishatsvapi || \BC\.\SC|| \EN{M2.207a/} shreyaHsu guruvad.h vR^ittiM nityameva samAcharet.h | \EN{M2.207c/} guruputreShu chAryeShu guroshchaiva svabandhuShu || \BC\.\SC|| %[M.guruputre tathAchArye] \EN{M2.208a/} bAlaH samAnajanmA vA shiShyo vA yaj~nakarmaNi | \EN{M2.208c/} adhyApayan.h gurusuto guruvatmAnamarhati || \BC\.\SC|| \EN{M2.209a/} utsAdanaM cha gAtrANAM snApanauchChiShTabhojane | \EN{M2.209c/} na kuryAd.h guruputrasya pAdayoshchAvanejanam.h || \BC\.\SC|| \EN{M2.210a/} guruvat.h pratipUjyAH syuH savarNA guruyoShitaH | \EN{M2.210c/} asavarNAstu sampUjyAH pratyutthAnAbhivAdanaiH || \BC\.\SC|| \EN{M2.211a/} abhya~njanaM snApanaM cha gAtrotsAdanameva cha | \EN{M2.211c/} gurupatnyA na kAryANi keshAnAM cha prasAdhanam.h || \BC\.\SC|| \EN{M2.212a/} gurupatnI tu yuvatirnAbhivAdyaiha pAdayoH | \EN{M2.212c/} pUrNavi.nshativarSheNa guNadoShau vijAnatA || \BC\.\SC|| \EN{M2.213a/} svabhAva eSha nArINAM narANAmiha dUShaNam.h | \EN{M2.213c/} ato.arthAnna pramAdyanti pramadAsu vipashchitaH || \BC\.\SC|| \EN{M2.214a/} avidvA.nsamalaM loke vidvA.nsamapi vA punaH | \EN{M2.214c/} pramadA hyutpathaM netuM kAmakrodhavashAnugam.h || \BC\.\SC|| \EN{M2.215a/} mAtrA svasrA duhitrA vA na viviktAsano bhavet.h | \EN{M2.215c/} balavAnindriyagrAmo vidvA.nsamapi karShati || \BC\.\SC|| \EN{M2.216a/} kAmaM tu gurupatnInAM yuvatInAM yuvA bhuvi | \EN{M2.216c/} vidhivad.h vandanaM kuryAdasAvahamiti bruvan.h || \BC\.\SC|| \EN{M2.217a/} viproShya pAdagrahaNamanvahaM chAbhivAdanam.h | \EN{M2.217c/} gurudAreShu kurvIta satAM dharmamanusmaran.h || \BC\.\SC|| \EN{M2.218a/} yathA khanan.h khanitreNa naro vAryadhigachChati | \EN{M2.218c/} tathA gurugatAM vidyAM shushrUShuradhigachChati || \BC\.\SC|| \EN{M2.219a/} muNDo vA jaTilo vA syAdatha vA syAtshikhAjaTaH | \EN{M2.219c/} nainaM grAme.abhinimlochet.h sUryo nAbhyudiyAt.h kva chit.h || \BC\.\SC|| \EN{M2.220a/} taM chedabhyudiyAt.h sUryaH shayAnaM kAmachArataH | \EN{M2.220c/} nimloched.h vA.apyavij~nAnAj.h japannupavased.h dinam.h || \BC\.\SC|| \EN{M2.221a/} sUryeNa hyabhinirmuktaH shayAno.abhyuditashcha yaH | %[M.abhinimluktaH] \EN{M2.221c/} prAyashchittamakurvANo yuktaH syAn.h mahatenasA || \BC\.\SC|| \EN{M2.222a/} Achamya prayato nityamubhe sa.ndhye samAhitaH | \EN{M2.222c/} shuchau deshe japa~njapyamupAsIta yathAvidhi || \BC\.\SC|| \EN{M2.223a/} yadi strI yadyavarajaH shreyaH kiM chit.h samAcharet.h | \EN{M2.223c/} tat.h sarvamAchared.h yukto yatra chAsya ramen.h manaH || \BC\.\SC|| \EN{M2.224a/} dharmArthAvuchyate shreyaH kAmArthau dharma eva cha | \EN{M2.224c/} artha evaiha vA shreyastrivarga iti tu sthitiH || \BC\.\SC|| \EN{M2.225a/} AchAryashcha pitA chaiva mAtA bhrAtA cha pUrvajaH | \EN{M2.225c/} nArtenApyavamantavyA brAhmaNena visheShataH || \BC\.\SC|| \EN{M2.226a/} AchAryo brahmaNo mUrtiH pitA mUrtiH prajApateH | \EN{M2.226c/} mAtA pR^ithivyA mUrtistu bhrAtA svo mUrtirAtmanaH || \BC\.\SC|| \EN{M2.227a/} yaM mAtApitarau kleshaM sahete saMbhave nR^iNAm.h | \EN{M2.227c/} na tasya niShkR^itiH shakyA kartuM varShashatairapi || \BC\.\SC|| \EN{M2.228a/} tayornityaM priyaM kuryAdAchAryasya cha sarvadA | \EN{M2.228c/} teShveva triShu tuShTeShu tapaH sarvaM samApyate || \BC\.\SC|| \EN{M2.229a/} teShAM trayANAM shushrUShA paramaM tapa uchyate | \EN{M2.229c/} na tairanabhyanuj~nAto dharmamanyaM samAcharet.h || \BC\.\SC|| \EN{M2.230a/} ta eva hi trayo lokAsta eva traya AshramAH | \EN{M2.230c/} ta eva hi trayo vedAsta evauktAstrayo.agnayaH || \BC\.\SC|| \EN{M2.231a/} pitA vai gArhapatyo.agnirmAtA.agnirdakShiNaH smR^itaH | \EN{M2.231c/} gururAhavanIyastu sA.agnitretA garIyasI || \BC\.\SC|| \EN{M2.232a/} triShvapramAdyanneteShu trIn.h lokAn.h vijayed.h gR^ihI | \EN{M2.232c/} dIpyamAnaH svavapuShA devavad.h divi modate || \BC\.\SC|| \EN{M2.233a/} imaM lokaM mAtR^ibhaktyA pitR^ibhaktyA tu madhyamam.h | \EN{M2.233c/} gurushushrUShayA tvevaM brahmalokaM samashnute || \BC\.\SC|| \EN{M2.234a/} sarve tasyAdR^itA dharmA yasyaite traya AdR^itAH | \EN{M2.234c/} anAdR^itAstu yasyaite sarvAstasyAphalAH kriyAH || \BC\.\SC|| \EN{M2.235a/} yAvat.h trayaste jIveyustAvatnAnyaM samAcharet.h | \EN{M2.235c/} teShveva nityaM shushrUShAM kuryAt.h priyahite rataH || \BC\.\SC|| \EN{M2.236a/} teShAmanuparodhena pAratryaM yad.h yadAcharet.h | \EN{M2.236c/} tat.h tannivedayet.h tebhyo manovachanakarmabhiH || \BC\.\SC|| \EN{M2.237a/} triShveteShvitikR^ityaM hi puruShasya samApyate | \EN{M2.237c/} eSha dharmaH paraH sAkShAdupadharmo.anya uchyate || \BC\.\SC|| \EN{M2.238a/} shraddadhAnaH shubhAM vidyAmAdadItAvarAdapi | \EN{M2.238c/} anyAdapi paraM dharmaM strIratnaM duShkulAdapi || \BC\.\SC|| \EN{M2.239a/} viShAdapyamR^itaM grAhyaM bAlAdapi subhAShitam.h | \EN{M2.239c/} amitrAdapi sadvR^ittamamedhyAdapi kA~nchanam.h || \BC\.\SC|| \EN{M2.240a/} striyo ratnAnyatho vidyA dharmaH shauchaM subhAShitam.h | \EN{M2.240c/} vividhAni cha shilpAni samAdeyAni sarvataH || \BC\.\SC|| \EN{M2.241a/} abrAhmaNAdadhyAyanamApatkAle vidhIyate | \EN{M2.241c/} anuvrajyA cha shushrUShA yAvadadhyAyanaM guroH || \BC\.\SC|| \EN{M2.242a/} nAbrAhmaNe gurau shiShyo vAsamAtyantikaM vaset.h | \EN{M2.242c/} brAhmaNe vA.ananUchAne kA~NkShan.h gatimanuttamAm.h || \BC\.\SC|| \EN{M2.243a/} yadi tvAtyantikaM vAsaM rochayeta guroH kule | \EN{M2.243c/} yuktaH paricharedenamA sharIravimokShaNAt.h || \BC\.\SC|| \EN{M2.244a/} A samApteH sharIrasya yastu shushrUShate gurum.h | \EN{M2.244c/} sa gachChatya~njasA vipro brahmaNaH sadma shAshvatam.h || \BC\.\SC|| \EN{M2.245a/} na pUrvaM gurave kiM chidupakurvIta dharmavit.h | \EN{M2.245c/} snAsya.nstu guruNA.aj~naptaH shaktyA gurvrthamAharet.h || \BC\.\SC|| \EN{M2.246a/} kShetraM hiraNyaM gAmashvaM ChatraupAnahamAsanam.h | %[M.ChatropAnahamantataH] \EN{M2.246c/} dhAnyaM shAkaM cha vAsA.nsi gurave prItimAvahet.h || \BC\.\SC|| %[M.dhAnyaM vAsA.nsi shAkaM vA gurave prItimAharan)] \EN{M2.247a/} AchArye tu khalu prete guruputre guNAnvite | \EN{M2.247c/} gurudAre sapiNDe vA guruvad.h vR^ittimAcharet.h || \BC\.\SC|| \EN{M2.248a/} eteShvavidyamAneShu sthAnAsanavihAravAn.h | \EN{M2.248c/} prayu~njAno.agnishushrUShAM sAdhayed.h dehamAtmanaH || \BC\.\SC|| \EN{M2.249a/} evaM charati yo vipro brahmacharyamaviplutaH | \EN{M2.249c/} sa gachChatyuttamasthAnaM na chaiha jAyate punaH || \BC\.\SC|| \medskip \separate \centerline{adhyAya 3} \medskip \EN{M3.01a/} ShaT.h tri.nshadAbdikaM charyaM gurau traivedikaM vratam.h | \EN{M3.01c/} tadardhikaM pAdikaM vA grahaNAntikameva vA || \BC\.\SC|| \EN{M3.02a/} vedAnadhItya vedau vA vedaM vA.api yathAkramam.h | \EN{M3.02c/} aviplutabrahmacharyo gR^ihasthAshramamAvaset.h || \BC\.\SC|| \EN{M3.03a/} taM pratItaM svadharmeNa brahmadAyaharaM pituH | \EN{M3.03c/} sragviNaM talpa AsInamarhayet.h prathamaM gavA || \BC\.\SC|| \EN{M3.04a/} guruNAnumataH snAtvA samAvR^itto yathAvidhi | \EN{M3.04c/} udvaheta dvijo bhAryAM savarNAM lakShaNAnvitAm.h || \BC\.\SC|| \EN{M3.05a/} asapiNDA cha yA mAturasagotrA cha yA pituH | \EN{M3.05c/} sA prashastA dvijAtInAM dArakarmaNi maithune || \BC\.\SC|| %[M.amaithinI] \EN{M3.06a/} mahAntyapi samR^iddhAni go.ajAvidhanadhAnyataH | \EN{M3.06c/} strIsaMbandhe dashaitAni kulAni parivarjayet.h || \BC\.\SC|| \EN{M3.07a/} hInakriyaM nishpuruShaM nishChando romashArshasam.h ??| \EN{M3.07c/} kShayAmayAvy.apasmArishvitrikuShThikulAni cha ??|| \BC\.\SC|| \EN{M3.08a/} nodvahet.h kapilAM kanyAM nAdhikA~NgIM na rogiNIm.h | \EN{M3.08c/} nAlomikAM nAtilomAM na vAchATAM na pi~NgalAm.h || \BC\.\SC|| %[M.vAchAlAM ] \EN{M3.09a/} naR^ikShavR^ikShanadInAmnIM nAntyaparvatanAmikAm.h | \EN{M3.09c/} na pakShyahipreShyanAmnIM na cha bhIShaNanAmikAm.h || \BC\.\SC|| \EN{M3.10a/} avya~NgA~NgIM saumyanAmnIM ha.nsavAraNagAminIm.h | \EN{M3.10c/} tanulomakeshadashanAM mR^idva~NgImudvahet.h striyam.h || \BC\.\SC|| \EN{M3.11a/} yasyAstu na bhaved.h bhrAtA na vij~nAyeta vA pitA | %[M.vai(vA pitA] \EN{M3.11c/} naupayachCheta tAM prAj~naH putrikA.adharmasha~NkayA || \BC\.\SC|| \EN{M3.12a/} savarNA.agre dvijAtInAM prashastA dArakarmaNi | \EN{M3.12c/} kAmatastu pravR^ittAnAmimAH syuH kramasho.avarAH || \BC\.\SC|| \EN{M3.13a/} shUdraiva bhAryA shUdrasya sA cha svA cha vishaH smR^ite | \EN{M3.13c/} te cha svA chaiva rAj~nashcha tAshcha svA chAgrajanmanaH || \BC\.\SC|| \EN{M3.14a/} na brAhmaNakShatriyayorApadyapi hi tiShThatoH | \EN{M3.14c/} kasmi.nshchidapi vR^ittAnte shUdrA bhAryaupadishyate || \BC\.\SC|| \EN{M3.15a/} hInajAtistriyaM mohAdudvahanto dvijAtayaH | \EN{M3.15c/} kulAnyeva nayantyAshu sasantAnAni shUdratAm.h || \BC\.\SC|| \EN{M3.16a/} shUdrAvedI patatyatrerutathyatanayasya cha | \EN{M3.16c/} shaunakasya sutotpattyA tadapatyatayA bhR^igoH || \BC\.\SC|| \EN{M3.17a/} shUdrAM shayanamAropya brAhmaNo yAtyadhogatim.h | \EN{M3.17c/} janayitvA sutaM tasyAM brAhmaNyAdeva hIyate || \BC\.\SC|| \EN{M3.18a/} daivapitryAtitheyAni tatpradhAnAni yasya tu | \EN{M3.18c/} nAshnanti pitR^idevAstanna cha svargaM sa gachChati || \BC\.\SC|| \EN{M3.19a/} vR^iShalIphenapItasya niHshvAsopahatasya cha | \EN{M3.19c/} tasyAM chaiva prasUtasya niShkR^itirna vidhIyate || \BC\.\SC|| \EN{M3.20a/} chaturNAmapi varNAnaM pretya chaiha hitAhitAn.h | \EN{M3.20c/} aShTAvimAn.h samAsena strIvivAhAnnibodhata || \BC\.\SC|| \EN{M3.21a/} brAhmo daivastathaivArShaH prAjApatyastathA.asuraH | \EN{M3.21c/} gAndharvo rAkShasashchaiva paishAchashchAShTamo.adhamaH || \BC\.\SC|| \EN{M3.22a/} yo yasya dharmyo varNasya guNadoShau cha yasya yau | \EN{M3.22c/} tad.h vaH sarvaM pravakShyAmi prasave cha guNAguNAn.h || \BC\.\SC|| \EN{M3.23a/} ShaDAnupUrvyA viprasya kShatrasya chaturo.avarAn.h | \EN{M3.23c/} vish.shUdrayostu tAneva vidyAd.h dharmyAnarAkShasAn.h || \BC\.\SC|| %[M.dharmyAnna rAkShasAn] \EN{M3.24a/} chaturo brAhmaNasyAdyAn.h prashastAn.h kavayo viduH | \EN{M3.24c/} rAkShasaM kShatriyasyaikamAsuraM vaishyashUdrayoH || \BC\.\SC|| \EN{M3.25a/} pa~nchAnAM tu trayo dharmyA dvAvadharmyau smR^itAviha | \EN{M3.25c/} paishAchashchAsurashchaiva na kartavyau kadA chana || \BC\.\SC|| \EN{M3.26a/} pR^ithak.h pR^ithag.h vA mishrau vA vivAhau pUrvachoditau | \EN{M3.26c/} gAndharvo rAkShasashchaiva dharmyau kShatrasya tau smR^itau || \BC\.\SC|| \EN{M3.27a/} AchChAdya chArchayitvA cha shrutashIlavate svayam.h | \EN{M3.27c/} AhUya dAnaM kanyAyA brAhmo dharmaH prakIrtitaH || \BC\.\SC|| \EN{M3.28a/} yaj~ne tu vitate samyag.h R^itvije karma kurvate | \EN{M3.28c/} ala~NkR^itya sutAdAnaM daivaM dharmaM prachakShate || \BC\.\SC|| \EN{M3.29a/} ekaM gomithunaM dve vA varAdAdAya dharmataH | \EN{M3.29c/} kanyApradAnaM vidhivadArSho dharmaH sa uchyate || \BC\.\SC|| \EN{M3.30a/} sahaubhau charatAM dharmamiti vAchA.anubhAShya cha | \EN{M3.30c/} kanyApradAnamabhyarchya prAjApatyo vidhiH smR^itaH || \BC\.\SC|| \EN{M3.31a/} j~nAtibhyo draviNaM dattvA kanyAyai chaiva shaktitaH | \EN{M3.31c/} kanyApradAnaM svAchChandyAdAsuro dharma uchyate || \BC\.\SC|| \EN{M3.32a/} ichChayA.anyonyasa.nyogaH kanyAyAshcha varasya cha | \EN{M3.32c/} gAndharvaH sa tu vij~neyo maithunyaH kAmasaMbhavaH || \BC\.\SC|| \EN{M3.33a/} hatvA ChittvA cha bhittvA cha kroshantIM rudatIM gR^ihAt.h | \EN{M3.33c/} prasahya kanyAharaNaM rAkShaso vidhiruchyate || \BC\.\SC|| \EN{M3.34a/} suptAM mattAM pramattAM vA raho yatropagachChati | \EN{M3.34c/} sa pApiShTho vivAhAnAM paishAchashchAShTamo.adhamaH || \BC\.\SC|| %[M.paishAchaH prathito.adhamaH] \EN{M3.35a/} adbhireva dvijAgryANAM kanyAdAnaM vishiShyate | \EN{M3.35c/} itareShAM tu varNAnAmitaretarakAmyayA || \BC\.\SC|| \EN{M3.36a/} yo yasyaiShAM vivAhAnAM manunA kIrtito guNaH | \EN{M3.36c/} sarvaM shR^iNuta taM viprAH sarvaM kIrtayato mama || \BC\.\SC|| %[M.samyak.h kIrtayato] \EN{M3.37a/} dasha pUrvAn.h parAn.h va.nshyAnAtmAnaM chaikavi.nshakam.h | \EN{M3.37c/} brAhmIputraH sukR^itakR^itmochayatyenasaH pitR^In.h || \BC\.\SC|| \EN{M3.38a/} daivauDhAjaH sutashchaiva sapta sapta parAvarAn.h | \EN{M3.38c/} ArShauDhAjaH sutastrI.nstrIn.h ShaT.h ShaT.h kAyauDhajaH sutaH || \BC\.\SC|| \EN{M3.39a/} brAhmAdiShu vivAheShu chaturShvevAnupUrvashaH | \EN{M3.39c/} brahmavarchasvinaH putrA jAyante shiShTasammatAH || \BC\.\SC|| %[M.brahmavarchasinaH] \EN{M3.40a/} rUpasattvaguNopetA dhanavanto yashasvinaH | \EN{M3.40c/} paryAptabhogA dharmiShThA jIvanti cha shataM samAH || \BC\.\SC|| \EN{M3.41a/} itareShu tu shiShTeShu nR^isha.nsA.anR^itavAdinaH | \EN{M3.41c/} jAyante durvivAheShu brahmadharmadviShaH sutAH || \BC\.\SC|| \EN{M3.42a/} aninditaiH strIvivAhairanindyA bhavati prajA | \EN{M3.42c/} ninditairninditA nR^INAM tasmAnnindyAn.h vivarjayet.h || \BC\.\SC|| \EN{M3.43a/} pANigrahaNasa.nskAraH savarNAsUpadishyate | \EN{M3.43c/} asavarNAsvayaM j~neyo vidhirudvAhakarmaNi || \BC\.\SC|| \EN{M3.44a/} sharaH kShatriyayA grAhyaH pratodo vaishyakanyayA | \EN{M3.44c/} vasanasya dashA grAhyA shUdrayotkR^iShTavedane || \BC\.\SC|| \EN{M3.45a/} R^itukAlAbhigAmI syAt.h svadAranirataH sadA | \EN{M3.45c/} parvavarjaM vrajechchainAM tadvrato ratikAmyayA || \BC\.\SC|| \EN{M3.46a/} R^ituH svAbhAvikaH strINAM rAtrayaH ShoDasha smR^itAH | \EN{M3.46c/} chaturbhiritaraiH sArdhamahobhiH sadvigarhitaiH || \BC\.\SC|| \EN{M3.47a/} tAsAmAdyAshchatasrastu ninditaikAdashI cha yA | \EN{M3.47c/} trayodashI cha sheShAstu prashastA dasharAtrayaH || \BC\.\SC|| \EN{M3.48a/} yugmAsu putrA jAyante striyo.ayugmAsu rAtriShu | \EN{M3.48c/} tasmAd.h yugmAsu putrArthI sa.nvishedArtave striyam.h || \BC\.\SC|| \EN{M3.49a/} pumAn.h pu.nso.adhike shukre strI bhavatyadhike striyAH | \EN{M3.49c/} same.apumAn.h puM.striyau vA kShINe.alpe cha viparyayaH || \BC\.\SC|| \EN{M3.50a/} nindyAsvaShTAsu chAnyAsu striyo rAtriShu varjayan.h | \EN{M3.50c/} brahmachAryeva bhavati yatra tatrAshrame vasan.h || \BC\.\SC|| \EN{M3.51a/} na kanyAyAH pitA vidvAn.h gR^ihNIyAt.h shulkamaNvapi | \EN{M3.51c/} gR^ihNa.nshulkaM hi lobhena syAnnaro.apatyavikrayI ??|| \BC\.\SC|| \EN{M3.52a/} strIdhanAni tu ye mohAdupajIvanti bAndhavAH | \EN{M3.52c/} nArIyAnAni vastraM vA te pApA yAntyadhogatim.h || \BC\.\SC|| \EN{M3.53a/} ArShe gomithunaM shulkaM ke chidAhurmR^iShaiva tat.h | \EN{M3.53c/} alpo.apyevaM mahAn.h vA.api vikrayastAvadeva saH || \BC\.\SC|| %[M.tAvAneva sa vikrayaH] \EN{M3.54a/} yAsAM nAdadate shulkaM j~nAtayo na sa vikrayaH | \EN{M3.54c/} arhaNaM tat.h kumArINAmAnR^isha.nsyaM cha kevalam.h || \BC\.\SC|| %[M.na kevalam] \EN{M3.55a/} pitR^ibhirbhrAtR^ibhishchaitAH patibhirdevaraistathA | \EN{M3.55c/} pUjyA bhUShayitavyAshcha bahukalyANamIpsubhiH || \BC\.\SC|| \EN{M3.56a/} yatra nAryastu pUjyante ramante tatra devatAH | \EN{M3.56c/} yatraitAstu na pUjyante sarvAstatrAphalAH kriyAH || \BC\.\SC|| %[ Following.h ten.h versesare missingin.h M.] \EN{M3.57a/} shochanti jAmayo yatra vinashyatyAshu tat.h kulam.h | %[notin.h M] \EN{M3.57c/} na shochanti tu yatraitA vardhate tad.h hi sarvadA || \BC\.\SC|| %[notin.h M] \EN{M3.58a/} jAmayo yAni gehAni shapantyapratipUjitAH || \BC\.\SC|| %[notin.h M] \EN{M3.58c/} tAni kR^ityAhatAnIva vinashyanti samantataH || \BC\.\SC|| %[notin.h M] \EN{M3.59a/} tasmAdetAH sadA pUjyA bhUShaNAchChAdanAshanaiH | %[notin.h M] \EN{M3.59c/} bhUtikAmairnarairnityaM satkAreShUtsaveShu cha | %[notin.h M] | \EN{M3.60a/} sa.ntuShTo bhAryayA bhartA bhartrA bhAryA tathaiva cha | %[notin.h M] \EN{M3.60c/} yasminneva kule nityaM kalyANaM tatra vai dhruvam.h || \BC\.\SC|| %[notin.h M] \EN{M3.61a/} yadi hi strI na rocheta pumA.nsaM na pramodayet.h | %[notin.h M] \EN{M3.61c/} apramodAt.h punaH pu.nsaH prajanaM na pravartate || \BC\.\SC|| %[notin.h M] \EN{M3.62a/} striyAM tu rochamAnAyAM sarvaM tad.h rochate kulam.h | %[notin.h M] \EN{M3.62c/} tasyAM tvarochamAnAyAM sarvameva na rochate || \BC\.\SC|| %[notin.h M] \EN{M3.63a/} kuvivAhaiH kriyAlopairvedAnadhyayanena cha | %[notin.h M] \EN{M3.63c/} kulAnyakulatAM yAnti brAhmaNAtikrameNa cha || \BC\.\SC|| %[notin.h M] \EN{M3.64a/} shilpena vyavahAreNa shUdrApatyaishcha kevalaiH | %[notin.h M] \EN{M3.64c/} gobhirashvaishcha yAnaishcha kR^iShyA rAjopasevayA || \BC\.\SC|| %[notin.h M] \EN{M3.65a/} ayAjyayAjanaishchaiva nAstikyena cha karmaNAm.h | %[notin.h M] \EN{M3.65c/} kulAnyAshu vinashyanti yAni hInAni mantrataH || \BC\.\SC|| %[notin.h M] \EN{M3.66a/} mantratastu samR^iddhAni kulAnyalpadhanAnyapi | %[notin.h M] \EN{M3.66c/} kulasa~NkhyAM cha gachChanti karShanti cha mahad.h yashaH || \BC\.\SC|| %[notin.h M] %[Here.afterM'H numberiH "10"] \EN{M3.67a[57Ma]/} vaivAhike.agnau kurvIta gR^ihyaM karma yathAvidhi | \EN{M3.67c[57Mc]/} pa~nchayaj~navidhAnaM cha paktiM chAnvAhikIM gR^ihI || \BC\.\SC|| \EN{M3.68a[58Ma]/} pa~ncha sUnA gR^ihasthasya chullI peShaNyupaskaraH | \EN{M3.68c[58Mc]/} kaNDanI chaudakumbhashcha badhyate yAstu vAhayan.h || \BC\.\SC|| %[M.vadhyate] \EN{M3.69a[59Ma]/} tAsAM krameNa sarvAsAM niShkR^ityarthaM maharShibhiH | \EN{M3.69c[59Mc]/} pa~ncha kL^iptA mahAyaj~nAH pratyahaM gR^ihamedhinAm.h || \BC\.\SC|| \EN{M3.70a[60Ma]/} adhyApanaM brahmayaj~naH pitR^iyaj~nastu tarpaNam.h | \EN{M3.70c[60Mc]/} homo daivo balirbhauto nR^iyaj~no.atithipUjanam.h || \BC\.\SC|| \EN{M3.71a[61Ma]/} pa~nchaitAn.h yo mahA.ayaj~nAnna hApayati shaktitaH | \EN{M3.71c[61Mc]/} sa gR^ihe.api vasannityaM sUnAdoShairna lipyate || \BC\.\SC|| \EN{M3.72a[62Ma]/} devatA.atithibhR^ityAnAM pitR^INAmAtmanashcha yaH | \EN{M3.72c[62Mc]/} na nirvapati pa~nchAnAmuchChvasanna sa jIvati || \BC\.\SC|| \EN{M3.73a[63Ma]/} ahutaM cha hutaM chaiva tathA prahutameva cha | \EN{M3.73c[63Mc]/} brAhmyaM hutaM prAshitaM cha pa~nchayaj~nAn.h prachakShate ? || \BC\.\SC|| \EN{M3.74a[64Ma]/} japo.ahuto huto homaH prahuto bhautiko baliH | \EN{M3.74c[64Mc]/} brAhmyaM hutaM dvijAgryArchA prAshitaM pitR^itarpaNam.h ? || \BC\.\SC|| \EN{M3.75a[65Ma]/} svAdhyAye nityayuktaH syAd.h daive chaivaiha karmaNi | \EN{M3.75c[65Mc]/} daivakarmaNi yukto hi bibhartIdaM charAcharam.h || \BC\.\SC|| \EN{M3.76a[66Ma]/} agnau prAstA.ahutiH samyagAdityamupatiShThate | \EN{M3.76c[66Mc]/} AdityAj.h jAyate vR^iShtirvR^iShTerannaM tataH prajAH || \BC\.\SC|| \EN{M3.77a[67Ma]/} yathA vAyuM samAshritya vartante sarvajantavaH | %[M.sarve jIvanti jantavaH] \EN{M3.77c[67Mc]/} tathA gR^ihasthamAshritya vartante sarva AshramAH || \BC\.\SC|| %[M.vartanta itarAshramaH] \EN{M3.78a[68Ma]/} yasmAt.h trayo.apyAshramiNo j~nAnenAnnena chAnvaham.h | \EN{M3.78c[68Mc]/} gR^ihasthenaiva dhAryante tasmAj.h jyeShThAshramo gR^ihI || \BC\.\SC|| %[k:gR^ihaM ] \EN{M3.79a[69Ma]/} sa sa.ndhAryaH prayatnena svargamakShayamichChatA | \EN{M3.79c[69Mc]/} sukhaM chehechChatA.atyantaM yo.adhAryo durbalendriyaiH || \BC\.\SC|| \EN{M3.80a[70Ma]/} R^iShayaH pitaro devA bhUtAnyatithayastathA | \EN{M3.80c[70Mc]/} AshAsate kuTumbibhyastebhyaH kAryaM vijAnatA || \BC\.\SC|| \EN{M3.81a[71Ma]/} svAdhyAyenArchayetaR^iShIn.h homairdevAn.h yathAvidhi | \EN{M3.81c[71Mc]/} pitR^I.nshrAddhaishcha nR^InannairbhUtAni balikarmaNA || \BC\.\SC|| \EN{M3.82a[72Ma]/} kuryAdaharahaH shrAddhamannAdyenodakena vA | %[M.dadyAdaharahaH ] \EN{M3.82c[72Mc]/} payomUlaphalairvA.api pitR^ibhyaH prItimAvahan.h || \BC\.\SC|| \EN{M3.83a[73Ma]/} ekamapyAshayed.h vipraM pitryarthe pA~nchayaj~nike | %[M.pitryarthaM] \EN{M3.83c[73Mc]/} na chaivAtrAshayet.h kiM chid.h vaishvadevaM prati dvijam.h || \BC\.\SC|| \EN{M3.84a[74Ma]/} vaishvadevasya siddhasya gR^ihye.agnau vidhipUrvakam.h | \EN{M3.84c[74Mc]/} AbhyaH kuryAd.h devatAbhyo brAhmaNo homamanvaham.h || \BC\.\SC|| \EN{M3.85a[75Ma]/} agneH somasya chaivAdau tayoshchaiva samastayoH | \EN{M3.85c[75Mc]/} vishvebhyashchaiva devebhyo dhanvantaraya eva cha || \BC\.\SC|| \EN{M3.86a[76Ma]/} kuhvai chaivAnumatyai cha prajApataya eva cha | \EN{M3.86c[76Mc]/} saha dyAvApR^ithivyoshcha tathA sviShTakR^ite.antataH || \BC\.\SC|| \EN{M3.87a[77Ma]/} evaM samyag.h havirhutvA sarvadikShu pradakShiNam.h | \EN{M3.87c[77Mc]/} indrAntakAppatIndubhyaH sAnugebhyo baliM haret.h ??|| \BC\.\SC|| \EN{M3.88a[78Ma]/} marudbhya iti tu dvAri kShipedapsvadbhya ityapi ??| \EN{M3.88c[78Mc]/} vanaspatibhya ityevaM musalolUkhale haret.h || \BC\.\SC|| \EN{M3.89a[79Ma]/} uchChIrShake shriyai kuryAd.h bhadrakAlyai cha pAdataH | \EN{M3.89c[79Mc]/} brahmavAstoShpatibhyAM tu vAstumadhye baliM haret.h || \BC\.\SC|| \EN{M3.90a[80Ma]/} vishvebhyashchaiva devebhyo balimAkAsha utkShipet.h | \EN{M3.90c[80Mc]/} divAcharebhyo bhUtebhyo nakta~nchAribhya eva cha || \BC\.\SC|| \EN{M3.91a[81Ma]/} pR^iShThavAstuni kurvIta baliM sarvAtmabhUtaye | %[M.sarvAnnabhUtaye ] \EN{M3.91c[81Mc]/} pitR^ibhyo balisheShaM tu sarvaM dakShiNato haret.h || \BC\.\SC|| \EN{M3.92a[82Ma]/} shUnAM cha patitAnAM cha shvapachAM pAparogiNAm.h | \EN{M3.92c[82Mc]/} vayasAnAM kR^imINAM cha shanakairnirvaped.h bhuvi || \BC\.\SC|| %[M.vayasAM cha] \EN{M3.93a[83Ma]/} evaM yaH sarvabhUtAni brAhmaNo nityamarchati | \EN{M3.93c[83Mc]/} sa gachChati paraM sthAnaM tejomUrtiH pathArjunA || \BC\.\SC|| \EN{M3.94a[84Ma]/} kR^itvaitad.h balikarmaivamatithiM pUrvamAshayet.h | \EN{M3.94c[84Mc]/} bhikShAM cha bhikShave dadyAd.h vidhivad.h brahmachAriNe || \BC\.\SC|| \EN{M3.95a[85Ma]/} yat.h puNyaphalamApnoti gAM dattvA vidhivad.h guroH | \EN{M3.95c[85Mc]/} tat.h puNyaphalamApnoti bhikShAM dattvA dvijo gR^ihI || \BC\.\SC|| \EN{M3.96a[86Ma]/} bhikShAmapyudapAtraM vA satkR^itya vidhipUrvakam.h | \EN{M3.96c[86Mc]/} vedatattvArthaviduShe brAhmaNAyopapAdayet.h || \BC\.\SC|| \EN{M3.97a[87Ma]/} nashyanti havyakavyAni narANAmavijAnatAm.h | \EN{M3.97c[87Mc]/} bhasmIbhUteShu vipreShu mohAd.h dattAni dAtR^ibhiH || \BC\.\SC|| %[M.bhasmabhUteShu ] \EN{M3.98a[88Ma]/} vidyAtapassamR^iddheShu hutaM vipramukhAgniShu | \EN{M3.98c[88Mc]/} nistArayati durgAchcha mahatashchaiva kilbiShAt.h || \BC\.\SC|| \EN{M3.99a[89Ma]/} saMprAptAya tvatithaye pradadyAdAsanaudake | \EN{M3.99c[89Mc]/} annaM chaiva yathAshakti satkR^itya vidhipUrvakam.h || \BC\.\SC|| %[k:sa.nskR^itya)] \EN{M3.100a[90Ma]/} shilAnapyu~nChato nityaM pa~nchAgnInapi juhvataH | \EN{M3.100c[90Mc]/} sarvaM sukR^itamAdatte brAhmaNo.anarchito vasan.h || \BC\.\SC|| \EN{M3.101a[91Ma]/} tR^iNAni bhUmirudakaM vAk.h chaturthI cha sUnR^itA | \EN{M3.101c[91Mc]/} etAnyapi satAM gehe nochChidyante kadA chana || \BC\.\SC|| \EN{M3.102a[92Ma]/} ekarAtraM tu nivasannatithirbrAhmaNaH smR^itaH | \EN{M3.102c[92Mc]/} anityaM hi sthito yasmAt.h tasmAdatithiruchyate || \BC\.\SC|| \EN{M3.103a[93Ma]/} naikagrAmINamatithiM vipraM sA~NgatikaM tathA | \EN{M3.103c[93Mc]/} upasthitaM gR^ihe vidyAd.h bhAryA yatrAgnayo.api vA || \BC\.\SC|| \EN{M3.104a[94Ma]/} upAsate ye gR^ihasthAH parapAkamabuddhayaH | \EN{M3.104c[94Mc]/} tena te pretya pashutAM vrajantyannAdidAyinaH || \BC\.\SC|| \EN{M3.105a[95Ma]/} apraNodyo.atithiH sAyaM sUryauDho gR^ihamedhinA | \EN{M3.105c[95Mc]/} kAle prAptastvakAle vA nAsyAnashnan.h gR^ihe vaset.h || \BC\.\SC|| \EN{M3.106a[96Ma]/} na vai svayaM tadashnIyAdatithiM yanna bhojayet.h | \EN{M3.106c[96Mc]/} dhanyaM yashasyamAyuShyaM svargyaM vA.atithipUjanam.h || \BC\.\SC|| \EN{M3.107a[97Ma]/} AsanAvasathau shayyAmanuvrajyAmupAsanAm.h | \EN{M3.107c[97Mc]/} uttameShUttamaM kuryAd.h hIne hInaM same samam.h || \BC\.\SC|| \EN{M3.108a[98Ma]/} vaishvadeve tu nirvR^itte yadyanyo.atithirAvrajet.h | \EN{M3.108c[98Mc]/} tasyApyannaM yathAshakti pradadyAnna baliM haret.h || \BC\.\SC|| \EN{M3.109a[99Ma]/} na bhojanArthaM sve vipraH kulagotre nivedayet.h | \EN{M3.109c[99Mc]/} bhojanArthaM hi te sha.nsan.h vAntAshItyuchyate budhaiH || \BC\.\SC|| \EN{M3.110a[100Ma]/} na brAhmaNasya tvatithirgR^ihe rAjanya uchyate | \EN{M3.110c[100Mc]/} vaishyashUdrau sakhA chaiva j~nAtayo gurureva cha || \BC\.\SC|| \EN{M3.111a[101Ma]/} yadi tvatithidharmeNa kShatriyo gR^ihamAvrajet.h | \EN{M3.111c[101Mc]/} bhuktavatsu cha vipreShu kAmaM tamapi bhojayet.h || \BC\.\SC|| \EN{M3.112a[102Ma]/} vaishyashUdrAvapi prAptau kuTumbe.atithidharmiNau | \EN{M3.112c[102Mc]/} bhojayet.h saha bhR^ityaistAvAnR^isha.nsyaM prayojayan.h || \BC\.\SC|| \EN{M3.113a[103Ma]/} itarAnapi sakhyAdIn.h samprItyA gR^ihamAgatAn.h | \EN{M3.113c[103Mc]/} prakR^ityAnnaM yathAshakti bhojayet.h saha bhAryayA || \BC\.\SC|| \EN{M3.114a[104Ma]/} suvAsinIH kumArIshcha rogiNo garbhiNIH striyaH | \EN{M3.114c[104Mc]/} atithibhyo.agra evaitAn.h bhojayedavichArayan.h || \BC\.\SC|| %[M.atithibhyo.anvagevaitAn] \EN{M3.115a[105Ma]/} adattvA tu ya etebhyaH pUrvaM bhu~Nkte.avichakShaNaH | \EN{M3.115c[105Mc]/} sa bhu~njAno na jAnAti shvagR^idhrairjagdhimAtmanaH || \BC\.\SC|| \EN{M3.116a[106Ma]/} bhuktavatsvatha vipreShu sveShu bhR^ityeShu chaiva hi | \EN{M3.116c[106Mc]/} bhu~njIyAtAM tataH pashchAdavashiShTaM tu dampatI || \BC\.\SC|| \EN{M3.117a[107Ma]/} devAn.h R^iShIn.h manuShyA.nshcha pitR^In.h gR^ihyAshcha devatAH | \EN{M3.117c[107Mc]/} pUjayitvA tataH pashchAd.h gR^ihasthaH sheShabhug.h bhavet.h || \BC\.\SC|| \EN{M3.118a[108Ma]/} aghaM sa kevalaM bhu~Nkte yaH pachatyAtmakAraNAt.h | \EN{M3.118c[108Mc]/} yaj~nashiShTAshanaM hyetat.h satAmannaM vidhIyate || \BC\.\SC|| \EN{M3.119a[109Ma]/} rAjartvigsnAtakagurUn.h priyashvashuramAtulAn.h | \EN{M3.119c[109Mc]/} arhayen.h madhuparkeNa parisa.nvatsarAt.h punaH || \BC\.\SC|| \EN{M3.120a[110Ma]/} rAjA cha shrotriyashchaiva yaj~nakarmaNyupasthitau | %[Mupasthite ] \EN{M3.120c[110Mc]/} madhuparkeNa saMpUjyau na tvayaj~na iti sthitiH || \BC\.\SC|| \EN{M3.121a[111Ma]/} sAyaM tvannasya siddhasya patnyamantraM baliM haret.h | \EN{M3.121c[111Mc]/} vaishvadevaM hi nAmaitat.h sAyaM prAtarvidhIyate || \BC\.\SC|| \EN{M3.122a[112Ma]/} pitR^iyaj~naM tu nirvartya viprashchandrakShaye.agnimAn.h | %[k:chaindukShaye ] \EN{M3.122c[112Mc]/} piNDAnvAhAryakaM shrAddhaM kuryAn.h mAsAnumAsikam.h || \BC\.\SC|| \EN{M3.123a[113Ma]/} pitR^INAM mAsikaM shrAddhamanvAhAryaM vidurbudhAH | \EN{M3.123c[113Mc]/} tachchAmiSheNA kartavyaM prashastena prayatnataH ??|| \BC\.\SC|| \EN{M3.124a[114Ma]/} tatra ye bhojanIyAH syurye cha varjyA dvijottamAH | \EN{M3.124c[114Mc]/} yAvantashchaiva yaishchAnnaistAn.h pravakShyAmyasheShataH || \BC\.\SC|| \EN{M3.125a[115Ma]/} dvau daive pitR^ikArye trInekaikamubhayatra vA | %[M.pitR^ikR^itye] \EN{M3.125c[115Mc]/} bhojayet.h susamR^iddho.api na prasajjeta vistare || \BC\.\SC|| %[M.na pravarteta] \EN{M3.126a[116Ma]/} satkriyAM deshakAlau cha shauchaM brAhmaNasaMpadaH | \EN{M3.126c[116Mc]/} pa~nchaitAn.h vistaro hanti tasmAnnaiheta vistaram.h || \BC\.\SC|| \EN{M3.127a[117Ma]/} prathitA pretakR^ityaiShA pitryaM nAma vidhukShaye | \EN{M3.127c[117Mc]/} tasmin.h yuktasyaiti nityaM pretakR^ityaiva laukikI || \BC\.\SC|| \EN{M3.128a[118Ma]/} shrotriyAyaiva deyAni havyakavyAni dAtR^ibhiH | \EN{M3.128c[118Mc]/} arhattamAya viprAya tasmai dattaM mahAphalam.h || \BC\.\SC|| \EN{M3.129a[119Ma]/} ekaikamapi vidvA.nsaM daive pitrye cha bhojayet.h | %[M.bhojayan] \EN{M3.129c[119Mc]/} puShkalaM phalamApnoti nAmantraj~nAn.h bahUnapi || \BC\.\SC|| \EN{M3.130a[120Ma]/} dUrAdeva parIkSheta brAhmaNaM vedapAragam.h | \EN{M3.130c[120Mc]/} tIrthaM tad.h havyakavyAnAM pradAne so.atithiH smR^itaH || \BC\.\SC|| \EN{M3.131a[121Ma]/} sahasraM hi sahasrANAmanR^ichAM yatra bhu~njate | \EN{M3.131c[121Mc]/} ekastAn.h mantravit.h prItaH sarvAnarhati dharmataH || \BC\.\SC|| \EN{M3.132a[122Ma]/} j~nAnotkR^iShTAya deyAni kavyAni cha havI.nShi cha | \EN{M3.132c[122Mc]/} na hi hastAvasR^igdigdhau rudhireNaiva shudhyataH || \BC\.\SC|| \EN{M3.133a[123Ma]/} yAvato grasate grAsAn.h havyakavyeShvamantravit.h | \EN{M3.133c[123Mc]/} tAvato grasate preto dIptashUlarShTyayoguDAn.h || \BC\.\SC|| \EN{M3.134a[124Ma]/} j~nAnaniShThA dvijAH ke chit.h taponiShThAstathA.apare | \EN{M3.134c[124Mc]/} tapaHsvAdhyAyaniShThAshcha karmaniShThAstathA.apare || \BC\.\SC|| \EN{M3.135a[125Ma]/} j~nAnaniShTheShu kavyAni pratiShThApyAni yatnataH | \EN{M3.135c[125Mc]/} havyAni tu yathAnyAyaM sarveShveva chaturShvapi || \BC\.\SC|| \EN{M3.136a[126Ma]/} ashrotriyaH pitA yasya putraH syAd.h vedapAragaH | \EN{M3.136c[126Mc]/} ashrotriyo vA putraH syAt.h pitA syAd.h vedapAragaH || \BC\.\SC|| \EN{M3.137a[127Ma]/} jyAyA.nsamanayorvidyAd.h yasya syAtshrotriyaH pitA | \EN{M3.137c[127Mc]/} mantrasaMpUjanArthaM tu satkAramitaro.arhati || \BC\.\SC|| \EN{M3.138a[128Ma]/} na shrAddhe bhojayen.h mitraM dhanaiH kAryo.asya sa~NgrahaH | \EN{M3.138c[128Mc]/} nAriM na mitraM yaM vidyAt.h taM shrAddhe bhojayed.h dvijam.h || \BC\.\SC|| \EN{M3.139a[129Ma]/} yasya mitrapradhAnAni shrAddhAni cha havI.nShi cha | \EN{M3.139c[129Mc]/} tasya pretya phalaM nAsti shrAddheShu cha haviHShu cha || \BC\.\SC|| \EN{M3.140a[130Ma]/} yaH sa~NgatAni kurute mohAtshrAddhena mAnavaH | \EN{M3.140c[130Mc]/} sa svargAchchyavate lokAtshrAddhamitro dvijAdhamaH || \BC\.\SC|| \EN{M3.141a[131Ma]/} saMbhojAni sA.abhihitA paishAchI dakShiNA dvijaiH | \EN{M3.141c[131Mc]/} ihaivAste tu sA loke gaurandhevaikaveshmani || \BC\.\SC|| \EN{M3.142a[132Ma]/} yathairiNe bIjamuptvA na vaptA labhate phalam.h | \EN{M3.142c[132Mc]/} tathA.anR^iche havirdattvA na dAtA labhate phalam.h || \BC\.\SC|| \EN{M3.143a[133Ma]/} dAtR^In.h pratigrahItR^I.nshcha kurute phalabhAginaH | \EN{M3.143c[133Mc]/} viduShe dakShiNAM dattvA vidhivat.h pretya chaiha cha || \BC\.\SC|| \EN{M3.144a[134Ma]/} kAmaM shrAddhe.archayen.h mitraM nAbhirUpamapi tvarim.h | \EN{M3.144c[134Mc]/} dviShatA hi havirbhuktaM bhavati pretya niShphalam.h || \BC\.\SC|| \EN{M3.145a[135Ma]/} yatnena bhojayetshrAddhe bahvR^ichaM vedapAragam.h | \EN{M3.145c[135Mc]/} shAkhAntagamathAdhvaryuM ChandogaM tu samAptikam.h || \BC\.\SC|| \EN{M3.146a[136Ma]/} eShAmanyatamo yasya bhu~njIta shrAddhamarchitaH | \EN{M3.146c[136Mc]/} pitR^INAM tasya tR^iptiH syAtshAshvatI sAptapauruShI || \BC\.\SC|| \EN{M3.147a[137Ma]/} eSha vai prathamaH kalpaH pradAne havyakavyayoH | \EN{M3.147c[137Mc]/} anukalpastvayaM j~neyaH sadA sadbhiranuShThitaH || \BC\.\SC|| \EN{M3.148a[138Ma]/} mAtAmahaM mAtulaM cha svasrIyaM shvashuraM gurum.h | \EN{M3.148c[138Mc]/} dauhitraM viTpatiM bandhuM R^itvig.h yAjyau cha bhojayet.h || \BC\.\SC|| \EN{M3.149a[139Ma]/} na brAhmaNaM parIkSheta daive karmaNi dharmavit.h | \EN{M3.149c[139Mc]/} pitrye karmaNi tu prApte parIkSheta prayatnataH || \BC\.\SC|| \EN{M3.150a[140Ma]/} ye stenapatitaklIbA ye cha nAstikavR^ittayaH | \EN{M3.150c[140Mc]/} tAn.h havyakavyayorviprAnanarhAn.h manurabravIt.h || \BC\.\SC|| \EN{M3.151a[141Ma]/} jaTilaM chAnadhIyAnaM durbAlaM kitavaM tathA | \EN{M3.151c[141Mc]/} yAjayanti cha ye pUgA.nstA.nshcha shrAddhe na bhojayet.h || \BC\.\SC|| \EN{M3.152a[142Ma]/} chikitsakAn.h devalakAn.h mA.nsavikrayiNastathA | %[M.chikitsakAdevalakAmA.nsavikrayiNastathA] \EN{M3.152c[142Mc]/} vipaNena cha jIvanto varjyAH syurhavyakavyayoH || \BC\.\SC|| \EN{M3.153a[143Ma]/} preShyo grAmasya rAj~nashcha kunakhI shyAvadantakaH | \EN{M3.153c[143Mc]/} pratiroddhA guroshchaiva tyaktAgnirvArdhuShistathA || \BC\.\SC|| \EN{M3.154a[144Ma]/} yakShmI cha pashupAlashcha parivettA nirAkR^itiH | \EN{M3.154c[144Mc]/} brahmadviShparivittishcha gaNAbhyantara eva cha || \BC\.\SC|| \EN{M3.155a[145Ma]/} kushIlavo.avakIrNI cha vR^iShalIpatireva cha | \EN{M3.155c[145Mc]/} paunarbhavashcha kANashcha yasya chaupapatirgR^ihe || \BC\.\SC|| \EN{M3.156a[146Ma]/} bhR^itakAdhyApako yashcha bhR^itakAdhyApitastathA | \EN{M3.156c[146Mc]/} shUdrashiShyo gurushchaiva vAgduShTaH kuNDagolakau || \BC\.\SC|| \EN{M3.157a[147Ma]/} akAraNe parityaktA mAtApitrorgurostathA | %[k:akAraNaparityaktA ] \EN{M3.157c[147Mc]/} brAhmairyaunaishcha saMbandhaiH sa.nyogaM patitairgataH || \BC\.\SC|| \EN{M3.158a[148Ma]/} agAradAhI garadaH kuNDAshI somavikrayI | \EN{M3.158c[148Mc]/} samudrayAyI bandI cha tailikaH kUTakArakaH || \BC\.\SC|| \EN{M3.159a[149Ma]/} pitrA vivadamAnashcha kitavo madyapastathA | \EN{M3.159c[149Mc]/} pAparogyabhishastashcha dAmbhiko rasavikrayI || \BC\.\SC|| \EN{M3.160a[150Ma]/} dhanuHsharANAM kartA cha yashchAgredidhiShUpatiH | \EN{M3.160c[150Mc]/} mitradhrug.h dyUtavR^ittishcha putrAchAryastathaiva cha || \BC\.\SC|| \EN{M3.161a[151Ma]/} bhrAmarI ganDamAlI cha shvitryatho pishunastathA | \EN{M3.161c[151Mc]/} unmatto.andhashcha varjyAH syurvedanindaka eva cha || \BC\.\SC|| \EN{M3.162a[152Ma]/} hastigo.ashvauShTradamako nakShatrairyashcha jIvati | \EN{M3.162c[152Mc]/} pakShiNAM poShako yashcha yuddhAchAryastathaiva cha || \BC\.\SC|| \EN{M3.163a[153Ma]/} srotasAM bhedako yashcha teShAM chAvaraNe rataH | \EN{M3.163c[153Mc]/} gR^ihasa.nveshako dUto vR^ikShAropaka eva cha || \BC\.\SC|| \EN{M3.164a[154Ma]/} shvakrIDI shyenajIvI cha kanyAdUShaka eva cha | \EN{M3.164c[154Mc]/} hi.nsro vR^iShalavR^ittishcha gaNAnAM chaiva yAjakaH || \BC\.\SC|| \EN{M3.165a[155Ma]/} AchArahInaH klIbashcha nityaM yAchanakastathA | \EN{M3.165c[155Mc]/} kR^iShijIvI shlIpadI cha sadbhirnindita eva cha || \BC\.\SC|| \EN{M3.166a[156Ma]/} aurabhriko mAhiShikaH parapUrvApatistathA | \EN{M3.166c[156Mc]/} pretaniryApakashchaiva varjanIyAH prayatnataH || \BC\.\SC|| \EN{M3.167a[157Ma]/} etAn.h vigarhitAchArAnapA~NkteyAn.h dvijAdhamAn.h | \EN{M3.167c[157Mc]/} dvijAtipravaro vidvAnubhayatra vivarjayet.h || \BC\.\SC|| \EN{M3.168a[158Ma]/} brAhmaNo tvanadhIyAnastR^iNAgniriva shAmyati | %[M.brAhmaNaH hyanadhIyAnaH ] \EN{M3.168c[158Mc]/} tasmai havyaM na dAtavyaM na hi bhasmani hUyate || \BC\.\SC|| \EN{M3.169a[159Ma]/} apA~NktadAne yo dAturbhavatyUrdhvaM phalaudayaH | %[M.apa~NktyadAne] \EN{M3.169c[159Mc]/} daive haviShi pitrye vA taM pravakShyAmyasheShataH || \BC\.\SC|| %[M.daive karmaNi] \EN{M3.170a[160Ma]/} avratairyad.h dvijairbhuktaM parivetryAdibhistathA | \EN{M3.170c[160Mc]/} apA~Nkteyairyadanyaishcha tad.h vai rakShA.nsi bhu~njate || \BC\.\SC|| \EN{M3.171a[161Ma]/} dArAgnihotrasa.nyogaM kurute yo.agraje sthite | \EN{M3.171c[161Mc]/} parivettA sa vij~neyaH parivittistu pUrvajaH || \BC\.\SC|| \EN{M3.172a[162Ma]/} parivittiH parivettA yayA cha parividyate | \EN{M3.172c[162Mc]/} sarve te narakaM yAnti dAtR^iyAjakapa~nchamAH || \BC\.\SC|| \EN{M3.173a[163Ma]/} bhrAturmR^itasya bhAryAyAM yo.anurajyeta kAmataH | \EN{M3.173c[163Mc]/} dharmeNApi niyuktAyAM sa j~neyo didhiShUpatiH || \BC\.\SC|| \EN{M3.174a[164Ma]/} paradAreShu jAyete dvau sutau kuNDagolakau | \EN{M3.174c[164Mc]/} patyau jIvati kuNDaH syAn.h mR^ite bhartari golakaH || \BC\.\SC|| \EN{M3.175a[165Ma]/} tau tu jAtau parakShetre prANinau pretya chaiha cha | %[M.te tu jAtAH parakShetre prANinaH] \EN{M3.175c[165Mc]/} dattAni havyakavyAni nAshayanti pradAyinAm.h || \BC\.\SC|| \EN{M3.176a[166Ma]/} apA~Nktyo yAvataH pa~NktyAn.h bhu~njAnAnanupashyati | %[M.apa~Nktyo yAvataH] \EN{M3.176c[166Mc]/} tAvatAM na phalaM tatra dAtA prApnoti bAlishaH || \BC\.\SC|| \EN{M3.177a[167Ma]/} vIkShyAndho navateH kANaH ShaShTeH shvitrI shatasya tu | %[M.shatasya cha ] \EN{M3.177c[167Mc]/} pAparogI sahasrasya dAturnAshayate phalam.h || \BC\.\SC|| \EN{M3.178a[168Ma]/} yAvataH sa.nspR^isheda~NgairbrAhmaNAn.h shUdrayAjakaH | \EN{M3.168c[168Mc]/} tAvatAM na bhaved.h dAtuH phalaM dAnasya paurtikam.h || \BC\.\SC|| \EN{M3.179a[169Ma]/} vedavidchApi vipro.asya lobhAt.h kR^itvA pratigraham.h | \EN{M3.179c[169Mc]/} vinAshaM vrajati kShipramAmapAtramivAmbhasi || \BC\.\SC|| \EN{M3.180a[170Ma]/} somavikrayiNe viShThA bhiShaje pUyashoNitam.h | \EN{M3.180c[170Mc]/} naShTaM devalake dattamapratiShThaM tu vArdhuShau || \BC\.\SC|| \EN{M3.181a[171Ma]/} yat.h tu vANijake dattaM naiha nAmutra tad.h bhavet.h | \EN{M3.181c[171Mc]/} bhasmanIva hutaM dravyaM tathA paunarbhave dvije || \BC\.\SC|| \EN{M3.182a[172Ma]/} itareShu tvapA~NktyeShu yathoddiShTeShvasAdhuShu | %[ \EN{M3.182c[172Mc]/} medo.asR^i~NmA.nsamajjA.asthi vadantyannaM manIShiNaH || \BC\.\SC|| \EN{M3.183a[173Ma]/} apA~NktyopahatA pa~NktiH pAvyate yairdvijottamaiH | %[M:apa~NktyaupahatA pa~NktiH] \EN{M3.183c[173Mc]/} tAnnibodhata kArtsnyena dvijAgryAn.h pa~NktipAvanAn.h || \BC\.\SC|| \EN{M3.184a[174Ma]/} agryAH sarveShu vedeShu sarvapravachaneShu cha | \EN{M3.184c[174Mc]/} shrotriyAnvayajAshchaiva vij~neyAH pa~NktipAvanAH || \BC\.\SC|| \EN{M3.185a[175Ma]/} triNAchiketaH pa~nchAgnistrisuparNaH ShaDa~Ngavit.h | \EN{M3.185c[175Mc]/} brahmadeyAtmasantAno jyeShThasAmaga eva cha || \BC\.\SC|| %[M.brahmadeyAnusantAno ] \EN{M3.186a[176Ma]/} vedArthavit.h pravaktA cha brahmachArI sahasradaH | \EN{M3.186c[176Mc]/} shatAyushchaiva vij~neyA brAhmaNAH pa~NktipAvanAH || \BC\.\SC|| \EN{M3.187a[177Ma]/} pUrvedyuraparedyurvA shrAddhakarmaNyupasthite | \EN{M3.187c[177Mc]/} nimantrayeta try.avarAn.h samyag.h viprAn.h yathauditAn.h || \BC\.\SC|| %[M.nimantrayIta ] \EN{M3.188a[178Ma]/} nimantrito dvijaH pitrye niyatAtmA bhavet.h sadA | \EN{M3.188c[178Mc]/} na cha ChandA.nsyadhIyIta yasya shrAddhaM cha tad.h bhavet.h || \BC\.\SC|| \EN{M3.189a[179Ma]/} nimantritAn.h hi pitara upatiShThanti tAn.h dvijAn.h | \EN{M3.189c[179Mc]/} vAyuvatchAnugachChanti tathA.asInAnupAsate || \BC\.\SC|| \EN{M3.190a[180Ma]/} ketitastu yathAnyAyaM havye kavye dvijottamaH | \EN{M3.190c[180Mc]/} kathaM chidapyatikrAman.h pApaH sUkaratAM vrajet.h || \BC\.\SC|| \EN{M3.191a[181Ma]/} Amantritastu yaH shrAddhe vR^iShalyA saha modate | \EN{M3.191c[181Mc]/} dAturyad.h duShkR^itaM kiM chit.h tat.h sarvaM pratipadyate || \BC\.\SC|| \EN{M3.192a[182Ma]/} akrodhanAH shauchaparAH satataM brahmachAriNaH | \EN{M3.192c[182Mc]/} nyastashastrA mahAbhAgAH pitaraH pUrvadevatAH || \BC\.\SC|| \EN{M3.193a[183Ma]/} yasmAdutpattireteShAM sarveShAmapyasheShataH | \EN{M3.193c[183Mc]/} ye cha yairupacharyAH syurniyamaistAnnibodhata || \BC\.\SC|| \EN{M3.194a[184Ma]/} manorhairaNyagarbhasya ye marIchyAdayaH sutAH | \EN{M3.194c[184Mc]/} teShAM R^iShINAM sarveShAM putrAH pitR^igaNAH smR^itAH || \BC\.\SC|| \EN{M3.195a[185Ma]/} virAjsutAH somasadaH sAdhyAnAM pitaraH smR^itAH ?| \EN{M3.195c[185Mc]/} agniShvAttAshcha devAnAM mArIchA lokavishrutAH || \BC\.\SC|| \EN{M3.196a[186Ma]/} daityadAnavayakShANAM gandharvauragarakShasAm.h | \EN{M3.196c[186Mc]/} suparNakinnarANAM cha smR^itA barhiShado.atrijAH || \BC\.\SC|| \EN{M3.197a[187Ma]/} somapA nAma viprANAM kShatriyANAM havirbhujaH | \EN{M3.197c[187Mc]/} vaishyAnAmAjyapA nAma shUdrANAM tu sukAlinaH || \BC\.\SC|| \EN{M3.198a[188Ma]/} somapAstu kaveH putrA haviShmanto.a~NgiraHsutAH | \EN{M3.198c[188Mc]/} pulastyasyAjyapAH putrA vasiShThasya sukAlinaH || \BC\.\SC|| \EN{M3.199a[189Ma]/} agnidagdhAnagnidagdhAn.h kAvyAn.h barhiShadastathA | %[M.anagnidagdhAnagnidagdhAn] \EN{M3.199c[189Mc]/} agniShvAttA.nshcha saumyA.nshcha viprANAmeva nirdishet.h || \BC\.\SC|| \EN{M3.200a[190Ma]/} ya ete tu gaNA mukhyAH pitR^INAM parikIrtitAH | \EN{M3.200c[190Mc]/} teShAmapIha vij~neyaM putrapautramanantakam.h || \BC\.\SC|| \EN{M3.201a[191Ma]/} R^iShibhyaH pitaro jAtAH pitR^ibhyo devamAnavAH | \EN{M3.201c[191Mc]/} devebhyastu jagat.h sarvaM charaM sthANvanupUrvashaH || \BC\.\SC|| \EN{M3.202a[192Ma]/} rAjatairbhAjanaireShAmatho vA rajatAnvitaiH | \EN{M3.202c[192Mc]/} vAryapi shraddhayA dattamakShayAyaupakalpate || \BC\.\SC|| \EN{M3.203a[193Ma]/} daivakAryAd.h dvijAtInAM pitR^ikAryaM vishiShyate | \EN{M3.203c[193Mc]/} daivaM hi pitR^ikAryasya pUrvamApyAyanaM smR^itam.h || \BC\.\SC|| \EN{M3.204a[194Ma]/} teShAmArakShabhUtaM tu pUrvaM daivaM niyojayet.h | \EN{M3.204c[194Mc]/} rakShA.nsi vipralumpanti shrAddhamArakShavarjitam.h || \BC\.\SC|| \EN{M3.205a[195Ma]/} daivAdyantaM tadIheta pitryAdyantaM na tad.h bhavet.h | \EN{M3.205c[195Mc]/} pitryAdyantaM tvIhamAnaH kShipraM nashyati sAnvayaH || \BC\.\SC|| \EN{M3.206a[196Ma]/} shuchiM deshaM viviktaM cha gomayenopalepayet.h | \EN{M3.206c[196Mc]/} dakShiNApravaNaM chaiva prayatnenopapAdayet.h || \BC\.\SC|| \EN{M3.207a[197Ma]/} avakAsheShu chokSheShu jalatIreShu chaiva hi | \EN{M3.207c[197Mc]/} vivikteShu cha tuShyanti dattena pitaraH sadA || \BC\.\SC|| \EN{M3.208a[198Ma]/} AsaneShUpakL^ipteShu barhiShmatsu pR^ithakpR^ithak.h | \EN{M3.208c[198Mc]/} upaspR^iShTaudakAn.h samyag.h viprA.nstAnupaveshayet.h || \BC\.\SC|| \EN{M3.209a[199Ma]/} upaveshya tu tAn.h viprAnAsaneShvajugupsitAn.h | \EN{M3.209c[199Mc]/} gandhamAlyaiH surabhibhirarchayed.h daivapUrvakam.h || \BC\.\SC|| \EN{M3.210a[200Ma]/} teShAmudakamAnIya sapavitrA.nstilAnapi | \EN{M3.210c[200Mc]/} agnau kuryAdanuj~nAto brAhmaNo brAhmaNaiH saha || \BC\.\SC|| \EN{M3.211a[201Ma]/} agneH somayamAbhyAM cha kR^itvA.apyAyanamAditaH | \EN{M3.211c[201Mc]/} havirdAnena vidhivat.h pashchAt.h sa.ntarpayet.h pitR^In.h || \BC\.\SC|| \EN{M3.212a[202Ma]/} agnyabhAve tu viprasya pANAvevopapAdayet.h | \EN{M3.212c[202Mc]/} yo hyagniH sa dvijo viprairmantradarshibhiruchyate || \BC\.\SC|| \EN{M3.213a[203Ma]/} akrodhanAn.h suprasAdAn.h vadantyetAn.h purAtanAn.h | \EN{M3.213c[203Mc]/} lokasyApyAyane yuktAn.h shrAddhadevAn.h dvijottamAn.h || \BC\.\SC|| %[M.shrAddhe devAn.h dvijottamAn] \EN{M3.214a[204Ma]/} apasavyamagnau kR^itvA sarvamAvR^itya vikramam.h | %[M.AvR^itparikramaM ] \EN{M3.214c[204Mc]/} apasavyena hastena nirvapedudakaM bhuvi || \BC\.\SC|| \EN{M3.215a[205Ma]/} trI.nstu tasmAd.h haviHsheShAt.h piNDAn.h kR^itvA samAhitaH | \EN{M3.215c[205Mc]/} audakenaiva vidhinA nirvaped.h dakShiNAmukhaH || \BC\.\SC|| \EN{M3.216a[206Ma]/} nyupya piNDA.nstatastA.nstu prayato vidhipUrvakam.h | \EN{M3.216c[206Mc]/} teShu darbheShu taM hastaM nirmR^ijyAllepabhAginAm.h || \BC\.\SC|| \EN{M3.217a[207Ma]/} AchamyaudakparAvR^itya trirAyamya shanairasUn.h | \EN{M3.217c[207Mc]/} ShaD.h R^itU.nshcha namaskuryAt.h pitR^Ineva cha mantravat.h || \BC\.\SC|| \EN{M3.218a[208Ma]/} udakaM ninayetsheShaM shanaiH piNDAntike punaH | \EN{M3.218c[208Mc]/} avajighrechcha tAn.h piNDAn.h yathAnyuptAn.h samAhitaH || \BC\.\SC|| \EN{M3.219a[209Ma]/} piNDebhyastvalpikAM mAtrAM samAdAyAnupUrvashaH | %[M.piNDebhyaH svalpikAM] \EN{M3.219c[209Mc]/} tAneva viprAnAsInAn.h vidhivat.h pUrvamAshayet.h || \BC\.\SC|| \EN{M3.220a[210Ma]/} dhriyamANe tu pitari pUrveShAmeva nirvapet.h | \EN{M3.220c[210Mc]/} vipravad.h vA.api taM shrAddhe svakaM pitaramAshayet.h || \BC\.\SC|| %[M.shrAddhaM ] \EN{M3.221a[211Ma]/} pitA yasya nivR^ittaH syAj.h jIvechchApi pitAmahaH | %[M.pitA yasya tu vR^ittaH syAj] \EN{M3.221c[211Mc]/} pituH sa nAma sa~NkIrtya kIrtayet.h prapitAmaham.h || \BC\.\SC|| \EN{M3.222a[212Ma]/} pitAmaho vA tatshrAddhaM bhu~njItaityabravIn.h manuH | \EN{M3.222c[212Mc]/} kAmaM vA samanuj~nAtaH svayameva samAcharet.h || \BC\.\SC|| \EN{M3.223a[213Ma]/} teShAM dattvA tu hasteShu sapavitraM tilaudakam.h | \EN{M3.223c[213Mc]/} tatpiNDAgraM prayachCheta svadhaiShAmastviti bruvan.h || \BC\.\SC|| %[M.prayachChet.h tu ] \EN{M3.224a[214Ma]/} pANibhyAM tUpasa~NgR^ihya svayamannasya vardhitam.h | %[M.varddhitam] \EN{M3.224c[214Mc]/} viprAntike pitR^In.h dhyAyan.h shanakairupanikShipet.h || \BC\.\SC|| \EN{M3.225a[215Ma]/} ubhayorhastayormuktaM yadannamupanIyate | \EN{M3.225c[215Mc]/} tad.h vipralumpantyasurAH sahasA duShTachetasaH || \BC\.\SC|| \EN{M3.226a[216Ma]/} guNA.nshcha sUpashAkAdyAn.h payo dadhi ghR^itaM madhu | \EN{M3.226c[216Mc]/} vinyaset.h prayataH pUrvaM bhUmAveva samAhitaH || \BC\.\SC|| \EN{M3.227a[217Ma]/} bhakShyaM bhojyaM cha vividhaM mUlAni cha phalAni cha | \EN{M3.227c[217Mc]/} hR^idyAni chaiva mA.nsAni pAnAni surabhINi cha || \BC\.\SC|| \EN{M3.228a[218Ma]/} upanIya tu tat.h sarvaM shanakaiH susamAhitaH | \EN{M3.228c[218Mc]/} pariveShayeta prayato guNAn.h sarvAn.h prachodayan.h || \BC\.\SC|| \EN{M3.229a[219Ma]/} nAsramApAtayej.h jAtu na kupyennAnR^itaM vadet.h | \EN{M3.229c[219Mc]/} na pAdena spR^ishedannaM na chaitadavadhUnayet.h || \BC\.\SC|| \EN{M3.230a[220Ma]/} asraM gamayati pretAn.h kopo.arInanR^itaM shunaH | \EN{M3.230c[220Mc]/} pAdasparshastu rakShA.nsi duShkR^itInavadhUnanam.h || \BC\.\SC|| \EN{M3.231a[221Ma]/} yad.h yad.h rocheta viprebhyastat.h tad.h dadyAdamatsaraH | \EN{M3.231c[221Mc]/} brahmodyAshcha kathAH kuryAt.h pitR^INAmetadIpsitam.h || \BC\.\SC|| \EN{M3.232a[222Ma]/} svAdhyAyaM shrAvayet.h pitrye dharmashAstrANi chaiva hi | \EN{M3.232c[222Mc]/} AkhyAnAnItihAsA.nshcha purANAni khilAni cha || \BC\.\SC|| \EN{M3.233a[223Ma]/} harShayed.h brAhmaNA.nstuShTo bhojayechcha shanaiHshanaiH | \EN{M3.233c[223Mc]/} annAdyenAsakR^ichchaitAn.h guNaishcha parichodayet.h || \BC\.\SC|| \EN{M3.234a[224Ma]/} vratasthamapi dauhitraM shrAddhe yatnena bhojayet.h | \EN{M3.234c[224Mc]/} kutapaM chAsanaM dadyAt.h tilaishcha vikiren.h mahIm.h || \BC\.\SC|| \EN{M3.235a[225Ma]/} trINi shrAddhe pavitrANi dauhitraH kutapastilAH | \EN{M3.235c[225Mc]/} trINi chAtra prasha.nsanti shauchamakrodhamatvarAm.h || \BC\.\SC|| \EN{M3.236a[226Ma]/} atyuShNaM sarvamannaM syAd.h bhu~njIra.nste cha vAgyatAH | \EN{M3.236c[226Mc]/} na cha dvijAtayo brUyurdAtrA pR^iShTA havirguNAn.h || \BC\.\SC|| \EN{M3.237a[227Ma]/} yAvaduShmA bhavatyannaM yAvadashnanti vAgyatAH | \EN{M3.237c[227Mc]/} pitarastAvadashnanti yAvannaoktA havirguNAH || \BC\.\SC|| \EN{M3.238a[228Ma]/} yad.h veShTitashirA bhu~Nkte yad.h bhu~Nkte dakShiNAmukhaH | \EN{M3.238c[228Mc]/} saupAnatkashcha yad.h bhu~Nkte tad.h vai rakShA.nsi bhu~njate || \BC\.\SC|| \EN{M3.239a[229Ma]/} chANDAlashcha varAhashcha kukkuTaH shvA tathaiva cha | \EN{M3.239c[229Mc]/} rajasvalA cha ShaNDhashcha naikSherannashnato dvijAn.h || \BC\.\SC|| \EN{M3.240a[230Ma]/} home pradAne bhojye cha yadebhirabhivIkShyate | \EN{M3.240c[230Mc]/} daive haviShi pitrye vA tad.h gachChatyayathAtatham.h || \BC\.\SC|| \EN{M3.241a[231Ma]/} ghrANena sUkaro hanti pakShavAtena kukkuTaH | %[M.shUkaro ] \EN{M3.241c[231Mc]/} shvA tu dR^iShTinipAtena sparsheNAvaravarNajaH || \BC\.\SC|| \EN{M3.242a[232Ma]/} kha~njo vA yadi vA kANo dAtuH preShyo.api vA bhavet.h | \EN{M3.242c[232Mc]/} hInAtiriktagAtro vA tamapyapanayet.h punaH || \BC\.\SC|| \EN{M3.243a[233Ma]/} brAhmaNaM bhikShukaM vA.api bhojanArthamupasthitam.h | \EN{M3.243c[233Mc]/} brAhmaNairabhyanuj~nAtaH shaktitaH pratipUjayet.h || \BC\.\SC|| \EN{M3.244a[234Ma]/} sArvavarNikamannAdyaM saMnIyAplAvya vAriNA | \EN{M3.244c[234Mc]/} samutsR^ijed.h bhuktavatAmagrato vikiran.h bhuvi || \BC\.\SC|| \EN{M3.245a[235Ma]/} asa.nskR^itapramItAnAM tyAginAM kulayoShitAm.h | \EN{M3.245c[235Mc]/} uchChiShTaM bhAgadheyaM syAd.h darbheShu vikirashcha yaH || \BC\.\SC|| \EN{M3.246a[236Ma]/} uchCheShaNAM bhUmigatamajihmasyAshaThasya cha | \EN{M3.246c[236Mc]/} dAsavargasya tat.h pitrye bhAgadheyaM prachakShate || \BC\.\SC|| \EN{M3.247a[237Ma]/} AsapiNDakriyAkarma dvijAteH sa.nsthitasya tu | \EN{M3.247c[237Mc]/} adaivaM bhojayetshrAddhaM piNDamekaM cha nirvapet.h || \BC\.\SC|| \EN{M3.248a[238Ma]/} sahapiNDakriyAyAM tu kR^itAyAmasya dharmataH | \EN{M3.248c[238Mc]/} anayaivAvR^itA kAryaM piNDanirvapanaM sutaiH || \BC\.\SC|| \EN{M3.249a[239Ma]/} shrAddhaM bhuktvA ya uchChiShTaM vR^iShalAya prayachChati | \EN{M3.249c[239Mc]/} sa mUDho narakaM yAti kAlasUtramavAkShirAH || \BC\.\SC|| \EN{M3.250a[240Ma]/} shrAddhabhug.h vR^iShalItalpaM tadaharyo.adhigachChati | \EN{M3.250c[240Mc]/} tasyAH purIShe taM mAsaM pitarastasya sherate || \BC\.\SC|| \EN{M3.251a[241Ma]/} pR^iShTvA svaditamityevaM tR^iptAnAchAmayet.h tataH | \EN{M3.251c[241Mc]/} AchAntA.nshchAnujAnIyAdabhito ramyatAmiti || \BC\.\SC|| \EN{M3.252a[242Ma]/} svadhA.astvityeva taM brUyurbrAhmaNAstadanantaram.h | \EN{M3.252c[242Mc]/} svadhAkAraH parA hyAShIH sarveShu pitR^ikarmasu || \BC\.\SC|| \EN{M3.253a[243Ma]/} tato bhuktavatAM teShAmannasheShaM nivedayet.h | \EN{M3.253c[243Mc]/} yathA brUyustathA kuryAdanuj~nAtastato dvijaiH || \BC\.\SC|| \EN{M3.254a[244Ma]/} pitrye svaditamityeva vAchyaM goShThe tu sushR^itam.h | \EN{M3.254c[244Mc]/} saMpannamityabhyudaye daive ruchitamityapi || \BC\.\SC|| %[M.saMpannam] \EN{M3.255a[245Ma]/} aparAhNastathA darbhA vAstusaMpAdanaM tilAH | %[M.saMpAdanaM] \EN{M3.255c[245Mc]/} sR^iShTirmR^iShTirdvijAshchAgryAH shrAddhakarmasu saMpadaH || \BC\.\SC|| \EN{M3.256a[246Ma]/} darbhAH pavitraM pUrvAhNo haviShyANi cha sarvashaH | \EN{M3.256c[246Mc]/} pavitraM yachcha pUrvoktaM vij~neyA havyasaMpadaH || \BC\.\SC|| \EN{M3.257a[247Ma]/} munyannAni payaH somo mA.nsaM yachchAnupaskR^itam.h | \EN{M3.257c[247Mc]/} aksAralavaNaM chaiva prakR^ityA haviruchyate || \BC\.\SC|| \EN{M3.258a[248Ma]/} visR^ijya brAhmaNA.nstA.nstu niyato vAgyataH shuchiH | %[M.visarjya brAhmanA.nstA.nstu prayato vidhipUrvakam] \EN{M3.258c[248Mc]/} dakShiNAM dishamAkA~NkShan.h yAchetaimAn.h varAn.h pitR^In.h || \BC\.\SC|| \EN{M3.259a[249Ma]/} dAtAro no.abhivardhantAM vedAH sa.ntatireva cha | \EN{M3.259c[249Mc]/} shraddhA cha no mA vyagamad.h bahudeyaM cha no.astviti || \BC\.\SC|| \EN{M3.260a[250Ma]/} evaM nirvapaNaM kR^itvA piNDA.nstA.nstadanantaram.h | \EN{M3.260c[250Mc]/} gAM vipramajamagniM vA prAshayedapsu vA kShipet.h || \BC\.\SC|| \EN{M3.261a[251Ma]/} piNDanirvapaNaM ke chit.h parastAdeva kurvate | \EN{M3.261c[251Mc]/} vayobhiH khAdayantyanye prakShipantyanale.apsu vA || \BC\.\SC|| \EN{M3.262a[252Ma]/} pativratA dharmapatnI pitR^ipUjanatatparA | \EN{M3.262c[252Mc]/} madhyamaM tu tataH piNDamadyAt.h samyak.h sutArthinI || \BC\.\SC|| \EN{M3.263a[253Ma]/} AyuShmantaM sutaM sUte yashomedhAsamanvitam.h | \EN{M3.263c[253Mc]/} dhanavantaM prajAvantaM sAttvikaM dhArmikaM tathA || \BC\.\SC|| \EN{M3.264a[254Ma]/} prakShAlya hastAvAchAmya j~nAtiprAyaM prakalpayet.h | \EN{M3.264c[254Mc]/} j~nAtibhyaH satkR^itaM dattvA bAndhavAnapi bhojayet.h || \BC\.\SC|| %[M.datvA] \EN{M3.265a[255Ma]/} uchCheShaNaM tu tat.h tiShThed.h yAvad.h viprA visarjitAH | %[k:yat.h tiShThed.h ] \EN{M3.265c[255Mc]/} tato gR^ihabaliM kuryAditi dharmo vyavasthitaH || \BC\.\SC|| \EN{M3.266a[256Ma]/} haviryachchirarAtrAya yachchAnantyAya kalpate | \EN{M3.266c[256Mc]/} pitR^ibhyo vidhivad.h dattaM tat.h pravakShyAmyasheShataH || \BC\.\SC|| \EN{M3.267a[257Ma]/} tilairvrIhiyavairmAShairadbhirmUlaphalena vA | \EN{M3.267c[257Mc]/} dattena mAsaM tR^ipyanti vidhivat.h pitaro nR^iNAm.h || \BC\.\SC|| \EN{M3.268a[258Ma]/} dvau mAsau matsyamA.nsena trIn.h mAsAn.h hAriNena tu | \EN{M3.268c[258Mc]/} aurabhreNAtha chaturaH shAkunenAtha pa~ncha vai || \BC\.\SC|| \EN{M3.269a[259Ma]/} ShaNmAsA.nshChAgamA.nsena pArShatena cha sapta vai | \EN{M3.269c[259Mc]/} aShTAvenasya mA.nsena rauraveNa navaiva tu || \BC\.\SC|| %[M.aiNeyamA.nsena ] \EN{M3.270a[260Ma]/} dashamAsA.nstu tR^ipyanti varAhamahiShAmiShaiH | \EN{M3.270c[260Mc]/} shashakUrmayostu mA.nsena mAsAnekAdashaiva tu || \BC\.\SC|| \EN{M3.271a[261Ma]/} sa.nvatsaraM tu gavyena payasA pAyasena cha | %[M.sa.nvatsare ] \EN{M3.271c[261Mc]/} vArdhrINasasya mA.nsena tR^iptirdvAdashavArShikI || \BC\.\SC|| \EN{M3.272a[262Ma]/} kAlashAkaM mahAshalkAH kha~NgalohAmiShaM madhu | \EN{M3.272c[262Mc]/} AnantyAyaiva kalpyante munyannAni cha sarvashaH || \BC\.\SC|| \EN{M3.273a[263Ma]/} yat.h kiM chin.h madhunA mishraM pradadyAt.h tu trayodashIm.h | \EN{M3.273c[263Mc]/} tadapyakShayameva syAd.h varShAsu cha maghAsu cha || \BC\.\SC|| \EN{M3.274a[264Ma]/} api naH sa kule bhUyAd.h yo no dadyAt.h trayodashIm.h | \EN{M3.274c[264Mc]/} pAyasaM madhusarpirbhyAM prAk.h ChAye ku~njarasya cha || \BC\.\SC|| \EN{M3.275a[265Ma]/} yad.h yad.h dadAti vidhivat.h samyak.h shraddhAsamanvitaH | \EN{M3.275c[265Mc]/} tat.h tat.h pitR^INAM bhavati paratrAnantamakShayam.h || \BC\.\SC|| \EN{M3.276a[266Ma]/} kR^iShNapakShe dashamyAdau varjayitvA chaturdashIm.h | \EN{M3.276c[266Mc]/} shrAddhe prashastAstithayo yathaitA na tathaitarAH || \BC\.\SC|| \EN{M3.277a[267Ma]/} yukShu kurvan.h dinarkSheShu sarvAn.h kAmAn.h samashnute | \EN{M3.277c[267Mc]/} ayukShu tu pitR^In.h sarvAn.h prajAM prApnoti puShkalAm.h || \BC\.\SC|| \EN{M3.278a[268Ma]/} yathA chaivAparaH pakShaH pUrvapakShAd.h vishiShyate | \EN{M3.278c[268Mc]/} tathA shrAddhasya pUrvAhNAdaparAhNo vishiShyate || \BC\.\SC|| \EN{M3.279a[269Ma]/} prAchInAvItinA samyagapasavyamatandriNA | \EN{M3.279c[269Mc]/} pitryamAnidhanAt.h kAryaM vidhivad.h darbhapANinA || \BC\.\SC|| \EN{M3.280a[270Ma]/} rAtrau shrAddhaM na kurvIta rAkShasI kIrtitA hi sA | \EN{M3.280c[270Mc]/} sa.ndhyayorubhayoshchaiva sUrye chaivAchiraudite || \BC\.\SC|| \EN{M3.281a[271Ma]/} anena vidhinA shrAddhaM trirabdasyaiha nirvapet.h | \EN{M3.281c[271Mc]/} hemantagrIShmavarShAsu pA~nchayaj~nikamanvaham.h || \BC\.\SC|| \EN{M3.282a[272Ma]/} na paitR^iyaj~niyo homo laukike.agnau vidhIyate | \EN{M3.282c[272Mc]/} na darshena vinA shrAddhamAhitAgnerdvijanmanaH || \BC\.\SC|| \EN{M3.283a[273Ma]/} yadeva tarpayatyadbhiH pitR^In.h snAtvA dvijottamaH | \EN{M3.283c[273Mc]/} tenaiva kR^itsnamApnoti pitR^iyaj~nakriyAphalam.h || \BC\.\SC|| \EN{M3.284a[274Ma]/} vasUn.h vadanti tu pitR^In.h rudrA.nshchaiva pitAmahAn.h | \EN{M3.284c[274Mc]/} prapitAmahA.nstathA.adityAn.h shrutireShA sanAtanI || \BC\.\SC|| \EN{M3.285a[275Ma]/} vighasAshI bhavennityaM nityaM vA.amR^itabhojanaH | \EN{M3.285c[275Mc]/} vighaso bhuktasheShaM tu yaj~nasheShaM tathA.amR^itam.h || \BC\.\SC|| \EN{M3.286a[276Ma]/} etad.h vo.abhihitaM sarvaM vidhAnaM pA~nchayaj~nikam.h | \EN{M3.286c[276Mc]/} dvijAtimukhyavR^ittInAM vidhAnaM shrUyatAmiti || \BC\.\SC|| \medskip \separate \centerline{adhyAya 4} \medskip \EN{M4.01a/} chaturthamAyuSho bhAgamuShitvA.adyaM gurau dvijAH | \EN{M4.01c/} dvitIyamAyuSho bhAgaM kR^itadAro gR^ihe vaset.h || \BC\.\SC|| \EN{M4.02a/} adroheNaiva bhUtAnAmalpadroheNa vA punaH | \EN{M4.02c/} yA vR^ittistAM samAsthAya vipro jIvedanApadi || \BC\.\SC|| \EN{M4.03a/} yAtrAmAtraprasiddhyarthaM svaiH karmabhiragarhitaiH | \EN{M4.03c/} akleshena sharIrasya kurvIta dhanasa~nchayam.h || \BC\.\SC|| \EN{M4.04a/} R^itAmR^itAbhyAM jIvet.h tu mR^itena pramR^itena vA | \EN{M4.04c/} satyAnR^itAbhyAmapi vA na shvavR^ittyA kadA chana || \BC\.\SC|| \EN{M4.05a/} R^itamu~nChashilaM j~neyamamR^itaM syAdayAchitam.h | \EN{M4.05c/} mR^itaM tu yAchitaM bhaikShaM pramR^itaM karShaNaM smR^itam.h || \BC\.\SC|| \EN{M4.06a/} satyAnR^itaM tu vANijyaM tena chaivApi jIvyate | \EN{M4.06c/} sevA shvavR^ittirAkhyAtA tasmAt.h tAM parivarjayet.h || \BC\.\SC|| \EN{M4.07a/} kusUladhAnyako vA syAt.h kumbhIdhAnyaka eva vA | \EN{M4.07c/} tryahehiko vA.api bhavedashvastanika eva vA || \BC\.\SC|| \EN{M4.08a/} chaturNAmapi chaiteShAM dvijAnAM gR^ihamedhinAm.h | \EN{M4.08c/} jyAyAn.h paraH paro j~neyo dharmato lokajittamaH || \BC\.\SC|| \EN{M4.09a/} ShaTkarmaiko bhavatyeShAM tribhiranyaH pravartate | \EN{M4.09c/} dvAbhyAmekashchaturthastu brahmasattreNa jIvati || \BC\.\SC|| \EN{M4.10a/} vartaya.nshcha shilau~nChAbhyAmagnihotraparAyaNaH | \EN{M4.10c/} iShTIH pArvAyaNAntIyAH kevalA nirvapet.h sadA || \BC\.\SC|| \EN{M4.11a/} na lokavR^ittaM varteta vR^ittihetoH kathaM chana | \EN{M4.11c/} ajihmAmashathAM shuddhAM jIved.h brAhmaNajIvikAm.h || \BC\.\SC|| \EN{M4.12a/} sa.ntoShaM paramAsthAya sukhArthI sa.nyato bhavet.h | \EN{M4.12c/} sa.ntoShamUlaM hi sukhaM duHkhamUlaM viparyayaH || \BC\.\SC|| \EN{M4.13a/} ato.anyatamayA vR^ittyA jIva.nstu snAtako dvijaH | \EN{M4.13c/} svargAyuShyayashasyAni vratANImAni dhArayet.h || \BC\.\SC|| %[M.svargyAyuShya ] \EN{M4.14a/} vedoditaM svakaM karma nityaM kuryAdatandritaH | \EN{M4.14c/} tad.h hi kurvan.h yathAshakti prApnoti paramAM gatim.h || \BC\.\SC|| \EN{M4.15a/} naihetArthAn.h prasa~Ngena na viruddhena karmaNA | \EN{M4.15c/} na vidyamAneShvartheShu nArtyAmapi yatastataH || \BC\.\SC|| %[M.na kalpamAneShvartheShu ] \EN{M4.16a/} indriyArtheShu sarveShu na prasajyeta kAmataH | \EN{M4.16c/} atiprasaktiM chaiteShAM manasA saMnivartayet.h || \BC\.\SC|| \EN{M4.17a/} sarvAn.h parityajedarthAn.h svAdhyAyasya virodhinaH | \EN{M4.17c/} yathA tathA.adhyApaya.nstu sA hyasya kR^itakR^ityatA || \BC\.\SC|| \EN{M4.18a/} vayasaH karmaNo.arthasya shrutasyAbhijanasya cha | \EN{M4.18c/} veShavAgbuddhisArUpyamAcharan.h vicharediha || \BC\.\SC|| \EN{M4.19a/} buddhivR^iddhikarANyAshu dhanyAni cha hitAni cha | \EN{M4.19c/} nityaM shAstrANyavekSheta nigamA.nshchaiva vaidikAn.h || \BC\.\SC|| \EN{M4.20a/} yathA yathA hi puruShaH shAstraM samadhigachChati | \EN{M4.20c/} tathA tathA vijAnAti vij~nAnaM chAsya rochate || \BC\.\SC|| \EN{M4.21a/} R^iShiyaj~naM devayaj~naM bhUtayaj~naM cha sarvadA | \EN{M4.21c/} nR^iyaj~naM pitR^iyaj~naM cha yathAshakti na hApayet.h || \BC\.\SC|| \EN{M4.22a/} etAneke mahAyaj~nAn.h yaj~nashAstravido janAH | \EN{M4.22c/} anIhamAnAH satatamindriyeShveva juhvati || \BC\.\SC|| \EN{M4.23a/} vAchyeke juhvati prANaM prANe vAchaM cha sarvadA | \EN{M4.23c/} vAchi prANe cha pashyanto yaj~nanirvR^ittimakShayAm.h || \BC\.\SC|| \EN{M4.24a/} j~nAnenaivApare viprA yajantyetairmakhaiH sadA | %[M. yajante tairmakhaiH sadA] \EN{M4.24c/} j~nAnamUlAM kriyAmeShAM pashyanto j~nAnachakShuShA || \BC\.\SC|| \EN{M4.25a/} agnihotraM cha juhuyAdAdyante dyunishoH sadA | \EN{M4.25c/} darshena chArdhamAsAnte paurNamAsena chaiva hi || \BC\.\SC|| \EN{M4.26a/} sasyAnte navasasyeShTyA tathArtuante dvijo.adhvaraiH | \EN{M4.26c/} pashunA tvayanasyAdau samAnte saumikairmakhaiH || \BC\.\SC|| %[M.ayanAnte tu samA.nte] \EN{M4.27a/} nAniShTvA navasasyeShTyA pashunA chAgnimAn.h dvijaH | \EN{M4.27c/} navAnnamadyAtmA.nsaM vA dIrghamAyurjijIviShuH || \BC\.\SC|| \EN{M4.28a/} navenAnarchitA hyasya pashuhavyena chAgnayaH | \EN{M4.28c/} prANAnevAttumichChanti navAnnAmiShagardhinaH || \BC\.\SC|| \EN{M4.29a/} AsanAshanashayyAbhiradbhirmUlaphalena vA | \EN{M4.29c/} nAsya kashchid.h vased.h gehe shaktito.anarchito.atithiH || \BC\.\SC|| \EN{M4.30a/} pAShaNDino vikarmasthAn.h baiDAlavratikAn.h shaThAn.h | \EN{M4.30c/} haitukAn.h bakavR^ittI.nshcha vA~NmAtreNApi nArchayet.h || \BC\.\SC|| \EN{M4.31a/} vedavidyAvratasnAtA.nshrotriyAn.h gR^ihamedhinaH | \EN{M4.31c/} pUjayed.h havyakavyena viparItA.nshcha varjayet.h || \BC\.\SC|| \EN{M4.32a/} shaktito.apachamAnebhyo dAtavyaM gR^ihamedhinA | \EN{M4.32c/} sa.nvibhAgashcha bhUtebhyaH kartavyo.anuparodhataH || \BC\.\SC|| \EN{M4.33a/} rAjato dhanamanvichChet.h sa.nsIdan.h snAtakaH kShudhA | \EN{M4.33c/} yAjyAntevAsinorvA.api na tvanyata iti sthitiH || \BC\.\SC|| \EN{M4.34a/} na sIdet.h snAtako vipraH kShudhA shaktaH kathaM chana | \EN{M4.34c/} na jIrNamalavadvAsA bhavechcha vibhave sati || \BC\.\SC|| \EN{M4.35a/} kL^iptakeshanakhashmashrurdAntaH shuklAmbaraH shuchiH | \EN{M4.35c/} svAdhyAye chaiva yuktaH syAnnityamAtmahiteShu cha || \BC\.\SC|| \EN{M4.36a/} vaiNavIM dhArayed.h yaShTiM sodakaM cha kamaNDalum.h | \EN{M4.36c/} yaj~nopavItaM vedaM cha shubhaM raukme cha kuNDale || \BC\.\SC|| \EN{M4.37a/} nekShetodyantamAdityaM nAstaM yAntaM kadA chana | \EN{M4.37c/} nopasR^iShTaM na vAristhaM na madhyaM nabhaso gatam.h || \BC\.\SC|| \EN{M4.38a/} na la~Nghayed.h vatsatantrIM na pradhAvechcha varShati | \EN{M4.38c/} na chodake nirIkSheta svarUpamiti dhAraNA || \BC\.\SC|| \EN{M4.39a/} mR^idaM gAM daivataM vipraM ghR^itaM madhu chatuShpatham.h | \EN{M4.39c/} pradakShiNAni kurvIta praj~nAtA.nshcha vanaspatIn.h || \BC\.\SC|| \EN{M4.40a/} nopagachChet.h pramatto.api striyamArtavadarshane | \EN{M4.40c/} samAnashayane chaiva na shayIta tayA saha || \BC\.\SC|| \EN{M4.41a/} rajasA.abhiplutAM nArIM narasya hyupagachChataH | \EN{M4.41c/} praj~nA tejo balaM chakShurAyushchaiva prahIyate || \BC\.\SC|| \EN{M4.42a/} tAM vivarjayatastasya rajasA samabhiplutAm.h | \EN{M4.42c/} praj~nA tejo balaM chakShurAyushchaiva pravardhate || \BC\.\SC|| \EN{M4.43a/} nAshnIyAd.h bhAryayA sArdhaM nainAmIkSheta chAshnatIm.h | \EN{M4.43c/} kShuvatIM jR^imbhamANAM vA na chAsInAM yathAsukham.h || \BC\.\SC|| \EN{M4.44a/} nA~njayantIM svake netre na chAbhyaktAmanAvR^itAm.h | \EN{M4.44c/} na pashyet.h prasavantIM cha tejaskAmo dvijottamaH || \BC\.\SC|| \EN{M4.45a/} nAnnamadyAdekavAsA na nagnaH snAnamAcharet.h | \EN{M4.45c/} na mUtraM pathi kurvIta na bhasmani na govraje || \BC\.\SC|| \EN{M4.46a/} na phAlakR^iShTe na jale na chityAM na cha parvate | \EN{M4.46c/} na jIrNadevAyatane na valmIke kadA chana || \BC\.\SC|| \EN{M4.47a/} na sasattveShu garteShu na gachChannapi na sthitaH | \EN{M4.47c/} na nadItIramAsAdya na cha parvatamastake || \BC\.\SC|| \EN{M4.48a/} vAyuagnivipramAdityamapaH pashya.nstathaiva gAH | \EN{M4.48c/} na kadA chana kurvIta viNmUtrasya visarjanam.h || \BC\.\SC|| \EN{MK4.49a[50Ma]/} tiraskR^ityochcharet.h kAShThaloShThapatratR^iNAdinA | %[M.tR^iNAdi cha] \EN{MK4.49c[50Mc]/} niyamya prayato vAchaM sa.nvItA~Ngo.avaguNThitaH || \BC\.\SC|| \EN{MK4.50a[51Ma]/} mUtrochchArasamutsargaM divA kuryAduda~NmukhaH | \EN{MK4.50c[51Mc]/} dakShiNA.abhimukho rAtrau sa.ndhyAyoshcha yathA divA || \BC\.\SC|| \EN{MK4.51a[52Ma]/} ChAyAyAmandhakAre vA rAtrAvahani vA dvijaH | \EN{MK4.51c[52Mc]/} yathAsukhamukhaH kuryAt.h prANabAdhabhayeShu cha || \BC\.\SC|| \EN{MK4.52a[49Ma]/} pratyagniM pratisUryaM cha pratisomodakadvijam.h | \EN{MK4.52c[49Mc]/} pratigu prativAtaM cha praj~nA nashyati mehataH || \BC\.\SC|| %[k:pratigAM prativAtaM] \EN{M4.53a/} nAgniM mukhenopadhamennagnAM naikSheta cha striyam.h | \EN{M4.53c/} nAmedhyaM prakShipedagnau na cha pAdau pratApayet.h || \BC\.\SC|| \EN{M4.54a/} adhastAnnopadadhyAchcha na chainamabhila~Nghayet.h | \EN{M4.54c/} na chainaM pAdataH kuryAnna prANAbAdhamAcharet.h || \BC\.\SC|| \EN{M4.55a/} nAshnIyAt.h sa.ndhivelAyAM na gachChennApi sa.nvishet.h | %[ \EN{M4.55c/} na chaiva pralikhed.h bhUmiM nAtmano.apaharet.h srajam.h || \BC\.\SC|| \EN{M4.56a/} nApsu mUtraM purIShaM vA ShThIvanaM vA samutsR^ijet.h | \EN{M4.56c/} amedhyaliptamanyad.h vA lohitaM vA viShANi vA | \EN{M4.57a/} naikaH supyAtshUnyagehe na shreyA.nsaM prabodhayet.h | %[shUnyagR^ihe svapyAn] \EN{M4.57c/} nodakyayA.abhibhASheta yaj~naM gachChenna chAvR^itaH || \BC\.\SC|| \EN{M4.58a/} agnyagAre gavAM goShThe brAhmaNAnAM cha saMnidhau | \EN{M4.58c/} svAdhyAye bhojane chaiva dakShiNaM pANimuddharet.h || \BC\.\SC|| \EN{M4.59a/} na vArayed.h gAM dhayantIM na chAchakShIta kasya chit.h | \EN{M4.59c/} na divIndrAyudhaM dR^iShTvA kasya chid.h darshayed.h budhaH || \BC\.\SC|| \EN{M4.60a/} nAdharmike vased.h grAme na vyAdhibahule bhR^isham.h | \EN{M4.60c/} naikaH prapadyetAdhvAnaM na chiraM parvate vaset.h || \BC\.\SC|| \EN{M4.61a/} na shUdrarAjye nivasennAdhArmikajanAvR^ite | \EN{M4.61c/} na pAShaNDigaNAkrAnte nopasShR^iTe.antyajairnR^ibhiH || \BC\.\SC|| \EN{M4.62a/} na bhu~njItoddhR^itasnehaM nAtisauhityamAcharet.h || \EN{M4.62c/} nAtiprage nAtisAyaM na sAyaM prAtarAshitaH || \BC\.\SC|| \EN{M4.63a/} na kurvIta vR^ithAcheShTAM na vArya~njalinA pibet.h | \EN{M4.63c/} notsa~Nge bhakShayed.h bhakShyAnna jAtu syAt.h kutUhalI || \BC\.\SC|| \EN{M4.64a/} na nR^ityedatha vA gAyenna vAditrANi vAdayet | %[M.na nR^ityennaiva gAyechcha na vAditrANi vAdayet)] \EN{M4.64c/} nAsphoTayenna cha kShveDenna cha rakto virAvayet.h || \BC\.\SC|| %[M.na cha rakto virodhayet] \EN{M4.65a/} na pAdau dhAvayet.h kA.nsye kadA chidapi bhAjane | \EN{M4.65c/} na bhinnabhANDe bhu~njIta na bhAvapratidUShite || \BC\.\SC|| \EN{M4.66a/} upAnahau cha vAsashcha dhR^itamanyairna dhArayet.h | \EN{M4.66c/} upavItamala~NkAraM srajaM karakameva cha || \BC\.\SC|| \EN{M4.67a/} nAvinItairbhajed.h dhuryairna cha kShudhvyAdhipIDitaiH | %[M.nAvinItairvrajed)] \EN{M4.67c/} na bhinnashR^i~NgAkShikhurairna vAladhivirUpitaiH || \BC\.\SC|| \EN{M4.68a/} vinItaistu vrajennityamAshugairlakShaNAnvitaiH | \EN{M4.68c/} varNarUpopasaMpannaiH pratodenAtudan.h bhR^isham.h || \BC\.\SC|| %[M.pratodenAkShipan] \EN{M4.69a/} bAlAtapaH pretadhUmo varjyaM bhinnaM tathA.asanam.h | \EN{M4.69c/} na ChindyAnnakharomANi dantairnotpATayennakhAn.h || \BC\.\SC|| %[M.na chChindyAn] \EN{M4.70a/} na mR^itloShThaM cha mR^idnIyAnna ChindyAt.h karajaistR^iNam.h | %[M.chChindyAt] \EN{M4.70c/} na karma niShphalaM kuryAnnAyatyAmasukhodayam.h || \BC\.\SC|| \EN{M4.71a/} loShThamardI tR^iNachChedI nakhakhAdI cha yo naraH | \EN{M4.71c/} sa vinAshaM vrajatyAshu sUchakA.ashuchireva cha || \BC\.\SC|| %[M.sUchako.ashuchireva cha] \EN{M4.72a/} na vigarhya kathAM kuryAd.h bahirmAlyaM na dhArayet.h | %[M. na vigR^ihya kathAM kuryAd] \EN{M4.72c/} gavAM cha yAnaM pR^iShThena sarvathaiva vigarhitam.h || \BC\.\SC|| \EN{M4.73a/} advAreNa cha nAtIyAd.h grAmaM vA veshma vA.avR^itam.h | \EN{M4.73c/} rAtrau cha vR^ikShamUlAni dUrataH parivarjayet.h || \BC\.\SC|| \EN{M4.74a/} nAkShairdIvyet.h kadA chit.h tu svayaM nopAnahau haret.h | \EN{M4.74c/} shayanastho na bhu~njIta na pANisthaM na chAsane || \BC\.\SC|| \EN{M4.75a/} sarvaM cha tilasaMbaddhaM nAdyAdastamite ravau | \EN{M4.75c/} na cha nagnaH shayItaiha na chochChiShTaH kva chid.h vrajet.h || \BC\.\SC|| \EN{M4.76a/} ArdrapAdastu bhu~njIta nArdrapAdastu sa.nvishet.h | \EN{M4.76c/} ArdrapAdastu bhu~njAno dIrghamAyuravApnuyAt.h || \BC\.\SC|| \EN{M4.77a/} achakShurviShayaM durgaM na prapadyeta karhi chit.h | \EN{M4.77c/} na viNmUtramudIkSheta na bAhubhyAM nadIM taret.h || \BC\.\SC|| \EN{M4.78a/} adhitiShThenna keshA.nstu na bhasmAsthikapAlikAH | \EN{M4.78c/} na kArpAsAsthi na tuShAn.h dIrghamAyurjijIviShuH || \BC\.\SC|| \EN{M4.79a/} na sa.nvasechcha patitairna chANDAlairna pulkasaiH | \EN{M4.79c/} na mUrkhairnAvaliptaishcha nAntyairnAntyAvasAyibhiH || \BC\.\SC|| \EN{M4.80a/} na shUdrAya matiM dadyAnnochChiShTaM na haviShkR^itam.h | \EN{M4.80c/} na chAsyopadished.h dharmaM na chAsya vratamAdishet.h || \BC\.\SC|| \EN{M4.81a/} yo hyasya dharmamAchaShTe yashchaivAdishati vratam.h | \EN{M4.81c/} so.asa.nvR^itaM nAma tamaH saha tenaiva majjati || \BC\.\SC|| \EN{M4.82a/} na sa.nhatAbhyAM pANibhyAM kaNDUyedAtmanaH shiraH | \EN{M4.82c/} na spR^ishechchaitaduchChiShTo na cha snAyAd.h vinA tataH || \BC\.\SC|| \EN{M4.83a/} keshagrahAn.h prahArA.nshcha shirasyetAn.h vivarjayet.h | \EN{M4.83c/} shiraHsnAtashcha tailena nA~NgaM kiM chidapi spR^ishet.h || \BC\.\SC|| \EN{M4.84a/} na rAj~naH pratigR^ihNIyAdarAjanyaprasUtitaH | \EN{M4.84c/} sUnAchakradhvajavatAM veshenaiva cha jIvatAm.h || \BC\.\SC|| \EN{M4.85a/} dashasUnAsamaM chakraM dashachakrasamo dhvajaH | \EN{M4.85c/} dashadhvajasamo vesho dashaveshasamo nR^ipaH || \BC\.\SC|| \EN{M4.86a/} dasha sUNAsahasrANi yo vAhayati saunikaH | \EN{M4.86c/} tena tulyaH smR^ito rAjA ghorastasya pratigrahaH || \BC\.\SC|| \EN{M4.87a/} yo rAj~naH pratigR^ihNAti lubdhasyauchChAstravartinaH | \EN{M4.87c/} sa paryAyeNa yAtImAnnarakAnekavi.nshatim.h || \BC\.\SC|| \EN{M4.88a/} tAmisramandhatAmisraM mahArauravarauravau | \EN{M4.88c/} narakaM kAlasUtraM cha mahAnarakameva cha || \BC\.\SC|| \EN{M4.89a/} sa~njIvanaM mahAvIchiM tapanaM saMpratApanam.h | \EN{M4.89c/} sa.nhAtaM cha sakAkolaM kuDmalaM pratimUrtikam.h || \BC\.\SC|| %[M.pUtimR^ittikaM ] \EN{M4.90a/} lohasha~NkuM R^ijIShaM cha panthAnaM shAlmalIM nadIm.h | \EN{M4.90c/} asipatravanaM chaiva lohadArakameva cha || \BC\.\SC|| \EN{M4.91a/} etad.h vidanto vidvA.nso brAhmaNA brahmavAdinaH | \EN{M4.91c/} na rAj~naH pratigR^ihNanti pretya shreyo.abhikA~NkShiNaH || \BC\.\SC|| \EN{M4.92a/} brAhme muhUrte budhyeta dharmArthau chAnuchintayet.h | \EN{M4.92c/} kAyakleshA.nshcha tanmUlAn.h vedatattvArthameva cha || \BC\.\SC|| \EN{M4.93a/} utthAyAvashyakaM kR^itvA kR^itashauchaH samAhitaH | \EN{M4.93c/} pUrvAM sa.ndhyAM japa.nstiShThet.h svakAle chAparAM chiram.h || \BC\.\SC|| %[ \EN{M4.94a/} R^iShayo dIrghasa.ndhyatvAd.h dIrghamAyuravApnuyuH | \EN{M4.94c/} praj~nAM yashashcha kIrtiM cha brahmavarchasameva cha || \BC\.\SC|| \EN{M4.95a/} shrAvaNyAM prauShThapadyAM vA.apyupAkR^itya yathAvidhi | \EN{M4.95c/} yuktashChandA.nsyadhIyIta mAsAn.h vipro.ardhapa~nchamAn.h || \BC\.\SC|| \EN{M4.96a/} puShye tu ChandasAM kuryAd.h bahirutsarjanaM dvijaH | \EN{M4.96c/} mAghashuklasya vA prApte pUrvAhNe prathame.ahani || \BC\.\SC|| \EN{M4.97a/} yathAshAstraM tu kR^itvaivamutsargaM ChandasAM bahiH | \EN{M4.97c/} viramet.h pakShiNIM rAtriM tadevaikamaharnisham.h || \BC\.\SC|| \EN{M4.98a/} ata UrdhvaM tu ChandA.nsi shukleShu niyataH paThet.h | \EN{M4.98c/} vedA~NgAni cha sarvANi kR^iShNapakSheShu saMpaThet.h || \BC\.\SC|| \EN{M4.99a/} nAvispaShTamadhIyIta na shUdrajanasannidhau | \EN{M4.99c/} na nishAnte parishrAnto brahmAdhItya punaH svapet.h || \BC\.\SC|| \EN{M4.100a/} yathoditena vidhinA nityaM ChandaskR^itaM paThet.h | \EN{M4.100c/} brahma ChandaskR^itaM chaiva dvijo yukto hyanApadi ||\BC\.\SC|| \EN{M4.101a/} imAnnityamanadhyAyAnadhIyAno vivarjayet.h | \EN{M4.101c/} adhyApanaM cha kurvANaH shiShyANAM vidhipUrvakam.h || \BC\.\SC|| \EN{M4.102a/} karNashrave.anile rAtrau divA pA.nsusamUhane | \EN{M4.102c/} etau varShAsvanadhyAyAvadhyAyaj~nAH prachakShate || \BC\.\SC|| \EN{M4.103a/} vidyutstanitavarSheShu maholkAnAM cha saMplave | \EN{M4.103c/} AkAlikamanadhyAyameteShu manurabravIt.h || \BC\.\SC|| \EN{M4.104a/} etA.nstvabhyuditAn.h vidyAd.h yadA prAduShkR^itAgniShu | \EN{M4.104c/} tadA vidyAdanadhyAyamanR^itau chAbhradarshane || \BC\.\SC|| \EN{M4.105a/} nirghAte bhUmichalane jyotiShAM chopasarjane | \EN{M4.104c/} etAnAkAlikAn.h vidyAdanadhyAyAn.h R^itAvapi || \BC\.\SC|| \EN{M4.106a/} prAduShkR^iteShvagniShu tu vidyutstanitaniHsvane | \EN{M4.106c/} sajyotiH syAdanadhyAyaH sheShe rAtrau yathA divA || \BC\.\SC|| \EN{M4.107a/} nityAnadhyAya eva syAd.h grAmeShu nagareShu cha | \EN{M4.107c/} dharmanaipuNyakAmAnAM pUtigandhe cha sarvadA || \BC\.\SC|| %[M.sarvashaH ] \EN{M4.108a/} antargatashave grAme vR^iShalasya cha sannidhau | \EN{M4.108c/} anadhyAyo rudyamAne samavAye janasya cha || \BC\.\SC|| \EN{M4.109a/} udake madhyarAtre cha viNmUtrasya visarjane | \EN{M4.109c/} uchChiShTaH shrAddhabhuk.h chaiva manasA.api na chintayet.h || \BC\.\SC|| \EN{M4.110a/} pratigR^ihya dvijo vidvAnekoddiShTasya ketanam.h | %[MekoddiShTaniketanam] \EN{M4.110c/} tryahaM na kIrtayed.h brahma rAj~no rAhoshcha sUtake || \BC\.\SC|| \EN{M4.111a/} yAvadekAnudiShTasya gandho lepashcha tiShThati | \EN{M4.111c/} viprasya viduSho dehe tAvad.h brahma na kIrtayet.h || \BC\.\SC|| \EN{M4.112a/} shayAnaH prauDhapAdashcha kR^itvA chaivAvasakthikAm.h | \EN{M4.112c/} nAdhIyItAmiShaM jagdhvA sUtakAnnAdyameva cha || \BC\.\SC|| \EN{M4.113a/} nIhAre bANashabde cha sa.ndhyayoreva chobhayoH | \EN{M4.113c/} amAvAsyAchaturdashyoH paurNamAsy.aShTakAsu cha || \BC\.\SC|| \EN{M4.114a/} amAvAsyA guruM hanti shiShyaM hanti chaturdashI | \EN{M4.114c/} brahmAShTakapaurNamAsyau tasmAt.h tAH parivarjayet.h || \BC\.\SC|| \EN{M4.115a/} pA.nsuvarShe dishAM dAhe gomAyuvirute tathA | \EN{M4.115c/} shvakharoShTre cha ruvati pa~Nkto cha na paThed.h dvijaH || \BC\.\SC|| \EN{M4.116a/} nAdhIyIta shmashAnAnte grAmAnte govraje.api vA | \EN{M4.116c/} vasitvA maithunaM vAsaH shrAddhikaM pratigR^ihya cha || \BC\.\SC|| \EN{M4.117a/} prANi vA yadi vA.aprANi yat.h kiM chitshrAddhikaM bhavet.h | \EN{M4.117c/} tadAlabhyApyanadhyAyaH pANyAsyo hi dvijaH smR^itaH ??|| \BC\.\SC|| \EN{M4.118a/} chorairupadrute grAme saMbhrame chAgnikArite | % ][M.chorairupaplute, saMbhrame] \EN{M4.118c/} AkAlikamanadhyAyaM vidyAt.h sarvAdbhuteShu cha || \BC\.\SC|| \EN{M4.119a/} upAkarmaNi chotsarge trirAtraM kShepaNaM smR^itam.h | \EN{M4.119c/} aShTakAsu tvahorAtraM R^itvantAsu cha rAtriShu || \BC\.\SC|| \EN{M4.120a/} nAdhIyItAshvamArUDho na vR^ikShaM na cha hastinam.h | \EN{M4.120c/} na nAvaM na kharaM noShTraM nairiNastho na yAnagaH || \BC\.\SC|| \EN{M4.121a/} na vivAde na kalahe na senAyAM na sa~Ngare | \EN{M4.121c/} na bhuktamAtre nAjIrNe na vamitvA na shuktake || \BC\.\SC|| \EN{M4.122a/} atithiM chAnanuj~nApya mArute vAti vA bhR^isham.h | \EN{M4.122c/} rudhire cha srute gAtrAtshastreNa cha parikShate || \BC\.\SC|| \EN{M4.123a/} sAmadhvanAvR^igyajuShI nAdhIyIta kadA chana | \EN{M4.123c/} vedasyAdhItya vA.apyantamAraNyakamadhItya cha || \BC\.\SC|| \EN{M4.124a/} R^igvedo devadaivatyo yajurvedastu mAnuShaH | \EN{M4.124c/} sAmavedaH smR^itaH pitryastasmAt.h tasyAshuchirdhvaniH || \BC\.\SC|| \EN{M4.125a/} etad.h vidvanto ??vidvA.nsastrayIniShkarShamanvaham.h | \EN{M4.125c/} kramataH pUrvamabhyasya pashchAd.h vedamadhIyate || \BC\.\SC|| \EN{M4.126a/} pashumaNDUkamArjArashvasarpanakulAkhubhiH | \EN{M4.126c/} antarAgamane vidyAdanadhyAyamaharnisham.h || \BC\.\SC|| \EN{M4.127a/} dvAveva varjayennityamanadhyAyau prayatnataH | \EN{M4.127c/} svAdhyAyabhUmiM chAshuddhamAtmAnaM chAshuchiM dvijaH || \BC\.\SC|| \EN{M4.128a/} amAvAsyAmaShTamIM cha paurNamAsIM chaturdashIm.h | \EN{M4.128c/} brahmachArI bhavennityamapyartau snAtako dvijaH || \BC\.\SC|| \EN{M4.129a/} na snAnamAchared.h bhuktvA nAturo na mahAnishi | \EN{M4.129c/} na vAsobhiH sahAjasraM nAvij~nAte jalAshaye || \BC\.\SC|| \EN{M4.130a/} devatAnAM guro rAj~naH snAtakAchAryayostathA | \EN{M4.130c/} nAkrAmet.h kAmatashChAyAM babhruNo dIkShitasya cha || \BC\.\SC|| \EN{M4.131a/} madhya.ndine.ardharAtre cha shrAddhaM bhuktvA cha sAmiSham.h | \EN{M4.131c/} sa.ndhyayorubhayoshchaiva na seveta chatuShpatham.h || \BC\.\SC|| \EN{M4.132a/} udvartanamapasnAnaM viNmUtre raktameva cha | \EN{M4.132c/} shleshmaniShThyUtavAntAni nAdhitiShThet.h tu kAmataH || \BC\.\SC|| \EN{M4.133a/} vairiNaM nopaseveta sahAyaM chaiva vairiNaH | \EN{M4.133c/} adhArmikaM taskaraM cha parasyaiva cha yoShitam.h || \BC\.\SC|| \EN{M4.134a/} na hIdR^ishamanAyuShyaM loke kiM chana vidyate | \EN{M4.134c/} yAdR^ishaM puruShasyeha paradAropasevanam.h || \BC\.\SC|| \EN{M4.135a/} kShatriyaM chaiva sarpaM cha brAhmaNaM cha bahushrutam.h | \EN{M4.135c/} nAvamanyeta vai bhUShNuH kR^ishAnapi kadA chana || \BC\.\SC|| \EN{M4.136a/} etat.h trayaM hi puruShaM nirdahedavamAnitam.h | \EN{M4.136c/} tasmAdetat.h trayaM nityaM nAvamanyeta buddhimAn.h || \BC\.\SC|| \EN{M4.137a/} nAtmAnamavamanyeta purvAbhirasamR^iddhibhiH | \EN{M4.137c/} A mR^ityoH shriyamanvichChennainAM manyeta durlabhAm.h || \BC\.\SC|| \EN{M4.138a/} satyaM brUyAt.h priyaM brUyAnna brUyAt.h satyamapriyam.h | \EN{M4.138c/} priyaM cha nAnR^itaM brUyAdeSha dharmaH sanAtanaH || \BC\.\SC|| \EN{M4.139a/} bhadraM bhadramiti brUyAd.h bhadramityeva vA vadet.h | \EN{M4.139c/} shuShkavairaM vivAdaM cha na kuryAt.h kena chit.h saha || \BC\.\SC|| \EN{M4.140a/} nAtikalyaM nAtisAyaM nAtimadhya.ndine sthite | \EN{M4.140c/} nAj~nAtena samaM gachChennaiko na vR^iShalaiH saha || \BC\.\SC|| \EN{M4.141a/} hInA~NgAnatiriktA~NgAn.h vidyAhInAn.h vayo.adhikAn.h |% \BC\.\SC|| %[M.vayo'atigAn] \EN{M4.141c/} rUpadraviNahInA.nshcha jAtihInA.nshcha nAkShipet.h || \BC\.\SC|| %[M.rUpadravyahInA.nshcha] \EN{M4.142a/} na spR^ishet.h pANinochChiShTo vipro gobrAhmaNAnalAN | \EN{M4.142c/} na chApi pashyedashuchiH sustho jyotirgaNAn.h divA || \BC\.\SC|| %[M.svastho jyotirgaNAn.h divi] \EN{M4.143a/} spR^iShTvaitAnashuchirnityamadbhiH prANAnupaspR^ishet.h | \EN{M4.143c/} gAtrANi chaiva sarvANi nAbhiM pANitalena tu || \BC\.\SC|| \EN{M4.144a/} anAturaH svAni khAni na spR^ishedanimittataH | \EN{M4.144c/} romANi cha rahasyAni sarvANyeva vivarjayet.h || \BC\.\SC|| \EN{M4.145a/} ma~NgalAchArayuktaH syAt.h prayatAtmA jitendriyaH | \EN{M4.145c/} japechcha juhuyAchchaiva nityamagnimatandritaH || \BC\.\SC|| \EN{M4.146a/} ma~NgalAchArayuktAnAM nityaM cha prayatAtmanAm.h | \EN{M4.146c/} japatAM juhvatAM chaiva vinipAto na vidyate || \BC\.\SC|| \EN{M4.147a/} vedamevAbhyasennityaM yathAkAlamatandritaH | %[M.vedameva japen] \EN{M4.147c/} taM hyasyAhuH paraM dharmamupadharmo.anya uchyate || \BC\.\SC|| \EN{M4.148a/} vedAbhyAsena satataM shauchena tapasaiva cha | \EN{M4.148c/} adroheNa cha bhUtAnAM jAtiM smarati paurvikIm.h || \BC\.\SC|| \EN{M4.149a/} paurvikIM sa.nsmaran.h jAtiM brahmaivAbhyasyate punaH | %[M.dvijaH] \EN{M4.149c/} brahmAbhyAsena chAjasramanantaM sukhamashnute || \BC\.\SC|| \EN{M4.150a/} sAvitrAn.h shAntihomA.nshcha kuryAt.h parvasu nityashaH | %[M.sAvitrAn.h shAntihomA.nsh] \EN{M4.150c/} pitR^I.nshchaivAShTakAsvarchennityamanvaShTakAsu cha || \BC\.\SC|| \EN{M4.151a/} dUrAdAvasathAn.h mUtraM dUrAt.h pAdAvasechanam.h | \EN{M4.151c/} uchChiShTAnnaniShekaM cha dUrAdeva samAcharet.h || \BC\.\SC|| \EN{M4.152a/} maitraM prasAdhanaM snAnaM dantadhAvanama~njanam.h | \EN{M4.152c/} pUrvAhNa eva kurvIta devatAnAM cha pUjanam.h || \BC\.\SC|| \EN{M4.153a/} daivatAnyabhigachChet.h tu dhArmikA.nshcha dvijottamAn.h | \EN{M4.153c/} IshvaraM chaiva rakShArthaM gurUneva cha parvasu | \EN{M4.154a/} abhivAdayed.h vR^iddhA.nshcha dadyAchchaivAsanaM svakam.h | \EN{M4.154c/} kR^itA~njalirupAsIta gachChataH pR^iShThato.anviyAt.h || \BC\.\SC|| \EN{M4.155a/} shrutismR^ityoditaM samyaG.h nibaddhaM sveShu karmasu | \EN{M4.155c/} dharmamUlaM niSheveta sadAchAramatandritaH || \BC\.\SC|| \EN{M4.156a/} AchArAtlabhate hyAyurAchArAdIpsitAH prajAH | \EN{M4.156c/} AchArAd.h dhanamakShayyamAchAro hantyalakShaNam.h || \BC\.\SC|| \EN{M4.157a/} durAchAro hi puruSho loke bhavati ninditaH | \EN{M4.157c/} duHkhabhAgI cha satataM vyAdhito.alpAyureva cha || \BC\.\SC|| \EN{M4.158a/} sarvalakShaNahIno.api yaH sadAchAravAnnaraH | \EN{M4.158c/} shraddadhAno.anasUyashcha shataM varShANi jIvati || \BC\.\SC|| \EN{M4.159a/} yad.h yat.h paravashaM karma tat.h tad.h yatnena varjayet.h || \BC\.\SC|| \EN{M4.159c/} yad.h yadAtmavashaM tu syAt.h tat.h tat.h seveta yatnataH | \EN{M4.160a/} sarvaM paravashaM duHkhaM sarvamAtmavashaM sukham.h | \EN{M4.160c/} etad.h vidyAt.h samAsena lakShaNaM sukhaduHkhayoH || \BC\.\SC|| \EN{M4.161a/} yat.h karma kurvato.asya syAt.h paritoSho.antarAtmanaH | \EN{M4.161c/} tat.h prayatnena kurvIta viparItaM tu varjayet.h || \BC\.\SC|| \EN{M4.162a/} AchAryaM cha pravaktAraM pitaraM mAtaraM gurum.h | \EN{M4.162c/} na hi.nsyAd.h brAhmaNAn.h gAshcha sarvA.nshchaiva tapasvinaH || \BC\.\SC|| \EN{M4.163a/} nAstikyaM vedanindAM cha devatAnAM cha kutsanam.h | \EN{M4.163c/} dveShaM dambhaM cha mAnaM cha krodhaM taikShhNyaM cha varjayet.h || \BC\.\SC|| %[M.dveShaM stambhaM cha] \EN{M4.164a/} parasya daNDaM nodyachChet.h kruddho nainaM nipAtayet.h | \EN{M4.164c/} anyatra putrAtshiShyAd.h vA shiShTyarthaM tADayet.h tu tau || \BC\.\SC|| \EN{M4.165a/} brAhmaNAyAvaguryaiva dvijAtirvadhakAmyayA ??| \EN{M4.165c/} shataM varShANi tAmisre narake parivartate || \BC\.\SC|| \EN{M4.166a/} tADayitvA tR^iNenApi sa.nrambhAtmatipUrvakam.h | \EN{M4.166c/} ekavi.nshatImAjAtIH pApayoniShu jAyate || \BC\.\SC|| \EN{M4.167a/} ayudhyamAnasyotpAdya brAhmaNasyAsR^iga~NgataH | \EN{M4.167c/} duHkhaM sumahadApnoti pretyAprAj~natayA naraH || \BC\.\SC|| \EN{M4.168a/} shoNitaM yAvataH pA.nsUn.h sa~NgR^ihNAti mahItalAt.h | \EN{M4.168c/} tAvato.abdAnamutrAnyaiH shoNitotpAdako.adyate || \BC\.\SC|| \EN{M4.169a/} na kadA chid.h dvije tasmAd.h vidvAnavaguredapi | \EN{M4.169c/} na tADayet.h tR^iNenApi na gAtrAt.h srAvayedasR^ik.h || \BC\.\SC|| \EN{M4.170a/} adhArmiko naro yo hi yasya chApyanR^itaM dhanam.h | \EN{M4.170c/} hi.nsAratashcha yo nityaM naihAsau sukhamedhate || \BC\.\SC|| %[M.hi.nsAratish] \EN{M4.171a/} na sIdannapi dharmeNa mano.adharme niveshayet.h | \EN{M4.171c/} adhArmikAnAM pApAnAmAshu pashyan.h viparyayam.h || \BC\.\SC|| \EN{M4.172a/} nAdharmashcharito loke sadyaH phalati gauriva | \EN{M4.172c/} shanairAvartyamAnastu karturmUlAni kR^intati || \BC\.\SC|| \EN{M4.173a/} yadi nAtmani putreShu na chet.h putreShu naptR^iShu | \EN{M4.173c/} na tveva tu kR^ito.adharmaH karturbhavati niShphalaH || \BC\.\SC|| %[M.kR^ito dharmaH?] \EN{M4.174a/} adharmeNaidhate tAvat.h tato bhadrANi pashyati | \EN{M4.174c/} tataH sapatnAn.h jayati samUlastu vinashyati || \BC\.\SC|| \EN{M4.175a/} satyadharmAryavR^itteShu shauche chaivAramet.h sadA | \EN{M4.175c/} shiShyA.nshcha shiShyAd.h dharmeNa vAch.bAhUdarasa.nyataH || \BC\.\SC|| \EN{M4.176a/} parityajedarthakAmau yau syAtAM dharmavarjitau | \EN{M4.176c/} dharmaM chApyasukhodarkaM lokasa~NkruShTameva cha || \BC\.\SC|| \EN{M4.177a/} na pANipAdachapalo na netrachapalo.anR^ijuH | \EN{M4.177c/} na syAd.h vAkchapalashchaiva na paradrohakarmadhIH || \BC\.\SC|| \EN{M4.178a/} yenAsya pitaro yAtA yena yAtAH pitAmahAH | \EN{M4.178c/} tena yAyAt.h satAM mArgaM tena gachChanna riShyati || \BC\.\SC|| \EN{M4.179a/} R^itvikpurohitAchAryairmAtulAtithisa.nshritaiH | \EN{M4.179c/} bAlavR^iddhAturairvaidyairj~nAtisaMbandhibAndhavaiH || \BC\.\SC|| \EN{M4.180a/} mAtApitR^ibhyAM jAmIbhirbhrAtrA putreNa bhAryayA | \EN{M4.180c/} duhitrA dAsavargeNa vivAdaM na samAcharet.h || \BC\.\SC|| \EN{M4.181a/} etairvivAdAn.h sa.ntyajya sarvapApaiH pramuchyate | \EN{M4.181c/} etairjitaishcha jayati sarvAnlokAnimAn.h gR^ihI || \BC\.\SC|| \EN{M4.182a/} AchAryo brahmalokaishaH prAjApatye pitA prabhuH | \EN{M4.182c/} atithistvindralokesho devalokasya chartvijaH || \BC\.\SC|| \EN{M4.183a/} jAmayo.apsarasAM loke vaishvadevasya bAndhavAH | \EN{M4.183c/} saMbandhino hyapAM loke pR^ithivyAM mAtR^imAtulau || \BC\.\SC|| \EN{M4.184a/} AkAsheshAstu vij~neyA bAlavR^iddhakR^ishAturAH | \EN{M4.184c/} bhrAtA jyeShThaH samaH pitrA bhAryA putraH svakA tanuH || \BC\.\SC|| \EN{M4.185a/} ChAyA svo dAsavargashcha duhitA kR^ipaNaM param.h | \EN{M4.185c/} tasmAdetairadhikShiptaH sahetAsa~njvaraH sadA || \BC\.\SC|| \EN{M4.186a/} pratigrahasamartho.api prasa~NgaM tatra varjayet.h | \EN{M4.186c/} pratigraheNa hyasyAshu brAhmaM tejaH prashAmyati || \BC\.\SC|| \EN{M4.187a/} na dravyANAmavij~nAya vidhiM dharmyaM pratigrahe | \EN{M4.187c/} prAj~naH pratigrahaM kuryAdavasIdannapi kShudhA || \BC\.\SC|| \EN{M4.188a/} hiraNyaM bhUmimashvaM gAmannaM vAsastilAn.h ghR^itam.h | \EN{M4.188c/} pratigR^ihNannavidvA.nstu bhasmIbhavati dAruvat.h || \BC\.\SC|| \EN{M4.189a/} hiraNyamAyurannaM cha bhUrgoshchApyoShatastanum.h | \EN{M4.189c/} ashvashchakShustvachaM vAso ghR^itaM tejastilAH prajAH || \BC\.\SC|| \EN{M4.190a/} atapAstvanadhIyAnaH pratigraharuchirdvijaH | \EN{M4.190c/} ambhasyashmaplavenaiva saha tenaiva majjati || \BC\.\SC|| \EN{M4.191a/} tasmAdavidvAn.h bibhiyAd.h yasmAt.h tasmAt.h pratigrahAt.h | \EN{M4.191c/} svalpakenApyavidvAn.h hi pa~Nke gauriva sIdati || \BC\.\SC|| \EN{M4.192a/} na vAryapi prayachChet.h tu baiDAlavratike dvije | \EN{M4.192c/} na bakavratike pApe nAvedavidi dharmavit.h || \BC\.\SC|| \EN{M4.193a/} triShvapyeteShu dattaM hi vidhinA.apyarjitaM dhanam.h | \EN{M4.193c/} dAturbhavatyanarthAya paratrAdAtureva cha || \BC\.\SC|| \EN{M4.194a/} yathA plavenopalena nimajjatyudake taran.h | \EN{M4.194c/} tathA nimajjato.adhastAdaj~nau dAtR^ipratIchChakau || \BC\.\SC|| \EN{M4.195a/} dharmadhvajI sadA lubdhashChAdmiko lokadambhakaH || \BC\.\SC|| \EN{M4.195c/} baiDAlavratiko j~neyo hi.nsraH sarvAbhisa.ndhakaH || \BC\.\SC|| %[In.h the following.h numberingof M, ~nha'sed have the same one witH k] \EN{M4.196a[197Ma]/} adhodR^iShTirnaiShkR^itikaH svArthasAdhanatatparaH | \EN{M4.196c[197Mc]/} shaTho mithyAvinItashcha bakavratacharo dvijaH || \BC\.\SC|| \EN{M4.197a[198Ma]/} ye bakavratino viprA ye cha mArjArali~NginaH | \EN{M4.197c[198Mc]/} te patantyandhatAmisre tena pApena karmaNA || \BC\.\SC|| \EN{M4.198a[199Ma]/} na dharmasyApadeshena pApaM kR^itvA vrataM charet.h | \EN{M4.198c[199Mc]/} vratena pApaM prachChAdya kurvan.h strIshUdradambhanam.h || \BC\.\SC|| \EN{M4.199a[200Ma]/} pretyeha chedR^ishA viprA garhyante brahmavAdibhiH | \EN{M4.199c[200Mc]/} ChadmanA charitaM yachcha vrataM rakShA.nsi gachChati || \BC\.\SC|| \EN{M4.200a[201Ma]/} ali~NgI li~NgiveSheNa yo vR^ittimupajIvati | \EN{M4.200c[201Mc]/} sa li~NginAM haratyenastiryagyonau cha jAyate || \BC\.\SC|| \EN{M4.201a[202Ma]/} parakIyanipAneShu na snAyAd.h hi kadA chana | %[k:snAyAchcha kadA chana ] \EN{M4.201c[202Mc]/} nipAnakartuH snAtvA tu duShkR^itA.nshena lipyate || \BC\.\SC|| \EN{M4.202a[203Ma]/} yAnashayyA.a.asanAnyasya kUpodyAnagR^ihANi cha | \EN{M4.202c[203Mc]/} adattAnyupayu~njAna enasaH syAt.h turIyabhAk.h || \BC\.\SC|| \EN{M4.203a[204Ma]/} nadIShu devakhAteShu taDAgeShu saraHsu cha | \EN{M4.203c[204Mc]/} snAnaM samAcharennityaM gartaprasravaNeShu cha || \BC\.\SC|| \EN{M4.204a[205Ma]/} yamAn.h seveta satataM na nityaM niyamAn.h budhaH | \EN{M4.204c[205Mc]/} yamAn.h patatyakurvANo niyamAn.h kevalAn.h bhajan.h || \BC\.\SC|| \EN{M4.205a[206Ma]/} nAshrotriyatate yaj~ne grAmayAjikR^ite tathA | \EN{M4.205c[206Mc]/} striyA klIbena cha hute bhu~njIta brAhmaNaH kva chit.h || \BC\.\SC|| \EN{M4.206a[207Ma]/} ashlIkametat.h sAdhUnAM yatra juhvatyamI haviH | %[M.ashlIlam] \EN{M4.206c[207Mc]/} pratIpametad.h devAnAM tasmAt.h tat.h parivarjayet.h || \BC\.\SC|| \EN{M4.207a[208Ma]/} mattakruddhAturANAM cha na bhu~njIta kadA chana | \EN{M4.207c[208Mc]/} keshakITAvapannaM cha padA spR^iShTaM cha kAmataH || \BC\.\SC|| \EN{M4.208a[209Ma]/} bhrUNaghnAvekShitaM chaiva sa.nspR^iShTaM chApyudakyayA | \EN{M4.208c[209Mc]/} patatriNAvalIDhaM cha shunA sa.nspR^iShTameva cha || \BC\.\SC|| \EN{M4.209a[210Ma]/} gavA chAnnamupaghrAtaM ghuShTAnnaM cha visheShataH | \EN{M4.209c[210Mc]/} gaNAnnaM gaNikAnnaM cha viduShA cha jugupsitam.h || \BC\.\SC|| \EN{M4.210a[211Ma]/} stenagAyanayoshchAnnaM takShhNo vArdhuShikasya cha | \EN{M4.210c[211Mc]/} dIkShitasya kadaryasya baddhasya nigaDasya cha || \BC\.\SC|| \EN{M4.211a[212Ma]/} abhishastasya ShaNDhasya pu.nshchalyA dAmbhikasya cha | \EN{M4.211c[212Mc]/} shuktaM paryuShitaM chaiva shUdrasyochChiShTameva cha || \BC\.\SC|| \EN{M4.212a[213Ma]/} chikitsakasya mR^igayoH krUrasyochChiShTabhojinaH | \EN{M4.212c[213Mc]/} ugrAnnaM sUtikAnnaM cha paryAchAntamanirdasham.h || \BC\.\SC|| \EN{M4.213a[214Ma]/} anarchitaM vR^ithAmA.nsamavIrAyAshcha yoShitaH | \EN{M4.213c[214Mc]/} dviShadannaM nagaryannaM patitAnnamavakShutam.h || \BC\.\SC|| \EN{M4.214a[215Ma]/} pishunAnR^itinoshchAnnaM kratuvikrayiNastathA || \BC\.\SC|| | %[M.kratuvikrayakasya cha] \EN{M4.214c[215Mc]/} shailUShatunnavAyAnnaM kR^itaghnasyAnnameva cha || \BC\.\SC|| \EN{M4.215a[216Ma]/} karmArasya niShAdasya ra~NgAvatArakasya cha | \EN{M4.215c[216Mc]/} suvarNakarturveNasya shastravikrayiNastathA || \BC\.\SC|| \EN{M4.216a[217Ma]/} shvavatAM shauNDikAnAM cha chailanirNejakasya cha | \EN{M4.216c[217Mc]/} ra~njakasya nR^isha.nsasya yasya chopapatirgR^ihe || \BC\.\SC|| %[M.rajakasya] \EN{M4.217a[218Ma]/} mR^iShyanti ye chopapatiM strIjitAnAM cha sarvashaH | \EN{M4.217c[218Mc]/} anirdashaM cha pretAnnamatuShTikarameva cha || \BC\.\SC|| \EN{M4.218a[219Ma]/} rAjAnnaM teja Adatte shUdrAnnaM brahmavarchasam.h | \EN{M4.218c[219Mc]/} AyuH suvarNakArAnnaM yashashcharmAvakartinaH || \BC\.\SC|| \EN{M4.219a[220Ma]/} kArukAnnaM prajAM hanti balaM nirNejakasya cha | \EN{M4.219c[220Mc]/} gaNAnnaM gaNikAnnaM cha lokebhyaH parikR^intati || \BC\.\SC|| \EN{M4.220a[221Ma]/} pUyaM chikitsakasyAnnaM pu.nshchalyAstvannamindriyam.h | \EN{M4.220c[221Mc]/} viShThA vArdhuShikasyAnnaM shastravikrayiNo malam.h || \BC\.\SC|| \EN{M4.221a[222Ma]/} ya ete.anye tvabhojyAnnAH kramashaH parikIrtitAH | \EN{M4.221c[222Mc]/} teShAM tvagasthiromANi vadantyannaM manIShiNaH || \BC\.\SC|| \EN{M4.222a[223Ma]/} bhuktvA.ato.anyatamasyAnnamamatyA kShapaNaM tryaham.h | \EN{M4.222c[223Mc]/} matyA bhuktvA.acharet.h kR^ichChraM retoviNmUtrameva cha || \BC\.\SC|| \EN{M4.223a[224Ma]/} nAdyAtshUdrasya pakvAnnaM vidvAnashrAddhino dvijaH | \EN{M4.223c[224Mc]/} AdadItAmamevAsmAdavR^ittAvekarAtrikam.h | \EN{M4.224a[225Ma]/} shrotriyasya kadaryasya vadAnyasya cha vArdhuSheH | \EN{M4.224c[225Mc]/} mImA.nsitvobhayaM devAH samamannamakalpayan.h || \BC\.\SC|| \EN{M4.225a[226Ma]/} tAn.h prajApatirAhaitya mA kR^idhvaM viShamaM samam.h | \EN{M4.225c[226Mc]/} shraddhApUtaM vadAnyasya hatamashraddhayetarat.h || \BC\.\SC|| \EN{M4.226a[227Ma]/} shraddhayeShTaM cha pUrtaM cha nityaM kuryAdatandritaH | \EN{M4.226c[227Mc]/} shraddhAkR^ite hyakShaye te bhavataH svAgatairdhanaiH || \BC\.\SC|| \EN{M4.227a[228Ma]/} dAnadharmaM niSheveta nityamaiShTikapaurtikam.h | \EN{M4.227c[228Mc]/} parituShTena bhAvena pAtramAsAdya shaktitaH || \BC\.\SC|| \EN{M4.228a[229Ma]/} yat.h kiM chidapi dAtavyaM yAchitenAnasUyayA | %[M.anasUyatA?] \EN{M4.228c[229Mc]/} utpatsyate hi tat.h pAtraM yat.h tArayati sarvataH || \BC\.\SC|| \EN{M4.229a[230Ma]/} vAridastR^iptimApnoti sukhamakShayyamannadaH | %[M.akShayam] \EN{M4.229c[230Mc]/} tilapradaH prajAmiShTAM dIpadashchakShuruttamam.h || \BC\.\SC|| \EN{M4.230a[231Ma]/} bhUmido bhUmimApnoti dIrghamAyurhiraNyadaH | \EN{M4.230c[231Mc]/} gR^ihado.agryANi veshmAni rUpyado rUpamuttamam.h || \BC\.\SC|| \EN{M4.231a[232Ma]/} vAsodashchandrasAlokyamashvisAlokyamashvadaH | \EN{M4.231c[232Mc]/} anaDuhaH shriyaM puShTAM godo bradhnasya viShTapam.h || \BC\.\SC|| \EN{M4.232a[233Ma]/} yAnashayyAprado bhAryAmaishvaryamabhayapradaH | \EN{M4.232c[233Mc]/} dhAnyadaH shAshvataM saukhyaM brahmado brahmasArShTitAm.h || \BC\.\SC|| \EN{M4.233a[234Ma]/} sarveShAmeva dAnAnAM brahmadAnaM vishiShyate | \EN{M4.233c[234Mc]/} vAryannagomahIvAsas.tilakA~nchanasarpiShAm.h || \BC\.\SC|| \EN{M4.234a[235Ma]/} yena yena tu bhAvena yad.h yad.h dAnaM prayachChati | \EN{M4.234c[235Mc]/} tat.h tat.h tenaiva bhAvena prApnoti pratipUjitaH || \BC\.\SC|| \EN{M4.235a[236Ma]/} yo.architaM pratigR^ihNAti dadAtyarchitameva vA | \EN{M4.235c[236Mc]/} tAvubhau gachChataH svargaM narakaM tu viparyaye || \BC\.\SC|| \EN{M4.236a[237Ma]/} na vismayeta tapasA vadediShTvA cha nAnR^itam.h | \EN{M4.236c[237Mc]/} nArto.apyapavaded.h viprAnna dattvA parikIrtayet.h || \BC\.\SC|| %[M.datvA] \EN{M4.237a[238Ma]/} yaj~no.anR^itena kSharati tapaH kSharati vismayAt.h | \EN{M4.237c[238Mc]/} AyurviprApavAdena dAnaM cha parikIrtanAt.h || \BC\.\SC|| \EN{M4.238a[239Ma]/} dharmaM shanaiH sa~nchinuyAd.h valmIkamiva puttikAH | %[M.sa~nchinuyAd] \EN{M4.238c[239Mc]/} paralokasahAyArthaM sarvabhUtAnyapIDayan.h || \BC\.\SC|| \EN{M4.239a[240Ma]/} nAmutra hi sahAyArthaM pitA mAtA cha tiShThataH | \EN{M4.239c[240Mc]/} na putradAraM na j~nAtirdharmastiShThati kevalaH || \BC\.\SC|| \EN{M4.240a[241Ma]/} ekaH prajAyate jantureka eva pralIyate | \EN{M4.240c[241Mc]/} eko.anubhu~Nkte sukR^itameka eva cha duShkR^itam.h || \BC\.\SC|| \EN{M4.241a[242Ma]/} mR^itaM sharIramutsR^ijya kAShThaloShTasamaM kShitau | \EN{M4.241c[242Mc]/} vimukhA bAndhavA yAnti dharmastamanugachChati || \BC\.\SC|| \EN{M4.242a[243Ma]/} tasmAd.h dharmaM sahAyArthaM nityaM sa~nchinuyAtshanaiH | \EN{M4.242c[243Mc]/} dharmeNa hi sahAyena tamastarati dustaram.h || \BC\.\SC|| \EN{M4.243a[244Ma]/} dharmapradhAnaM puruShaM tapasA hatakilbiSham.h | \EN{M4.243c[244Mc]/} paralokaM nayatyAshu bhAsvantaM khasharIriNam.h || \BC\.\SC|| \EN{M4.244a[245Ma]/} uttamairuttamairnityaM saMbandhAnAcharet.h saha | %[M.saMbhandhAn] \EN{M4.244c[245Mc]/} ninIShuH kulamutkarShamadhamAnadhamA.nstyajet.h || \BC\.\SC|| \EN{M4.245a[246Ma]/} uttamAnuttamAneva gachChan.h hInA.nstu varjayan.h | \EN{M4.245c[246Mc]/} brAhmaNaH shreShThatAmeti pratyavAyena shUdratAm.h || \BC\.\SC|| \EN{M4.246a[247Ma]/} dR^iDhakArI mR^idurdAntaH krUrAchArairasa.nvasan.h | \EN{M4.246c[247Mc]/} ahi.nsro damadAnAbhyAM jayet.h svargaM tathAvrataH || \BC\.\SC|| \EN{M4.247a[248Ma]/} edhaudakaM mUlaphalamannamabhyudyataM cha yat.h | \EN{M4.247c[248Mc]/} sarvataH pratigR^ihNIyAnmadhvathAbhayadakShiNAm.h || \BC\.\SC|| \EN{M4.248a[249Ma]/} AhR^itAbhyudyatAM bhikShAM purastAdaprachoditAm.h | \EN{M4.248c[249Mc]/} mene prajApatirgrAhyAmapi duShkR^itakarmaNaH || \BC\.\SC|| \EN{M4.249a[250Ma]/} nAshnanti pitarastasya dashavarShANi pa~ncha cha || \BC\.\SC|| \EN{M4.249c[250Mc]/} na cha havyaM vahatyagniryastAmabhyavamanyate || \BC\.\SC|| \EN{M4.250a[251Ma]/} shayyAM gR^ihAn.h kushAn.h gandhAnapaH puShpaM maNIn.h dadhi | \EN{M4.250c[251Mc]/} dhAnA matsyAn.h payo mA.nsaM shAkaM chaiva na nirNudet.h || \BC\.\SC|| \EN{M4.251a[252Ma]/} gurUn.h bhR^ityA.nshchojjihIrShannarchiShyan.h devatAtithIn.h | \EN{M4.251c[252Mc]/} sarvataH pratigR^ihNIyAnna tu tR^ipyet.h svayaM tataH || \BC\.\SC|| \EN{M4.252a[253Ma]/} guruShu tvabhyatIteShu vinA vA tairgR^ihe vasan.h | \EN{M4.252c[253Mc]/} Atmano vR^ittimanvichChan.h gR^ihNIyAt.h sAdhutaH sadA || \BC\.\SC|| \EN{M4.253a[254Ma]/} ArdhikaH kulamitraM cha gopAlo dAsanApitau | \EN{M4.253c[254Mc]/} ete shUdreShu bhojyAnnA yAshchAtmAnaM nivedayet.h || \BC\.\SC|| \EN{M4.254a[255Ma]/} yAdR^isho.asya bhavedAtmA yAdR^ishaM cha chikIrShitam.h | \EN{M4.254c[255Mc]/} yathA chaupacharedenaM tathA.atmAnaM nivedayet.h || \BC\.\SC|| \EN{M4.255a[256Ma]/} yo.anyathA santamAtmAnamanyathA satsu bhAShate | \EN{M4.255c[256Mc]/} sa pApakR^ittamo loke stena AtmApahArakaH || \BC\.\SC|| \EN{M4.256a[257Ma]/} vAchyarthA niyatAH sarve vA~NmUlA vAgviniHsR^itAH | \EN{M4.256c[257Mc]/} tA.nstu yaH stenayed.h vAchaM sa sarvasteyakR^innaraH || \BC\.\SC|| %[M.tAn.h tu?] \EN{M4.257a[258Ma]/} maharShipitR^idevAnAM gatvA.anR^iNyaM yathAvidhi | \EN{M4.257c[258Mc]/} putre sarvaM samAsajya vasen.h mAdhyasthyamAshritaH || \BC\.\SC|| %[M.AsthitaH] \EN{M4.258a[259Ma]/} ekAkI chintayennityaM vivikte hitamAtmanaH | %[M.hitamAtmani ] \EN{M4.258c[259Mc]/} ekAkI chintayAno hi paraM shreyo.adhigachChati || \BC\.\SC|| \EN{M4.259a[260Ma]/} eShauditA gR^ihasthasya vR^ittirviprasya shAshvatI | \EN{M4.259c[260Mc]/} snAtakavratakalpashcha sattvavR^iddhikaraH shubhaH || \BC\.\SC|| \EN{M4.260a[261Ma]/} anena vipro vR^ittena vartayan.h vedashAstravit.h | \EN{M4.260c[261Mc]/} vyapetakalmaSho nityaM brahmaloke mahIyate || \BC\.\SC|| \medskip \separate \centerline{adhyAya 5} \medskip \EN{M5.01a/} shrutvaitAn.h R^iShayo dharmAn.h snAtakasya yathauditAn.h | \EN{M5.01c/} idamUchurmahAtmAnamanalaprabhavaM bhR^igum.h || \BC\.\SC|| \EN{M5.02a/} evaM yathoktaM viprANAM svadharmamanutiShThatAm.h | \EN{M5.02c/} kathaM mR^ityuH prabhavati vedashAstravidAM prabho || \BC\.\SC|| \EN{M5.03a/} sa tAnuvAcha dharmAtmA maharShIn.h mAnavo bhR^iguH | \EN{M5.03c/} shrUyatAM yena doSheNa mR^ityurviprAn.h jighA.nsati || \BC\.\SC|| \EN{M5.04a/} anabhyAsena vedAnAmAchArasya cha varjanAt.h | \EN{M5.04c/} AlasyAdannadoShAchcha mR^ityurviprA~njighA.nsati || \BC\.\SC|| %[M.viprAn] \EN{M5.05a/} lashunaM gR^i~njanaM chaiva palANDuM kavakAni cha | \EN{M5.05c/} abhakShyANi dvijAtInAmamedhyaprabhavAni cha || \BC\.\SC|| \EN{M5.06a/} lohitAn.h vR^ikShaniryAsAn.h vR^ishchanaprabhavA.nstathA | %[M.vrashchanaprabhavAMH ] \EN{M5.06c/} sheluM gavyaM cha peyUShaM prayatnena vivarjayet.h || \BC\.\SC|| %[M.pIyUShaM ] \EN{M5.07a/} vR^ithA kR^isarasa.nyAvaM pAyasApUpameva cha | \EN{M5.07c/} anupAkR^itamA.nsAni devAnnAni havI.nShi cha || \BC\.\SC|| \EN{M5.08a/} anirdashAyA goH kShIramauShTramaikashaphaM tathA | \EN{M5.08c/} AvikaM sa.ndhinIkShIraM vivatsAyAshcha goH payaH || \BC\.\SC|| %[M.sandhinIkShIraM] \EN{M5.09a/} AraNyAnAM cha sarveShAM mR^igANAM mAhiShaM vinA | \EN{M5.09c/} strIkShIraM chaiva varjyAni sarvashuktAni chaiva hi || \BC\.\SC|| \EN{M5.10a/} dadhi bhakShyaM cha shukteShu sarvaM cha dadhisaMbhavam.h | %[M.dadhisaMbhavam] \EN{M5.10c/} yAni chaivAbhiShUyante puShpamUlaphalaiH shubhaiH || \BC\.\SC|| \EN{M5.11a/} kravyAdAn.h shakunAn.h sarvAntathA grAmanivAsinaH | %[M.kravyAdaH shakunIn] \EN{M5.11c/} anirdiShTA.nshchekashaphAn.h TiTTibhaM cha vivarjayet.h || \BC\.\SC|| \EN{M5.12a/} kalavi~NkaM plavaM ha.nsaM chakrAhvaM grAmakukkuTam.h | \EN{M5.12c/} sArasaM rajjuvAlaM cha dAtyUhaM shukasArike || \BC\.\SC|| %[M.rajjudAlaM] \EN{M5.13a/} pratudA~njAlapAdA.nshcha koyaShTinakhaviShkirAn.h | %[M.pratudAn] \EN{M5.13c/} nimajjatashcha matsyAdAn.h saunaM vallUrameva cha || \BC\.\SC|| \EN{M5.14a/} bakaM chaiva balAkAM cha kAkolaM kha~njarITakam.h | \EN{M5.14c/} matsyAdAn.h viDvarAhA.nshcha matsyAneva cha sarvashaH || \BC\.\SC|| \EN{M5.15a/} yo yasya mA.nsamashnAti sa tanmA.nsAda uchyate | \EN{M5.15c/} matsyAdaH sarvamA.nsAdastasmAn.h matsyAn.h vivarjayet.h || \BC\.\SC|| \EN{M5.16a/} pAThInarohitAvAdyau niyuktau havyakavyayoH | \EN{M5.16c/} rAjIvAn.h si.nhatuNDAshcha sashalkAshchaiva sarvashaH || \BC\.\SC|| %[M.rAjIvAH ] \EN{M5.17a/} na bhakShayedekacharAnaj~nAtA.nshcha mR^igadvijAn.h | \EN{M5.17c/} bhakShyeShvapi samuddiShTAn.h sarvAn.h pa~nchanakhA.nstathA || \BC\.\SC|| \EN{M5.18a/} shvAvidhaM shalyakaM godhAM khaDgakUrmashashA.nstathA | \EN{M5.18c/} bhakShyAn.h pa~nchanakheShvAhuranuShTrA.nshchaikatodataH || \BC\.\SC|| \EN{M5.19a/} ChatrAkaM viDvarAhaM cha lashunaM grAmakukkuTam.h | \EN{M5.19c/} palANDuM gR^i~njanaM chaiva matyA jagdhvA pated.h dvijaH || \BC\.\SC|| \EN{M5.20a/} amatyaitAni ShaD.h jagdhvA kR^ichChraM sAntapanaM charet.h | \EN{M5.20c/} yatichAndrAyANaM vA.api sheSheShUpavasedahaH || \BC\.\SC|| \EN{M5.21a/} sa.nvatsarasyaikamapi charet.h kR^ichChraM dvijottamaH | \EN{M5.21c/} aj~nAtabhuktashuddhyarthaM j~nAtasya tu visheShataH || \BC\.\SC|| \EN{M5.22a/} yaj~nArthaM brAhmaNairvadhyAH prashastA mR^igapakShiNaH | \EN{M5.22c/} bhR^ityAnAM chaiva vR^ittyarthamagastyo hyAcharat.h purA || \BC\.\SC|| \EN{M5.23a/} babhUvurhi puroDAshA bhakShyANAM mR^igapakShiNAm.h | \EN{M5.23c/} purANeShvapi yaj~neShu brahmakShatrasaveShu cha || \BC\.\SC|| %[[M.purANeShvR^iShiyaj~neShu] \EN{M5.24a/} yat.h kiM chit.h snehasa.nyuktaM bhakShyaM bhojyamagarhitam.h | \EN{M5.24c/} tat.h paryuShitamapyAdyaM haviHsheShaM cha yad.h bhavet.h || \BC\.\SC|| \EN{M5.25a/} chirasthitamapi tvAdyamasnehAktaM dvijAtibhiH | \EN{M5.25c/} yavagodhUmajaM sarvaM payasashchaiva vikriyA || \BC\.\SC|| \EN{M5.26a/} etaduktaM dvijAtInAM bhakShyAbhakShyamasheShataH | \EN{M5.26c/} mA.nsasyAtaH pravakShyAmi vidhiM bhakShaNavarjane || \BC\.\SC|| \EN{M5.27a/} prokShitaM bhakShayen.h mA.nsaM brAhmaNAnAM cha kAmyayA | \EN{M5.27c/} yathAvidhi niyuktastu prANAnAmeva chAtyaye || \BC\.\SC|| \EN{M5.28a/} prANasyAnnamidaM sarvaM prajApatirakalpayat.h | \EN{M5.28c/} sthAvaraM ja~NgamaM chaiva sarvaM prANasya bhojanam.h || \BC\.\SC|| \EN{M5.29a/} charANAmannamacharA da.nShTriNAmapyada.nShTriNaH | \EN{M5.29c/} ahastAshcha sahastAnAM shUrANAM chaiva bhIravaH || \BC\.\SC|| \EN{M5.30a/} nAttA duShyatyadannAdyAn.h prANino.ahany.ahanyapi | \EN{M5.30c/} dhAtraiva sR^iShTA hyAdyAshcha prANino.attAra eva cha || \BC\.\SC|| \EN{M5.31a/} yaj~nAya jagdhirmA.nsasyetyeSha daivo vidhiH smR^itaH | \EN{M5.31c/} ato.anyathA pravR^ittistu rAkShaso vidhiruchyate || \BC\.\SC|| \EN{M5.32a/} krItvA svayaM vA.apyutpAdya paropakR^itameva vA | \EN{M5.32c/} devAn.h pitR^I.nshchArchayitvA khAdan.h mA.nsaM na duShyati || \BC\.\SC|| \EN{M5.33a/} nAdyAdavidhinA mA.nsaM vidhij~no.anApadi dvijaH | \EN{M5.33c/} jagdhvA hyavidhinA mA.nsaM pretastairadyate.avashaH || \BC\.\SC|| \EN{M5.34a/} na tAdR^ishaM bhavatyeno mR^igahanturdhanArthinaH | \EN{M5.34c/} yAdR^ishaM bhavati pretya vR^ithAmA.nsAni khAdataH || \BC\.\SC|| \EN{M5.35a/} niyuktastu yathAnyAyaM yo mA.nsaM nAtti mAnavaH | \EN{M5.35c/} sa pretya pashutAM yAti saMbhavAnekavi.nshatim.h || \BC\.\SC|| \EN{M5.36a/} asa.nskR^itAn.h pashUn.h mantrairnAdyAd.h vipraH kadA chana | \EN{M5.36c/} mantraistu sa.nskR^itAnadyAtshAshvataM vidhimAsthitaH || \BC\.\SC|| \EN{M5.37a/} kuryAd.h ghR^itapashuM sa~Nge kuryAt.h piShTapashuM tathA | \EN{M5.37c/} na tveva tu vR^ithA hantuM pashumichChet.h kadA chana || \BC\.\SC|| \EN{M5.38a/} yAvanti pashuromANi tAvatkR^itvo ha mAraNam.h | \EN{M5.38c/} vR^ithApashughnaH prApnoti pretya janmani janmani || \BC\.\SC|| \EN{M5.39a/} yaj~nArthaM pashavaH sR^iShTAH svayameva svayaMbhuvA | \EN{M5.39c/} yaj~no.asya bhUtyai sarvasya tasmAd.h yaj~ne vadho.avadhaH || \BC\.\SC|| \EN{M5.40a/} oShadhyaH pashavo vR^ikShAstirya~nchaH pakShiNastathA | \EN{M5.40c/} yaj~nArthaM nidhanaM prAptAH prApnuvantyutsR^itIH punaH || \BC\.\SC|| %[MuchChritIH] \EN{M5.41a/} madhuparke cha yaj~ne cha pitR^idaivatakarmaNi | \EN{M5.41c/} atraiva pashavo hi.nsyA nAnyatraityabravIn.h manuH || \BC\.\SC|| \EN{M5.42a/} eShvartheShu pashUn.h hi.nsan.h vedatattvArthavid.h dvijaH | \EN{M5.42c/} AtmAnaM cha pashuM chaiva gamayatyuttamaM gatim.h || \BC\.\SC|| \EN{M5.43a/} gR^ihe gurAvaraNye vA nivasannAtmavAn.h dvijaH | \EN{M5.43c/} nAvedavihitAM hi.nsAmApadyapi samAcharet.h || \BC\.\SC|| \EN{M5.44a/} yA vedavihitA hi.nsA niyatA.asmi.nshcharAchare | \EN{M5.44c/} ahi.nsAmeva tAM vidyAd.h vedAd.h dharmo hi nirbabhau || \BC\.\SC|| \EN{M5.45a/} yo.ahi.nsakAni bhUtAni hinastyAtmasukhaichChayA | \EN{M5.45c/} sa jIvA.nshcha mR^itashchaiva na kva chit.h sukhamedhate || \BC\.\SC|| \EN{M5.46a/} yo bandhanavadhakleshAn.h prANinAM na chikIrShati | \EN{M5.46c/} sa sarvasya hitaprepsuH sukhamatyantamashnute || \BC\.\SC|| \EN{M5.47a/} yad.h dhyAyati yat.h kurute ratiM badhnAti yatra cha | \EN{M5.47c/} tadavApnotyayatnena yo hinasti na kiM chana || \BC\.\SC|| \EN{M5.48a/} nAkR^itvA prANinAM hi.nsAM mA.nsamutpadyate kva chit.h | \EN{M5.48c/} na cha prANivadhaH svargyastasmAn.h mA.nsaM vivarjayet.h || \BC\.\SC|| \EN{M5.49a/} samutpattiM cha mA.nsasya vadhabandhau cha dehinAm.h | \EN{M5.49c/} prasamIkShya nivarteta sarvamA.nsasya bhakShaNAt.h || \BC\.\SC|| \EN{M5.50a/} na bhakShayati yo mA.nsaM vidhiM hitvA pishAchavat.h | \EN{M5.50c/} na loke priyatAM yAti vyAdhibhishcha na pIDyate || \BC\.\SC|| \EN{M5.51a/} anumantA vishasitA nihantA krayavikrayI | \EN{M5.51c/} sa.nskartA chopahartA cha khAdakashcheti ghAtakAH || \BC\.\SC|| \EN{M5.52a/} svamA.nsaM paramA.nsena yo vardhayitumichChati | \EN{M5.52c/} anabhyarchya pitR^In.h devA.nstato.anyo nAstyapuNyakR^it.h || \BC\.\SC|| \EN{M5.53a/} varShe varShe.ashvamedhena yo yajeta shataM samAH | \EN{M5.53c/} mA.nsAni cha na khAded.h yastayoH puNyaphalaM samam.h || \BC\.\SC|| \EN{M5.54a/} phalamUlAshanairmedhyairmunyannAnAM cha bhojanaiH | \EN{M5.54c/} na tat.h phalamavApnoti yatmA.nsaparivarjanAt.h || \BC\.\SC|| \EN{M5.55a/} mAM sa bhakShayitA.amutra yasya mA.nsamihAd.h myaham.h | \EN{M5.55c/} etatmA.nsasya mA.nsatvaM pravadanti manIShiNaH || \BC\.\SC|| \EN{M5.56a/} na mA.nsabhakShaNe doSho na madye na cha maithune | \EN{M5.56c/} pravR^ittireShA bhUtAnAM nivR^ittistu mahAphalA || \BC\.\SC|| \EN{M5.57a/} pretashuddhiM pravakShyAmi dravyashuddhiM tathaiva cha | \EN{M5.57c/} chaturNAmapi varNAnAM yathAvadanupUrvashaH || \BC\.\SC|| \EN{M5.58a/} dantajAte.anujAte cha kR^itachUDe cha sa.nsthite | \EN{M5.58c/} ashuddhA bAndhavAH sarve sUtake cha tathauchyate || \BC\.\SC|| \EN{M5.59a/} dashAhaM shAvamAshauchaM sapiNDeShu vidhIyate | \EN{M5.59c/} arvAk.h sa~nchayanAdasthnAM tryahamekAhameva vA || \BC\.\SC|| \EN{M5.60a/} sapiNDatA tu puruShe saptame vinivartate | \EN{M5.60c/} samAnodakabhAvastu janmanAmnoravedane || \BC\.\SC|| \EN{M5.61a/} yathaidaM shAvamAshauchaM sapiNDeShu vidhIyate | %[notin.h M] \EN{M5.61c/} janane.apyevameva syAtnipuNaM shuddhimichChatAm.h || \BC\.\SC|| %[notin.h M] \EN{M5.62a[61Ma]/} sarveShAM shAvamAshauchaM mAtApitrostu sUtakam.h | %[M: janane.apyevameva syAn.h mAtApitrostu sUtakaM |] \EN{M5.62c[61Mc]/} sUtakaM mAtureva syAdupaspR^ishya pitA shuchiH || \BC\.\SC|| \EN{M5.63a[62Ma]/} nirasya tu pumA.nshukramupaspR^isyaiva shudhyati | \EN{M5.63c[62Mc]/} baijikAdabhisaMbandhAdanurundhyAdaghaM tryaham.h || \BC\.\SC|| \EN{M5.64a[63Ma]/} ahnA chaikena rAtryA cha trirAtraireva cha tribhiH | \EN{M5.64c[63Mc]/} shavaspR^isho vishudhyanti tryahAdudakadAyinaH || \BC\.\SC|| \EN{M5.65a[64Ma]/} guroH pretasya shiShyastu pitR^imedhaM samAcharan.h | \EN{M5.65c[64Mc]/} pretahAraiH samaM tatra dasharAtreNa shudhyati || \BC\.\SC|| %[M.pretAhAraiH ] \EN{M5.66a[65Ma]/} rAtribhirmAsatulyAbhirgarbhasrAve vishudhyati | \EN{M5.66c[65Mc]/} rajasyuparate sAdhvI snAnena strI rajasvalA || \BC\.\SC|| \EN{M5.67a[66Ma]/} nR^iNAmakR^itachUDAnAM vishuddhirnaishikI smR^itA | \EN{M5.67c[66Mc]/} nirvR^ittachUDakAnAM tu trirAtrAtshuddhiriShyate || \BC\.\SC|| %[M. nirvR^ittamuNDakAnAM ] \EN{M5.68a[67Ma]/} UnadvivArShikaM pretaM nidadhyurbAndhavA bahiH | \EN{M5.68c[67Mc]/} ala~NkR^itya shuchau bhUmAvasthisa~nchayanAd.h R^ite || \BC\.\SC|| \EN{M5.69a[68Ma]/} nAsya kAryo.agnisa.nskAro na cha kAryaudakakriyA | \EN{M5.69c[68Mc]/} araNye kAShThavat.h tyaktvA kShapeyustryahameva tu || \BC\.\SC|| %[M. kShapeta tryahameva cha] \EN{M5.70a[69Ma]/} nAtrivarShasya kartavyA bAndhavairudakakriyA | \EN{M5.70c[69Mc]/} jAtadantasya vA kuryurnAmni vA.api kR^ite sati || \BC\.\SC|| \EN{M5.71a[70Ma]/} sabrahmachAriNyekAhamatIte kShapaNaM smR^itam.h | \EN{M5.71c[70Mc]/} janmanyekaudakAnAM tu trirAtrAtshuddhiriShyate || \BC\.\SC|| \EN{M5.72a[71Ma]/} strINAmasa.nskR^itAnAM tu tryahAtshudhyanti bAndhavAH | \EN{M5.72c[71Mc]/} yathauktenaiva kalpena shudhyanti tu sanAbhayaH || \BC\.\SC|| \EN{M5.73a[72Ma]/} akShAralavaNAnnAH syurnimajjeyushcha te tryaham.h | \EN{M5.73c[72Mc]/} mA.nsAshanaM cha nAshnIyuH shayIra.nshcha pR^ithak.h kShitau || \BC\.\SC|| \EN{M5.74a[73Ma]/} saMnidhAveSha vai kalpaH shAvAshauchasya kIrtitaH | \EN{M5.74c[73Mc]/} asaMnidhAvayaM j~neyo vidhiH saMbandhibAndhavaiH || \BC\.\SC|| \EN{M5.75a[74Ma]/} vigataM tu videshasthaM shR^iNuyAd.h yo hyanirdasham.h | \EN{M5.75c[74Mc]/} yatsheShaM dasharAtrasya tAvadevAshuchirbhavet.h || \BC\.\SC|| \EN{M5.76a[75Ma]/} atikrAnte dashAhe cha trirAtramashuchirbhavet.h | \EN{M5.76c[75Mc]/} sa.nvatsare vyatIte tu spR^iShTvaivApo vishudhyati || \BC\.\SC|| \EN{M5.77a[76Ma]/} nirdashaM j~nAtimaraNaM shrutvA putrasya janma cha | \EN{M5.77c[76Mc]/} savAsA jalamAplutya shuddho bhavati mAnavaH || \BC\.\SC|| \EN{M5.78a[77Ma]/} bAle deshAntarasthe cha pR^ithakpiNDe cha sa.nsthite | \EN{M5.78c[77Mc]/} savAsA jalamAplutya sadya eva vishudhyati || \BC\.\SC|| \EN{M5.79a[78Ma]/} antardashAhe syAtAM chet.h punarmaraNajanmanI | %[M. chet.h syAtAM] \EN{M5.79c[78Mc]/} tAvat.h syAdashuchirvipro yAvat.h tat.h syAdanirdasham.h || \BC\.\SC|| \EN{M5.80a[79Ma]/} trirAtramAhurAshauchamAchArye sa.nsthite sati | \EN{M5.80c[79Mc]/} tasya putre cha patnyAM cha divArAtramiti sthitiH || \BC\.\SC|| \EN{M5.81a[80Ma]/} shrotriye tUpasaMpanne trirAtramashuchirbhavet.h | \EN{M5.81c[80Mc]/} mAtule pakShiNIM rAtriM shiShyartvigbAndhaveShu cha || \BC\.\SC|| \EN{M5.82a[81Ma]/} prete rAjani sajyotiryasya syAd.h viShaye sthitaH | \EN{M5.82c[81Mc]/} ashrotriye tvahaH kR^itsnamanUchAne tathA gurau || \BC\.\SC|| %[M.kR^itsnAM ] \EN{M5.83a[82Ma]/} shuddhyed.h vipro dashAhena dvAdashAhena bhUmipaH | \EN{M5.83c[82Mc]/} vaishyaH pa~nchadashAhena shUdro mAsena shudhyati || \BC\.\SC|| \EN{M5.84a[83Ma]/} na vardhayedaghAhAni pratyUhennAgniShu kriyAH | \EN{M5.84c[83Mc]/} na cha tatkarma kurvANaH sanAbhyo.apyashuchirbhavet.h || \BC\.\SC|| \EN{M5.85a[84Ma]/} divAkIrtimudakyAM cha patitaM sUtikAM tathA | \EN{M5.85c[84Mc]/} shavaM tatspR^iShTinaM chaiva spR^iShTvA snAnena shudhyati || \BC\.\SC|| \EN{M5.86a[85Ma]/} Achamya prayato nityaM japedashuchidarshane | \EN{M5.86c[85Mc]/} saurAn.h mantrAn.h yathotsAhaM pAvamAnIshcha shaktitaH || \BC\.\SC|| \EN{M5.87a[86Ma]/} nAraM spR^iShTvA.asthi sasnehaM snAtvA vipro vishudhyati | \EN{M5.87c[86Mc]/} Achamyaiva tu niHsnehaM gAmAlabhyArkamIkShya vA || \BC\.\SC|| \EN{M5.88a[87Ma]/} AdiShTI nodakaM kuryAdA vratasya samApanAt.h | \EN{M5.88c[87Mc]/} samApte tUdakaM kR^itvA trirAtreNaiva shudhyati || \BC\.\SC|| \EN{M5.89a[88Ma]/} vR^ithAsa~NkarajAtAnAM pravrajyAsu cha tiShThatAm.h || \BC\.\SC|| \EN{M5.89c[88Mc]/} AtmanastyAginAM chaiva nivartetodakakriyA || \BC\.\SC|| \EN{M5.90a[89Ma]/} pAShaNDamAshritAnAM cha charantInAM cha kAmataH | \EN{M5.90c[89Mc]/} garbhabhartR^idruhAM chaiva surApInAM cha yoShitAm.h || \BC\.\SC|| \EN{M5.91a[90Ma]/} AchAryaM svamupAdhyAyaM pitaraM mAtaraM gurum.h | \EN{M5.91c[90Mc]/} nirhR^itya tu vratI pretAnna vratena viyujyate || \BC\.\SC|| \EN{M5.92a[91Ma]/} dakShiNena mR^itaM shUdraM puradvAreNa nirharet.h | \EN{M5.92c[91Mc]/} pashchimauttarapUrvaistu yathAyogaM dvijanmanaH || \BC\.\SC|| \EN{M5.93a[92Ma]/} na rAj~nAmaghadoSho.asti vratinAM na cha sattriNAm.h | \EN{M5.93c[92Mc]/} aindraM sthAnamupAsInA brahmabhUtA hi te sadA || \BC\.\SC|| \EN{M5.94a[93Ma]/} rAj~no mahAtmike sthAne sadyaHshauchaM vidhIyate | \EN{M5.94c[93Mc]/} prajAnAM parirakShArthamAsanaM chAtra kAraNam.h || \BC\.\SC|| \EN{M5.95a[94Ma]/} DimbhAhavahatAnAM cha vidyutA pArthivena cha | %[M.DimbAhavahatAnAM] \EN{M5.95c[94Mc]/} gobrAhmaNasya chevArthe yasya chaichChati pArthivaH || \BC\.\SC|| \EN{M5.96a[95Ma]/} somAgnyarkAnilendrANAM vittAppatyoryamasya cha | \EN{M5.96c[95Mc]/} aShTAnAM lokapAlAnAM vapurdhArayate nR^ipaH || \BC\.\SC|| \EN{M5.97a[96Ma]/} lokeshAdhiShThito rAjA nAsyAshauchaM vidhIyate | \EN{M5.97c[96Mc]/} shauchAshauchaM hi martyAnAM lokebhyaH prabhavApyayau || \BC\.\SC|| \EN{M5.98a[97Ma]/} udyatairAhave shastraiH kShatradharmahatasya cha | \EN{M5.98c[97Mc]/} sadyaH sa.ntiShThate yaj~nastathA.ashauchamiti sthitiH || \BC\.\SC|| \EN{M5.99c[98Ma]/} vipraH shudhyatyapaH spR^iShTvA kShatriyo vAhanAyudham.h | \EN{M5.99c[98Mc]/} vaishyaH pratodaM rashmIn.h vA yaShTiM shUdraH kR^itakriyaH || \BC\.\SC|| \EN{M5.100a[99Ma]/} etad.h vo.abhihitaM shauchaM sapiNDeShu dvijottamAH | \EN{M5.100c[99Mc]/} asapiNDeShu sarveShu pretashuddhiM nibodhata || \BC\.\SC|| \EN{M5.101a[100Ma]/} asapiNDaM dvijaM pretaM vipro nirhR^itya bandhuvat.h | \EN{M5.101c[100Mc]/} vishudhyati trirAtreNa mAturAptA.nshcha bAndhavAn.h || \BC\.\SC|| \EN{M5.102a[101Ma]/} yadyannamatti teShAM tu dashAhenaiva shudhyati | \EN{M5.102c[101Mc]/} anadannannamahnaiva na chet.h tasmin.h gR^ihe vaset.h || \BC\.\SC|| \EN{M5.103a[102Ma]/} anugamyechChayA pretaM j~nAtimaj~nAtimeva cha | %\BC\.\SC|| %[M. aj~nAtimeva vA] \EN{M5.103c[102Mc]/} snAtvA sachailaH spR^iShTvA.agniM ghR^itaM prAshya vishudhyati || \BC\.\SC|| %[M.sachailaM, vishuddhyati ] \EN{M5.104a[103Ma]/} na vipraM sveShu tiShThatsu mR^itaM shUdreNa nAyayet.h | \EN{M5.104c[103Mc]/} asvargyA hyAhutiH sA syAtshUdrasa.nsparshadUShitA || \BC\.\SC|| \EN{M5.105a[104Ma]/} j~nAnaM tapo.agnirAhAro mR^itmano vAryupA~njanam.h | \EN{M5.105c[104Mc]/} vAyuH karmArkakAlau cha shuddheH kartR^INi dehinAm.h || \BC\.\SC|| \EN{M5.106a[105Ma]/} sarveShAmeva shauchAnAmarthashauchaM paraM smR^itam.h | \EN{M5.106c[105Mc]/} yo.arthe shuchirhi sa shuchirna mR^idvArishuchiH shuchiH || \BC\.\SC|| \EN{M5.107a[106Ma]/} kShAntyA shudhyanti vidvA.nso dAnenAkAryakAriNaH | %[M.shuddhyanti] \EN{M5.107c[106Mc]/} prachChannapApA japyena tapasA vedavittamAH || \BC\.\SC|| \EN{M5.108a[107Ma]/} mR^ittoyaiH shudhyate shodhyaM nadI vegena shudhyati | \EN{M5.108c[107Mc]/} rajasA strI manoduShTA saMnyAsena dvijottamAH || \BC\.\SC|| \EN{M5.109a[108Ma]/} adbhirgAtrANi shudhyanti manaH satyena shudhyati | \EN{M5.109c[108Mc]/} vidyAtapobhyAM bhUtAtmA buddhirj~nAnena shudhyati || \BC\.\SC|| %[M.shuddhyati] \EN{M5.110a[109Ma]/} eSha shauchasya vaH proktaH sharIrasya vinirNayaH | \EN{M5.110c[109Mc]/} nAnAvidhAnAM dravyANAM shuddheH shR^iNuta nirNayam.h || \BC\.\SC|| \EN{M5.111a[110Ma]/} taijasAnAM maNInAM cha sarvasyAshmamayasya cha | \EN{M5.111c[110Mc]/} bhasmanA.adbhirmR^idA chaiva shuddhiruktA manIShibhiH || \BC\.\SC|| \EN{M5.112a[111Ma]/} nirlepaM kA~nchanaM bhANDamadbhireva vishudhyati | %[M.vishuddhyati] \EN{M5.112c[111Mc]/} abjamashmamayaM chaiva rAjataM chAnupaskR^itam.h || \BC\.\SC|| \EN{M5.113a[112Ma]/} apAmagneshcha sa.nyogAd.h haimaM raupyaM cha nirbabhau | \EN{M5.113c[112Mc]/} tasmAt.h tayoH svayonyaiva nirNeko guNavattaraH || \BC\.\SC|| \EN{M5.114a[113Ma]/} tAmrAyaskA.nsyaraityAnAM trapuNaH sIsakasya cha | \EN{M5.114c[113Mc]/} shauchaM yathArhaM kartavyaM kShArAmlodakavAribhiH || \BC\.\SC|| \EN{M5.115a[114Ma]/} dravANAM chaiva sarveShAM shuddhirutpavanaM smR^itam.h | \EN{M5.115c[114Mc]/} prokShaNaM sa.nhatAnAM cha dAravANAM cha takShaNam.h || \BC\.\SC|| \EN{M5.116a[115Ma]/} mArjanaM yaj~napAtrANAM pANinA yaj~nakarmaNi | \EN{M5.116c[115Mc]/} chamasAnAM grahANAM cha shuddhiH prakShAlanena tu || \BC\.\SC|| \EN{M5.117a[116Ma]/} charUNAM sruksruvANAM cha shuddhiruShNena vAriNA | \EN{M5.117c[116Mc]/} sphyashUrpashakaTAnAM cha musalaulUkhalasya cha || \BC\.\SC|| \EN{M5.118a[117Ma]/} adbhistu prokShaNaM shauchaM bahUnAM dhAnyavAsasAm.h | \EN{M5.118c[117Mc]/} prakShAlanena tvalpAnAmadbhiH shauchaM vidhIyate || \BC\.\SC|| \EN{M5.119a[118Ma]/} chailavatcharmaNAM shuddhirvaidalAnAM tathaiva cha | \EN{M5.119c[118Mc]/} shAkamUlaphalAnAM cha dhAnyavatshuddhiriShyate || \BC\.\SC|| %[M. tu] \EN{M5.120a[119Ma]/} kausheyAvikayorUShaiH kutapAnAmariShTakaiH | \EN{M5.120c[119Mc]/} shrIphalaira.nshupaTTAnAM kShaumANAM gaurasarShapaiH || \BC\.\SC|| \EN{M5.121a[120Ma]/} kShaumavatsha~NkhashR^i~NgANAmasthidantamayasya cha | \EN{M5.121c[120Mc]/} shuddhirvijAnatA kAryA gomUtreNaudakena vA || \BC\.\SC|| \EN{M5.122a[121Ma]/} prokShaNAt.h tR^iNakAShThaM cha palAlaM chaiva shudhyati | \EN{M5.122c[121Mc]/} mArjanaupA~njanairveshma punaHpAkena mR^iNmayam.h || \BC\.\SC|| %[M5.123ka/} madyairmUtraiH purIShairvA ShThIvanaiH pUyashoNitaiH | %[notin.h M] %[M5.123kb/} sa.nspR^iShTaM naiva shuddhyeta punaHpAkena mR^itmayam.h || \BC\.\SC|| notin.h M] \EN{M5.124a[122Ma]/} saMmArjanaupA~njanena sekenaullekhanena cha | \EN{M5.124c[122Mc]/} gavAM cha parivAsena bhUmiH shudhyati pa~nchabhiH || \BC\.\SC|| %[M.shuddhyati] \EN{M5.125a[123Ma]/} pakShijagdhaM gavA ghrAtamavadhUtamavakShutam.h | \EN{M5.125c[123Mc]/} dUShitaM keshakITaishcha mR^itprakShepeNa shudhyati || \BC\.\SC|| \EN{M5.126a[124Ma]/} yAvannApetyamedhyAktAd.h gandho lepashcha tatkR^itaH | \EN{M5.126c[124Mc]/} tAvan.h mR^idvAri chAdeyaM sarvAsu dravyashuddhiShu || \BC\.\SC|| \EN{M5.127a[125Ma]/} trINi devAH pavitrANi brAhmaNAnAmakalpayan.h | \EN{M5.127c[125Mc]/} adR^iShTamadbhirnirNiktaM yachcha vAchA prashasyate || \BC\.\SC|| \EN{M5.128a[126Ma]/} ApaH shuddhA bhUmigatA vaitR^iShNyaM yAsu gorbhavet.h | \EN{M5.128c[126Mc]/} avyAptAshchedamedhyena gandhavarNarasAnvitAH || \BC\.\SC|| \EN{M5.129a[127Ma]/} nityaM shuddhaH kAruhastaH paNye yachcha prasAritam.h | %[M.paNyaM] \EN{M5.129c[127Mc]/} brahmachArigataM bhaikShyaM nityaM medhyamiti sthitiH || \BC\.\SC|| \EN{M5.130a[128Ma]/} nityamAsyaM shuchi strINAM shakuniH phalapAtane | \EN{M5.130c[128Mc]/} prasrave cha shuchirvatsaH shvA mR^igagrahaNe shuchiH || \BC\.\SC|| \EN{M5.131a[129Ma]/} shvabhirhatasya yan.h mA.nsaM shuchi tan.h manurabravIt.h | \EN{M5.131c[129Mc]/} kravyAdbhishcha hatasyAnyaishchaNDAlAdyaishcha dasyubhiH || \BC\.\SC|| \EN{M5.132a[130Ma]/} UrdhvaM nAbheryAni khAni tAni medhyAni sarvashaH | \EN{M5.132c[130Mc]/} yAnyadhastAnyamedhyAni dehAchchaiva malAshchyutAH || \BC\.\SC|| \EN{M5.133a[131Ma]/} makShikA vipruShashChAyA gaurashvaH sUryarashmayaH | \EN{M5.133c[131Mc]/} rajo bhUrvAyuragnishcha sparshe medhyAni nirdishet.h || \BC\.\SC|| \EN{M5.134a[132Ma]/} viNmUtrotsargashuddhyarthaM mR^idvAryAdeyamarthavat.h | \EN{M5.134c[132Mc]/} daihikAnAM malAnAM cha shuddhiShu dvAdashasvapi || \BC\.\SC|| \EN{M5.135a[133Ma]/} vasA shukramasR^igmajjA mUtraviDghrANakarNaviT.h | \EN{M5.135c[133Mc]/} shleshmAshru dUShikA svedo dvAdashaite nR^iNAM malAH || \BC\.\SC|| \EN{M5.136a[134Ma]/} ekA li~Nge gude tisrastathaikatra kare dasha | \EN{M5.136c[134Mc]/} ubhayoH sapta dAtavyA mR^idaH shuddhimabhIpsatA || \BC\.\SC|| \EN{M5.137a[135Ma]/} etatshauchaM gR^ihasthAnAM dviguNaM brahmachAriNAm.h | \EN{M5.137c[135Mc]/} triguNaM syAd.h vanasthAnAM yatInAM tu chaturguNam.h || \BC\.\SC|| \EN{M5.138a[136Ma]/} kR^itvA mUtraM purIShaM vA khAnyAchAnta upaspR^ishet.h | \EN{M5.138c[136Mc]/} vedamadhyeShyamANashcha annamashna.nshcha sarvadA || \BC\.\SC|| \EN{M5.139a[137Ma]/} trirAchAmedapaH pUrvaM dviH pramR^ijyAt.h tato mukham.h | \EN{M5.139c[137Mc]/} sharIraM shauchamichChan.h hi strI shUdrastu sakR^it.h sakR^it.h || \BC\.\SC|| \EN{M5.140a[138Ma]/} shUdrANAM mAsikaM kAryaM vapanaM nyAyavartinAm.h | \EN{M5.140c[138Mc]/} vaishyavatshauchakalpashcha dvijochChiShTaM cha bhojanam.h || \BC\.\SC|| \EN{M5.141a[139Ma]/} nochChiShTaM kurvate mukhyA vipruSho.a~NgaM na yAnti yAH | \EN{M5.141c[139Mc]/} na shmashrUNi gatAnyAsyaM na dantAntaradhiShThitam.h || \BC\.\SC|| \EN{M5.142a[140Ma]/} spR^ishanti bindavaH pAdau ya AchAmayataH parAn.h | \EN{M5.142c[140Mc]/} bhaumikaiste samA j~neyA na tairAprayato bhavet.h || \BC\.\SC|| %[M. aprayato] \EN{M5.143a[141Ma]/} uchChiShTena tu sa.nspR^iShTo dravyahastaH kathaM chana | \EN{M5.143c[141Mc]/} anidhAyaiva tad.h dravyamAchAntaH shuchitAmiyAt.h || \BC\.\SC|| \EN{M5.144a[142Ma]/} vAnto viriktaH snAtvA tu ghR^itaprAshanamAcharet.h | \EN{M5.144c[142Mc]/} AchAmedeva bhuktvA.annaM snAnaM maithuninaH smR^itam.h || \BC\.\SC|| \EN{M5.145a[143Ma]/} suptvA kShutvA cha bhuktvA cha niShThIvyauktvA.anR^itAni cha | \EN{M5.145c[143Mc]/} pItvA.apo.adhyeShyamANashcha AchAmet.h prayato.api san.h || \BC\.\SC|| \EN{M5.146a[144Ma]/} eShAM shauchavidhiH kR^itsno dravyashuddhistathaiva cha | %[MeSha] \EN{M5.146c[144Mc]/} ukto vaH sarvavarNAnAM strINAM dharmAnnibodhata || \BC\.\SC|| \EN{M5.147a[145Ma]/} bAlayA vA yuvatyA vA vR^iddhayA vA.api yoShitA | \EN{M5.147c[145Mc]/} na svAtantryeNa kartavyaM kiM chid.h kAryaM gR^iheShvapi || \BC\.\SC|| \EN{M5.148a[146Ma]/} bAlye piturvashe tiShThet.h pANigrAhasya yauvane | \EN{M5.148c[146Mc]/} putrANAM bhartari prete na bhajet.h strI svatantratAm.h || \BC\.\SC|| \EN{M5.149a[147Ma]/} pitrA bhartrA sutairvA.api nechChed.h virahamAtmanaH | \EN{M5.149c[147Mc]/} eShAM hi viraheNa strI garhye kuryAdubhe kule || \BC\.\SC|| \EN{M5.150a[148Ma]/} sadA prahR^iShTayA bhAvyaM gR^ihakArye cha dakShayA | \EN{M5.150c[148Mc]/} susa.nskR^itopaskarayA vyaye chAmuktahastayA || \BC\.\SC|| \EN{M5.151a[149Ma]/} yasmai dadyAt.h pitA tvenAM bhrAtA vA.anumate pituH | \EN{M5.151c[149Mc]/} taM shushrUSheta jIvantaM sa.nsthitaM cha na la~Nghayet.h || \BC\.\SC|| \EN{M5.152a[150Ma]/} ma~NgalArthaM svastyayanaM yaj~nashchAsAM prajApateH | \EN{M5.152c[150Mc]/} prayujyate vivAhe tu pradAnaM svAmyakAraNam.h || \BC\.\SC|| \EN{M5.153a[151Ma]/} anR^itAvR^itukAle cha mantrasa.nskArakR^it.h patiH | \EN{M5.153c[151Mc]/} sukhasya nityaM dAtaiha paraloke cha yoShitaH || \BC\.\SC|| \EN{M5.154a[152Ma]/} vishIlaH kAmavR^itto vA guNairvA parivarjitaH | \EN{M5.154c[152Mc]/} upachAryaH striyA sAdhvyA satataM devavat.h patiH || \BC\.\SC|| \EN{M5.155a[153Ma]/} nAsti strINAM pR^ithag.h yaj~no na vrataM nApyupoShaNam.h | %[MupoShitam] \EN{M5.155c[153Mc]/} patiM shushrUShate yena tena svarge mahIyate || \BC\.\SC|| \EN{M5.156a[154Ma]/} pANigrAhasya sAdhvI strI jIvato vA mR^itasya vA | \EN{M5.156c[154Mc]/} patilokamabhIpsantI nAcharet.h kiM chidapriyam.h || \BC\.\SC|| \EN{M5.157a[155Ma]/} kAmaM tu kShapayed.h dehaM puShpamUlaphalaiH shubhaiH | \EN{M5.157c[155Mc]/} na tu nAmApi gR^ihNIyAt.h patyau prete parasya tu || \BC\.\SC|| \EN{M5.158a[156Ma]/} AsItAmaraNAt.h kShAntA niyatA brahmachAriNI | \EN{M5.158c[156Mc]/} yo dharma ekapatnInAM kA~NkShantI tamanuttamam.h || \BC\.\SC|| \EN{M5.159a[157Ma]/} anekAni sahasrANi kumArabrahmachAriNAm.h | \EN{M5.159c[157Mc]/} divaM gatAni viprANAmakR^itvA kulasa.ntatim.h || \BC\.\SC|| \EN{M5.160a[158Ma]/} mR^ite bhartari sAdhvI strI brahmacharye vyavasthitA | \EN{M5.160c[158Mc]/} svargaM gachChatyaputrA.api yathA te brahmachAriNaH || \BC\.\SC|| \EN{M5.161a[159Ma]/} apatyalobhAd.h yA tu strI bhartAramativartate | \EN{M5.161c[159Mc]/} seha nindAmavApnoti paralokAchcha hIyate || \BC\.\SC|| \EN{M5.162a[160Ma]/} nAnyotpannA prajA.astIha na chApyanyaparigrahe | %[M.na chAnyasya parigrahe] \EN{M5.162c[160Mc]/} na dvitIyashcha sAdhvInAM kva chid.h bhartopadishyate || \BC\.\SC|| \EN{M5.163a[161Ma]/} patiM hitvA.apakR^iShTaM svamutkR^iShTaM yA niShevate | %[M.hitvA.avakR^iShTaM] \EN{M5.163c[161Mc]/} nindyaiva sA bhavelloke parapUrvaiti chauchyate || \BC\.\SC|| \EN{M5.164a[162Ma]/} vyabhichArAt.h tu bhartuH strI loke prApnoti nindyatAm.h | %[M.vyabhichAre tu] \EN{M5.164c[162Mc]/} shR^igAlayoniM prApnoti pAparogaishcha pIDyate || \BC\.\SC|| \EN{M5.165a[163Ma]/} patiM yA nAbhicharati manovAgdehasa.nyutA | %[M. dehasa.nyatA] \EN{M5.165c[163Mc]/} sA bhartR^ilokamApnoti sadbhiH sAdhvIti chochyate || \BC\.\SC|| \EN{M5.166a[164Ma]/} anena nArI vR^ittena manovAgdehasa.nyatA | \EN{M5.166c[164Mc]/} ihAgryAM kIrtimApnoti patilokaM paratra cha || \BC\.\SC|| \EN{M5.167a[165Ma]/} evaM vR^ittAM savarNAM strIM dvijAtiH pUrvamAriNIm.h | \EN{M5.167c[165Mc]/} dAhayedagnihotreNa yaj~napAtraishcha dharmavit.h || \BC\.\SC|| \EN{M5.168a[166Ma]/} bhAryAyai pUrvamAriNyai dattvA.agnInantyakarmaNi | \EN{M5.168c[166Mc]/} punardArakriyAM kuryAt.h punarAdhAnameva cha || \BC\.\SC|| \EN{M5.169a[167Ma]/} anena vidhinA nityaM pa~nchayaj~nAnna hApayet.h | \EN{M5.169c[167Mc]/} dvitIyamAyuSho bhAgaM kR^itadAro gR^ihe vaset.h || \BC\.\SC|| \medskip \separate \centerline{adhyAya 6} \medskip \EN{M6.01a/} evaM gR^ihAshrame sthitvA vidhivat.h snAtako dvijaH | \EN{M6.01c/} vane vaset.h tu niyato yathAvad.h vijitaindriyaH || \BC\.\SC|| \EN{M6.02a/} gR^ihasthastu yathA pashyed.h valIpalitamAtmanaH | \EN{M6.02c/} apatyasyaiva chApatyaM tadA.araNyaM samAshrayet.h || \BC\.\SC|| \EN{M6.03a/} sa.ntyajya grAmyamAhAraM sarvaM chaiva parichChadam.h | \EN{M6.03c/} putreShu bhAryAM nikShipya vanaM gachChet.h sahaiva vA || \BC\.\SC|| \EN{M6.04a/} agnihotraM samAdAya gR^ihyaM chAgniparichChadam.h | \EN{M6.04c/} grAmAdaraNyaM niHsR^itya nivasenniyatendriyaH || \BC\.\SC|| %[M.niShkramya] \EN{M6.05a/} munyannairvividhairmedhyaiH shAkamUlaphalena vA | \EN{M6.05c/} etAneva mahAyaj~nAnnirvaped.h vidhipUrvakam.h || \BC\.\SC|| \EN{M6.06a/} vasIta charma chIraM vA sAyaM snAyAt.h prage tathA | \EN{M6.06c/} jaTAshcha bibhR^iyAnnityaM shmashrulomanakhAni cha || \BC\.\SC|| \EN{M6.07a/} yadbhakShyaM syAd.h tato dadyAd.h baliM bhikShAM cha shaktitaH | %[M.yadbhakShaH ] \EN{M6.07c/} abmUlaphalabhikShAbhirarchayedAshramAgatAn.h || \BC\.\SC|| %[M:AshramAgataM ] \EN{M6.08a/} svAdhyAye nityayuktaH syAd.h dAnto maitraH samAhitaH | \EN{M6.08c/} dAtA nityamanAdAtA sarvabhUtAnukampakaH || \BC\.\SC|| \EN{M6.09a/} vaitAnikaM cha juhuyAdagnihotraM yathAvidhi | \EN{M6.09c/} darshamaskandayan.h parva paurNamAsaM cha yogataH || \BC\.\SC|| \EN{M6.10a/} R^ikSheShTy.AgrayaNaM chaiva chAturmAsyAni chAharet.h | %[M.darsheShTy.AgrayaNaM] \EN{M6.10c/} turAyaNaM cha kramasho dakShasyAyanameva cha || \BC\.\SC|| %[kM.dAkShasyAyanaM ] \EN{M6.11a/} vAsantashAradairmedhyairmunyannaiH svayamAhR^itaiH | \EN{M6.11c/} puroDAshA.nshcharU.nshchaiva vidhivatnirvapet.h pR^ithak.h || \BC\.\SC|| \EN{M6.12a/} devatAbhyastu tad.h hutvA vanyaM medhyataraM haviH | \EN{M6.12c/} sheShamAtmani yu~njIta lavaNaM cha svayaM kR^itam.h || \BC\.\SC|| \EN{M6.13a/} sthalajaudakashAkAni puShpamUlaphalAni cha | \EN{M6.13c/} medhyavR^ikShodbhavAnyadyAt.h snehA.nshcha phalasaMbhavAn.h ||\BC\.\SC|| \EN{M6.14a/} varjayen.h madhu mA.nsaM cha bhaumAni kavakAni cha | \EN{M6.14c/} bhUstR^iNaM shigrukaM chaiva shleshmAtakaphalAni cha || \BC\.\SC|| \EN{M6.15a/} tyajedAshvayuje mAsi munyannaM pUrvasa~nchitam.h | \EN{M6.15c/} jIrNAni chaiva vAsA.nsi shAkamUlaphalAni cha || \BC\.\SC|| \EN{M6.16a/} na phAlakR^iShTamashnIyAdutsR^iShTamapi kena chit.h | \EN{M6.16c/} na grAmajAtAnyArto.api mUlANi cha phalAni cha || \BC\.\SC|| %[M.puShpAni cha phalAni cha ] \EN{M6.17a/} agnipakvAshano vA syAt.h kAlapakvabhujeva vA | \EN{M6.17c/} ashmakuTTo bhaved.h vA.api dantolUkhaliko.api vA || \BC\.\SC|| \EN{M6.18a/} sadyaH prakShAlako vA syAn.h mAsasa~nchayiko.api vA | \EN{M6.18c/} ShaNmAsanichayo vA syAt.h samAnichaya eva vA || \BC\.\SC|| \EN{M6.19a/} naktaM chAnnaM samashnIyAd.h divA vA.ahR^itya shaktitaH | \EN{M6.19c/} chaturthakAliko vA syAt.h syAd.h vA.apyaShTamakAlikaH || \BC\.\SC|| \EN{M6.20a/} chAndrAyaNavidhAnairvA shuklakR^iShNe cha vartayet.h | \EN{M6.20c/} pakShAntayorvA.apyashnIyAd.h yavAgUM kvathitAM sakR^it.h || \BC\.\SC|| \EN{M6.21a/} puShpamUlaphalairvA.api kevalairvartayet.h sadA | \EN{M6.21c/} kAlapakvaiH svayaM shIrNairvaikhAnasamate sthitaH || \BC\.\SC|| \EN{M6.22a/} bhUmau viparivarteta tiShThed.h vA prapadairdinam.h | \EN{M6.22c/} sthAnAsanAbhyAM viharet.h savaneShUpayannapaH || \BC\.\SC|| \EN{M6.23a/} grIShme pa~nchatapAstu syAd.h varShAsvabhrAvakAshikaH | \EN{M6.23c/} ArdravAsAstu hemante kramasho vardhaya.nstapaH || \BC\.\SC|| \EN{M6.24a/} upaspR^isha.nstriShavaNaM pitR^In.h devA.nshcha tarpayet.h | \EN{M6.24c/} tapaschara.nshchogrataraM shoShayed.h dehamAtmanaH || \BC\.\SC|| \EN{M6.25a/} agnInAtmani vaitAnAn.h samAropya yathAvidhi | \EN{M6.25c/} anagniraniketaH syAn.h munirmUlaphalAshanaH || \BC\.\SC|| \EN{M6.26a/} aprayatnaH sukhArtheShu brahmachArI dharA.a.ashayaH | \EN{M6.26c/} sharaNeShvamamashchaiva vR^ikShamUlaniketanaH || \BC\.\SC|| \EN{M6.27a/} tApaseShveva vipreShu yAtrikaM bhaikShamAharet.h | \EN{M6.27c/} gR^ihamedhiShu chAnyeShu dvijeShu vanavAsiShu || \BC\.\SC|| \EN{M6.28a/} grAmAdAhR^itya vA.ashnIyAdaShTau grAsAn.h vane vasan.h | \EN{M6.28c/} pratigR^ihya puTenaiva pANinA shakalena vA || \BC\.\SC|| \EN{M6.29a/} etAshchAnyAshcha seveta dIkShA vipro vane vasan.h | \EN{M6.29c/} vividhAshchaupaniShadIrAtmasa.nsiddhaye shrutIH || \BC\.\SC|| \EN{M6.30a/} R^iShibhirbrAhmaNaishchaiva gR^ihasthaireva sevitAH | \EN{M6.30c/} vidyAtapovivR^iddhyarthaM sharIrasya cha shuddhaye || \BC\.\SC|| \EN{M6.31a/} aparAjitAM vA.asthAya vrajed.h dishamajihmagaH | \EN{M6.31c/} A nipAtAtsharIrasya yukto vAryanilAshanaH || \BC\.\SC|| \EN{M6.32a/} AsAM maharShicharyANAM tyaktvA.anyatamayA tanum.h | \EN{M6.32c/} vItashokabhayo vipro brahmaloke mahIyate || \BC\.\SC|| \EN{M6.33a/} vaneShu cha vihR^ityaivaM tR^itIyaM bhAgamAyuShaH | \EN{M6.33c/} chaturthamAyuSho bhAgaM tyakvA sa~NgAn.h parivrajet.h || \BC\.\SC|| \EN{M6.34a/} AshramAdAshramaM gatvA hutahomo jitendriyaH | \EN{M6.34c/} bhikShAbaliparishrAntaH pravrajan.h pretya vardhate || \BC\.\SC|| \EN{M6.35a/} R^iNAni trINyapAkR^itya mano mokShe niveshayet.h | \EN{M6.35c/} anapAkR^itya mokShaM tu sevamAno vrajatyadhaH || \BC\.\SC|| \EN{M6.36a/} adhItya vidhivad.h vedAn.h putrA.nshchotpAdya dharmataH | \EN{M6.36c/} iShTvA cha shaktito yaj~nairmano mokShe niveshayet.h || \BC\.\SC|| \EN{M6.37a/} anadhItya dvijo vedAnanutpAdya tathA sutAn.h | %[M.tathA prajAM ] \EN{M6.37c/} aniShTvA chaiva yaj~naishcha mokShamichChan.h vrajatyadhaH || \BC\.\SC|| \EN{M6.38a/} prAjApatyaM nirupyeShTiM sarvavedasadakShiNAm.h | %[M.sArvavedasadakShiNAm] \EN{M6.38c/} AtmanyagnIn.h samAropya brAhmaNaH pravrajed.h gR^ihAt.h || \BC\.\SC|| \EN{M6.39a/} yo dattvA sarvabhUtebhyaH pravrajatyabhayaM gR^ihAt.h | \EN{M6.39c/} tasya tejomayA lokA bhavanti brahmavAdinaH || \BC\.\SC|| \EN{M6.40a/} yasmAdaNvapi bhUtAnAM dvijAnnotpadyate bhayam.h | \EN{M6.40c/} tasya dehAd.h vimuktasya bhayaM nAsti kutashchana || \BC\.\SC|| \EN{M6.41a/} agArAdabhiniShkrAntaH pavitropachito muniH | \EN{M6.41c/} samupoDheShu kAmeShu nirapekShaH parivrajet.h || \BC\.\SC|| \EN{M6.42a/} eka eva charennityaM siddhyarthamasahAyavAn.h | \EN{M6.42c/} siddhimekasya saMpashyanna jahAti na hIyate || \BC\.\SC|| %[M.siddham] \EN{M6.43a/} anagniraniketaH syAd.h grAmamannArthamAshrayet.h | \EN{M6.43c/} upekShako.asa~Nkusuko munirbhAvasamAhitaH ||\BC\.\SC|| %[M.asA~Nkusuko ] \EN{M6.44a/} kapAlaM vR^ikShamUlAni kuchelamasahAyatA | %[M.kuchailaM ] \EN{M6.44c/} samatA chaiva sarvasminnetatmuktasya lakShaNam.h || \BC\.\SC|| \EN{M6.45a/} nAbhinandeta maraNaM nAbhinandeta jIvitam.h | \EN{M6.45c/} kAlameva pratIkSheta nirveshaM bhR^itako yathA || \BC\.\SC|| \EN{M6.46a/} dR^iShTipUtaM nyaset.h pAdaM vastrapUtaM jalaM pibet.h | \EN{M6.46c/} satyapUtAM vaded.h vAchaM manaHpUtaM samAcharet.h || \BC\.\SC|| \EN{M6.47a/} ativAdA.nstitikSheta nAvamanyeta kaM chana | \EN{M6.47c/} na chaimaM dehamAshritya vairaM kurvIta kena chit.h || \BC\.\SC|| \EN{M6.48a/} kruddhyantaM na pratikrudhyedAkruShTaH kushalaM vadet.h | \EN{M6.48c/} saptadvArAvakIrNAM cha na vAchamanR^itAM vadet.h || \BC\.\SC|| \EN{M6.49a/} adhyAtmaratirAsIno nirapekSho nirAmiShaH | \EN{M6.49c/} Atmanaiva sahAyena sukhArthI vicharediha || \BC\.\SC|| \EN{M6.50a/} na chotpAtanimittAbhyAM na nakShatrA~NgavidyayA | \EN{M6.50c/} nAnushAsanavAdAbhyAM bhikShAM lipseta karhi chit.h || \BC\.\SC|| \EN{M6.51a/} na tApasairbrAhmaNairvA vayobhirapi vA shvabhiH | \EN{M6.51c/} AkIrNaM bhikShukairvA.anyairagAramupasa.nvrajet.h || \BC\.\SC|| \EN{M6.52a/} kL^iptakeshanakhashmashruH pAtrI daNDI kusumbhavAn.h | \EN{M6.52c/} vicharenniyato nityaM sarvabhUtAnyapIDayan.h || \BC\.\SC|| \EN{M6.53a/} ataijasAni pAtrANi tasya syurnirvraNAni cha | \EN{M6.53c/} teShAmadbhiH smR^itaM shauchaM chamasAnAmivAdhvare || \BC\.\SC|| \EN{M6.54a/} alAbuM dArupAtraM cha mR^iNmayaM vaidalaM tathA | \EN{M6.54c/} etANi yatipAtrANi manuH svAyaMbhuvo.abravIt.h || \BC\.\SC|| \EN{M6.55a/} ekakAlaM chared.h bhaikShaM na prasajjeta vistare | \EN{M6.55c/} bhaikShe prasakto hi yatirviShayeShvapi sajjati || \BC\.\SC|| \EN{M6.56a/} vidhUme sannamusale vya~NgAre bhuktavajjane | \EN{M6.56c/} vR^itte sharAvasaMpAte bhikShAM nityaM yatishcharet.h || \BC\.\SC|| \EN{M6.57a/} alAbhe na viShadI syAtlAbhe chaiva na harShayet.h | \EN{M6.57c/} prANayAtrikamAtraH syAtmAtrAsa~NgAd.h vinirgataH || \BC\.\SC|| \EN{M6.58a/} abhipUjitalAbhA.nstu jugupsetaiva sarvashaH | \EN{M6.58c/} abhipUjitalAbhaishcha yatirmukto.api badhyate || \BC\.\SC|| \EN{M6.59a/} alpAnnAbhyavahAreNa rahaHsthAnAsanena cha | \EN{M6.59c/} hriyamANAni viShayairindriyANi nivartayet.h || \BC\.\SC|| \EN{M6.60a/} indriyANAM nirodhena rAgadveShakShayeNa cha | \EN{M6.60c/} ahi.nsayA cha bhUtAnAmamR^itatvAya kalpate || \BC\.\SC|| \EN{M6.61a/} avekSheta gatIrnR^INAM karmadoShasamudbhavAH | \EN{M6.61c/} niraye chaiva patanaM yAtanAshcha yamakShaye || \BC\.\SC|| \EN{M6.62a/} viprayogaM priyaishchaiva sa.nyogaM cha tathA.apriyaiH | \EN{M6.62c/} jarayA chAbhibhavanaM vyAdhibhishchopapIDanam.h || \BC\.\SC|| \EN{M6.63a/} dehAdutkramaNaM chAsmAt.h punargarbhe cha saMbhavam.h | \EN{M6.63c/} yonikoTisahasreShu sR^itIshchAsyAntarAtmanaH || \BC\.\SC|| \EN{M6.64a/} adharmaprabhavaM chaiva duHkhayogaM sharIriNAm.h | \EN{M6.64c/} dharmArthaprabhavaM chaiva sukhasa.nyogamakShayam.h || \BC\.\SC|| \EN{M6.65a/} sUkShmatAM chAnvavekSheta yogena paramAtmanaH | \EN{M6.65c/} deheShu cha samutpattimuttameShvadhameShu cha || \BC\.\SC|| %[M.deheShu chaivopapattim] \EN{M6.66a/} dUShito.api chared.h dharmaM yatra tatrAshrame rataH | %[M.bhUShito.api ] \EN{M6.66c/} samaH sarveShu bhUteShu na li~NgaM dharmakAraNam.h || \BC\.\SC|| \EN{M6.67a/} phalaM katakavR^ikShasya yadyapyambuprasAdakam.h | \EN{M6.67c/} na nAmagrahaNAdeva tasya vAri prasIdati || \BC\.\SC|| \EN{M6.68a/} sa.nrakShaNArthaM jantUnAM rAtrAvahani vA sadA | \EN{M6.68c/} sharIrasyAtyaye chaiva samIkShya vasudhAM charet.h || \BC\.\SC|| \EN{M6.69a/} ahnA rAtryA cha yA~njantUn.h hinastyaj~nAnato yatiH | \EN{M6.69c/} teShAM snAtvA vishuddhyarthaM prANAyAmAn.h ShaDAcharet.h || \BC\.\SC|| \EN{M6.70a/} prANAyAmA brAhmaNasya trayo.api vidhivat.h kR^itAH | \EN{M6.70c/} vyAhR^itipraNavairyuktA vij~neyaM paramaM tapaH || \BC\.\SC|| \EN{M6.71a/} dahyante dhmAyamAnAnAM dhAtUnAM hi yathA malAH | \EN{M6.71c/} tathendriyANAM dahyante doShAH prANasya nigrahAt.h || \BC\.\SC|| \EN{M6.72a/} prANAyAmairdahed.h doShAn.h dhAraNAbhishcha kilbiSham.h | \EN{M6.72c/} pratyAhAreNa sa.nsargAn.h dhyAnenAnIshvarAn.h guNAn.h || \BC\.\SC|| \EN{M6.73a/} uchchAvacheShu bhUteShu durj~neyAmakR^itAtmabhiH | \EN{M6.73c/} dhyAnayogena saMpashyed.h gatimasyAntarAtmanaH || \BC\.\SC|| \EN{M6.74a/} samyagdarshanasaMpannaH karmabhirna nibadhyate | \EN{M6.74c/} darshanena vihInastu sa.nsAraM pratipadyate || \BC\.\SC|| \EN{M6.75a/} ahi.nsayendriyAsa~Ngairvaidikaishchaiva karmabhiH | \EN{M6.75c/} tapasashcharaNaishchaugraiH sAdhayantIha tatpadam.h || \BC\.\SC|| \EN{M6.76a/} asthisthUNaM snAyuyutaM mA.nsashoNitalepanam.h | \EN{M6.76c/} charmAvanaddhaM durgandhi pUrNaM mUtrapurIShayoH || \BC\.\SC|| \EN{M6.77a/} jarAshokasamAviShTaM rogAyatanamAturam.h | \EN{M6.77c/} rajasvalamanityaM cha bhUtAvAsamimaM tyajet.h || \BC\.\SC|| \EN{M6.78a/} nadIkUlaM yathA vR^ikSho vR^ikShaM vA shakuniryathA | \EN{M6.78c/} tathA tyajannimaM dehaM kR^ichChrAd.h grAhAd.h vimuchyate || \BC\.\SC|| \EN{M6.79a/} priyeShu sveShu sukR^itamapriyeShu cha duShkR^itam.h | \EN{M6.79c/} visR^ijya dhyAnayogena brahmAbhyeti sanAtanam.h || \BC\.\SC|| \EN{M6.80a/} yadA bhAvena bhavati sarvabhAveShu niHspR^ihaH | \EN{M6.80c/} tadA sukhamavApnoti pretya chaiha cha shAshvatam.h || \BC\.\SC|| \EN{M6.81a/} anena vidhinA sarvA.nstyaktvA sa~NgAn.h shanaiH shanaiH | \EN{M6.81c/} sarvadvandvavinirmukto brahmaNyevAvatiShThate || \BC\.\SC|| \EN{M6.82a/} dhyAnikaM sarvamevaitad.h yadetadabhishabditam.h | \EN{M6.82c/} na hyanadhyAtmavit.h kashchit.h kriyAphalamupAshnute || \BC\.\SC|| \EN{M6.83a/} adhiyaj~naM brahma japedAdhidaivikameva cha | \EN{M6.83c/} AdhyAtmikaM cha satataM vedAntAbhihitaM cha yat.h || \BC\.\SC|| \EN{M6.84a/} idaM sharaNamaj~nAnAmidameva vijAnatAm.h | \EN{M6.84c/} idamanvichChatAM svargamidamAnantyamichChatAm.h || \BC\.\SC|| \EN{M6.85a/} anena kramayogena parivrajati yo dvijaH | \EN{M6.85c/} sa vidhUyaiha pApmAnaM paraM brahmAdhigachChati || \BC\.\SC|| \EN{M6.86a/} eSha dharmo.anushiShTo vo yatInAM niyatAtmanAm.h | \EN{M6.86c/} vedasaMnyAsikAnAM tu karmayogaM nibodhata || \BC\.\SC|| \EN{M6.87a/} brahmachArI gR^ihasthashcha vAnaprastho yatistathA | \EN{M6.87c/} ete gR^ihasthaprabhavAshchatvAraH pR^ithagAshramAH || \BC\.\SC|| \EN{M6.88a/} sarve.api kramashastvete yathAshAstraM niShevitAH | \EN{M6.88c/} yathoktakAriNaM vipraM nayanti paramAM gatim.h || \BC\.\SC|| \EN{M6.89a/} sarveShAmapi chaiteShAM vedasmR^itividhAnataH | %[M.vedashrutividhAnataH ] \EN{M6.89c/} gR^ihastha uchyate shreShThaH sa trInetAn.h bibharti hi || \BC\.\SC|| \EN{M6.90a/} yathA nadInadAH sarve sAgare yAnti sa.nsthitim.h | \EN{M6.90c/} tathaivAshramiNaH sarve gR^ihasthe yAnti sa.nsthitim.h || \BC\.\SC|| \EN{M6.91a/} chaturbhirapi chaivaitairnityamAshramibhirdvijaiH | \EN{M6.91c/} dashalakShaNako dharmaH sevitavyaH prayatnataH || \BC\.\SC|| \EN{M6.92a/} dhR^itiH kShamA damo.asteyaM shauchamindriyanigrahaH | \EN{M6.92c/} dhIrvidyA satyamakrodho dashakaM dharmalakShaNam.h || \BC\.\SC|| \EN{M6.93a/} dasha lakShaNAni dharmasya ye viprAH samadhIyate | \EN{M6.93c/} adhItya chAnuvartante te yAnti paramAM gatim.h || \BC\.\SC|| \EN{M6.94a/} dashalakShaNakaM dharmamanutiShThan.h samAhitaH | \EN{M6.94c/} vedAntaM vidhivatshrutvA saMnyasedanR^iNo dvijaH || \BC\.\SC|| \EN{M6.95a/} saMnyasya sarvakarmANi karmadoShAnapAnudan.h | \EN{M6.95c/} niyato vedamabhyasya putraishvarye sukhaM vaset.h || \BC\.\SC|| \EN{M6.96a/} evaM saMnyasya karmANi svakAryaparamo.aspR^ihaH | \EN{M6.96c/} saMnyAsenApahatyainaH prApnoti paramaM gatim.h || \BC\.\SC|| \EN{M6.97a/} eSha vo.abhihito dharmo brAhmaNasya chaturvidhaH | \EN{M6.97c/} puNyo.akShayaphalaH pretya rAj~nAM dharmaM nibodhata || \BC\.\SC|| \medskip \separate \centerline{adhyAya 7} \medskip \EN{M7.01a/} rAjadharmAn.h pravakShyAmi yathAvR^itto bhavennR^ipaH | \EN{M7.01c/} saMbhavashcha yathA tasya siddhishcha paramA yathA || \BC\.\SC|| \EN{M7.02a/} brAhmaM prAptena sa.nskAraM kShatriyeNa yathAvidhi | \EN{M7.02c/} sarvasyAsya yathAnyAyaM kartavyaM parirakShaNam.h || \BC\.\SC|| \EN{M7.03a/} arAjake hi loke.asmin.h sarvato vidruto bhayAt.h | \EN{M7.03c/} rakShArthamasya sarvasya rAjAnamasR^ijat.h prabhuH || \BC\.\SC|| \EN{M7.04a/} indrAnilayamArkANAmagneshcha varuNasya cha | \EN{M7.04c/} chandravitteshayoshchaiva mAtrA nirhR^itya shAshvatIH || \BC\.\SC|| \EN{M7.05a/} yasmAdeShAM surendrANAM mAtrAbhyo nirmito nR^ipaH | \EN{M7.05c/} tasmAdabhibhavatyeSha sarvabhUtAni tejasA || \BC\.\SC|| \EN{M7.06a/} tapatyAdityavachchaiSha chakShU.nShi cha manA.nsi cha | \EN{M7.06c/} na chainaM bhuvi shaknoti kashchidapyabhivIkShitum.h || \BC\.\SC|| \EN{M7.07a/} so.agnirbhavati vAyushcha so.arkaH somaH sa dharmarAT.h | \EN{M7.07c/} sa kuberaH sa varuNaH sa mahendraH prabhAvataH || \BC\.\SC|| %[M.sa chaindraH svaprabhAvataH] || \BC\.\SC|| %[k: ] \EN{M7.08a/} bAlo.api nAvamAntavyo manuShya iti bhUmipaH | \EN{M7.08c/} mahatI devatA hyeShA nararUpeNa tiShThati || \BC\.\SC|| \EN{M7.09a/} ekameva dahatyagnirnaraM durupasarpiNam.h | \EN{M7.09c/} kulaM dahati rAjA.agniH sapashudravyasa~nchayam.h || \BC\.\SC|| \EN{M7.10a/} kAryaM so.avekShya shaktiM cha deshakAlau cha tattvataH | \EN{M7.10c/} kurute dharmasiddhyarthaM vishvarUpaM punaH punaH || \BC\.\SC|| \EN{M7.11a/} yasya prasAde padmA shrIrvijayashcha parAkrame | \EN{M7.11c/} mR^ityushcha vasati krodhe sarvatejomayo hi saH || \BC\.\SC|| \EN{M7.12a/} taM yastu dveShTi saMmohAt.h sa vinashyatyasa.nshayam.h | \EN{M7.12c/} tasya hyAshu vinAshAya rAjA prakurute manaH || \BC\.\SC|| \EN{M7.13a/} tasmAd.h dharmaM yamiShTeShu sa vyavasyennarAdhipaH | \EN{M7.13c/} aniShTaM chApyaniShTeShu taM dharmaM na vichAlayet.h || \BC\.\SC|| \EN{M7.14a/} tasyArthe sarvabhUtAnAM goptAraM dharmamAtmajam.h | %[M.tadarthaM] \EN{M7.14c/} brahmatejomayaM daNDamasR^ijat.h pUrvamIshvaraH || \BC\.\SC|| \EN{M7.15a/} tasya sarvANi bhUtAni sthAvarANi charANi cha | \EN{M7.15c/} bhayAd.h bhogAya kalpante svadharmAtna chalanti cha || \BC\.\SC|| \EN{M7.16a/} taM deshakAlau shaktiM cha vidyAM chAvekShya tattvataH | \EN{M7.16c/} yathArhataH saMpraNayennareShvanyAyavartiShu || \BC\.\SC|| \EN{M7.17a/} sa rAjA puruSho daNDaH sa netA shAsitA cha saH | \EN{M7.17c/} chaturNAmAshramANAM cha dharmasya pratibhUH smR^itaH || \BC\.\SC|| \EN{M7.18a/} daNDaH shAsti prajAH sarvA daNDa evAbhirakShati | \EN{M7.18c/} daNDaH supteShu jAgarti daNDaM dharmaM vidurbudhAH || \BC\.\SC|| \EN{M7.19a/} samIkShya sa dhR^itaH samyak.h sarvA ra~njayati prajAH | \EN{M7.19c/} asamIkShya praNItastu vinAshayati sarvataH || \BC\.\SC|| \EN{M7.20a/} yadi na praNayed.h rAjA daNDaM daNDyeShvatandritaH | \EN{M7.20c/} shUle matsyAnivApakShyan.h durbalAn.h balavattarAH || \BC\.\SC|| \EN{M7.21a/} adyAt.h kAkaH puroDAshaM shvA cha lihyAdd.h havistathA | %[M.shvA.avalihyAdd] \EN{M7.21c/} svAmyaM cha na syAt.h kasmi.nshchit.h pravartetAdharottaram.h || \BC\.\SC|| \EN{M7.22a/} sarvo daNDajito loko durlabho hi shuchirnaraH | \EN{M7.22c/} daNDasya hi bhayAt.h sarvaM jagad.h bhogAya kalpate || \BC\.\SC|| \EN{M7.23a/} devadAnavagandharvA rakShA.nsi patagoragAH | \EN{M7.23c/} te.api bhogAya kalpante daNDenaiva nipIDitAH || \BC\.\SC|| \EN{M7.24a/} duShyeyuH sarvavarNAshcha bhidyeran.h sarvasetavaH | \EN{M7.24c/} sarvalokaprakopashcha bhaved.h daNDasya vibhramAt.h || \BC\.\SC|| \EN{M7.25a/} yatra shyAmo lohitAkSho daNDashcharati pApahA | \EN{M7.25c/} prajAstatra na muhyanti netA chet.h sAdhu pashyati || \BC\.\SC|| \EN{M7.26a/} tasyAhuH saMpraNetAraM rAjAnaM satyavAdinam.h | \EN{M7.26c/} samIkShyakAriNaM prAj~naM dharmakAmArthakovidam.h || \BC\.\SC|| \EN{M7.27a/} taM rAjA praNayan.h samyak.h trivargeNAbhivardhate | \EN{M7.27c/} kAmAtmA viShamaH kShudro daNDenaiva nihanyate || \BC\.\SC|| %[M.kAmAndho ] \EN{M7.28a/} daNDo hi sumahattejo durdharashchAkR^itAtmabhiH | \EN{M7.28c/} dharmAd.h vichalitaM hanti nR^ipameva sabAndhavam.h || \BC\.\SC|| \EN{M7.29a/} tato durgaM cha rAShTraM cha lokaM cha sacharAcharam.h | \EN{M7.29c/} antarikShagatA.nshchaiva munIn.h devA.nshcha pIDayet.h || \BC\.\SC|| \EN{M7.30a/} so.asahAyena mUDhena lubdhenAkR^itabuddhinA | \EN{M7.30c/} na shakyo nyAyato netuM saktena viShayeShu cha || \BC\.\SC|| \EN{M7.31a/} shuchinA satyasa.ndhena yathAshAstrAnusAriNA | \EN{M7.31c/} praNetuM shakyate daNDaH susahAyena dhImatA || \BC\.\SC|| \EN{M7.32a/} svarAShTre nyAyavR^ittaH syAd.h bhR^ishadaNDashcha shatruShu | \EN{M7.32c/} suhR^itsvajihmaH snigdheShu brAhmaNeShu kShamAnvitaH || \BC\.\SC|| \EN{M7.33a/} eva.nvR^ittasya nR^ipateH shilo~nChenApi jIvataH | \EN{M7.33c/} vistIryate yasho loke tailabindurivAmbhasi || \BC\.\SC|| \EN{M7.34a/} atastu viparItasya nR^ipaterajitAtmanaH | \EN{M7.34c/} sa~NkShipyate yasho loke ghR^itabindurivAmbhasi || \BC\.\SC|| \EN{M7.35a/} sve sve dharme niviShTAnAM sarveShAmanupUrvashaH | \EN{M7.35c/} varNAnAmAshramANAM cha rAjA sR^iShTo.abhirakShitA || \BC\.\SC|| \EN{M7.36a/} tena yad.h yat.h sabhR^ityena kartavyaM rakShatA prajAH | \EN{M7.36c/} tat.h tad.h vo.ahaM pravakShyAmi yathAvadanupUrvashaH || \BC\.\SC|| \EN{M7.37a/} brAhmaNAn.h paryupAsIta prAtarutthAya pArthivaH | \EN{M7.37c/} traividyavR^iddhAn.h viduShastiShThet.h teShAM cha shAsane || \BC\.\SC|| \EN{M7.38a/} vR^iddhA.nshcha nityaM seveta viprAn.h vedavidaH shuchIn.h | \EN{M7.38c/} vR^iddhasevI hi satataM rakShobhirapi pUjyate || \BC\.\SC|| \EN{M7.39a/} tebhyo.adhigachChed.h vinayaM vinItAtmA.api nityashaH | \EN{M7.39c/} vinItAtmA hi nR^ipatirna vinashyati karhi chit.h || \BC\.\SC|| \EN{M7.40a/} bahavo.avinayAtnaShTA rAjAnaH saparichChadAH | %[M.saparigrahAH] \EN{M7.40c/} vanasthA api rAjyAni vinayAt.h pratipedire || \BC\.\SC|| \EN{M7.41a/} veno vinaShTo.avinayAtnahuShashchaiva pArthivaH | \EN{M7.41c/} sudAH paijavanashchaiva sumukho nimireva cha || \BC\.\SC|| \EN{M7.42a/} pR^ithustu vinayAd.h rAjyaM prAptavAn.h manureva cha | \EN{M7.42c/} kuberashcha dhanaishvaryaM brAhmaNyaM chaiva gAdhijaH || \BC\.\SC|| \EN{M7.43a/} traividyebhyastrayIM vidyAM daNDanItiM cha shAshvatIm.h | %[M.trayIM vidyAt.h ] \EN{M7.43c/} AnvIkShikIM chAtmavidyAM vArtArambhA.nshcha lokataH || \BC\.\SC|| \EN{M7.44a/} indriyANAM jaye yogaM samAtiShThed.h divAnisham.h | \EN{M7.44c/} jitaindriyo hi shaknoti vashe sthApayituM prajAH || \BC\.\SC|| \EN{M7.45a/} dasha kAmasamutthAni tathA.aShTau krodhajAni cha | \EN{M7.45c/} vyasanAni dur.antAni prayatnena vivarjayet.h || \BC\.\SC|| \EN{M7.46a/} kAmajeShu prasakto hi vyasaneShu mahIpatiH | \EN{M7.46c/} viyujyate.arthadharmAbhyAM krodhajeShvAtmanaiva tu || \BC\.\SC|| \EN{M7.47a/} mR^igayA.akSho divAsvapnaH parivAdaH striyo madaH | \EN{M7.47c/} tauryatrikaM vR^ithATyA cha kAmajo dashako gaNaH || \BC\.\SC|| \EN{M7.48a/} paishunyaM sAhasaM droha IrShyA.asUyA.arthadUShaNam.h | \EN{M7.48c/} vAgdaNDajaM cha pAruShyaM krodhajo.api gaNo.aShTakaH || \BC\.\SC|| \EN{M7.49a/} dvayorapyetayormUlaM yaM sarve kavayo viduH | \EN{M7.49c/} taM yatnena jayetlobhaM tajjAvetAvubhau gaNau || \BC\.\SC|| \EN{M7.50a/} pAnamakShAH striyashchaiva mR^igayA cha yathAkramam.h | \EN{M7.50c/} etat.h kaShTatamaM vidyAtchatuShkaM kAmaje gaNe || \BC\.\SC|| \EN{M7.51a/} daNDasya pAtanaM chaiva vAkpAruShyArthadUShaNe | \EN{M7.51c/} krodhaje.api gaNe vidyAt.h kaShTametat.h trikaM sadA || \BC\.\SC|| \EN{M7.52a/} saptakasyAsya vargasya sarvatraivAnuSha~NgiNaH | \EN{M7.52c/} pUrvaM pUrvaM gurutaraM vidyAd.h vyasanamAtmavAn.h || \BC\.\SC|| \EN{M7.53a/} vyasanasya cha mR^ityoshcha vyasanaM kaShTamuchyate | \EN{M7.53c/} vyasanyadho.adho vrajati svaryAtyavyasanI mR^itaH || \BC\.\SC|| \EN{M7.54a/} maulAn.h shAstravidaH shUrAn.h labdhalakShAn.h kulodbhavAn.h | %[M.kulodgatAn.h ] \EN{M7.54c/} sachivAn.h sapta chAShTau vA prakurvIta parIkShitAn.h || \BC\.\SC|| %[M.kurvIta suparIkShitAn] \EN{M7.55a/} api yat.h sukaraM karma tadapyekena duShkaram.h | \EN{M7.55c/} visheShato.asahAyena kiM tu rAjyaM mahodayam.h || \BC\.\SC|| %[M.kiM nu ] \EN{M7.56a/} taiH sArdhaM chintayennityaM sAmAnyaM sa.ndhivigraham.h | \EN{M7.56c/} sthAnaM samudayaM guptiM labdhaprashamanAni cha || \BC\.\SC|| \EN{M7.57a/} teShAM svaM svamabhiprAyamupalabhya pR^ithak.h pR^ithak.h | \EN{M7.57c/} samastAnAM cha kAryeShu vidadhyAdd.h hitamAtmanaH || \BC\.\SC|| \EN{M7.58a/} sarveShAM tu vishiShTena brAhmaNena vipashchitA | \EN{M7.58c/} mantrayet.h paramaM mantraM rAjA ShADguNyasa.nyutam.h || \BC\.\SC|| \EN{M7.59a/} nityaM tasmin.h samAshvastaH sarvakAryANi niHkShipet.h | %[M.nikShipet] \EN{M7.59c/} tena sArdhaM vinishchitya tataH karma samArabhet.h || \BC\.\SC|| \EN{M7.60a/} anyAnapi prakurvIta shuchIn.h prAj~nAnavasthitAn.h | \EN{M7.60c/} samyagarthasamAhartR^InamAtyAn.h suparIkShitAn.h || \BC\.\SC|| \EN{M7.61a/} nirvartetAsya yAvadbhiritikartavyatA nR^ibhiH | \EN{M7.61c/} tAvato.atandritAn.h dakShAn.h prakurvIta vichakShaNAn.h || \BC\.\SC|| \EN{M7.62a/} teShAmarthe niyu~njIta shUrAn.h dakShAn.h kulodgatAn.h | \EN{M7.62c/} shuchInAkarakarmAnte bhIrUnantarniveshane || \BC\.\SC|| \EN{M7.63a/} dUtaM chaiva prakurvIta sarvashAstravishAradam.h | \EN{M7.63c/} i~NgitAkAracheShTaj~naM shuchiM dakShaM kulodgatam.h || \BC\.\SC|| \EN{M7.64a/} anuraktaH shuchirdakShaH smR^itimAn.h deshakAlavit.h | \EN{M7.64c/} vapuShmAn.h vItabhIrvAgmI dUto rAj~naH prashasyate || \BC\.\SC|| \EN{M7.65a/} amAtye daNDa Ayatto daNDe vainayikI kriyA | \EN{M7.65c/} nR^ipatau kosharAShTre cha dUte sa.ndhiviparyayau || \BC\.\SC|| \EN{M7.66a/} dUta eva hi sa.ndhatte bhinattyeva cha sa.nhatAn.h | \EN{M7.66c/} dUtastat.h kurute karma bhidyante yena mAnavaH || \BC\.\SC|| \EN{M7.67a/} sa vidyAdasya kR^ityeShu nirgUDhe~NgitacheShTitaiH | \EN{M7.67c/} AkArami~NgitaM cheShTAM bhR^ityeShu cha chikIrShitam.h || \BC\.\SC|| \EN{M7.68a/} buddhvA cha sarvaM tattvena pararAjachikIrShitam.h | \EN{M7.68c/} tathA prayatnamAtiShThed.h yathA.atmAnaM na pIDayet.h || \BC\.\SC|| \EN{M7.69a/} jA~NgalaM sasyasaMpannamAryaprAyamanAvilam.h | \EN{M7.69c/} ramyamAnatasAmantaM svAjIvyaM deshamAvaset.h || \BC\.\SC|| \EN{M7.70a/} dhanvadurgaM mahIdurgamabdurgaM vArkShameva vA | \EN{M7.70c/} nR^idurgaM giridurgaM vA samAshritya vaset.h puram.h || \BC\.\SC|| \EN{M7.71a/} sarveNa tu prayatnena giridurgaM samAshrayet.h | \EN{M7.71c/} eShAM hi bAhuguNyena giridurgaM vishiShyate || \BC\.\SC|| \EN{M7.72a/} trINyAdyAnyAshritAstveShAM mR^igagartAshrayApcharAH | \EN{M7.72c/} trINyuttarANi kramashaH plava~NgamanarAmarAH || \BC\.\SC|| \EN{M7.73a/} yathA durgAshritAnetAnnopahi.nsanti shatravaH | \EN{M7.73c/} tathA.arayo na hi.nsanti nR^ipaM durgasamAshritam.h || \BC\.\SC|| \EN{M7.74a/} ekaH shataM yodhayati prAkArastho dhanurdharaH | \EN{M7.74c/} shataM dashasahasrANi tasmAd.h durgaM vidhIyate || \BC\.\SC|| \EN{M7.75a/} tat.h syAdAyudhasaMpannaM dhanadhAnyena vAhanaiH | \EN{M7.75c/} brAhmaNaiH shilpibhiryantrairyavasenodakena cha || \BC\.\SC|| \EN{M7.76a/} tasya madhye suparyAptaM kArayed.h gR^ihamAtmanaH | \EN{M7.76c/} guptaM sarvaR^itukaM shubhraM jalavR^ikShasamanvitam.h || \BC\.\SC|| \EN{M7.77a/} tadadhyAsyodvahed.h bhAryAM savarNAM lakShaNAnvitAm.h | \EN{M7.77c/} kule mahati saMbhUtAM hR^idyAM rUpaguNAnvitAm.h || \BC\.\SC|| \EN{M7.78a/} purohitaM cha kurvIta vR^iNuyAdeva chartvijaH | \EN{M7.78c/} te.asya gR^ihyANi karmANi kuryurvaitAnikAni cha || \BC\.\SC|| \EN{M7.79a/} yajeta rAjA kratubhirvividhairAptadakShiNaiH | \EN{M7.79c/} dharmArthaM chaiva viprebhyo dadyAd.h bhogAn.h dhanAni cha || \BC\.\SC|| \EN{M7.80a/} sA.nvatsarikamAptaishcha rAShTrAdAhArayed.h balim.h | \EN{M7.80c/} syAchchAmnAyaparo loke varteta pitR^ivatnR^iShu || \BC\.\SC|| \EN{M7.81a/} adhyakShAn.h vividhAn.h kuryAt.h tatra tatra vipashchitaH | \EN{M7.81c/} te.asya sarvANyavekSherannR^iNAM kAryANi kurvatAm.h || \BC\.\SC|| \EN{M7.82a/} AvR^ittAnAM gurukulAd.h viprANAM pUjako bhavet.h | \EN{M7.82c/} nR^ipANAmakShayo hyeSha nidhirbrAhmo.abhidhIyate || \BC\.\SC|| \EN{M7.83a/} na taM stenA na chAmitrA haranti na cha nashyati | \EN{M7.83c/} tasmAd.h rAj~nA nidhAtavyo brAhmaNeShvakShayo nidhiH || \BC\.\SC|| \EN{M7.84a/} na skandate na vyathate na vinashyati karhi chit.h | %[M. na skandati na chyavate] \EN{M7.84c/} variShThamagnihotrebhyo brAhmaNasya mukhe hutam.h || \BC\.\SC|| \EN{M7.85a/} samamabrAhmaNe dAnaM dviguNaM brAhmaNabruve | \EN{M7.85c/} prAdhIte shatasAhasramanantaM vedapArage || \BC\.\SC|| %[M.AchArye shatasAhasram]] [~n: sahasraguNamAchArye] \EN{M7.86a/} pAtrasya hi visheSheNa shraddadhAnatayaiva cha | \EN{M7.86c/} alpaM vA bahu vA pretya dAnasya phalamashnute || \BC\.\SC|| %[M7.87Ma/} deshakAlavidhAnena dravyaM shraddhAsamanvitam.h | %[notin.h k] %[M7.87Mc/} pAtre pradIyate yat.h tu tad.h dharmasya prasAdhanam.h || \BC\.\SC|| %[notin.h k] %(AlthougH MedhAtithi comments on the above shloka, Jha's edition doeH not.h chountitin.h hiH numberingof the text Therefore, ~nha ed'H numberingisthe same witH kin.h the following) \EN{M7.87a[88Ma]/} samottamAdhamai rAjA tvAhUtaH pAlayan.h prajAH | \EN{M7.87c[88Mc]/} na nivarteta sa~NgrAmAt.h kShAtraM dharmamanusmaran.h || \BC\.\SC|| \EN{M7.88a[89Ma]/} sa~NgrAmeShvanivartitvaM prajAnAM chaiva pAlanam.h | \EN{M7.88c[89Mc]/} shushrUShA brAhmaNAnAM cha rAj~nAM shreyaskaraM param.h || \BC\.\SC|| \EN{M7.89a[90Ma]/} AhaveShu mitho.anyonyaM jighA.nsanto mahIkShitaH | \EN{M7.89c[90Mc]/} yudhyamAnAH paraM shaktyA svargaM yAntyaparA~NmukhAH || \BC\.\SC|| \EN{M7.90a[91Ma]/} na kUTairAyudhairhanyAd.h yudhyamAno raNe ripUn.h | \EN{M7.90c[91Mc]/} na karNibhirnApi digdhairnAgnijvalitatejanaiH || \BC\.\SC|| \EN{M7.91a[92Ma]/} na cha hanyAt.h sthalArUDhaM na klIbaM na kR^itA~njalim.h | \EN{M7.91c[92Mc]/} na muktakeshaM nAsInaM na tavAsmIti vAdinam.h || \BC\.\SC|| \EN{M7.92a[93Ma]/} na suptaM na visaMnAhaM na nagnaM na nirAyudham.h | \EN{M7.92c[93Mc]/} nAyudhyamAnaM pashyantaM na pareNa samAgatam.h || \BC\.\SC|| \EN{M7.93a[94Ma]/} nAyudhavyasanaprAptaM nArtaM nAtiparikShatam.h | \EN{M7.93c[94Mc]/} na bhItaM na parAvR^ittaM satAM dharmamanusmaran.h || \BC\.\SC|| \EN{M7.94a[95Ma]/} yastu bhItaH parAvR^ittaH sa~NgrAme hanyate paraiH | \EN{M7.94c[95Mc]/} bharturyad.h duShkR^itaM kiM chit.h tat.h sarvaM pratipadyate || \BC\.\SC|| \EN{M7.95a[96Ma]/} yatchAsya sukR^itaM kiM chidamutrArthamupArjitam.h | \EN{M7.95c[96Mc]/} bhartA tat.h sarvamAdatte parAvR^ittahatasya tu || \BC\.\SC|| \EN{M7.96a[97Ma]/} rathAshvaM hastinaM ChatraM dhanaM dhAnyaM pashUn.h striyaH | \EN{M7.96c[97Mc]/} sarvadravyANi kupyaM cha yo yaj.h jayati tasya tat.h || \BC\.\SC|| \EN{M7.97a[98Ma]/} rAj~nashcha dadyuruddhAramityeShA vaidikI shrutiH | \EN{M7.97c[98Mc]/} rAj~nA cha sarvayodhebhyo dAtavyamapR^ithagjitam.h || \BC\.\SC|| \EN{M7.98a[99Ma]/} eSho.anupaskR^itaH prokto yodhadharmaH sanAtanaH | \EN{M7.98c[99Mc]/} asmAd.h dharmAnna chyaveta kShatriyo ghnan.h raNe ripUn.h || \BC\.\SC|| \EN{M7.99a[100Ma]/} alabdhaM chaiva lipseta labdhaM rakShet.h prayatnataH | \EN{M7.99c[100Mc]/} rakShitaM vardhayechchaiva vR^iddhaM pAtreShu nikShipet.h || \BC\.\SC|| \EN{M7.100a[101Ma]/} etachchaturvidhaM vidyAt.h puruShArthaprayojanam.h | \EN{M7.100c[101Mc]/} asya nityamanuShThAnaM samyak.h kuryAdatandritaH || \BC\.\SC|| \EN{M7.101a[102Ma]/} alabdhamichChed.h daNDena labdhaM rakShedavekShayA | \EN{M7.101c[102Mc]/} rakShitaM vardhayed.h vR^iddhyA vR^iddhaM pAtreShu nikShipet.h || \BC\.\SC|| \EN{M7.102a[103Ma]/} nityamudyatadaNDaH syAnnityaM vivR^itapauruShaH | \EN{M7.102c[103Mc]/} nityaM sa.nvR^itasa.nvAryo nityaM ChidrAnusAryareH || \BC\.\SC|| \EN{M7.103a[104Ma]/} nityamudyatadaNDasya kR^itsnamudvijate jagat.h | \EN{M7.103c[104Mc]/} tasmAt.h sarvANi bhUtAni daNDenaiva prasAdhayet.h || \BC\.\SC|| \EN{M7.104a[105Ma]/} amAyayaiva varteta na kathaM chana mAyayA | \EN{M7.104c[105Mc]/} budhyetAriprayuktAM cha mAyAM nityaM susa.nvR^itaH || \BC\.\SC|| \EN{M7.105a[106Ma]/} nAsya ChidraM paro vidyAd.h vidyAtChidraM parasya cha | \EN{M7.105c[106Mc]/} gUhet.h kUrma ivA~NgAni rakShed.h vivaramAtmanaH || \BC\.\SC|| \EN{M7.106a[107Ma]/} bakavatchintayedarthAn.h si.nhavatcha parAkrame | \EN{M7.106c[107Mc]/} vR^ikavatchAvalumpeta shashavatcha viniShpatet.h || \BC\.\SC|| \EN{M7.107a[108Ma]/} evaM vijayamAnasya ye.asya syuH paripanthinaH | \EN{M7.107c[108Mc]/} tAnAnayed.h vashaM sarvAn.h sAmAdibhirupakramaiH || \BC\.\SC|| \EN{M7.108a[109Ma]/} yadi te tu na tiShTheyurupAyaiH prathamaistribhiH | \EN{M7.108c[109Mc]/} daNDenaiva prasahyaitA.nshanakairvashamAnayet.h || \BC\.\SC|| \EN{M7.109a[110Ma]/} sAmAdInAmupAyAnAM chaturNAmapi paNDitAH | \EN{M7.109c[110Mc]/} sAmadaNDau prasha.nsanti nityaM rAShTrAbhivR^iddhaye || \BC\.\SC|| \EN{M7.110[111Ma]/} yathoddharati nirdAtA kakShaM dhAnyaM cha rakShati | \EN{M7.110c[111Mc]/} tathA rakShennR^ipo rAShTraM hanyAchcha paripanthinaH || \BC\.\SC|| \EN{M7.111a[112Ma]/} mohAd.h rAjA svarAShTraM yaH karShayatyanavekShayA | \EN{M7.111c[112Mc]/} so.achirAd.h bhrashyate rAjyAtjIvitAtcha sabAndhavaH || \BC\.\SC|| \EN{M7.112a[113Ma]/} sharIrakarShaNAt.h prANAH kShIyante prANinAM yathA | \EN{M7.112c[113Mc]/} tathA rAj~nAmapi prANAH kShIyante rAShTrakarShaNAt.h || \BC\.\SC|| \EN{M7.113a[114Ma]/} rAShTrasya sa~Ngrahe nityaM vidhAnamidamAcharet.h | \EN{M7.113c[114Mc]/} susa~NgR^ihItarAShTre hi pArthivaH sukhamedhate || \BC\.\SC|| \EN{M7.114a[115Ma]/} dvayostrayANAM pa~nchAnAM madhye gulmamadhiShThitam.h | \EN{M7.114c[115Mc]/} tathA grAmashatAnAM cha kuryAd.h rAShTrasya sa~Ngraham.h || \BC\.\SC|| \EN{M7.115a[116Ma]/} grAmasyAdhipatiM kuryAd.h dashagrAmapatiM tathA | \EN{M7.115c[116Mc]/} vi.nshatIshaM shateshaM cha sahasrapatimeva cha || \BC\.\SC|| \EN{M7.116a[117Ma]/} grAmadoShAn.h samutpannAn.h grAmikaH shanakaiH svayam.h | \EN{M7.116c[117Mc]/} sha.nsed.h grAmadasheshAya dashesho vi.nshatIshine || \BC\.\SC|| \EN{M7.117a[118Ma]/} vi.nshatIshastu tat.h sarvaM shateshAya nivedayet.h | \EN{M7.117c[118Mc]/} sha.nsed.h grAmashateshastu sahasrapataye svayam.h || \BC\.\SC|| \EN{M7.118a[119Ma]/} yAni rAjapradeyAni pratyahaM grAmavAsibhiH | \EN{M7.118c[119Mc]/} annapAnendhanAdIni grAmikastAnyavApnuyAt.h || \BC\.\SC|| \EN{M7.119a[120Ma]/} dashI kulaM tu bhu~njIta vi.nshI pa~ncha kulAni cha | \EN{M7.119c[120Mc]/} grAmaM grAmashatAdhyakShaH sahasrAdhipatiH puram.h || \BC\.\SC|| \EN{M7.120a[121Ma]/} teShAM grAmyANi kAryAni pR^ithakkAryANi chaiva hi | \EN{M7.120c[121Mc]/} rAj~no.anyaH sachivaH snigdhastAni pashyedatandritaH || \BC\.\SC|| \EN{M7.121a[122Ma]/} nagare nagare chaikaM kuryAt.h sarvArthachintakam.h | \EN{M7.121c[122Mc]/} uchchaiHsthAnaM ghorarUpaM nakShatrANAmiva graham.h || \BC\.\SC|| \EN{M7.122a[123Ma]/} sa tAnanuparikrAmet.h sarvAneva sadA svayam.h | \EN{M7.122c[123Mc]/} teShAM vR^ittaM pariNayet.h samyag.h rAShTreShu tatcharaiH || \BC\.\SC|| \EN{M7.123a[124Ma]/} rAj~no hi rakShAdhikR^itAH parasvAdAyinaH shaThAH | \EN{M7.123c[124Mc]/} bhR^ityA bhavanti prAyeNa tebhyo rakShedimAH prajAH || \BC\.\SC|| \EN{M7.124a[125Ma]/} ye kAryikebhyo.arthameva gR^ihNIyuH pApachetasaH | \EN{M7.124c[125Mc]/} teShAM sarvasvamAdAya rAjA kuryAt.h pravAsanam.h || \BC\.\SC|| \EN{M7.125a[126Ma]/} rAjA karmasu yuktAnAM strINAM preShyajanasya cha | %[M.rAjakarmasu] \EN{M7.125c[126Mc]/} pratyahaM kalpayed.h vR^ittiM sthAnaM karmAnurUpataH || \BC\.\SC|| %[M.sthAnakarmAnurUpataH] \EN{M7.126a[127Ma]/} paNo deyo.avakR^iShTasya ShaDutkR^iShTasya vetanam.h | \EN{M7.126c[127Mc]/} ShANmAsikastathA.achChAdo dhAnyadroNastu mAsikaH || \BC\.\SC|| \EN{M7.127a[128Ma]/} krayavikrayamadhvAnaM bhaktaM cha saparivyayam.h | \EN{M7.127c[128Mc]/} yogakShemaM cha saMprekShya vaNijo dApayet.h karAn.h || \BC\.\SC|| \EN{M7.128a[129Ma]/} yathA phalena yujyeta rAjA kartA cha karmaNAm.h | \EN{M7.128c[129Mc]/} tathA.avekShya nR^ipo rAShTre kalpayet.h satataM karAn.h || \BC\.\SC|| \EN{M7.129a[130Ma]/} yathA.alpAlpamadantyAdyaM vAryokovatsaShaTpadAH | \EN{M7.129c[130Mc]/} tathA.alpAlpo grahItavyo rAShTrAd.h rAj~nAbdikaH karaH || \BC\.\SC|| \EN{M7.130a[131Ma]/} pa~nchAshadbhAga Adeyo rAj~nA pashuhiraNyayoH | \EN{M7.130c[131Mc]/} dhAnyAnAmaShTamo bhAgaH ShaShTho dvAdasha eva vA || \BC\.\SC|| \EN{M7.131a[132Ma]/} AdadItAtha ShaDbhAgaM drumAn.h samadhusarpiShAm.h | \EN{M7.131c[132Mc]/} gandhauShadhirasAnAM cha puShpamUlaphalasya cha || \BC\.\SC|| \EN{M7.132a[133Ma]/} patrashAkatR^iNAnAM cha charmaNAM vaidalasya cha | \EN{M7.132c[133Mc]/} mR^inmayAnAM cha bhANDAnAM sarvasyAshmamayasya cha || \BC\.\SC|| \EN{M7.133a[134Ma]/} mriyamANo.apyAdadIta na rAjA shrotriyAt.h karam.h | \EN{M7.133c[134Mc]/} na cha kShudhA.asya sa.nsIdetshrotriyo viShaye vasan.h || \BC\.\SC|| \EN{M7.134a[135Ma]/} yasya rAj~nastu viShaye shrotriyaH sIdati kShudhA | \EN{M7.134c[135Mc]/} tasyApi tat.h kShudhA rAShTramachireNaiva sIdati || \BC\.\SC|| \EN{M7.135a[136Ma]/} shrutavR^itte viditvA.asya vR^ittiM dharmyAM prakalpayet.h | \EN{M7.135c[136Mc]/} sa.nrakShet.h sarvatashchainaM pitA putramivaurasam.h || \BC\.\SC|| \EN{M7.136a[137Ma]/} sa.nrakShyamANo rAj~nA yaM kurute dharmamanvaham.h | %[M.rAj~nA.ayaM] \EN{M7.136c[137Mc]/} tenAyurvardhate rAj~no draviNaM rAShTrameva cha || \BC\.\SC|| \EN{M7.137a[138Ma]/} yat.h kiM chidapi varShasya dApayet.h karasaMj~nitam.h | \EN{M7.137c[138Mc]/} vyavahAreNa jIvantaM rAjA rAShTre pR^ithagjanam.h || \BC\.\SC|| \EN{M7.138a[139Ma]/} kArukAn.h shilpinashchaiva shUdrA.nshchAtmopajIvinaH | \EN{M7.138c[139Mc]/} ekaikaM kArayet.h karma mAsi mAsi mahIpatiH || \BC\.\SC|| \EN{M7.139a[140Ma]/} nochChindyAdAtmano mUlaM pareShAM chAtitR^iShNayA | \EN{M7.139c[140Mc]/} uchChindan.h hyAtmano mUlamAtmAnaM tA.nshcha pIDayet.h || \BC\.\SC|| \EN{M7.140a[141Ma]/} tIkShNashchaiva mR^idushcha syAt.h kAryaM vIkShya mahIpatiH | \EN{M7.140c[141Mc]/} tIkShNashchaiva mR^idushchaiva rAja bhavati sammataH || \BC\.\SC|| \EN{M7.141a[142Ma]/} amAtyamukhyaM dharmaj~naM prAj~naM dAntaM kulodgatam.h | \EN{M7.141c[142Mc]/} sthApayedAsane tasmin.h khinnaH kAryaikShaNe nR^iNAm.h || \BC\.\SC|| \EN{M7.142a[143Ma]/} evaM sarvaM vidhAyaidamitikartavyamAtmanaH | \EN{M7.142c[143Mc]/} yuktashchaivApramattashcha parirakShedimAH prajAH || \BC\.\SC|| \EN{M7.143a[144Ma]/} vikroshantyo yasya rAShTrAd.h hriyante dasyubhiH prajAH | \EN{M7.143c[144Mc]/} saMpashyataH sabhR^ityasya mR^itaH sa na tu jIvati || \BC\.\SC|| \EN{M7.144a[145Ma]/} kShatriyasya paro dharmaH prajAnAmeva pAlanam.h | \EN{M7.144c[145Mc]/} nirdiShTaphalabhoktA hi rAjA dharmeNa yujyate || \BC\.\SC|| \EN{M7.145a[146Ma]/} utthAya pashchime yAme kR^itashauchaH samAhitaH | \EN{M7.145c[146Mc]/} hutAgnirbrAhmaNA.nshchArchya pravishet.h sa shubhAM sabhAm.h || \BC\.\SC|| \EN{M7.146a[147Ma]/} tatra sthitaH prajAH sarvAH pratinandya visarjayet.h | \EN{M7.146c[147Mc]/} visR^ijya cha prajAH sarvA mantrayet.h saha mantribhiH || \BC\.\SC|| \EN{M7.147a[148Ma]/} giripR^iShThaM samAruhya prAsAdaM vA rahogataH | \EN{M7.147c[148Mc]/} araNye niHshalAke vA mantrayedavibhAvitaH || \BC\.\SC|| \EN{M7.148a[149Ma]/} yasya mantraM na jAnanti samAgamya pR^ithagjanAH | \EN{M7.148c[149Mc]/} sa kR^itsnAM pR^ithivIM bhu~Nkte koshahIno.api pArthivaH || \BC\.\SC|| \EN{M7.149a[150Ma]/} jaDamUkAndhabadhirA.nstairyagyonAn.h vayo.atigAn.h | \EN{M7.149c[150Mc]/} strImlechChavyAdhitavya~NgAn.h mantrakAle.apasArayet.h || \BC\.\SC|| \EN{M7.150a[151Ma]/} bhindantyavamatA mantraM tairyagyonAstathaiva cha | \EN{M7.150c[151Mc]/} striyashchaiva visheSheNa tasmAt.h tatrAdR^ito bhavet.h || \BC\.\SC|| \EN{M7.151a[152Ma]/} madhya.ndine.ardharAtre vA vishrAnto vigataklamaH | \EN{M7.151c[152Mc]/} chintayed.h dharmakAmArthAn.h sArdhaM taireka eva vA || \BC\.\SC|| %[M.sArthaM ] \EN{M7.152a[153Ma]/} parasparaviruddhAnAM teShAM cha samupArjanam.h | \EN{M7.152c[153Mc]/} kanyAnAM saMpradAnaM cha kumArANAM cha rakShaNam.h || \BC\.\SC|| \EN{M7.153a[154Ma]/} dUtasaMpreShaNaM chaiva kAryasheShaM tathaiva cha | \EN{M7.153c[154Mc]/} antaHpuraprachAraM cha praNidhInAM cha cheShTitam.h || \BC\.\SC|| \EN{M7.154a[155Ma]/} kR^itsnaM chAShTavidhaM karma pa~nchavargaM cha tattvataH | \EN{M7.154c[155Mc]/} anurAgAparAgau cha prachAraM maNDalasya cha || \BC\.\SC|| \EN{M7.155a[156Ma]/} madhyamasya prachAraM cha vijigIShoshcha cheShTitam.h | \EN{M7.155c[156Mc]/} udAsInaprachAraM cha shatroshchaiva prayatnataH || \BC\.\SC|| \EN{M7.156a[157Ma]/} etAH prakR^itayo mUlaM maNDalasya samAsataH | \EN{M7.156c[157Mc]/} aShTau chAnyAH samAkhyAtA dvAdashaiva tu tAH smR^itAH || \BC\.\SC|| \EN{M7.157a[158Ma]/} amAtyarAShTradurgArthadaNDAkhyAH pa~ncha chAparAH | \EN{M7.157c[158Mc]/} pratyekaM kathitA hyetAH sa~NkShepeNa dvisaptatiH || \BC\.\SC|| \EN{M7.158a[159Ma]/} anantaramariM vidyAdarisevinameva cha | \EN{M7.158c[159Mc]/} areranantaraM mitramudAsInaM tayoH param.h || \BC\.\SC|| \EN{M7.159a[160Ma]/} tAn.h sarvAnabhisa.ndadhyAt.h sAmAdibhirupakramaiH | \EN{M7.159c[160Mc]/} vyastaishchaiva samastaishcha pauruSheNa nayena cha || \BC\.\SC|| \EN{M7.160a[161Ma]/} sa.ndhiM cha vigrahaM chaiva yAnamAsanameva cha | \EN{M7.160c[161Mc]/} dvaidhIbhAvaM sa.nshrayaM cha ShaDguNA.nshchintayet.h sadA || \BC\.\SC|| \EN{M7.161a[162Ma]/} AsanaM chaiva yAnaM cha sa.ndhiM vigrahameva cha | \EN{M7.161c[162Mc]/} kAryaM vIkShya prayu~njIta dvaidhaM sa.nshrayameva cha || \BC\.\SC|| \EN{M7.162a[163Ma]/} sa.ndhiM tu dvividhaM vidyAd.h rAjA vigrahameva cha | \EN{M7.162c[163Mc]/} ubhe yAnAsane chaiva dvividhaH sa.nshrayaH smR^itaH || \BC\.\SC|| \EN{M7.163a[164Ma]/} samAnayAnakarmA cha viparItastathaiva cha | \EN{M7.163c[164Mc]/} tadA tvAyatisa.nyuktaH sa.ndhirj~neyo dvilakShaNaH || \BC\.\SC|| \EN{M7.164a[165Ma]/} svaya~NkR^itashcha kAryArthamakAle kAla eva vA | \EN{M7.164c[165Mc]/} mitrasya chaivApakR^ite dvividho vigrahaH smR^itaH || \BC\.\SC|| \EN{M7.165a[166Ma]/} ekAkinashchAtyayike kArye prApte yadR^ichChayA | \EN{M7.165c[166Mc]/} sa.nhatasya cha mitreNa dvividhaM yAnamuchyate || \BC\.\SC|| \EN{M7.166a[167Ma]/} kShINasya chaiva kramasho daivAt.h pUrvakR^itena vA | \EN{M7.166c[167Mc]/} mitrasya chAnurodhena dvividhaM smR^itamAsanam.h || \BC\.\SC|| \EN{M7.167a[168Ma]/} balasya svAminashchaiva sthitiH kAryArthasiddhaye | \EN{M7.167c[168Mc]/} dvividhaM kIrtyate dvaidhaM ShADguNyaguNavedibhiH || \BC\.\SC|| \EN{M7.168a[169Ma]/} arthasaMpAdanArthaM cha pIDyamAnasya shatrubhiH | \EN{M7.168c[169Mc]/} sAdhuShu vyapadeshashcha dvividhaH sa.nshrayaH smR^itaH || \BC\.\SC|| \EN{M7.169a[170Ma]/} yadA.avagachChedAyatyAmAdhikyaM dhruvamAtmanaH | \EN{M7.169c[170Mc]/} tadAtve chAlpikAM pIDAM tadA sa.ndhiM samAshrayet.h || \BC\.\SC|| \EN{M7.170a[171Ma]/} yadA prahR^iShTA manyeta sarvAstu prakR^itIrbhR^isham.h | \EN{M7.170c[171Mc]/} atyuchChritaM tathAtmAnaM tadA kurvIta vigraham.h || \BC\.\SC|| \EN{M7.171a[172Ma]/} yadA manyeta bhAvena hR^iShTaM puShTaM balaM svakam.h | \EN{M7.171c[172Mc]/} parasya viparItaM cha tadA yAyAd.h ripuM prati || \BC\.\SC|| \EN{M7.172a[173Ma]/} yadA tu syAt.h parikShINo vAhanena balena cha | \EN{M7.172c[173Mc]/} tadAsIta prayatnena shanakaiH sAntvayannarIn.h || \BC\.\SC|| \EN{M7.173a[174Ma]/} manyetAriM yadA rAjA sarvathA balavattaram.h | \EN{M7.173c[174Mc]/} tadA dvidhA balaM kR^itvA sAdhayet.h kAryamAtmanaH || \BC\.\SC|| \EN{M7.174a[175Ma]/} yadA parabalAnAM tu gamanIyatamo bhavet.h | \EN{M7.174c[175Mc]/} tadA tu sa.nshrayet.h kShipraM dhArmikaM balinaM nR^ipam.h || \BC\.\SC|| \EN{M7.175a[176Ma]/} nigrahaM prakR^itInAM cha kuryAd.h yo.aribalasya cha | \EN{M7.175c[176Mc]/} upaseveta taM nityaM sarvayatnairguruM yathA || \BC\.\SC|| \EN{M7.176a[177Ma]/} yadi tatrApi saMpashyed.h doShaM sa.nshrayakAritam.h | \EN{M7.176c[177Mc]/} suyuddhameva tatrApi nirvisha~NkaH samAcharet.h || \BC\.\SC|| \EN{M7.177a[178Ma]/} sarvopAyaistathA kuryAnnItij~naH pR^ithivIpatiH | \EN{M7.177c[178Mc]/} yathA.asyAbhyadhikA na syurmitrodAsInashatravaH || \BC\.\SC|| \EN{M7.178a[179Ma]/} AyatiM sarvakAryANAM tadAtvaM cha vichArayet.h | \EN{M7.178c[179Mc]/} atItAnAM cha sarveShAM guNadoShau cha tattvataH || \BC\.\SC|| \EN{M7.179a[180Ma]/} AyatyAM guNadoShaj~nastadAtve kShipranishchayaH | \EN{M7.179c[180Mc]/} atIte kAryasheShaj~naH shatrubhirnAbhibhUyate || \BC\.\SC|| \EN{M7.180a[181Ma]/} yathainaM nAbhisa.ndadhyurmitrodAsInashatravaH | \EN{M7.180c[181Mc]/} tathA sarvaM sa.nvidadhyAdeSha sAmAsiko nayaH || \BC\.\SC|| \EN{M7.181a[182Ma]/} tadA tu yAnamAtiShThedarirAShTraM prati prabhuH | \EN{M7.181c[182Mc]/} tadAnena vidhAnena yAyAdaripuraM shanaiH || \BC\.\SC|| \EN{M7.182a[183Ma]/} mArgashIrShe shubhe mAsi yAyAd.h yAtrAM mahIpatiH | \EN{M7.182c[183Mc]/} phAlgunaM vAtha chaitraM vA mAsau prati yathAbalam.h || \BC\.\SC|| \EN{M7.183a[184Ma]/} anyeShvapi tu kAleShu yadA pashyed.h dhruvaM jayam.h | \EN{M7.183c[184Mc]/} tadA yAyAd.h vigR^ihyaiva vyasane chotthite ripoH || \BC\.\SC|| \EN{M7.184a[185Ma]/} kR^itvA vidhAnaM mUle tu yAtrikaM cha yathAvidhi | \EN{M7.184c[185Mc]/} upagR^ihyAspadaM chaiva chArAn.h samyag.h vidhAya cha || \BC\.\SC|| \EN{M7.185a[186Ma]/} sa.nshodhya trividhaM mArgaM ShaDvidhaM cha balaM svakam.h | \EN{M7.185c[186Mc]/} sAMparAyikakalpena yAyAdaripuraM prati || \BC\.\SC|| \EN{M7.186a[187Ma]/} shatrusevini mitre cha gUDhe yuktataro bhavet.h | \EN{M7.186c[187Mc]/} gatapratyAgate chaiva sa hi kaShTataro ripuH || \BC\.\SC|| \EN{M7.187a[188Ma]/} daNDavyUhena tan.h mArgaM yAyAt.h tu shakaTena vA | \EN{M7.187c[188Mc]/} varAhamakarAbhyAM vA sUchyA vA garuDena vA || \BC\.\SC|| \EN{M7.188a[189Ma]/} yatashcha bhayamAsha~Nket.h tato vistArayed.h balam.h | \EN{M7.188c[189Mc]/} padmena chaiva vyUhena nivisheta sadA svayam.h || \BC\.\SC|| \EN{M7.189a[190Ma]/} senApatibalAdhyakShau sarvadikShu niveshayet.h | \EN{M7.189c[190Mc]/} yatashcha bhayamAsha~Nket.h prAchIM tAM kalpayed.h disham.h || \BC\.\SC|| \EN{M7.190a[191Ma]/} gulmA.nshcha sthApayedAptAn.h kR^itasaMj~nAn.h samantataH | \EN{M7.190c[191Mc]/} sthAne yuddhe cha kushalAnabhIrUnavikAriNaH || \BC\.\SC|| \EN{M7.191a[192Ma]/} sa.nhatAn.h yodhayedalpAn.h kAmaM vistArayed.h bahUn.h | \EN{M7.191c[192Mc]/} sUchyA vajreNa chaivaitAn.h vyUhena vyUhya yodhayet.h || \BC\.\SC|| \EN{M7.192a[193Ma]/} syandanAshvaiH same yudhyedanUpenodvipaistathA | \EN{M7.192c[193Mc]/} vR^ikShagulmAvR^ite chApairasicharmAyudhaiH sthale || \BC\.\SC|| \EN{M7.193a[194Ma]/} kurukShetrA.nshcha matsyA.nshcha pa~nchAlA.nshUrasenajAn.h | %[M:kaurakShetrA.nshcha ] \EN{M7.193c[194Mc]/} dIrghA.nllaghU.nshchaiva narAnagrAnIkeShu yojayet.h || \BC\.\SC|| \EN{M7.194a[195Ma]/} praharShayed.h balaM vyUhya tA.nshcha samyak.h parIkShayet.h | %[M.bhR^ishaM parIkShayet)] \EN{M7.194c[195Mc]/} cheShTAshchaiva vijAnIyAdarIn.h yodhayatAmapi || \BC\.\SC|| \EN{M7.195a[196Ma]/} uparudhyArimAsIta rAShTraM chAsyopapIDayet.h | \EN{M7.195c[196Mc]/} dUShayechchAsya satataM yavasAnnodakaindhanam.h || \BC\.\SC|| \EN{M7.196a[197Ma]/} bhindyAchchaiva taDAgAni prAkAraparikhAstathA | \EN{M7.196c[197Mc]/} samavaskandayechchainaM rAtrau vitrAsayet.h tathA || \BC\.\SC|| \EN{M7.197a[198Ma]/} upajapyAnupajaped.h budhyetaiva cha tatkR^itam.h | \EN{M7.197c[198Mc]/} yukte cha daive yudhyeta jayaprepsurapetabhIH || \BC\.\SC|| \EN{M7.198a[199Ma]/} sAmnA dAnena bhedena samastairatha vA pR^ithak.h | \EN{M7.198c[199Mc]/} vijetuM prayatetArInna yuddhena kadA chana || \BC\.\SC|| %[MariM] \EN{M7.199a[200Ma]/} anityo vijayo yasmAd.h dR^ishyate yudhyamAnayoH | \EN{M7.199c[200Mc]/} parAjayashcha sa~NgrAme tasmAd.h yuddhaM vivarjayet.h || \BC\.\SC|| \EN{M7.200a[201Ma]/} trayANAmapyupAyAnAM pUrvoktAnAmasaMbhave | \EN{M7.200c[201Mc]/} tathA yudhyeta saMpanno vijayeta ripUn.h yathA || \BC\.\SC|| \EN{M7.201a[202Ma]/} jitvA saMpUjayed.h devAn.h brAhmaNA.nshchaiva dhArmikAn.h | \EN{M7.201c[202Mc]/} pradadyAt.h parihArArthaM khyApayedabhayAni cha || \BC\.\SC|| \EN{M7.202a[203Ma]/} sarveShAM tu viditvaiShAM samAsena chikIrShitam.h | \EN{M7.202c[203Mc]/} sthApayet.h tatra tadva.nshyaM kuryAchcha samayakriyAm.h || \BC\.\SC|| \EN{M7.203a[204Ma]/} pramANAni cha kurvIta teShAM dharmAn.h yathoditAn.h | \EN{M7.203c[204Mc]/} ratnaishcha pUjayedenaM pradhAnapuruShaiH saha || \BC\.\SC|| \EN{M7.204a[205Ma]/} AdAnamapriyakaraM dAnaM cha priyakArakam.h | \EN{M7.204c[205Mc]/} abhIpsitAnAmarthAnAM kAle yuktam.h ??|| \BC\.\SC|| %[M.kAlayuktaM prashasyate)] \EN{M7.205a[206Ma]/} sarvaM karmaidamAyattaM vidhAne daivamAnuShe | \EN{M7.205c[206Mc]/} tayordaivamachintyaM tu mAnuShe vidyate kriyA || \BC\.\SC|| %The following.h thrI shlokasare foundonlyin.h M. (~nha'sedition.h doeH not.h chount.h theminitH numberingof the text, althougH MedhAtithi givestheirchommentary.) %[M7.207Ma/} daivena vidhinA yuktaM mAnuShyaM yat.h pravartate |][notin.h k] [~nhAyuktaM] %[M7.207Mc/} parikleshena mahatA tadarthasya samAdhakam.h || \BC\.\SC||][notin.h k] %[M7.208Ma/} sa.nyuktasyApi daivena puruShakAreNa varjitam.h |][notin.h k] %[M7.208Mc/} vinA puruShakAreNa phalaM kShetraM prayachChati || \BC\.\SC|| ][notin.h k] %[M7.209Ma/} chandrArkAdyA grahA vAyuragnirApastathaiva cha |][notin.h k] %[M7.209Mc/} iha daivena sAdhyante pauruSheNa prayatnataH || \BC\.\SC|| ][notin.h k] \EN{M7.206a[210Ma]/} saha vA.api vrajed.h yuktaH sa.ndhiM kR^itvA prayatnataH | \EN{M7.206c[210Mc]/} mitraM hiraNyaM bhUmiM vA saMpashya.nstrividhaM phalam.h || \BC\.\SC|| \EN{M7.207a[211Ma]/} pArShNigrAhaM cha saMprekShya tathAkrandaM cha maNDale | \EN{M7.207c[211Mc]/} mitrAdathApyamitrAd.h vA yAtrAphalamavApnuyAt.h || \BC\.\SC|| \EN{M7.208a[212Ma]/} hiraNyabhUmisaMprAptyA pArthivo na tathaidhate | \EN{M7.208c[212Mc]/} yathA mitraM dhruvaM labdhvA kR^ishamapyAyatikShamam.h || \BC\.\SC|| \EN{M7.209a[213Ma]/} dharmaj~naM cha kR^itaj~naM cha tuShTaprakR^itimeva cha | \EN{M7.209c[213Mc]/} anuraktaM sthirArambhaM laghumitraM prashasyate || \BC\.\SC|| \EN{M7.210a[214Ma]/} prAj~naM kulInaM shUraM cha dakShaM dAtArameva cha | \EN{M7.210c[214Mc]/} kR^itaj~naM dhR^itimantaM cha kaShTamAhurariM budhAH || \BC\.\SC|| \EN{M7.211a[215Ma]/} AryatA puruShaj~nAnaM shauryaM karuNaveditA | \EN{M7.211c[215Mc]/} sthaulalakShyaM cha satatamudAsInaguNaudayaH || \BC\.\SC|| \EN{M7.212a[216Ma]/} kShemyAM sasyapradAM nityaM pashuvR^iddhikarImapi | \EN{M7.212c[216Mc]/} parityajennR^ipo bhUmimAtmArthamavichArayan.h || \BC\.\SC|| \EN{M7.213a[217Ma]/} ApadarthaM dhanaM rakShed.h dArAn.h rakShed.h dhanairapi | %[M.Apadarthe ] \EN{M7.213c[217Mc]/} AtmAnaM satataM rakShed.h dArairapi dhanairapi || \BC\.\SC|| \EN{M7.214a[218Ma]/} saha sarvAH samutpannAH prasamIkShyApado bhR^isham.h | \EN{M7.214c[218Mc]/} sa.nyuktA.nshcha viyuktA.nshcha sarvopAyAn.h sR^ijed.h budhaH || \BC\.\SC|| \EN{M7.215a[219Ma]/} upetAramupeyaM cha sarvopAyA.nshcha kR^itsnashaH | \EN{M7.215c[219Mc]/} etat.h trayaM samAshritya prayatetArthasiddhaye || \BC\.\SC|| \EN{M7.216a[220Ma]/} evaM sarvamidaM rAjA saha sammantrya mantribhiH | \EN{M7.216c[220Mc]/} vyAyamyAplutya madhyAhne bhoktumantaHpuraM vishet.h || \BC\.\SC|| \EN{M7.217a[221Ma]/} tatrAtmabhUtaiH kAlaj~nairahAryaiH parichArakaiH | \EN{M7.217c[221Mc]/} suparIkShitamannAdyamadyAn.h mantrairviShApahaiH || \BC\.\SC|| \EN{M7.218a[222Ma]/} viShaghnairagadaishchAsya sarvadravyANi yojayet.h | %[M.viShaghnairudakaishchAsya sarvadravyANi shodhayet.h ] \EN{M7.218c[222Mc]/} viShaghnAni cha ratnAni niyato dhArayet.h sadA || \BC\.\SC|| \EN{M7.219a[223Ma]/} parIkShitAH striyashchainaM vyajanodakadhUpanaiH | \EN{M7.219c[223Mc]/} veShAbharaNasa.nshuddhAH spR^isheyuH susamAhitAH || \BC\.\SC|| \EN{M7.220a[224Ma]/} evaM prayatnaM kurvIta yAnashayyA.a.asanAshane | \EN{M7.220c[224Mc]/} snAne prasAdhane chaiva sarvAla~NkArakeShu cha || \BC\.\SC|| \EN{M7.221a[225Ma]/} bhuktavAn.h viharechchaiva strIbhirantaHpure saha | \EN{M7.221c[225Mc]/} vihR^itya tu yathAkAlaM punaH kAryANi chintayet.h || \BC\.\SC|| \EN{M7.222a[226Ma]/} ala~NkR^itashcha saMpashyedAyudhIyaM punarjanam.h | \EN{M7.222c[226Mc]/} vAhanAni cha sarvANi shastrANyAbharaNAni cha || \BC\.\SC|| \EN{M7.223a[227Ma]/} sa.ndhyAM chopAsya shR^iNuyAdantarveshmani shastrabhR^it.h | \EN{M7.223c[227Mc]/} rahasyAkhyAyinAM chaiva praNidhInAM cha cheShTitam.h || \BC\.\SC|| \EN{M7.224a[228Ma]/} gatvA kakShAntaraM tvanyat.h samanuj~nApya taM janam.h | \EN{M7.224c[228Mc]/} pravished.h bhojanArthaM cha strIvR^ito.antaHpuraM punaH || \BC\.\SC|| \EN{M7.225a[229Ma]/} tatra bhuktvA punaH kiM chit.h tUryaghoShaiH praharShitaH | \EN{M7.255c[229Mc]/} sa.nvishet.h taM yathAkAlamuttiShThechcha gataklamaH || \BC\.\SC|| \EN{M7.226a[230Ma]/} etadvidhAnamAtiShThedarogaH pR^ithivIpatiH | \EN{M7.226c[230Mc]/} asvasthaH sarvametat.h tu bhR^ityeShu viniyojayet.h || \BC\.\SC|| \medskip \separate \centerline{adhyAya 8} \medskip \EN{M8.01a/} vyavahArAn.h didR^ikShustu brAhmaNaiH saha pArthivaH | \EN{M8.01c/} mantraj~nairmantribhishchaiva vinItaH pravishet.h sabhAm.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.02a/} tatrAsInaH sthito vA.api pANimudyamya dakShiNam.h | \EN{M8.02c/} vinItaveShAbharaNaH pashyet.h kAryANi kAryiNAm.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.03a/} pratyahaM deshadR^iShTaishcha shAstradR^iShTaishcha hetubhiH | \EN{M8.03c/} aShTAdashasu mArgeShu nibaddhAni pR^ithak.h pR^ithak.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.04a/} teShAmAdyaM R^iNAdAnaM nikShepo.asvAmivikrayaH | \EN{M8.04c/} saMbhUya cha samutthAnaM dattasyAnapakarma cha || \BC\.\SC|| \EN{M8.05a/} vetanasyaiva chAdAnaM sa.nvidashcha vyatikramaH | \EN{M8.05c/} krayavikrayAnushayo vivAdaH svAmipAlayoH || \BC\.\SC|| \EN{M8.06a/} sImAvivAdadharmashcha pAruShye daNDavAchike | \EN{M8.06c/} steyaM cha sAhasaM chaiva strIsa~NgrahaNameva cha || \BC\.\SC|| \EN{M8.07a/} strIpu.ndharmo vibhAgashcha dyUtamAhvaya eva cha | \EN{M8.07c/} padAnyaShTAdashaitAni vyavahArasthitAviha || \BC\.\SC|| \EN{M8.08a/} eShu sthAneShu bhUyiShThaM vivAdaM charatAM nR^iNAm.h | \EN{M8.08c/} dharmaM shAshvatamAshritya kuryAt.h kAryavinirNayam.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.09a/} yadA svayaM na kuryAt.h tu nR^ipatiH kAryadarshanam.h | \EN{M8.09c/} tadA niyu~njyAd.h vidvA.nsaM brAhmaNaM kAryadarshane || \BC\.\SC|| \EN{M8.10a/} so.asya kAryANi saMpashyet.h sabhyaireva tribhirvR^itaH | \EN{M8.10c/} sabhAmeva pravishyAgryAmAsInaH sthita eva vA || \BC\.\SC|| \EN{M8.11a/} yasmin.h deshe niShIdanti viprA vedavidastrayaH | \EN{M8.11c/} rAj~nashchAdhikR^ito vidvAn.h brahmaNastAM sabhAM viduH || \BC\.\SC|| \EN{M8.12a/} dharmo viddhastvadharmeNa sabhAM yatropatiShThate | \EN{M8.12c/} shalyaM chAsya na kR^intanti viddhAstatra sabhAsadaH || \BC\.\SC|| \EN{M8.13a/} sabhAM vA na praveShTavyaM vaktavyaM vA sama~njasam.h | %[M.sabhA vA na praveShTavyA ] \EN{M8.13c/} abruvan.h vibruvan.h vA.api naro bhavati kilbiShI || \BC\.\SC|| \EN{M8.14a/} yatra dharmo hyadharmeNa satyaM yatrAnR^itena cha | \EN{M8.14c/} hanyate prekShamANAnAM hatAstatra sabhAsadaH || \BC\.\SC|| \EN{M8.15a/} dharma eva hato hanti dharmo rakShati rakShitaH | \EN{M8.15c/} tasmAd.h dharmo na hantavyo mA no dharmo hato.avadhIt.h || \BC\.\SC|| %[M.vadhIt] \EN{M8.16a/} vR^iSho hi bhagavAn.h dharmastasya yaH kurute hyalam.h | %[M.tvalam] \EN{M8.16c/} vR^iShalaM taM vidurdevAstasmAd.h dharmaM na lopayet.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.17a/} eka eva suhR^id.h dharmo nidhAne.apyanuyAti yaH | \EN{M8.17c/} sharIreNa samaM nAshaM sarvamanyad.h hi gachChati || \BC\.\SC|| \EN{M8.18a/} pAdo.adharmasya kartAraM pAdaH sAkShiNaM R^ichChati | \EN{M8.18c/} pAdaH sabhAsadaH sarvAn.h pAdo rAjAnamR^ichChati || \BC\.\SC|| \EN{M8.19a/} rAjA bhavatyanenAstu muchyante cha sabhAsadaH | \EN{M8.19c/} eno gachChati kartAraM nindA.arho yatra nindyate || \BC\.\SC|| \EN{M8.20a/} jAtimAtropajIvI vA kAmaM syAd.h brAhmaNabruvaH | \EN{M8.20c/} dharmapravaktA nR^ipaterna shUdraH kathaM chana ??|| \BC\.\SC|| \EN{M8.21a/} yasya shUdrastu kurute rAj~no dharmavivechanam.h | \EN{M8.21c/} tasya sIdati tad.h rAShTraM pa~Nke gauriva pashyataH || \BC\.\SC|| \EN{M8.22a/} yad.h rAShTraM shUdrabhUyiShThaM nAstikAkrAntamadvijam.h | \EN{M8.22c/} vinashyatyAshu tat.h kR^itsnaM durbhikShavyAdhipIDitam.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.23a/} dharmAsanamadhiShThAya sa.nvItA~NgaH samAhitaH | \EN{M8.23c/} praNamya lokapAlebhyaH kAryadarshanamArabhet.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.24a/} arthAnarthAvubhau buddhvA dharmAdharmau cha kevalau | \EN{M8.24c/} varNakrameNa sarvANi pashyet.h kAryANi kAryiNAm.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.25a/} bAhyairvibhAvayetli~NgairbhAvamantargataM nR^iNAm.h | \EN{M8.25c/} svaravarNai~NgitAkAraishchakShuShA cheShTitena cha || \BC\.\SC|| \EN{M8.26a/} AkArairi~NgitairgatyA cheShTayA bhAShitena cha | \EN{M8.26c/} netravaktravikAraishcha gR^ihyate.antargataM manaH || \BC\.\SC|| \EN{M8.27a/} bAladAyAdikaM rikthaM tAvad.h rAjA.anupAlayet.h | \EN{M8.27c/} yAvat.h sa syAt.h samAvR^itto yAvatchAtItashaishavaH || \BC\.\SC|| %[M.yAvad.h vA.atItashaishavaH] \EN{M8.28a/} vashA.aputrAsu chaivaM syAd.h rakShaNaM niShkulAsu cha | \EN{M8.28c/} pativratAsu cha strIShu vidhavAsvAturAsu cha || \BC\.\SC|| \EN{M8.29a/} jIvantInAM tu tAsAM ye tad.h hareyuH svabAndhavAH | \EN{M8.29c/} tA.nshiShyAtchauradaNDena dhArmikaH pR^ithivIpatiH || \BC\.\SC|| \EN{M8.30a/} praNaShTasvAmikaM rikthaM rAjA tryabdaM nidhApayet.h | \EN{M8.30c/} arvAk.h tryabdAdd.h haret.h svAmI pareNa nR^ipatirharet.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.31a/} mamaidamiti yo brUyAt.h so.anuyojyo yathAvidhi | \EN{M8.31c/} sa.nvAdya rUpasa~NkhyAdIn.h svAmI tad.h dravyamarhati || \BC\.\SC|| \EN{M8.32a/} avedayAno naShTasya deshaM kAlaM cha tattvataH | \EN{M8.32c/} varNaM rUpaM pramANaM cha tatsamaM daNDamarhati || \BC\.\SC|| \EN{M8.33a/} AdadItAtha ShaDbhAgaM pranaShTAdhigatAnnR^ipaH | \EN{M8.33c/} dashamaM dvAdashaM vA.api satAM dharmamanusmaran.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.34a/} praNaShTAdhigataM dravyaM tiShThed.h yuktairadhiShThitam.h | \EN{M8.34c/} yA.nstatra chaurAn.h gR^ihNIyAt.h tAn.h rAjaibhena ghAtayet.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.35a/} mamAyamiti yo brUyAnnidhiM satyena mAnavaH | \EN{M8.35c/} tasyAdadIta ShaDbhAgaM rAjA dvAdashameva vA || \BC\.\SC|| \EN{M8.36a/} anR^itaM tu vadan.h daNDyaH svavittasyA.nshamaShTamam.h | \EN{M8.36c/} tasyaiva vA nidhAnasya sa~NkhyayA.alpIyasIM kalAm.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.37a/} vidvA.nstu brAhmaNo dR^iShTvA pUrvopanihitaM nidhim.h | \EN{M8.38c/} asheShato.apyAdadIta sarvasyAdhipatirhi saH || \BC\.\SC|| \EN{M8.38a/} yaM tu pashyennidhiM rAjA purANaM nihitaM kShitau | \EN{M8.38c/} tasmAd.h dvijebhyo dattvA.ardhamardhaM koshe praveshayet.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.39a/} nidhInAM tu purANAnAM dhAtUnAmeva cha kShitau | \EN{M8.39c/} ardhabhAg.h rakShaNAd.h rAjA bhUmeradhipatirhi saH || \BC\.\SC|| \EN{M8.40a/} dAtavyaM sarvavarNebhyo rAj~nA chaurairhR^itaM dhanam.h | \EN{M8.40c/} rAjA tadupayu~njAnashchaurasyApnoti kilbiSham.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.41a/} jAtijAnapadAn.h dharmAn.h shreNIdharmA.nshcha dharmavit.h | \EN{M8.41c/} samIkShya kuladharmA.nshcha svadharmaM pratipAdayet.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.42a/} svAni karmANi kurvANA dUre santo.api mAnavAH | \EN{M8.42c/} priyA bhavanti lokasya sve sve karmaNyavasthitAH || \BC\.\SC|| \EN{M8.43a/} notpAdayet.h svayaM kAryaM rAjA nApyasya pUruShaH ??| \EN{M8.43c/} na cha prApitamanyena grasedarthaM kathaM chana || \BC\.\SC|| %[M.grasetArthaM] \EN{M8.44a/} yathA nayatyasR^ikpAtairmR^igasya mR^igayuH padam.h | \EN{M8.44c/} nayet.h tathA.anumAnena dharmasya nR^ipatiH padam.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.45a/} satyamarthaM cha saMpashyedAtmAnamatha sAkShiNaH | %[M.sAkShiNam] \EN{M8.45c/} deshaM rUpaM cha kAlaM cha vyavahAravidhau sthitaH || \BC\.\SC|| \EN{M8.46a/} sadbhirAcharitaM yat.h syAd.h dhArmikaishcha dvijAtibhiH | \EN{M8.46c/} tad.h deshakulajAtInAmaviruddhaM prakalpayet.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.47a/} adhamarNArthasiddhyarthamuttamarNena choditaH | \EN{M8.47c/} dApayed.h dhanikasyArthamadhamarNAd.h vibhAvitam.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.48a/} yairyairupAyairarthaM svaM prApnuyAduttamarNikaH | \EN{M8.48c/} tairtairupAyaiH sa~NgR^ihya dApayedadhamarNikam.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.49a/} dharmeNa vyavahAreNa ChalenAcharitena cha | \EN{M8.49c/} prayuktaM sAdhayedarthaM pa~nchamena balena cha || \BC\.\SC|| \EN{M8.50a/} yaH svayaM sAdhayedarthamuttamarNo.adhamarNikAt.h | \EN{M8.50c/} na sa rAj~nA.abhiyoktavyaH svakaM sa.nsAdhayan.h dhanam.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.51a/} arthe.apavyayamAnaM tu karaNena vibhAvitam.h | \EN{M8.51c/} dApayed.h dhanikasyArthaM daNDaleshaM cha shaktitaH || \BC\.\SC|| \EN{M8.52a/} apahnave.adhamarNasya dehItyuktasya sa.nsadi | \EN{M8.52c/} abhiyoktA dished.h deshyaM karaNaM vA.anyaduddishet.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.53a/} adeshyaM yashcha dishati nirdishyApahnute cha yaH | \EN{M8.53c/} yashchAdharottarAnarthAn.h vigItAnnAvabudhyate || \BC\.\SC|| \EN{M8.54a/} apadishyApadeshyaM cha punaryastvapadhAvati | %[M.apadishyApadeshaM] \EN{M8.54c/} samyak.h praNihitaM chArthaM pR^iShTaH sannAbhinandati || \BC\.\SC|| \EN{M8.55a/} asaMbhAShye sAkShibhishcha deshe saMbhAShate mithaH | \EN{M8.55c/} niruchyamAnaM prashnaM cha nechChed.h yashchApi niShpatet.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.56a/} brUhItyuktashcha na brUyAduktaM cha na vibhAvayet.h | \EN{M8.56c/} na cha pUrvAparaM vidyAt.h tasmAdarthAt.h sa hIyate || \BC\.\SC|| \EN{M8.57a/} sAkShiNaH santi metyuktvA dishetyukto dishenna yaH | %[M.j~nAtAraH santi mety*] *{mety < ma ity ?} \EN{M8.57c/} dharmasthaH kAraNairetairhInaM tamapi nirdishet.h || \BC\.\SC|| %[M.tamiti nirdishet) \EN{M8.58a/} abhiyoktA na ched.h brUyAd.h badhyo daNDyashcha dharmataH | %[M.bandhyo daNDyashcha] \EN{M8.58c/} na chet.h tripakShAt.h prabrUyAd.h dharmaM prati parAjitaH || \BC\.\SC|| \EN{M8.59a/} yo yAvad.h nihnuvItArthaM mithyA yAvati vA vadet.h ??| \EN{M8.59c/} tau nR^ipeNa hyadharmaj~nau dApyau taddviguNaM damam.h ??|| \BC\.\SC|| \EN{M8.60a/} pR^iShTo.apavyayamAnastu kR^itAvastho dhaneShiNA | \EN{M8.60c/} tryavaraiH sAkShibhirbhAvyo nR^ipabrAhmaNasaMnidhau || \BC\.\SC|| \EN{M8.61a/} yAdR^ishA dhanibhiH kAryA vyavahAreShu sAkShiNaH | \EN{M8.61c/} tAdR^ishAn.h saMpravakShyAmi yathA vAchyaM R^itaM cha taiH || \BC\.\SC|| \EN{M8.62a/} gR^ihiNaH putriNo maulAH kShatravid.h shUdrayonayaH | \EN{M8.62c/} arthyuktAH sAkShyamarhanti na ye ke chidanApadi || \BC\.\SC|| \EN{M8.63a/} AptAH sarveShu varNeShu kAryAH kAryeShu sAkShiNaH | \EN{M8.63c/} sarvadharmavido.alubdhA viparItA.nstu varjayet.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.64a/} nArthasaMbandhino nAptA na sahAyA na vairiNaH | \EN{M8.64c/} na dR^iShTadoShAH kartavyA na vyAdhyArtA na dUShitAH || \BC\.\SC|| \EN{M8.65a/} na sAkShI nR^ipatiH kAryo na kArukakushIlavau | \EN{M8.65c/} na shrotriyo na li~Ngastho na sa~Ngebhyo vinirgataH || \BC\.\SC|| \EN{M8.66a/} nAdhyadhIno na vaktavyo na dasyurna vikarmakR^it.h | \EN{M8.66c/} na vR^iddho na shishurnaiko nAntyo na vikalendriyaH || \BC\.\SC|| \EN{M8.67a/} nArto na matto nonmatto na kShuttR^iShNopapIDitaH | \EN{M8.67c/} na shramArto na kAmArto na kruddho nApi taskaraH || \BC\.\SC|| \EN{M8.68a/} strINAM sAkShyaM striyaH kuryurdvijAnAM sadR^ishA dvijAH | \EN{M8.68c/} shUdrAshcha santaH shUdrANAM antyAnAmantyayonayaH || \BC\.\SC|| \EN{M8.69a/} anubhAvI tu yaH kashchit.h kuryAt.h sAkShyaM vivAdinAm.h | \EN{M8.69c/} antarveshmanyaraNye vA sharIrasyApi chAtyaye || \BC\.\SC|| \EN{M8.70a/} striyA.apyasaMbhAve kAryaM bAlena sthavireNa vA | \EN{M8.70c/} shiShyeNa bandhunA vA.api dAsena bhR^itakena vA || \BC\.\SC|| \EN{M8.71a/} bAlavR^iddhAturANAM cha sAkShyeShu vadatAM mR^iShA | \EN{M8.71c/} jAnIyAdasthirAM vAchamutsiktamanasAM tathA || \BC\.\SC|| \EN{M8.72a/} sAhaseShu cha sarveShu steyasa~NgrahaNeShu cha | \EN{M8.72c/} vAgdaNDayoshcha pAruShye na parIkSheta sAkShiNaH || \BC\.\SC|| \EN{M8.73a/} bahutvaM parigR^ihNIyAt.h sAkShidvaidhe narAdhipaH | \EN{M8.73c/} sameShu tu guNotkR^iShTAn.h guNidvaidhe dvijottamAn.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.74a/} samakShadarshanAt.h sAkShyaM shravaNAchchaiva sidhyati | \EN{M8.74c/} tatra satyaM bruvan.h sAkShI dharmArthAbhyAM na hIyate || \BC\.\SC|| \EN{M8.75a/} sAkShI dR^iShTashrutAdanyad.h vibruvannAryasa.nsadi | \EN{M8.75c/} avA~Nnarakamabhyeti pretya svargAchcha hIyate || \BC\.\SC|| \EN{M8.76a/} yatrAnibaddho.apIkSheta shR^iNuyAd.h vA.api kiM chana | \EN{M8.76c/} pR^iShTastatrApi tad.h brUyAd.h yathAdR^iShTaM yathAshrutam.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.77a/} eko.alubdhastu sAkShI syAd.h bahvyaH shuchyo.api na striyaH | %[M. tvasAkShI] \EN{M8.77c/} strIbuddherasthiratvAt.h tu doShaishchAnye.api ye vR^itAH || \BC\.\SC|| \EN{M8.78a/} svabhAvenaiva yad.h brUyustad.h grAhyaM vyAvahArikam.h | \EN{M8.78c/} ato yadanyad.h vibrUyurdharmArthaM tadapArthakam.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.79a/} sabhAntaH sAkShiNaH prAptAnarthipratyarthisaMnidhau | \EN{M8.79c/} prAD.h vivAko.anuyu~njIta vidhinA.anena sAntvayan.h ??|| \BC\.\SC|| \EN{M8.80a/} yad.h dvayoranayorvettha kArye.asmi.nshcheShTitaM mithaH | \EN{M8.80c/} tad.h brUta sarvaM satyena yuShmAkaM hyatra sAkShitA || \BC\.\SC|| \EN{M8.81a/} satyaM sAkShye bruvan.h sAkShI lokAn.h ApnotyapuShkalAn.h | %[M.ApnotyaninditAn] \EN{M8.81c/} iha chAnuttamAM kIrtiM vAgeShA brahmapUjitA || \BC\.\SC|| \EN{M8.82a/} sAkShye.anR^itaM vadan.h pAshairbadhyate vAruNairbhR^isham.h | \EN{M8.82c/} vivashaH shatamAjAtIstasmAt.h sAkShyaM vaded.h R^itam.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.83a/} satyena pUyate sAkShI dharmaH satyena vardhate | \EN{M8.83c/} tasmAt.h satyaM hi vaktavyaM sarvavarNeShu sAkShibhiH || \BC\.\SC|| \EN{M8.84a/} Atmaiva hyAtmanaH sAkShI gatirAtmA tathA.atmanaH | \EN{M8.84c/} mA.avama.nsthAH svamAtmAnaM nR^iNAM sAkShiNamuttamam.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.85a/} manyante vai pApakR^ito na kashchit.h pashyatIti naH | \EN{M8.85c/} tA.nstu devAH prapashyanti svasyaivAntarapUruShaH || \BC\.\SC|| \EN{M8.86a/} dyaurbhUmirApo hR^idayaM chandrArkAgniyamAnilAH | \EN{M8.86c/} rAtriH sa.ndhye cha dharmashcha vR^ittaj~nAH sarvadehinAm.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.87a/} devabrAhmaNasAMnidhye sAkShyaM pR^ichChed.h R^itaM dvijAn.h | \EN{M8.87c/} uda~NmukhAn.h prA~NmukhAn.h vA pUrvAhNe vai shuchiH shuchIn.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.88a/} brUhIti brAhmaNaM pR^ichChet.h satyaM brUhIti pArthivam.h | \EN{M8.88c/} gobIjakA~nchanairvaishyaM shUdraM sarvaistu pAtakaiH || \BC\.\SC|| \EN{M8.89a/} brahmaghno ye smR^itA lokA ye cha strIbAlaghAtinaH | \EN{M8.89c/} mitradruhaH kR^itaghnasya te te syurbruvato mR^iShA || \BC\.\SC|| \EN{M8.90a/} janmaprabhR^iti yat.h kiM chit.h puNyaM bhadra tvayA kR^itam.h | \EN{M8.90c/} tat.h te sarvaM shuno gachChed.h yadi brUyAstvamanyathA || \BC\.\SC|| \EN{M8.91a/} eko.ahamasmItyAtmAnaM yastvaM kalyANa manyase | \EN{M8.91c/} nityaM sthitaste hR^idyeSha puNyapApaikShitA muniH || \BC\.\SC|| \EN{M8.92a/} yamo vaivasvato devo yastavaiSha hR^idi sthitaH | \EN{M8.92c/} tena chedavivAdaste mA ga~NgAM mA kurUn.h gamaH || \BC\.\SC|| \EN{M8.93a/} nagno muNDaH kapAlena cha bhikShArthI kShutpipAsitaH | %[M.kapAlI ] \EN{M8.93c/} andhaH shatrukulaM gachChed.h yaH sAkShyamanR^itaM vadet.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.94a/} avAkShirAstamasyandhe kilbiShI narakaM vrajet.h | \EN{M8.94c/} yaH prashnaM vitathaM brUyAt.h pR^iShTaH san.h dharmanishchaye || \BC\.\SC|| \EN{M8.95a/} andho matsyAnivAshnAti sa naraH kaNTakaiH saha | \EN{M8.95c/} yo bhAShate.arthavaikalyamapratyakShaM sabhAM gataH || \BC\.\SC|| \EN{M8.96a/} yasya vidvAn.h hi vadataH kShetraj~no nAbhisha~Nkate | %[M.nAtisha~Nkate) \EN{M8.96c/} tasmAnna devAH shreyA.nsaM loke.anyaM puruShaM viduH || \BC\.\SC|| \EN{M8.97a/} yAvato bAndhavAn.h yasmin.h hanti sAkShye.anR^itaM vadan.h | \EN{M8.97c/} tAvataH sa~NkhyayA tasmin.h shR^iNu saumyAnupUrvashaH || \BC\.\SC|| \EN{M8.98a/} pa~ncha pashvanR^ite hanti dasha hanti gavAnR^ite | \EN{M8.98c/} shatamashvAnR^ite hanti sahasraM puruShAnR^ite || \BC\.\SC|| \EN{M8.99a/} hanti jAtAnajAtA.nshcha hiraNyArthe.anR^itaM vadan.h | \EN{M8.99c/} sarvaM bhUmianR^ite hanti mA sma bhUmianR^itaM vadIH || \BC\.\SC|| \EN{M8.100a/} apsu bhUmivadityAhuH strINAM bhoge cha maithune | \EN{M8.100c/} abjeShu chaiva ratneShu sarveShvashmamayeShu cha || \BC\.\SC|| \EN{M8.101a/} etAn.h doShAnavekShya tvaM sarvAnanR^itabhAShaNe | \EN{M8.101c/} yathAshrutaM yathAdR^iShTaM sarvamevA~njasA vada || \BC\.\SC|| \EN{M8.102a/} gorakShakAn.h vANijikA.nstathA kArukushIlavAn.h | %[M.vANijakA.ns] \EN{M8.102c/} preShyAn.h vArdhuShikA.nshchaiva viprAn.h shUdravadAcharet.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.103a/} tad.h vadan.h dharmato.artheShu jAnannapyanythA naraH | \EN{M8.103c/} na svargAchchyavate lokAd.h daivIM vAchaM vadanti tAm.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.104a/} shUdraviD.h kShatraviprANAM yatraR^itoktau bhaved.h vadhaH | \EN{M8.104c/} tatra vaktavyamanR^itaM tad.h hi satyAd.h vishiShyate || \BC\.\SC|| \EN{M8.105a/} vAgdaivatyaishcha charubhiryajera.nste sarasvatIm.h | \EN{M8.105c/} anR^itasyainasastasya kurvANA niShkR^itiM parAm.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.106a/} kUShmANDairvA.api juhuyAd.h ghR^itamagnau yathAvidhi | %[TA10.35; VSh20.14] \EN{M8.106c/} udity R^ichA vA vAruNyA tR^ichenAbdaivatena vA || \BC\.\SC|| %[R^iSh1.24.15; 10.9.13; VSh12.2;VSh12.50] \EN{M8.107a/} tripakShAdabruvan.h sAkShyaM R^iNAdiShu naro.agadaH | \EN{M8.107c/} tadR^iNaM prApnuyAt.h sarvaM dashabandhaM cha sarvataH || \BC\.\SC|| \EN{M8.108a/} yasya dR^ishyeta saptAhAduktavAkyasya sAkShiNaH | \EN{M8.108c/} rogo.agnirj~nAtimaraNaM R^iNaM dApyo damaM cha saH || \BC\.\SC|| \EN{M8.109a/} asAkShikeShu tvartheShu mitho vivadamAnayoH | \EN{M8.109c/} avinda.nstattvataH satyaM shapathenApi lambhayet.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.110a/} maharShibhishcha devaishcha kAryArthaM shapathAH kR^itAH | \EN{M8.110c/} vasiShThashchApi shapathaM shepe paijavane nR^ipe || \BC\.\SC|| \EN{M8.111a/} na vR^ithA shapathaM kuryAt.h svalpe.apyarthe naro budhaH | \EN{M8.111c/} vR^ithA hi shapathaM kurvan.h pretya chaiha cha nashyati || \BC\.\SC|| \EN{M8.112a/} kAminIShu vivAheShu gavAM bhakShye tathendhane | \EN{M8.112c/} brAhmaNAbhyupapattau cha shapathe nAsti pAtakam.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.113a/} satyena shApayed.h vipraM kShatriyaM vAhanAyudhaiH | \EN{M8.113c/} gobIjakA~nchanairvaishyaM shUdraM sarvaistu pAtakaiH || \BC\.\SC|| \EN{M8.114a/} agniM vA.ahArayedenamapsu chainaM nimajjayet.h | \EN{M8.114c/} putradArasya vApyenaM shirA.nsi sparshayet.h pR^ithak.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.115a/} yamiddho na dahatyagnirApo nonmajjayanti cha | \EN{M8.115c/} na chArtiM R^ichChati kShipraM sa j~neyaH shapathe shuchiH || \BC\.\SC|| \EN{M8.116a/} vatsasya hyabhishastasya purA bhrAtrA yavIyasA | \EN{M8.116c/} nAgnirdadAha romApi satyena jagataH spashaH || \BC\.\SC|| \EN{M8.117a/} yasmin.h yasmin.h vivAde tu kauTasAkShyaM kR^itaM bhavet.h | \EN{M8.117c/} tat.h tat.h kAryaM nivarteta kR^itaM chApyakR^itaM bhavet.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.118a/} lobhAnmohAd.h bhayAtmaitrAt.h kAmAt.h krodhAt.h tathaiva cha | \EN{M8.118c/} aj~nAnAd.h bAlabhAvAtcha sAkShyaM vitathamuchyate || \BC\.\SC|| \EN{M8.119a/} eShAmanyatame sthAne yaH sAkShyamanR^itaM vadet.h | \EN{M8.119c/} tasya daNDavisheShA.nstu pravakShyAmyanupUrvashaH || \BC\.\SC|| \EN{M8.120a/} lobhAt.h sahasraM daNDyastu mohAt.h pUrvaM tu sAhasam.h | \EN{M8.120c/} bhayAd.h dvau madhyamau daNDau maitrAt.h pUrvaM chaturguNam.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.121a/} kAmAd.h dashaguNaM pUrvaM krodhAt.h tu triguNaM param.h | \EN{M8.121c/} aj~nAnAd.h dve shate pUrNe bAlishyAtshatameva tu || \BC\.\SC|| \EN{M8.122a/} etAnAhuH kauTasAkShye proktAn.h daNDAn.h manIShibhiH | \EN{M8.122c/} dharmasyAvyabhichArArthamadharmaniyamAya cha || \BC\.\SC|| \EN{M8.123a/} kauTasAkShyaM tu kurvANA.nstrIn.h varNAn.h dhArmiko nR^ipaH | \EN{M8.123c/} pravAsayed.h daNDayitvA brAhmaNaM tu vivAsayet.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.124a/} dasha sthAnAni daNDasya manuH svayaMbhuvo.abravIt.h | \EN{M8.124c/} triShu varNeShu yAni syurakShato brAhmaNo vrajet.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.125a/} upasthamudaraM jihvA hastau pAdau cha pa~nchamam.h | \EN{M8.125c/} chakShurnAsA cha karNau cha dhanaM dehastathaiva cha || \BC\.\SC|| \EN{M8.126a/} anubandhaM parij~nAya deshakAlau cha tattvataH | \EN{M8.126c/} sArAparAdho chAlokya daNDaM daNDyeShu pAtayet.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.127a/} adharmadaNDanaM loke yashoghnaM kIrtinAshanam.h | \EN{M8.127c/} asvargyaM cha paratrApi tasmAt.h tat.h parivarjayet.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.128a/} adaNDyAn.h daNDayan.h rAjA daNDyA.nshchaivApyadaNDayan.h | \EN{M8.128c/} ayasho mahadApnoti narakaM chaiva gachChati || \BC\.\SC|| \EN{M8.129a/} vAgdaNDaM prathamaM kuryAd.h dhigdaNDaM tadanantaram.h | \EN{M8.129c/} tR^itIyaM dhanadaNDaM tu vadhadaNDamataH param.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.130a/} vadhenApi yadA tvetAnnigrahItuM na shaknuyAt.h | \EN{M8.130c/} tadeShu sarvamapyetat.h prayu~njIta chatuShTayam.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.131a/} lokasa.nvyavahArArthaM yAH saMj~nAH prathitA bhuvi | \EN{M8.131c/} tAmrarUpyasuvarNAnAM tAH pravakShyAmyasheShataH || \BC\.\SC|| \EN{M8.132a/} jAlAntaragate bhAnau yat.h sUkShmaM dR^ishyate rajaH | \EN{M8.132c/} prathamaM tat.h pramANAnAM trasareNuM prachakShate || \BC\.\SC|| \EN{M8.133a/} trasareNavo.aShTau vij~neyA likShaikA parimANataH | \EN{M8.133c/} tA rAjasarShapastisraste trayo gaurasarShapaH || \BC\.\SC|| \EN{M8.134a/} sarShapAH ShaD.h yavo madhyastriyavaM tvekakR^iShNalam.h | \EN{M8.134c/} pa~nchakR^iShNalako mAShaste suvarNastu ShoDasha || \BC\.\SC|| \EN{M8.135a/} palaM suvarNAshchatvAraH palAni dharaNaM dasha | \EN{M8.135c/} dve kR^iShNale samadhR^ite vij~neyo raupyamAShakaH || \BC\.\SC|| %[M.rUpyamAShakaH ] \EN{M8.136a/} te ShoDasha syAd.h dharaNaM purANashchaiva rAjataH | \EN{M8.136c/} kArShApaNastu vij~neyastAmrikaH kArShikaH paNaH || \BC\.\SC|| \EN{M8.137a/} dharaNAni dasha j~neyaH shatamAnastu rAjataH | \EN{M8.137c/} chatuHsauvarNiko niShko vij~neyastu pramANataH || \BC\.\SC|| \EN{M8.138a/} paNAnAM dve shate sArdhe prathamaH sAhasaH smR^itaH | \EN{M8.138c/} madhyamaH pa~ncha vij~neyaH sahasraM tveva chottamaH || \BC\.\SC|| \EN{M8.139a/} R^iNe deye pratij~nAte pa~nchakaM shatamarhati | \EN{M8.139c/} apahnave tad.h dviguNaM tan.h manoranushAsanam.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.140a/} vasiShThavihitAM vR^iddhiM sR^ijed.h vittavivardhinIm.h | \EN{M8.140c/} ashItibhAgaM gR^ihNIyAn.h mAsAd.h vArdhuShikaH shate || \BC\.\SC|| \EN{M8.141a/} dvikaM shataM vA gR^ihNIyAt.h satAM dharmamanusmaran.h | \EN{M8.141c/} dvikaM shataM hi gR^ihNAno na bhavatyarthakilbiShI || \BC\.\SC|| \EN{M8.142a/} dvikaM trikaM chatuShkaM cha pa~nchakaM cha shataM samam.h | \EN{M8.142c/} mAsasya vR^iddhiM gR^ihNIyAd.h varNAnAmanupUrvashaH || \BC\.\SC|| \EN{M8.143a/} na tvevAdhau sopakAre kausIdIM vR^iddhimApnuyAt.h | \EN{M8.143c/} na chAdheH kAlasa.nrodhAtnisargo.asti na vikrayaH || \BC\.\SC|| \EN{M8.144a/} na bhoktavyo balAdAdhirbhu~njAno vR^iddhimutsR^ijet.h | \EN{M8.144c/} mUlyena toShayechchainamAdhisteno.anyathA bhavet.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.145a/} Adhishchopanidhishchobhau na kAlAtyayamarhataH | \EN{M8.145c/} avahAryau bhavetAM tau dIrghakAlamavasthitau || \BC\.\SC|| \EN{M8.146a/} saMprItyA bhujyamAnAni na nashyanti kadA chana | \EN{M8.146c/} dhenuruShTro vahannashvo yashcha damyaH prayujyate || \BC\.\SC|| \EN{M8.147a/} yat.h kiM chid.h dashavarShANi saMnidhau prekShate dhanI | \EN{M8.147c/} bhujyamAnaM paraistUShNIM na sa tatlabdhumarhati || \BC\.\SC|| \EN{M8.148a/} ajaDashchedapogaNDo viShaye chAsya bhujyate | \EN{M8.148c/} bhagnaM tad.h vyavahAreNa bhoktA tad.h dravyamarhati || \BC\.\SC|| %[M.tad.h dhanamarhati)] \EN{M8.149a/} AdhiH sImA bAladhanaM nikShepopanidhiH striyaH | %[M.nikShepaupanidhI] \EN{M8.149c/} rAjasvaM shrotriyasvaM cha na bhogena praNashyati || \BC\.\SC|| \EN{M8.150a/} yaH svAminA.ananuj~nAtamAdhiM bhU~Nkte.avichakShaNaH | \EN{M8.150c/} tenArdhavR^iddhirmoktavyA tasya bhogasya niShkR^itiH || \BC\.\SC|| \EN{M8.151a/} kusIdavR^iddhirdvaiguNyaM nAtyeti sakR^idAhR^itA | %[M.sakR^idAhitA)] \EN{M8.151c/} dhAnye sade lave vAhye nAtikrAmati pa~nchatAm.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.152a/} kR^itAnusArAdadhikA vyatiriktA na sidhyati | \EN{M8.152c/} kusIdapathamAhustaM pa~nchakaM shatamarhati || \BC\.\SC|| \EN{M8.153a/} nAtisA.nvatsarIM vR^iddhiM na chAdR^iShTAM punarharet.h | %[M.vinirharet)] \EN{M8.153c/} chakravR^iddhiH kAlavR^iddhiH kAritA kAyikA cha yA || \BC\.\SC|| \EN{M8.154a/} R^iNaM dAtumashakto yaH kartumichChet.h punaH kriyAm.h | \EN{M8.154c/} sa dattvA nirjitAM vR^iddhiM karaNaM parivartayet.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.155a/} adarshayitvA tatraiva hiraNyaM parivartayet.h | \EN{M8.155c/} yAvatI saMbhaved.h vR^iddhistAvatIM dAtumarhati || \BC\.\SC|| \EN{M8.156a/} chakravR^iddhiM samArUDho deshakAlavyavasthitaH | \EN{M8.156c/} atikrAman.h deshakAlau na tatphalamavApnuyAt.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.157a/} samudrayAnakushalA deshakAlArthadarshinaH | \EN{M8.157c/} sthApayanti tu yAM vR^iddhiM sA tatrAdhigamaM prati || \BC\.\SC|| \EN{M8.158a/} yo yasya pratibhUstiShThed.h darshanAyaiha mAnavaH | \EN{M8.158c/} adarshayan.h sa taM tasya prayachChet.h svadhanAd.h R^iNam.h || \BC\.\SC|| %[M.tasya yateta)] \EN{M8.159a/} prAtibhAvyaM vR^ithAdAnamAkShikaM saurikAM cha yat.h | \EN{M8.159c/} daNDashulkAvasheShaM cha na putro dAtumarhati || \BC\.\SC|| \EN{M8.160a/} darshanaprAtibhAvye tu vidhiH syAt.h pUrvachoditaH | \EN{M8.160c/} dAnapratibhuvi prete dAyAdAnapi dApayet.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.161a/} adAtari punardAtA vij~nAtaprakR^itAvR^iNam.h | \EN{M8.161c/} pashchAt.h pratibhuvi prete parIpset.h kena hetunA || \BC\.\SC|| \EN{M8.162a/} nirAdiShTadhanashchet.h tu pratibhUH syAdala.ndhanaH | \EN{M8.162c/} svadhanAdeva tad.h dadyAnnirAdiShTa iti sthitiH || \BC\.\SC|| \EN{M8.163a/} mattonmattArtAdhyadhInairbAlena sthavireNa vA | \EN{M8.163c/} asaMbaddhakR^itashchaiva vyavahAro na sidhyati || \BC\.\SC|| \EN{M8.164a/} satyA na bhAShA bhavati yadyapi syAt.h pratiShThitA | \EN{M8.164c/} bahishched.h bhAShyate dharmAtniyatAd.h vyavahArikAt.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.165a/} yogAdhamanavikrItaM yogadAnapratigraham.h | \EN{M8.165c/} yatra vA.apyupadhiM pashyet.h tat.h sarvaM vinivartayet.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.166a/} grahItA yadi naShTaH syAt.h kuTumbArthe kR^ito vyayaH | %[M.kuTumbe cha ] \EN{M8.166c/} dAtavyaM bAndhavaistat.h syAt.h pravibhaktairapi svataH || \BC\.\SC|| \EN{M8.167a/} kuTumbArthe.adhyadhIno.api vyavahAraM yamAcharet.h | \EN{M8.167c/} svadeshe vA videshe vA taM jyAyAnna vichAlayet.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.168a/} balAd.h dattaM balAd.h bhuktaM balAd.h yachchApi lekhitam.h | \EN{M8.168c/} sarvAn.h balakR^itAnarthAnakR^itAn.h manurabravIt.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.169a/} trayaH parArthe klishyanti sAkShiNaH pratibhUH kulam.h | \EN{M8.169c/} chatvArastUpachIyante vipra ADhyo vaNi~NnR^ipaH || \BC\.\SC|| \EN{M8.170a/} anAdeyaM nAdadIta parikShINo.api pArthivaH | \EN{M8.170c/} na chAdeyaM samR^iddho.api sUkShmamapyarthamutsR^ijet.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.171a/} anAdeyasya chAdAnAdAdeyasya cha varjanAt.h | \EN{M8.171c/} daurbalyaM khyApyate rAj~naH sa pretyaiha cha nashyati || \BC\.\SC|| \EN{M8.172a/} svAdAnAd.h varNasa.nsargAt.h tvabalAnAM cha rakShaNAt.h | \EN{M8.172c/} balaM sa~njAyate rAj~naH sa pretyaiha cha vardhate || \BC\.\SC|| \EN{M8.173a/} tasmAd.h yama iva svAmI svayaM hitvA priyApriye | \EN{M8.173c/} varteta yAmyayA vR^ittyA jitakrodho jitendriyaH || \BC\.\SC|| \EN{M8.174a/} yastvadharmeNa kAryANi mohAt.h kuryAnnarAdhipaH | \EN{M8.174c/} achirAt.h taM durAtmAnaM vashe kurvanti shatravaH || \BC\.\SC|| \EN{M8.175a/} kAmakrodhau tu sa.nyamya yo.arthAn.h dharmeNa pashyati | \EN{M8.175c/} prajAstamanuvartante samudramiva sindhavaH || \BC\.\SC|| \EN{M8.176a/} yaH sAdhayantaM Chandena vedayed.h dhanikaM nR^ipe | \EN{M8.176c/} sa rAj~nA tatchaturbhAgaM dApyastasya cha tad.h dhanam.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.177a/} karmaNA.api samaM kuryAd.h dhanikAyAdhamarNikaH | \EN{M8.177c/} samo.avakR^iShTajAtistu dadyAtshreyA.nstu tatshanaiH || \BC\.\SC|| \EN{M8.178a/} anena vidhinA rAjA mitho vivadatAM nR^iNAm.h | \EN{M8.178c/} sAkShipratyayasiddhAni kAryANi samatAM nayet.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.179a/} kulaje vR^ittasaMpanne dharmaj~ne satyavAdini | \EN{M8.179c/} mahApakShe dhaninyArye nikShepaM nikShiped.h budhaH || \BC\.\SC|| \EN{M8.180a/} yo yathA nikShipedd.h haste yamarthaM yasya mAnavaH | \EN{M8.180c/} sa tathaiva grahItavyo yathA dAyastathA grahaH || \BC\.\SC|| \EN{M8.181a/} yo nikShepaM yAchyamAno nikShepturna prayachChati | \EN{M8.181c/} sa yAchyaH prADvivAkena tatnikShepturasaMnidhau || \BC\.\SC|| \EN{M8.182a/} sAkShyabhAve praNidhibhirvayorUpasamanvitaiH | \EN{M8.182c/} apadeshaishcha saMnyasya hiraNyaM tasya tattvataH || \BC\.\SC|| \EN{M8.183a/} sa yadi pratipadyeta yathAnyastaM yathAkR^itam.h | \EN{M8.183c/} na tatra vidyate kiM chid.h yat.h parairabhiyujyate || \BC\.\SC|| \EN{M8.184a/} teShAM na dadyAd.h yadi tu tad.h hiraNyaM yathAvidhi | \EN{M8.184c/} ubhau nigR^ihya dApyaH syAditi dharmasya dhAraNA || \BC\.\SC|| %[M.sa nigR^ihyaubhayaM dApya iti dharmasya dhAraNA] \EN{M8.185a/} nikShepopanidhI nityaM na deyau pratyanantare | \EN{M8.185c/} nashyato vinipAte tAvanipAte tvanAshinau || \BC\.\SC|| \EN{M8.186a/} svayameva tu yau dadyAn.h mR^itasya pratyanantare | \EN{M8.186c/} na sa rAj~nA.abhiyoktavyo na nikSheptushcha bandhubhiH || \BC\.\SC|| \EN{M8.187a/} achChalenaiva chAnvichChet.h tamarthaM prItipUrvakam.h | \EN{M8.187c/} vichArya tasya vA vR^ittaM sAmnaiva parisAdhayet.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.188a/} nikShepeShveShu sarveShu vidhiH syAt.h parisAdhane | \EN{M8.188c/} samudre nApnuyAt.h kiM chid.h yadi tasmAnna sa.nharet.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.189a/} chaurairhR^itaM jalenoDhamagninA dagdhameva vA | \EN{M8.189c/} na dadyAd.h yadi tasmAt.h sa na sa.nharati kiM chana || \BC\.\SC|| \EN{M8.190a/} nikShepasyApahartAramanikSheptArameva cha | \EN{M8.190c/} sarvairupAyairanvichChetshapathaishchaiva vaidikaiH || \BC\.\SC|| \EN{M8.191a/} yo nikShepaM nArpayati yashchAnikShipya yAchate | \EN{M8.191c/} tAvubhau chauravatshAsyau dApyau vA tatsamaM damam.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.192a/} nikShepasyApahartAraM tatsamaM dApayed.h damam.h | \EN{M8.192c/} tathopanidhihartAramavisheSheNa pArthivaH || \BC\.\SC|| \EN{M8.193a/} upadhAbhishcha yaH kashchit.h paradravyaM harennaraH | \EN{M8.193c/} sasahAyaH sa hantavyaH prakAshaM vividhairvadhaiH || \BC\.\SC|| \EN{M8.194a/} nikShepo yaH kR^ito yena yAvA.nshcha kulasaMnidhau | \EN{M8.194c/} tAvAneva sa vij~neyo vibruvan.h daNDamarhati || \BC\.\SC|| \EN{M8.195a/} mitho dAyaH kR^ito yena gR^ihIto mitha eva vA | \EN{M8.195c/} mitha eva pradAtavyo yathA dAyastathA grahaH || \BC\.\SC|| \EN{M8.196a/} nikShiptasya dhanasyaivaM prItyopanihitasya cha | \EN{M8.196c/} rAjA vinirNayaM kuryAdakShiNvannyAsadhAriNam.h ??|| \BC\.\SC|| \EN{M8.197a/} vikrINIte parasya svaM yo.asvAmI svAmyasaMmataH | \EN{M8.197c/} na taM nayeta sAkShyaM tu stenamastenamAninam.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.198a/} avahAryo bhavetchaiva sAnvayaH ShaTshataM damam.h | \EN{M8.198c/} niranvayo.anapasaraH prAptaH syAchchaurakilbiSham.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.199a/} asvAminA kR^ito yastu dAyo vikraya eva vA | \EN{M8.199c/} akR^itaH sa tu vij~neyo vyavahAre yathA sthitiH || \BC\.\SC|| \EN{M8.200a/} saMbhogo dR^ishyate yatra na dR^ishyetAgamaH kva chit.h | \EN{M8.200c/} AgamaH kAraNaM tatra na saMbhoga iti sthitiH || \BC\.\SC|| \EN{M8.201a/} vikrayAd.h yo dhanaM kiM chid.h gR^ihNIyAt.h kulasaMnidhau | \EN{M8.201c/} krayeNa sa vishuddhaM hi nyAyato labhate dhanam.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.202a/} atha mUlamanAhAryaM prakAshakrayashodhitaH | \EN{M8.202c/} adaNDyo muchyate rAj~nA nAShTiko labhate dhanam.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.203a/} nAnyadanyena sa.nsR^iShTarUpaM vikrayamarhati | \EN{M8.203c/} na chAsAraM na cha nyUnaM na dUreNa tirohitam.h || \BC\.\SC|| %[M. na sAvadyaM na cha nyUnaM na dUre na tirohitaM ] \EN{M8.204a/} anyAM ched.h darshayitvA.anyA voDhuH kanyA pradIyate | \EN{M8.204c/} ubhe ta ekashulkena vahedityabravIn.h manuH || \BC\.\SC|| \EN{M8.205a/} nonmattAyA na kuShThinyA na cha yA spR^iShTamaithunA | \EN{M8.205c/} pUrvaM doShAnabhikhyApya pradAtA daNDamarhati || \BC\.\SC|| \EN{M8.206a/} R^itvig.h yadi vR^ito yaj~ne svakarma parihApayet.h | \EN{M8.206c/} tasya karmAnurUpeNa deyo.nshaH sahakartR^ibhiH || \BC\.\SC|| \EN{M8.207a/} dakShiNAsu cha dattAsu svakarma parihApayan.h | \EN{M8.207c/} kR^itsnameva labhetA.nshamanyenaiva cha kArayet.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.208a/} yasmin.h karmaNi yAstu syuruktAH pratya~NgadakShiNAH | \EN{M8.208c/} sa eva tA AdadIta bhajeran.h sarva eva vA || \BC\.\SC|| \EN{M8.209a/} rathaM haret.h chAdhvaryurbrahmA.adhAne cha vAjinam.h | \EN{M8.209c/} hotA vA.api haredashvamudgAtA chApyanaH kraye || \BC\.\SC|| \EN{M8.210a/} sarveShAmardhino mukhyAstadardhenArdhino.apare | \EN{M8.210c/} tR^itIyinastR^itIyA.nshAshchaturthA.nshAshcha pAdinaH || \BC\.\SC|| \EN{M8.211a/} saMbhUya svAni karmANi kurvadbhiriha mAnavaiH | \EN{M8.211c/} anena vidhiyogena kartavyA.nshaprakalpanA || \BC\.\SC|| \EN{M8.212a/} dharmArthaM yena dattaM syAt.h kasmai chid.h yAchate dhanam.h | \EN{M8.212c/} pashchAchcha na tathA tat.h syAnna deyaM tasya tad.h bhavet.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.213a/} yadi sa.nsAdhayet.h tat.h tu darpAtlobhena vA punaH | \EN{M8.213c/} rAj~nA dApyaH suvarNaM syAt.h tasya steyasya niShkR^itiH || \BC\.\SC|| \EN{M8.214a/} dattasyaiShauditA dharmyA yathAvadanapakriyA | \EN{M8.214c/} ata UrdhvaM pravakShyAmi vetanasyAnapakriyAm.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.215a/} bhR^ito nArto na kuryAd.h yo darpAt.h karma yathoditam.h | %[M.anArto ] \EN{M8.215c/} sa daNDyaH kR^iShNalAnyaShTau na deyaM chAsya vetanam.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.216a/} Artastu kuryAt.h svasthaH san.h yathAbhAShitamAditaH | \EN{M8.216c/} sa dIrghasyApi kAlasya tatlabheteva vetanam.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.217a/} yathoktamArtaH sustho vA yastat.h karma na kArayet.h | \EN{M8.217c/} na tasya vetanaM deyamalponasyApi karmaNaH || \BC\.\SC|| \EN{M8.218a/} eSha dharmo.akhilenokto vetanAdAnakarmaNaH | \EN{M8.218c/} ata UrdhvaM pravakShyAmi dharmaM samayabhedinAm.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.219a/} yo grAmadeshasa~NghAnAM kR^itvA satyena sa.nvidam.h | \EN{M8.219c/} visa.nvadennaro lobhAt.h taM rAShTrAd.h vipravAsayet.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.220a/} nigR^ihya dApayechchainaM samayavyabhichAriNam.h | \EN{M8.220c/} chatuHsuvarNAn.h ShaNniShkA.nshshatamAnaM cha rAjakam.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.221a/} etad.h daNDavidhiM kuryAd.h dhArmikaH pR^ithivIpatiH | \EN{M8.221c/} grAmajAtisamUheShu samayavyabhichAriNAm.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.222a/} krItvA vikrIya vA kiM chid.h yasyaihAnushayo bhavet.h | \EN{M8.222c/} so.antardashAhAt.h tad.h dravyaM dadyAchchaivAdadIta vA || \BC\.\SC|| \EN{M8.223a/} pareNa tu dashAhasya na dadyAnnApi dApayet.h | \EN{M8.223c/} AdadAno dadat.h chaiva rAj~nA daNDyau shatAni ShaT.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.224a/} yastu doShavatIM kanyAmanAkhyAya prayachChati | \EN{M8.224c/} tasya kuryAnnR^ipo daNDaM svayaM ShaNNavatiM paNAn.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.225a/} akanyeti tu yaH kanyAM brUyAd.h dveSheNa mAnavaH | \EN{M8.225c/} sa shataM prApnuyAd.h daNDaM tasyA doShamadarshayan.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.226a/} pANigrahaNikA mantrAH kanyAsveva pratiShThitAH | \EN{M8.226c/} nAkanyAsu kva chinnR^INAM luptadharmakriyA hi tAH || \BC\.\SC|| \EN{M8.227a/} pANigrahaNikA mantrA niyataM dAralakShaNam.h | \EN{M8.227c/} teShAM niShThA tu vij~neyA vidvadbhiH saptame pade || \BC\.\SC|| \EN{M8.228a/} yasmin.h yasmin.h kR^ite kArye yasyehAnushayo bhavet.h | \EN{M8.228c/} tamanena vidhAnena dharmye pathi niveshayet.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.229a/} pashuShu svAminAM chaiva pAlAnAM cha vyatikrame | \EN{M8.229c/} vivAdaM saMpravakShyAmi yathAvad.h dharmatattvataH || \BC\.\SC|| \EN{M8.230a/} divA vaktavyatA pAle rAtrau svAmini tadgR^ihe | \EN{M8.230c/} yogakSheme.anyathA chet.h tu pAlo vaktavyatAmiyAt.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.231a/} gopaH kShIrabhR^ito yastu sa duhyAd.h dashato varAm.h | \EN{M8.231c/} gosvAmyanumate bhR^ityaH sA syAt.h pAle.abhR^ite bhR^itiH || \BC\.\SC|| \EN{M8.232a/} naShTaM vinaShTaM kR^imibhiH shvahataM viShame mR^itam.h | \EN{M8.232c/} hInaM puruShakAreNa pradadyAt.h pAla eva tu || \BC\.\SC|| \EN{M8.233a/} vighuShya tu hR^itaM chaurairna pAlo dAtumarhati | \EN{M8.233c/} yadi deshe cha kAle cha svAminaH svasya sha.nsati || \BC\.\SC|| \EN{M8.234a/} karNau charma cha vAlA.nshcha bastiM snAyuM cha rochanAm.h | \EN{M8.234c/} pashuShu svAminAM dadyAn.h mR^iteShva~NkAni darshayet.h || \BC\.\SC|| %[M.a~NkA.nshcha darshayet)] \EN{M8.235a/} ajAvike tu sa.nruddhe vR^ikaiH pAle tvanAyati | \EN{M8.235c/} yAM prasahya vR^iko hanyAt.h pAle tat.h kilbiShaM bhavet.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.236a/} tAsAM chedavaruddhAnAM charantInAM mitho vane | \EN{M8.236c/} yAmutplutya vR^iko hanyAnna pAlastatra kilbiShI || \BC\.\SC|| \EN{M8.237a/} dhanuHshataM parIhAro grAmasya syAt.h samantataH | \EN{M8.237c/} shamyApAtAstrayo vA.api triguNo nagarasya tu || \BC\.\SC|| \EN{M8.238a/} tatrAparivR^itaM dhAnyaM vihi.nsyuH pashavo yadi | \EN{M8.238c/} na tatra praNayed.h daNDaM nR^ipatiH pashurakShiNAm.h || \BC\.\SC|| | \EN{M8.239a/} vR^itiM tatra prakurvIta yAmuShtro na vilokayet.h | \EN{M8.239c/} ChidraM cha vArayet.h sarvaM shvasUkaramukhAnugam.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.240a/} pathi kShetre parivR^ite grAmAntIye.atha vA punaH | \EN{M8.240c/} sapAlaH shatadaNDArho vipAlAn.h vArayet.h pashUn.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.241a/} kShetreShvanyeShu tu pashuH sapAdaM paNamarhati | \EN{M8.241c/} sarvatra tu sado deyaH kShetrikasyaiti dhAraNA || \BC\.\SC|| \EN{M8.242a/} anirdashAhAM gAM sUtAM vR^iShAn.h devapashU.nstathA | \EN{M8.242c/} sapAlAn.h vA vipAlAn.h vA na daNDyAn.h manurabravIt.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.243a/} kShetriyasyAtyaye daNDo bhAgAd.h dashaguNo bhavet.h | %[M.kShetrikasyAtyaye] \EN{M8.243c/} tato.ardhadaNDo bhR^ityAnAmaj~nAnAt.h kShetrikasya tu || \BC\.\SC|| \EN{M8.244a/} etad.h vidhAnamAtiShThed.h dhArmikaH pR^ithivIpatiH | \EN{M8.244c/} svAminAM cha pashUnAM cha pAlAnAM cha vyatikrame || \BC\.\SC|| \EN{M8.245a/} sImAM prati samutpanne vivAde grAmayordvayoH | \EN{M8.245c/} jyeShThe mAsi nayet.h sImAM suprakAsheShu setuShu || \BC\.\SC|| \EN{M8.246a/} sImAvR^ikShA.nshcha kurvIta nyagrodhAshvatthaki.nshukAn.h | \EN{M8.246c/} shAlmalIn.h sAlatAlA.nshcha kShIriNashchaiva pAdapAn.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.247a/} gulmAn.h veNU.nshcha vividhAn.h shamIvallIsthalAni cha | \EN{M8.247c/} sharAn.h kubjakagulmA.nshcha tathA sImA na nashyati || \BC\.\SC|| \EN{M8.248a[M250a]/} taDAgAnyudapAnAni vApyaH prasravaNAni cha | \EN{M8.248c[M250c]/} sImAsa.ndhiShu kAryANi devatAyatanAni cha || \BC\.\SC|| \EN{M8.249a/} upaChannAni chAnyAni sImAli~NgAni kArayet.h | \EN{M8.249c/} sImAj~nAne nR^iNAM vIkShya nityaM loke viparyayam.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.250a[M248a]/} ashmano.asthIni govAlA.nstuShAn.h bhasma kapAlikAH | \EN{M8.250c[M248c]/} karIShamiShTakA.a~NgArA.n sharkarA vAlukAstathA ??|| \BC\.\SC|| \EN{M8.251a/} yAni chaivaMprakArANi kAlAd.h bhUmirna bhakShayet.h | \EN{M8.251c/} tAni sa.ndhiShu sImAyAmaprakAshAni kArayet.h || \BC\.\SC|| %[M.sImAyA] \EN{M8.252a/} etairli~Ngairnayet.h sImAM rAjA vivadamAnayoH | \EN{M8.252c/} pUrvabhuktyA cha satatamudakasyAgamena cha || \BC\.\SC|| \EN{M8.253a/} yadi s.nshaya eva syAtli~NgAnAmapi darshane | \EN{M8.253c/} sAkShipratyaya eva syAt.h sImAvAdavinirNayaH || \BC\.\SC|| %[M.sImAvAdavinishchayaH ] \EN{M8.254a/} grAmIyakakulAnAM cha samakShaM sImni sAkShiNaH | %[M. grAmeyaka] \EN{M8.254c/} praShTavyAH sImali~NgAni tayoshchaiva vivAdinoH || \BC\.\SC|| %[M.sImAli~NgAni ] \EN{M8.255a/} te pR^iShtAstu yathA brUyuH samastAH sImni nishchayam.h | \EN{M8.255c/} nibadhnIyAt.h tathA sImAM sarvA.nstA.nshchaiva nAmataH || \BC\.\SC|| \EN{M8.256a/} shirobhiste gR^ihItvorvIM sragviNo raktavAsasaH | \EN{M8.256c/} sukR^itaiH shApitAH svaiH svairnayeyuste sama~njasam.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.257a/} yathoktena nayantaste pUyante satyasAkShiNaH | \EN{M8.257c/} viparItaM nayantastu dApyAH syurdvishataM damam.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.258a/} sAkShyabhAve tu chatvAro grAmAH sAmantavAsinaH | %[M.grAmasImAntavAsinaH] \EN{M8.258c/} sImAvinirNayaM kuryuH prayatA rAjasaMnidhau || \BC\.\SC|| \EN{M8.259a/} sAmantAnAmabhAve tu maulAnAM sImni sAkShiNAm.h | \EN{M8.259c/} imAnapyanuyu~njIta puruShAn.h vanagocharAn.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.260a/} vyAdhA.nshAkunikAn.h gopAn.h kaivartAn.h mUlakhAnakAn.h | \EN{M8.260c/} vyAlagrAhAnu~nChavR^ittInanyA.nshcha vanachAriNaH || \BC\.\SC|| \EN{M8.261a/} te pR^iShTAstu yathA brUyuH sImAsa.ndhiShu lakShaNam.h | \EN{M8.261c/} tat.h tathA sthApayed.h rAjA dharmeNa grAmayordvayoH || \BC\.\SC|| \EN{M8.262a/} kShetrakUpataDAgAnAmArAmasya gR^ihasya cha | \EN{M8.262c/} sAmantapratyayo j~neyaH sImAsetuvinirNayaH || \BC\.\SC|| \EN{M8.263a/} sAmantAshchetmR^iShA brUyuH setau vivAdatAM nR^iNAm.h | \EN{M8.263c/} sarve pR^ithak.h pR^ithag.h daNDyA rAj~nA madhyamasAhasam.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.264a/} gR^ihaM taDAgamArAmaM kShetraM vA bhIShayA haran.h | \EN{M8.264c/} shatAni pa~ncha daNDyaH syAdaj~nAnAd.h dvishato damaH || \BC\.\SC|| \EN{M8.265a/} sImAyAmaviShahyAyAM svayaM rAjaiva dharmavit.h | \EN{M8.265c/} pradished.h bhUmimekeShAmupakArAditi sthitiH || \BC\.\SC|| \EN{M8.266a/} eSho.akhilenAbhihito dharmaH sImAvinirNaye | \EN{M8.266c/} ata UrdhvaM pravakShyAmi vAkpAruShyavinirNayam.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.267a/} shataM brAhmaNamAkrushya kShatriyo daNDamarhati | \EN{M8.267c/} vaishyo.apyardhashataM dve vA shUdrastu vadhamarhati || \BC\.\SC|| \EN{M8.268a/} pa~nchAshad.h brAhmaNo daNDyaH kShatriyasyAbhisha.nsane | \EN{M8.268c/} vaishye syAdardhapa~nchAshatshUdre dvAdashako damaH || \BC\.\SC|| \EN{M8.269a/} samavarNe dvijAtInAM dvAdashaiva vyatikrame | \EN{M8.269c/} vAdeShvavachanIyeShu tadeva dviguNaM bhavet.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.270a/} ekajAtirdvijAtI.nstu vAchA dAruNayA kShipan.h | \EN{M8.270c/} jihvAyAH prApnuyAchChedaM jaghanyaprabhavo hi saH || \BC\.\SC|| \EN{M8.271a/} nAmajAtigrahaM tveShAmabhidroheNa kurvataH | \EN{M8.271c/} nikShepyo.ayomayaH sha~NkurjvalannAsye dashA~NgulaH || \BC\.\SC|| \EN{M8.272a/} dharmopadeshaM darpeNa viprANAmasya kurvataH | \EN{M8.272c/} taptamAsechayet.h tailaM vaktre shrotre cha pArthivaH || \BC\.\SC|| %[M.shrautre ] \EN{M8.273a/} shrutaM deshaM cha jAtiM cha karma sharIrameva cha ??| \EN{M8.273c/} vitathena bruvan.h darpAd.h dApyaH syAd.h dvishataM damam.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.274a/} kANaM vA.apyatha vA kha~njamanyaM vA.api tathAvidham.h | \EN{M8.274c/} tathyenApi bruvan.h dApyo daNDaM kArShApaNAvaram.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.275a/} mAtaraM pitaraM jAyAM bhrAtaraM tanayaM gurum.h | \EN{M8.275c/} AkShAraya.nshataM dApyaH panthAnaM chAdadad.h guroH || \BC\.\SC|| \EN{M8.276a/} brAhmaNakShatriyAbhyAM tu daNDaH kAryo vijAnatA | \EN{M8.276c/} brAhmaNe sAhasaH pUrvaH kShatriye tveva madhyamaH || \BC\.\SC|| \EN{M8.277a/} viT.h shUdrayorevameva svajAtiM prati tattvataH | \EN{M8.277c/} ChedavarjaM praNayanaM daNDasyaiti vinishchayaH || \BC\.\SC|| \EN{M8.278a/} eSha daNDavidhiH prokto vAkpAruShyasya tattvataH | \EN{M8.278c/} ata UrdhvaM pravakShyAmi daNDapAruShyanirNayam.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.279a/} yena kena chida~Ngena hi.nsyAchchetshreShThamantyajaH | \EN{M8.279c/} ChettavyaM tad.h tadevAsya tan.h manoranushAsanam.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.280a/} pANimudyamya daNDaM vA pANichChedanamarhati | \EN{M8.280c/} pAdena praharan.h kopAt.h pAdachChedanamarhati || \BC\.\SC|| \EN{M8.281a/} sahAsanamabhiprepsurutkR^iShTasyApakR^iShTajaH | \EN{M8.281c/} kaTyAM kR^itA~Nko nirvAsyaH sphichaM vA.asyAvakartayet.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.282a/} avaniShThIvato darpAd.h dvAvoShThau ChedayennR^ipaH | \EN{M8.282c/} avamUtrayato meDhramavashardhayato gudam.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.283a/} kesheShu gR^ihNato hastau ChedayedavichArayan.h | \EN{M8.283c/} pAdayordADhikAyAM cha grIvAyAM vR^iShaNeShu cha || \BC\.\SC|| \EN{M8.284a/} tvagbhedakaH shataM daNDyo lohitasya cha darshakaH | \EN{M8.284c/} mA.nsabhettA tu ShaT.h niShkAn.h pravAsyastvasthibhedakaH || \BC\.\SC|| \EN{M8.285a/} vanaspatInAM sarveShAmupabhogo yathA yathA | \EN{M8.285c/} yathA tathA damaH kAryo hi.nsAyAmiti dhAraNA || \BC\.\SC|| \EN{M8.286a/} manuShyANAM pashUnAM cha duHkhAya prahR^ite sati | \EN{M8.286c/} yathA yathA mahad.h duHkhaM daNDaM kuryAt.h tathA tathA || \BC\.\SC|| \EN{M8.287a/} a~NgAvapIDanAyAM cha vraNashoNitayostathA | %[M.prANashonitayoH ] \EN{M8.287c/} samutthAnavyayaM dApyaH sarvadaNDamathApi vA || \BC\.\SC|| \EN{M8.288a/} dravyANi hi.nsyAd.h yo yasya j~nAnato.aj~nAnato.api vA | \EN{M8.288c/} sa tasyotpAdayet.h tuShTiM rAj~ne dadyAchcha tatsamam.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.289a/} charmachArmikabhANDeShu kAShThaloShTamayeShu | \EN{M8.289c/} mUlyAt.h pa~nchaguNo daNDaH puShpamUlaphaleShu cha || \BC\.\SC|| \EN{M8.290a/} yAnasya chaiva yAtushcha yAnasvAmina eva cha | \EN{M8.290c/} dashAtivartanAnyAhuH sheShe daNDo vidhIyate || \BC\.\SC|| \EN{M8.291a/} ChinnanAsye bhagnayuge tiryakpratimukhAgate | \EN{M8.291c/} akShabha~Nge cha yAnasya chakrabha~Nge tathaiva cha || \BC\.\SC|| \EN{M8.292a/} Chedane chaiva yantrANAM yoktrarashmyostathaiva cha | \EN{M8.292c/} Akrande chApyapaihIti na daNDaM manurabravIt.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.293a/} yatrApavartate yugyaM vaiguNyAt.h prAjakasya tu | \EN{M8.293c/} tatra svAmI bhaved.h daNDyo hi.nsAyAM dvishataM damam.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.294a/} prAjakashched.h bhavedAptaH prAjako daNDamarhati | \EN{M8.294c/} yugyasthAH prAjake.anApte sarve daNDyAH shataM shatam.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.295a/} sa chet.h tu pathi sa.nruddhaH pashubhirvA rathena vA | \EN{M8.295c/} pramApayet.h prANabhR^itastatra daNDo.avichAritaH || \BC\.\SC|| \EN{M8.296a/} manuShyamAraNe kShipraM chauravat.h kilbiShaM bhavet.h | \EN{M8.296c/} prANabhR^itsu mahatsvardhaM gogajoShTrahayAdiShu || \BC\.\SC|| \EN{M8.297a/} kShudrakANAM pashUnAM tu hi.nsAyAM dvishato damaH | \EN{M8.297c/} pa~nchAshat.h tu bhaved.h daNDaH shubheShu mR^igapakShiShu || \BC\.\SC|| \EN{M8.298a/} gardhabhAjAvikAnAM tu daNDaH syAt.h pa~nchamAShikaH | %[M.pA~nchamAShikaH] \EN{M8.298c/} mAShikastu bhaved.h daNDaH shvasUkaranipAtane || \BC\.\SC|| \EN{M8.299a/} bhAryA putrashcha dAsashcha preShyo bhrAtrA cha saudaraH | \EN{M8.299c/} prAptAparAdhAstADyAH syU rajjvA veNudalena vA || \BC\.\SC|| \EN{M8.300a/} pR^iShThatastu sharIrasya nottamA~Nge kathaM chana | \EN{M8.300c/} ato.anyathA tu praharan.h prAptaH syAchchaurakilbiSham.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.301a/} eSho.akhilenAbhihito daNDapAruShyanirNayaH | \EN{M8.301c/} stenasyAtaH pravakShyAmi vidhiM daNDavinirNaye || \BC\.\SC|| \EN{M8.302a/} paramaM yatnamAtiShThet.h stenAnAM nigrahe nR^ipaH | \EN{M8.302c/} stenAnAM nigrahAdasya yasho rAShTraM cha vardhate || \BC\.\SC|| \EN{M8.303a/} abhayasya hi yo dAtA sa pUjyaH satataM nR^ipaH | \EN{M8.303c/} sattraM hi vardhate tasya sadaivAbhayadakShiNam.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.304a/} sarvato dharmaShaDbhAgo rAj~no bhavati rakShataH | \EN{M8.304c/} adharmAdapi ShaDbhAgo bhavatyasya hyarakShataH || \BC\.\SC|| \EN{M8.305a/} yadadhIte yad.h yajate yad.h dadAti yadarchati | \EN{M8.305c/} tasya ShaDbhAgabhAg.h rAjA samyag.h bhavati rakShaNAt.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.306a/} rakShan.h dharmeNa bhUtAni rAjA vadhyA.nshcha ghAtayan.h | \EN{M8.306c/} yajate.aharaharyaj~naiH sahasrashatadakShiNaiH || \BC\.\SC|| \EN{M8.307a/} yo.arakShan.h balimAdatte karaM shulkaM cha pArthivaH | \EN{M8.307c/} pratibhAgaM cha daNDaM cha sa sadyo narakaM vrajet.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.308a/} arakShitAraM rAjAnaM baliShaDbhAgahAriNam.h | %[k: arakShitAramattAraM] \EN{M8.308c/} tamAhuH sarvalokasya samagramalahArakam.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.309a/} anapekShitamaryAdaM nAstikaM vipraluMpakam.h | %[M.anavekShitamaryAdaM ] \EN{M8.309c/} arakShitAramattAraM nR^ipaM vidyAdadhogatim.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.310a/} adhArmikaM tribhirnyAyairnigR^ihNIyAt.h prayatnataH | \EN{M8.310c/} nirodhanena bandhena vividhena vadhena cha || \BC\.\SC|| \EN{M8.311a/} nigraheNa hi pApAnAM sAdhUnAM sa~NgraheNa cha | \EN{M8.311c/} dvijAtaya ivaijyAbhiH pUyante satataM nR^ipAH || \BC\.\SC|| \EN{M8.312a/} kShantavyaM prabhuNA nityaM kShipatAM kAryiNAM nR^iNAm.h | \EN{M8.312c/} bAlavR^iddhAturANAM cha kurvatA hitamAtmanaH || \BC\.\SC|| \EN{M8.313a/} yaH kShipto marShayatyArtaistena svarge mahIyate | \EN{M8.313c/} yastvaishvaryAnna kShamate narakaM tena gachChati || \BC\.\SC|| \EN{M8.314a/} rAjA stenena gantavyo muktakeshena dhAvatA | %[M. dhImatA ] \EN{M8.314c/} AchakShANena tat.h steyameva~NkarmA.asmi shAdhi mAm.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.315a/} skandhenAdAya musalaM laguDaM vA.api khAdiram.h | %[M.mushalaM ] \EN{M8.315c/} shaktiM chobhayatastIkShNAmAyasaM daNDameva vA || \BC\.\SC|| \EN{M8.316a/} shAsanAd.h vA vimokShAd.h vA stenaH steyAd.h vimuchyate | \EN{M8.316c/} ashAsitvA tu taM rAjA stenasyApnoti kilbiSham.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.317a/} annAde bhrUNahA mArShTi patyau bhAryA.apachAriNI | \EN{M8.317c/} gurau shiShyashcha yAjyashcha steno rAjani kilbiSham.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.318a/} rAjabhiH kR^itadaNDAstu kR^itvA pApAni mAnavAH | %[M.rAjabhirdhR^itadaNDAstu] \EN{M8.318c/} nirmalAH svargamAyAnti santaH sukR^itino yathA || \BC\.\SC|| \EN{M8.319a/} yastu rajjuM ghaTaM kUpAdd.h hared.h bhindyAchcha yaH prapAm.h | \EN{M8.319c/} sa daNDaM prApnuyAn.h mAShaM tachcha tasmin.h samAharet.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.320a/} dhAnyaM dashabhyaH kumbhebhyo harato.abhyadhikaM vadhaH | \EN{M8.320c/} sheShe.apyekAdashaguNaM dApyastasya cha tad.h dhanam.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.321a/} tathA dharimameyAnAM shatAdabhyadhike vadhaH | \EN{M8.321c/} suvarNarajatAdInAmuttamAnAM cha vAsasAm.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.322a/} pa~nchAshatastvabhyadhike hastachChedanamiShyate | \EN{M8.322c/} sheShe tvekAdashaguNaM mUlyAd.h daNDaM prakalpayet.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.323a/} puruShANAM kulInAnAM nArINAM cha visheShataH | \EN{M8.323c/} mukhyAnAM chaiva ratnAnAM haraNe vadhamarhati || \BC\.\SC|| \EN{M8.324a/} mahApashUnAM haraNe shastrANAmauShadhasya cha | \EN{M8.324c/} kAlamAsAdya kAryaM cha daNDaM rAjA prakalpayet.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.325a/} goShu brAhmaNasa.nsthAsu ChurikAyAshcha bhedane | %[M.kharikAyAshcha] \EN{M8.325c/} pashUnAM haraNe chaiva sadyaH kAryo.ardhapAdikaH || \BC\.\SC|| \EN{M8.326a/} sUtrakArpAsakiNvAnAM gomayasya guDasya cha | \EN{M8.326c/} dadhnaH kShIrasya takrasya pAnIyasya tR^iNasya cha || \BC\.\SC|| \EN{M8.327a/} veNuvaidalabhANDAnAM lavaNAnAM tathaiva cha | \EN{M8.327c/} mR^iNmayAnAM cha haraNe mR^ido bhasmana eva cha || \BC\.\SC|| \EN{M8.328a/} matsyAnAM pakShiNAM chaiva tailasya cha ghR^itasya cha | \EN{M8.328c/} mA.nsasya madhunashchaiva yachchAnyat.h pashusaMbhavam.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.329a/} anyeShAM chaivamAdInAM madyAnAmodanasya cha | %[M.chaivamAdInAmadyAnAm] \EN{M8.329c/} pakvAnnAnAM cha sarveShAM tanmulyAd.h dviguNo damaH || \BC\.\SC|| \EN{M8.330a/} puShpeShu harite dhAnye gulmavallInageShu cha | \EN{M8.330c/} anyeShvaparipUteShu daNDaH syAt.h pa~nchakR^iShNalaH || \BC\.\SC|| \EN{M8.331a/} paripUteShu dhAnyeShu shAkamUlaphaleShu cha | \EN{M8.331c/} niranvaye shataM daNDaH sAnvaye.ardhashataM damaH || \BC\.\SC|| \EN{M8.332a/} syAt.h sAhasaM tvanvayavat.h prasabhaM karma yat.h kR^itam.h | \EN{M8.332c/} niranvayaM bhavet.h steyaM hR^itvA.apavyayate cha yat.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.333a/} yastvetAnyupakL^iptAni dravyANi stenayennaraH | \EN{M8.333c/} tamAdyaM daNDayed.h rAjA yashchAgniM chorayed.h gR^ihAt.h || \BC\.\SC|| %[M.taM shataM] \EN{M8.334a/} yena yena yathA~Ngena steno nR^iShu vicheShTate | \EN{M8.334c/} tat.h tadeva haret.h tasya pratyAdeshAya pArthivaH || \BC\.\SC|| \EN{M8.335a/} pitA.achAryaH suhR^itmAtA bhAryA putraH purohitaH | \EN{M8.335c/} nAdaNDyo nAma rAj~no.asti yaH svadharme na tiShThati || \BC\.\SC|| \EN{M8.336a/} kArShApaNaM bhaved.h daNDyo yatrAnyaH prAkR^ito janaH | \EN{M8.336c/} tatra rAjA bhaved.h daNDyaH sahasramiti dhAraNA || \BC\.\SC|| \EN{M8.337a/} aShTApAdyaM tu shUdrasya steye bhavati kilbiSham.h | \EN{M8.337c/} ShoDashaiva tu vaishyasya dvAtri.nshat.h kShatriyasya cha || \BC\.\SC|| \EN{M8.338a/} brAhmaNasya chatuHShaShTiH pUrNaM vA.api shataM bhavet.h | \EN{M8.338c/} dviguNA vA chatuHShaShTistaddoShaguNavidd.h hi saH || \BC\.\SC|| \EN{M8.339a/} vAnaspatyaM mUlaphalaM dArvagnyarthaM tathaiva cha | \EN{M8.339c/} tR^iNaM cha gobhyo grAsArthamasteyaM manurabravIt.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.340a/} yo.adattAdAyino hastAtlipseta brAhmaNo dhanam.h | \EN{M8.340c/} yAjanAdhyApanenApi yathA stenastathaiva saH || \BC\.\SC|| \EN{M8.341a/} dvijo.adhvagaH kShINavR^ittirdvAvikShU dve cha mUlake | \EN{M8.341c/} AdadAnaH parakShetrAtna daNDaM dAtumarhati || \BC\.\SC|| \EN{M8.342a/} asa.nditAnAM sa.ndAtA sa.nditAnAM cha mokShakaH | \EN{M8.342c/} dAsAshvarathahartA cha prAptaH syAchchorakilbiSham.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.343a/} anena vidhinA rAjA kurvANaH stenanigraham.h | \EN{M8.343c/} yasho.asmin.h prApnuyAtloke pretya chAnuttamaM sukham.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.344a/} aindraM sthAnamabhiprepsuryashashchAkShayamavyayam.h | \EN{M8.344c/} nopekSheta kShaNamapi rAjA sAhasikaM naram.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.345a/} vAgduShTAt.h taskarAchchaiva daNDenaiva cha hi.nsataH | \EN{M8.345c/} sAhasasya naraH kartA vij~neyaH pApakR^ittamaH || \BC\.\SC|| \EN{M8.346a/} sAhase vartamAnaM tu yo marShayati pArthivaH | \EN{M8.346c/} sa vinAshaM vrajatyAshu vidveShaM chAdhigachChati || \BC\.\SC|| \EN{M8.347a/} na mitrakAraNAd.h rAjA vipulAd.h vA dhanAgamAt.h | \EN{M8.347c/} samutsR^ijet.h sAhasikAn.h sarvabhUtabhayAvahAn.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.348a/} shastraM dvijAtibhirgrAhyaM dharmo yatroparudhyate | \EN{M8.348c/} dvijAtInAM cha varNAnAM viplave kAlakArite || \BC\.\SC|| \EN{M8.349a/} Atmanashcha paritrANe dakShiNAnAM cha sa~Ngare | \EN{M8.349c/} strIviprAbhyupapattau cha ghnan.h dharmeNa na duShyati || \BC\.\SC|| \EN{M8.350a/} guruM vA bAlavR^iddhau vA brAhmaNaM vA bahushrutam.h | \EN{M8.350c/} AtatAyinamAyAntaM hanyAdevAvichArayan.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.351a/} nAtatAyivadhe doSho hanturbhavati kashchana | \EN{M8.351c/} prakAshaM vA.aprakAshaM vA manyustaM manyumR^ichChati || \BC\.\SC|| \EN{M8.352a/} paradArAbhimarsheShu pravR^ittAnnR^In.h mahIpatiH | \EN{M8.352c/} udvejanakarairdaNDaishChinnayitvA pravAsayet.h || \BC\.\SC|| %[M.chihnayitvA)] \EN{M8.353a/} tatsamuttho hi lokasya jAyate varNasa~NkaraH | \EN{M8.353c/} yena mUlaharo.adharmaH sarvanAshAya kalpate || \BC\.\SC|| \EN{M8.354a/} parasya patnyA puruShaH saMbhAShAM yojayan.h rahaH | \EN{M8.354c/} pUrvamAkShArito doShaiH prApnuyAt.h pUrvasAhasam.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.355a/} yastvanAkShAritaH pUrvamabhibhAShate kAraNAt.h ??| \EN{M8.355c/} na doShaM prApnuyAt.h kiM chinna hi tasya vyatikramaH || \BC\.\SC|| \EN{M8.356a/} parastriyaM yo.abhivadet.h tIrthe.araNye vane.api vA | \EN{M8.356c/} nadInAM vA.api saMbhede sa sa~NgrahaNamApnuyAt.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.357a/} upachArakriyA keliH sparsho bhUShaNavAsasAm.h | %[MupakArakriyA] \EN{M8.357c/} saha khaTvA.asanaM chaiva sarvaM sa~NgrahaNaM smR^itam.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.358a/} striyaM spR^ishedadeshe yaH spR^iShTo vA marShayet.h tayA | \EN{M8.358c/} parasparasyAnumate sarvaM sa~NgrahaNaM smR^itam.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.359a/} abrAhmaNaH sa~NgrahaNe prANAntaM daNDamarhati | \EN{M8.359c/} chaturNAmapi varNAnAM dArA rakShyatamAH sadA || \BC\.\SC|| \EN{M8.360a/} bhikShukA bandinashchaiva dIkShitAH kAravastathA | \EN{M8.360c/} saMbhAShaNaM saha strIbhiH kuryuraprativAritAH || \BC\.\SC|| \EN{M8.361a/} na saMbhAShAM parastrIbhiH pratiShiddhaH samAcharet.h | \EN{M8.361c/} niShiddho bhAShamANastu suvarNaM daNDamarhati || \BC\.\SC|| \EN{M8.362a/} naiSha chAraNadAreShu vidhirnAtmopajIviShu | \EN{M8.362c/} sajjayanti hi te nArIrnigUDhAshchArayanti cha || \BC\.\SC|| \EN{M8.363a/} kiM chideva tu dApyaH syAt.h saMbhAShAM tAbhirAcharan.h | \EN{M8.363c/} praiShyAsu chaikabhaktAsu rahaH pravrajitAsu cha || \BC\.\SC|| %[M.preShyAsu ] \EN{M8.364a/} yo.akAmAM dUShayet.h kanyAM sa sadyo vadhamarhati | \EN{M8.364c/} sakAmAM dUShaya.nstulyo na vadhaM prApnuyAnnaraH || \BC\.\SC|| \EN{M8.365a/} kanyAM bhajantImutkR^iShTaM na kiM chidapi dApayet.h | \EN{M8.365c/} jaghanyaM sevamAnAM tu sa.nyatAM vAsayed.h gR^ihe || \BC\.\SC|| \EN{M8.366a/} uttamAM sevamAnastu jaghanyo vadhamarhati | \EN{M8.366c/} shulkaM dadyAt.h sevamAnaH samAmichChet.h pitA yadi || \BC\.\SC|| \EN{M8.367a/} abhiShahya tu yaH kanyAM kuryAd.h darpeNa mAnavaH | \EN{M8.367c/} tasyAshu kartye a~Ngulyau daNDaM chArhati ShaTshatam.h || \BC\.\SC|| %[M.kartyA a~Ngulyo ] \EN{M8.368a/} sakAmAM dUShaya.nstulyo nA~NguliChedamApnuyAt.h | \EN{M8.368c/} dvishataM tu damaM dApyaH prasa~NgavinivR^ittaye || \BC\.\SC|| \EN{M8.369a/} kanyaiva kanyAM yA kuryAt.h tasyAH syAd.h dvishato damaH | \EN{M8.369c/} shulkaM cha dviguNaM dadyAtshiphAshchaivApnuyAd.h dasha || \BC\.\SC|| \EN{M8.370a/} yA tu kanyAM prakuryAt.h strI sA sadyo mauNDyamarhati | \EN{M8.370c/} a~Ngulyoreva vA ChedaM khareNodvahanaM tathA || \BC\.\SC|| \EN{M8.371a/} bhartAraM la~Nghayed.h yA tu strI j~nAtiguNadarpitA | \EN{M8.371c/} tAM shvabhiH khAdayed.h rAjA sa.nsthAne bahusa.nsthite || \BC\.\SC|| \EN{M8.372a/} pumA.nsaM dAhayet.h pApaM shayane tapta Ayase | \EN{M8.372c/} abhyAdadhyushcha kAShThAni tatra dahyeta pApakR^it.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.373a/} sa.nvatsarAbhishastasya duShTasya dviguNo damaH | %[M.sa.nvatsare.abhishastasya] \EN{M8.373c/} vrAtyayA saha sa.nvAse chANDAlyA tAvadeva tu || \BC\.\SC|| \EN{M8.374a/} shUdro guptamaguptaM vA dvaijAtaM varNamAvasan.h | \EN{M8.374c/} aguptama~NgasarvasvairguptaM sarveNa hIyate || \BC\.\SC|| %[M.a~NgasarvasvI] \EN{M8.375a/} vaishyaH sarvasvadaNDaH syAt.h sa.nvatsaranirodhataH | \EN{M8.375c/} sahasraM kShatriyo daNDyo mauNDyaM mUtreNa chArhati || \BC\.\SC|| \EN{M8.376a/} brAhmaNIM yadyaguptAM tu gachChetAM vaishyapArthivau | \EN{M8.376c/} vaishyaM pa~nchashataM kuryAt.h kShatriyaM tu sahasriNam.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.377a/} ubhAvapi tu tAveva brAhmaNyA guptayA saha | \EN{M8.377c/} viplutau shUdravad.h daNDyau dagdhavyau vA kaTAgninA || \BC\.\SC|| \EN{M8.378a/} sahasraM brAhmaNo daNDyo guptAM viprAM balAd.h vrajan.h | \EN{M8.378c/} shatAni pa~ncha daNDyaH syAdichChantyA saha sa~NgataH || \BC\.\SC|| \EN{M8.379a/} mauNDyaM prANAntikaM daNDo brAhmaNasya vidhIyate | %[M.prANAntako][M'H choM refersto the re.adingof "prANAntika".] \EN{M8.379c/} itareShAM tu varNAnAM daNDaH prANAntiko bhavet.h || \BC\.\SC|| %[M.prANAntako ] \EN{M8.380a/} na jAtu brAhmaNaM hanyAt.h sarvapApeShvapi sthitam.h | \EN{M8.380c/} rAShTrAdenaM bahiH kuryAt.h samagradhanamakShatam.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.381a/} na brAhmaNavadhAd.h bhUyAnadharmo vidyate bhuvi | \EN{M8.381c/} tasmAdasya vadhaM rAjA manasA.api na chintayet.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.382a/} vaishyashchet.h kShatriyAM guptAM vaishyAM vA kShatriyo vrajet.h | \EN{M8.382c/} yo brAhmaNyAmaguptAyAM tAvubhau daNDamarhataH || \BC\.\SC|| \EN{M8.383a/} sahasraM brAhmaNo daNDaM dApyo gupte tu te vrajan.h | \EN{M8.383c/} shUdrAyAM kShatriyavishoH sAhasro vai bhaved.h damaH || \BC\.\SC|| %[M.shUdrAyA] \EN{M8.384a/} kShatriyAyAmaguptAyAM vaishye pa~nchashataM damaH | \EN{M8.384c/} mUtreNa mauNDyamichChet.h tu kShatriyo daNDameva vA || \BC\.\SC|| %[M.R^ichChet.h tu] \EN{M8.385a/} agupte kShatriyAvaishye shUdrAM vA brAhmaNo vrajan.h | \EN{M8.385c/} shatAni pa~ncha daNDyaH syAt.h sahasraM tvantyajastriyam.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.386a/} yasya stenaH pure nAsti nAnyastrIgo na duShTavAk.h | \EN{M8.386c/} na sAhasikadaNDaghno sa rAjA shakralokabhAk.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.387a/} eteShAM nigraho rAj~naH pa~nchAnAM viShaye svake | \EN{M8.387c/} sA.nrAjyakR^it.h sajAtyeShu loke chaiva yashaskaraH ??|| \BC\.\SC|| \EN{M8.388a/} R^itvijaM yastyajed.h yAjyo yAjyaM chartvik.h tyajed.h yadi | \EN{M8.388c/} shaktaM karmaNyaduShTaM cha tayordaNDaH shataM shatam.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.389a/} na mAtA na pitA na strI na putrastyAgamarhati | \EN{M8.389c/} tyajannapatitAnetAn.h rAj~nA daNDyaH shatAni ShaT.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.390a/} AshrameShu dvijAtInAM kArye vivadatAM mithaH | \EN{M8.390c/} na vibrUyAnnR^ipo dharmaM chikIrShan.h hitamAtmanaH || \BC\.\SC|| \EN{M8.391a/} yathArhametAnabhyarchya brAhmaNaiH saha pArthivaH | \EN{M8.391c/} sAntvena prashamayyAdau svadharmaM pratipAdayet.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.392a/} prativeshyAnuveshyau cha kalyANe vi.nshatidvije | \EN{M8.392c/} arhAvabhojayan.h vipro daNDamarhati mAShakam.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.393a/} shrotriyaH shrotriyaM sAdhuM bhUtikR^ityeShvabhojayan.h | \EN{M8.393c/} tadannaM dviguNaM dApyo hiraNyaM chaiva mAShakam.h || \BC\.\SC|| %[M.hairaNyaM ] \EN{M8.394a/} andho jaDaH pIThasarpI saptatyA sthavirashcha yaH | \EN{M8.394c/} shrotriyeShUpakurva.nshcha na dApyAH kena chit.h karam.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.395a/} shrotriyaM vyAdhitArtau cha bAlavR^iddhAvaki~nchanam.h | \EN{M8.395c/} mahAkulInamAryaM cha rAjA saMpUjayet.h sadA || \BC\.\SC|| \EN{M8.396a/} shAlmalIphalake shlakShNe nenijyAnnejakaH shanaiH | \EN{M8.396c/} na cha vAsA.nsi vAsobhirnirharenna cha vAsayet.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.397a/} tantuvAyo dashapalaM dadyAdekapalAdhikam.h | \EN{M8.397c/} ato.anyathA vartamAno dApyo dvAdashakaM damam.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.398a/} shulkasthAneShu kushalAH sarvapaNyavichakShaNAH | \EN{M8.398c/} kuryurarghaM yathApaNyaM tato vi.nshaM nR^ipo haret.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.399a/} rAj~naH prakhyAtabhANDAni pratiShiddhAni yAni cha | \EN{M8.399c/} tANi nirharato lobhAt.h sarvahAraM harennR^ipaH || \BC\.\SC|| \EN{M8.400a/} shulkasthAnaM pariharannakAle krayavikrayI | \EN{M8.400c/} mithyAvAdI cha sa~NkhyAne dApyo.aShTaguNamatyayam.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.401a/} AgamaM nirgamaM sthAnaM tathA vR^iddhikShayAvubhau | \EN{M8.401c/} vichArya sarvapaNyAnAM kArayet.h krayavikrayau || \BC\.\SC|| \EN{M8.402a/} pa~ncharAtre pa~ncharAtre pakShe pakShe.atha vA gate | \EN{M8.402c/} kurvIta chaiShAM pratyakShamarghasa.nsthApanaM nR^ipaH || \BC\.\SC|| \EN{M8.403a/} tulAmAnaM pratImAnaM sarvaM cha syAt.h sulakShitam.h | \EN{M8.403c/} ShaTsu ShaTsu cha mAseShu punareva parIkShayet.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.404a/} paNaM yAnaM tare dApyaM pauruSho.ardhapaNaM tare | \EN{M8.404c/} pAdaM pashushcha yoShitcha pAdArdhaM riktakaH pumAn.h || \BC\.\SC|| %[M.pAde] \EN{M8.405a/} bhANDapUrNAni yAnAni tAryaM dApyAni sArataH | \EN{M8.405c/} riktabhANDAni yat.h kiM chit.h pumA.nsashchaparichChadAH || \BC\.\SC|| \EN{M8.406a/} dIrghAdhvani yathAdeshaM yathAkAlaM taro bhavet.h | \EN{M8.406c/} nadItIreShu tad.h vidyAt.h samudre nAsti lakShaNam.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.407a/} garbhiNI tu dvimAsAdistathA pravrajito muniH | \EN{M8.407c/} brAhmaNA li~Nginashchaiva na dApyAstArikaM tare || \BC\.\SC|| \EN{M8.408a/} yannAvi kiM chid.h dAshAnAM vishIryetAparAdhataH | \EN{M8.408c/} tad.h dAshaireva dAtavyaM samAgamya svato.a.nshataH || \BC\.\SC|| \EN{M8.409a/} eSha nauyAyinAmukto vyavahArasya nirNayaH | \EN{M8.409c/} dAshAparAdhatastoye daivike nAsti nigrahaH || \BC\.\SC|| \EN{M8.410a/} vANijyaM kArayed.h vaishyaM kusIdaM kR^iShimeva cha | \EN{M8.410c/} pashUnAM rakShaNaM chaiva dAsyaM shUdraM dvijanmanAm.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.411a/} kShatriyaM chaiva vaishyaM cha brAhmaNo vR^ittikarshitau | \EN{M8.411c/} bibhR^iyAdAnR^isha.nsyena svAni karmANi kArayet.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.412a/} dAsyaM tu kArayanlobhAd.h brAhmaNaH sa.nskR^itAn.h dvijAn.h | \EN{M8.412c/} anichChataH prAbhavatyAd.h rAj~nA daNDyaH shatAni ShaT.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.413a/} shUdraM tu kArayed.h dAsyaM krItamakrItameva vA | \EN{M8.413c/} dAsyAyaiva hi sR^iShTo.asau brAhmaNasya svayaMbhuvA || \BC\.\SC|| \EN{M8.414a/} na svAminA nisR^iShTo.api shUdro dAsyAd.h vimuchyate | \EN{M8.414c/} nisargajaM hi tat.h tasya kastasmAt.h tadapohati || \BC\.\SC|| \EN{M8.415a/} dhvajAhR^ito bhaktadAso gR^ihajaH krItadattrimau | \EN{M8.415c/} paitriko daNDadAsashcha saptaite dAsayonayaH || \BC\.\SC|| \EN{M8.416a/} bhAryA putrashcha dAsashcha traya evAdhanAH smR^itAH | \EN{M8.416c/} yat.h te samadhigachChanti yasya te tasya tad.h dhanam.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.417a/} visrabdhaM brAhmaNaH shUdrAd.h dravyopAdAnamAcharet.h | \EN{M8.417c/} na hi tasyAsti kiM chit.h svaM bhartR^ihAryadhano hi saH || \BC\.\SC|| \EN{M8.418a/} vaishyashUdrau prayatnena svAni karmANi kArayet.h | \EN{M8.418c/} tau hi chyutau svakarmabhyaH kShobhayetAmidaM jagat.h || \BC\.\SC|| \EN{M8.419a/} ahanyahanyavekSheta karmAntAn.h vAhanAni cha | \EN{M8.419c/} Ayavyayau cha niyatAvAkarAn.h koshameva cha || \BC\.\SC|| \EN{M8.420a/} evaM sarvAnimAn.h rAjA vyavahArAn.h samApayan.h | \EN{M8.420c/} vyapohya kilbiShaM sarvaM prApnoti paramAM gatim.h || \BC\.\SC|| \medskip \separate \centerline{adhyAya 9} \medskip \EN{M9.01a/} puruShasya striyAshchaiva dharme vartmani tiShThatoH | %[M.dharmye ] \EN{M9.01c/} sa.nyoge viprayoge cha dharmAn.h vakShyAmi shAshvatAn.h || \BC\.\SC|| \EN{M9.02a/} asvatantrAH striyaH kAryAH puruShaiH svairdivAnisham.h | \EN{M9.02c/} viShayeShu cha sajjantyaH sa.nsthApyA Atmano vashe || \BC\.\SC|| \EN{M9.03a/} pitA rakShati kaumAre bhartA rakShati yauvane | \EN{M9.03c/} rakShanti sthavire putrA na strI svAtantryamarhati || \BC\.\SC|| \EN{M9.04a/} kAle.adAtA pitA vAchyo vAchyashchAnupayan.h patiH | \EN{M9.04c/} mR^ite bhartari putrastu vAchyo mAturarakShitA || \BC\.\SC|| \EN{M9.05a/} sUkShmebhyo.api prasa~NgebhyaH striyo rakShyA visheShataH | %[M.striyA] \EN{M9.05c/} dvayorhi kulayoH shokamAvaheyurarakShitAH || \BC\.\SC|| \EN{M9.06a/} imaM hi sarvavarNAnAM pashyanto dharmamuttamam.h | \EN{M9.06c/} yatante rakShituM bhAryAM bhartAro durbalA api || \BC\.\SC|| \EN{M9.07a/} svAM prasUtiM charitraM cha kulamAtmAnameva cha | \EN{M9.07c/} svaM cha dharmaM prayatnena jAyAM rakShan.h hi rakShati || \BC\.\SC|| \EN{M9.08a/} patirbhAryAM saMpravishya garbho bhUtvaiha jAyate | \EN{M9.08c/} jAyAyAstad.h hi jAyAtvaM yadasyAM jAyate punaH || \BC\.\SC|| \EN{M9.09a/} yAdR^ishaM bhajate hi strI sutaM sUte tathAvidham.h | \EN{M9.09c/} tasmAt.h prajAvishuddhyarthaM striyaM rakShet.h prayatnataH || \BC\.\SC|| \EN{M9.10a/} na kashchid.h yoShitaH shaktaH prasahya parirakShitum.h | \EN{M9.10c/} etairupAyayogaistu shakyAstAH parirakShitum.h || \BC\.\SC|| \EN{M9.11a/} arthasya sa~Ngrahe chainAM vyaye chaiva niyojayet.h | \EN{M9.11c/} shauche dharme.annapaktyAM cha pAriNAhyasya vekShaNe || \BC\.\SC|| \EN{M9.12a/} arakShitA gR^ihe ruddhAH puruShairAptakAribhiH | \EN{M9.12c/} AtmAnamAtmanA yAstu rakSheyustAH surakShitAH || \BC\.\SC|| \EN{M9.13a/} pAnaM durjanasa.nsargaH patyA cha viraho.aTanam.h | \EN{M9.13c/} svapno.anyagehavAsashcha nArIsa.ndUShaNAni ShaT.h || \BC\.\SC|| \EN{M9.14a/} naitA rUpaM parIkShante nAsAM vayasi sa.nsthitiH | \EN{M9.14c/} surUpaM vA virUpaM vA pumAnityeva bhu~njate || \BC\.\SC|| \EN{M9.15a/} pau.nshchalyAchchalachittAchcha naisnehyAchcha svabhAvataH | %[M.naiHsnehyAch] \EN{M9.15c/} rakShitA yatnato.apIha bhartR^iShvetA vikurvate || \BC\.\SC|| \EN{M9.16a/} evaM svabhAvaM j~nAtvA.asAM prajApatinisargajam.h | \EN{M9.16c/} paramaM yatnamAtiShThet.h puruSho rakShaNaM prati || \BC\.\SC|| \EN{M9.17a/} shayyA.a.asanamala~NkAraM kAmaM krodhamanArjavam.h | M:anAryatAM ] \EN{M9.17c/} drohabhAvaM kucharyAM cha strIbhyo manurakalpayat.h || \BC\.\SC|| %[M.drogdhR^ibhAvaM] \EN{M9.18a/} nAsti strINAM kriyA mantrairiti dharme vyavasthitiH | \EN{M9.18c/} nirindriyA hyamantrAshcha strIbhyo anR^itamiti sthitiH || \BC\.\SC|| %[M.striyo] \EN{M9.19a/} tathA cha shrutayo bahvyo nigItA nigameShvapi | \EN{M9.19c/} svAlakShaNyaparIkShArthaM tAsAM shR^iNuta niShkR^itIH || \BC\.\SC|| \EN{M9.20a/} yan.h me mAtA pralulubhe vicharantyapativratA | \EN{M9.20c/} tan.h me retaH pitA vR^i~NktAmityasyaitannidarshanam.h || \BC\.\SC|| \EN{M9.21a/} dhyAyatyaniShTaM yat.h kiM chit.h pANigrAhasya chetasA | \EN{M9.21c/} tasyaiSha vyabhichArasya nihnavaH samyaguchyate || \BC\.\SC|| \EN{M9.22a/} yAdR^igguNena bhartrA strI sa.nyujyeta yathAvidhi | \EN{M9.22c/} tAdR^igguNA sA bhavati samudreNaiva nimnagA || \BC\.\SC|| \EN{M9.23a/} akShamAlA vasiShThena sa.nyuktA.adhamayonijA | \EN{M9.23c/} shAra~NgI mandapAlena jagAmAbhyarhaNIyatAm.h || \BC\.\SC|| \EN{M9.24a/} etAshchAnyAshcha loke.asminnapakR^iShTaprasUtayaH | %[M.avakR^iShTaprasUtayaH] \EN{M9.24c/} utkarShaM yoShitaH prAptAH svaiH svairbhartR^iguNaiH shubhaiH || \BC\.\SC|| \EN{M9.25a/} eShoditA lokayAtrA nityaM strIpu.nsayoH shubhA | \EN{M9.25c/} pretyaiha cha sukhodarkAn.h prajAdharmAnnibodhata || \BC\.\SC|| \EN{M9.26a/} prajanArthaM mahAbhAgAH pUjArhA gR^ihadIptayaH | \EN{M9.26c/} striyaH shriyashcha geheShu na visheSho.asti kashchana || \BC\.\SC|| \EN{M9.27a/} utpAdanamapatyasya jAtasya paripAlanam.h | \EN{M9.27c/} pratyahaM lokayAtrAyAH pratyakShaM strI nibandhanam.h || \BC\.\SC|| %[M.pratyarthaM ] \EN{M9.28a/} apatyaM dharmakAryANi shushrUShA ratiruttamA | \EN{M9.28c/} dArA.adhInastathA svargaH pitR^INAmAtmanashcha ha || \BC\.\SC|| \EN{M9.29a/} patiM yA nAbhicharati manovAgdehasa.nyatA | \EN{M9.29c/} sA bhartR^ilokAnApnoti sadbhiH sAdhvIiti chochyate || \BC\.\SC|| \EN{M9.30a/} vyabhichArAt.h tu bhartuH strI loke prApnoti nindyatAm.h | \EN{M9.30c/} sR^igAlayoniM chApnoti pAparogaishcha pIDyate || \BC\.\SC|| %[M.shR^igAlayoniM] \EN{M9.31a/} putraM pratyuditaM sadbhiH pUrvajaishcha maharShibhiH | \EN{M9.31c/} vishvajanyamimaM puNyamupanyAsaM nibodhata || \BC\.\SC|| \EN{M9.32a/} bhartari putraM vijAnanti shrutidvaidhaM tu kartari | %[M. bhartuH ] \EN{M9.32c/} AhurutpAdakaM ke chidapare kShetriNaM viduH || \BC\.\SC|| \EN{M9.33a/} kShetrabhUtA smR^itA nArI bIjabhUtaH smR^itaH pumAn.h | \EN{M9.33c/} kShetrabIjasamAyogAt.h saMbhavaH sarvadehinAm.h || \BC\.\SC|| \EN{M9.34a/} vishiShTaM kutra chid.h bIjaM strIyonistveva kutra chit.h | \EN{M9.34c/} ubhayaM tu samaM yatra sA prasUtiH prashasyate || \BC\.\SC|| \EN{M9.35a/} bIjasya chaiva yonyAshcha bIjamutkR^iShTamuchyate | \EN{M9.35c/} sarvabhUtaprasUtirhi bIjalakShaNalakShitA || \BC\.\SC|| \EN{M9.36a/} yAdR^ishaM tUpyate bIjaM kShetre kAlopapAdite | \EN{M9.36c/} tAdR^ig.h rohati tat.h tasmin.h bIjaM svairvya~njitaM guNaiH || \BC\.\SC|| \EN{M9.37a/} iyaM bhUmirhi bhUtAnAM shAshvatI yoniruchyate | \EN{M9.37c/} na cha yoniguNAn.h kA.nshchid.h bIjaM puShyati puShTiShu || \BC\.\SC|| \EN{M9.38a/} bhUmAvapyekakedAre kAloptAni kR^iShIvalaiH | \EN{M9.38c/} nAnArUpANi jAyante bIjAnIha svabhAvataH || \BC\.\SC|| \EN{M9.39a/} vrIhayaH shAlayo mudgAstilA mAShAstathA yavAH | \EN{M9.39c/} yathAbIjaM prarohanti lashunAnIkShavastathA || \BC\.\SC|| \EN{M9.40a/} anyaduptaM jAtamanyadityetannopapadyate | \EN{M9.40c/} upyate yad.h hi yad.h bIjaM tat.h tadeva prarohati || \BC\.\SC|| \EN{M9.41a/} tat.h prAj~nena vinItena j~nAnavij~nAnavedinA | \EN{M9.41c/} AyuShkAmena vaptavyaM na jAtu parayoShiti || \BC\.\SC|| \EN{M9.42a/} atra gAthA vAyugItAH kIrtayanti purAvidaH | \EN{M9.42c/} yathA bIjaM na vaptavyaM pu.nsA paraparigrahe || \BC\.\SC|| \EN{M9.43a/} nashyatIShuryathA viddhaH khe viddhamanuvidhyataH | \EN{M9.43c/} tathA nashyati vai kShipraM bIjaM paraparigrahe || \BC\.\SC|| %[M.kShiptaM] \EN{M9.44a/} pR^ithorapImAM pR^ithivIM bhAryAM pUrvavido viduH | \EN{M9.44c/} sthANuchChedasya kedAramAhuH shAlyavato mR^igam.h || \BC\.\SC|| \EN{M9.45a/} etAvAneva puruSho yatjAyA.atmA prajaiti ha | \EN{M9.45c/} viprAH prAhustathA chaitad.h yo bhartA sA smR^itA~NganA || \BC\.\SC|| \EN{M9.46a/} na niShkrayavisargAbhyAM bharturbhAryA vimuchyate | \EN{M9.46c/} evaM dharmaM vijAnImaH prAk.h prajApatinirmitam.h || \BC\.\SC|| \EN{M9.47a/} sakR^ida.nsho nipatati sakR^it.h kanyA pradIyate | \EN{M9.47c/} sakR^idAha dadAnIti trINyetAni satAM sakR^it.h || \BC\.\SC|| %[M.dadAmIti] \EN{M9.48a/} yathA go.ashvoShTradAsIShu mahiShyajAvikAsu cha | \EN{M9.48c/} notpAdakaH prajAbhAgI tathaivAnyA~NganAsvapi || \BC\.\SC|| \EN{M9.49a/} ye.akShetriNo bIjavantaH parakShetrapravApiNaH | \EN{M9.49c/} te vai sasyasya jAtasya na labhante phalaM kva chit.h || \BC\.\SC|| \EN{M9.50a/} yadanyagoShu vR^iShabho vatsAnAM janayetshatam.h | \EN{M9.50c/} gominAmeva te vatsA moghaM skanditamArShabham.h || \BC\.\SC|| \EN{M9.51a/} tathaivAkShetriNo bIjaM parakShetrapravApiNaH | \EN{M9.51c/} kurvanti kShetriNAmarthaM na bIjI labhate phalam.h || \BC\.\SC|| \EN{M9.52a/} phalaM tvanabhisa.ndhAya kShetriNAM bIjinAM tathA | \EN{M9.52c/} pratyakShaM kShetriNAmartho bIjAd.h yonirgalIyasI ??|| \BC\.\SC|| %[M.barIyasI ] \EN{M9.53a/} kriyAbhyupagamAt.h tvetad.h bIjArthaM yat.h pradIyate | \EN{M9.53c/} tasyaiha bhAginau dR^iShTau bIjI kShetrika eva cha || \BC\.\SC|| \EN{M9.54a/} oghavAtAhR^itaM bIjaM yasya kShetre prarohati | \EN{M9.54c/} kShetrikasyaiva tad.h bIjaM na vaptA labhate phalam.h || \BC\.\SC|| %[M.na bIjI labhate phalam] \EN{M9.55a/} eSha dharmo gavAshvasya dAsyuShTrAjAvikasya cha | \EN{M9.55c/} viha~NgamahiShINAM cha vij~neyaH prasavaM prati || \BC\.\SC|| \EN{M9.56a/} etad.h vaH sAraphalgutvaM bIjayonyoH prakIrtitam.h | \EN{M9.56c/} ataH paraM pravakShyAmi yoShitAM dharmamApadi || \BC\.\SC|| \EN{M9.57a/} bhrAturjyeShThasya bhAryA yA gurupatnyanujasya sA | \EN{M9.57c/} yavIyasastu yA bhAryA snuShA jyeShThasya sA smR^itA || \BC\.\SC|| \EN{M9.58a/} jyeShTho yavIyaso bhAryAM yavIyAn.h vA.agrajastriyam.h | \EN{M9.58c/} patitau bhavato gatvA niyuktAvapyanApadi || \BC\.\SC|| \EN{M9.59a/} devarAd.h vA sapiNDAd.h vA striyA samyakniyuktayA | \EN{M9.59c/} prajepsitA.a.adhigantavyA sa.ntAnasya parikShaye || \BC\.\SC|| \EN{M9.60a/} vidhavAyAM niyuktastu ghR^itAkto vAgyato nishi | \EN{M9.60c/} ekamutpAdayet.h putraM na dvitIyaM kathaM chana || \BC\.\SC|| \EN{M9.61a/} dvitIyameke prajanaM manyante strIShu tadvidaH | \EN{M9.61c/} anirvR^itaM niyogArthaM pashyanto dharmatastayoH || \BC\.\SC|| %[M.anirvR^ittaM] \EN{M9.62a/} vidhavAyAM niyogArthe nirvR^itte tu yathAvidhi | %[M.nivR^itte ] \EN{M9.62c/} guruvatcha snuShAvatcha varteyAtAM parasparam.h || \BC\.\SC|| \EN{M9.63a/} niyuktau yau vidhiM hitvA varteyAtAM tu kAmataH | \EN{M9.63c/} tAvubhau patitau syAtAM snuShAgagurutalpagau || \BC\.\SC|| \EN{M9.64a/} nAnyasmin.h vidhavA nArI niyoktavyA dvijAtibhiH | \EN{M9.64c/} anyasmin.h hi niyu~njAnA dharmaM hanyuH sanAtanam.h || \BC\.\SC|| \EN{M9.65a/} nodvAhikeShu mantreShu niyogaH kIrtyate kva chit.h | \EN{M9.65c/} na vivAhavidhAvuktaM vidhavAvedanaM punaH || \BC\.\SC|| \EN{M9.66a/} ayaM dvijairhi vidvadbhiH pashudharmo vigarhitaH | \EN{M9.66c/} manuShyANAmapi prokto vene rAjyaM prashAsati || \BC\.\SC|| \EN{M9.67a/} sa mahImakhilAM bhu~njan.h rAjarShipravaraH purA | \EN{M9.67c/} varNAnAM sa~NkaraM chakre kAmopahatachetanaH || \BC\.\SC|| \EN{M9.68a/} tataH prabhR^iti yo mohAt.h pramItapatikAM striyam.h | \EN{M9.68c/} niyojayatyapatyArthaM taM vigarhanti sAdhavaH || \BC\.\SC|| \EN{M9.69a/} yasyA mriyeta kanyAyA vAchA satye kR^ite patiH | \EN{M9.69c/} tAmanena vidhAnena nijo vindeta devaraH || \BC\.\SC|| \EN{M9.70a/} yathAvidhyadhigamyainAM shuklavastrAM shuchivratAm.h | \EN{M9.70c/} mitho bhajetA prasavAt.h sakR^itsakR^id.h R^itAvR^itau || \BC\.\SC|| \EN{M9.71a/} na dattvA kasya chit.h kanyAM punardadyAd.h vichakShaNaH | \EN{M9.71c/} dattvA punaH prayachChan.h hi prApnoti puruShAnR^itam.h || \BC\.\SC|| \EN{M9.72a/} vidhivat.h pratigR^ihyApi tyajet.h kanyAM vigarhitAm.h | \EN{M9.72c/} vyAdhitAM vipraduShTAM vA ChadmanA chopapAditAm.h || \BC\.\SC|| \EN{M9.73a/} yastu doShavatIM kanyAmanAkhyAyaupapAdayet.h | \EN{M9.73c/} tasya tad.h vitathaM kuryAt.h kanyAdAturdurAtmanaH || \BC\.\SC|| \EN{M9.74a/} vidhAya vR^ittiM bhAryAyAH pravaset.h kAryavAnnaraH | \EN{M9.74c/} avR^ittikarshitA hi strI praduShyet.h sthitimatyapi || \BC\.\SC|| \EN{M9.75a/} vidhAya proShite vR^ittiM jIvenniyamamAsthitA | \EN{M9.75c/} proShite tvavidhAyaiva jIvetshilpairagarhitaiH || \BC\.\SC|| \EN{M9.76a/} proShito dharmakAryArthaM pratIkShyo.aShTau naraH samAH | \EN{M9.76c/} vidyArthaM ShaD.h yasho.arthaM vA kAmArthaM trI.nstu vatsarAn.h || \BC\.\SC|| \EN{M9.77a/} sa.nvatsaraM pratIkSheta dviShantIM yoShitaM patiH | %[M.dviShANAM] \EN{M9.77c/} UrdhvaM sa.nvatsarAt.h tvenAM dAyaM hR^itvA na sa.nvaset.h || \BC\.\SC|| \EN{M9.78a/} atikrAmet.h pramattaM yA mattaM rogArtameva vA | \EN{M9.78c/} sA trIn.h mAsAn.h parityAjyA vibhUShaNaparichChadA || \BC\.\SC|| \EN{M9.79a/} unmattaM patitaM klIbamabIjaM pAparogiNam.h | \EN{M9.79c/} na tyAgo.asti dviShantyAshcha na cha dAyApavartanam.h || \BC\.\SC|| \EN{M9.80a/} madyapA.asAdhuvR^ittA cha pratikUlA cha yA bhavet.h | %[M.madyapAsatyavR^ittA ] \EN{M9.80c/} vyAdhitA vA.adhivettavyA hi.nsrA.arthaghnI cha sarvadA || \BC\.\SC|| \EN{M9.81a/} vandhyAShTame.adhivedyAbde dashame tu mR^itaprajA | \EN{M9.81c/} ekAdashe strIjananI sadyastvapriyavAdinI || \BC\.\SC|| \EN{M9.82a/} yA rogiNI syAt.h tu hitA saMpannA chaiva shIlataH | \EN{M9.82c/} sA.anuj~nApyAdhivettavyA nAvamAnyA cha karhi chit.h || \BC\.\SC|| \EN{M9.83a/} adhivinnA tu yA nArI nirgachChed.h ruShitA gR^ihAt.h | \EN{M9.83c/} sA sadyaH saMniroddhavyA tyAjyA vA kulasaMnidhau || \BC\.\SC|| \EN{M9.84a/} pratiShiddhA.api ched.h yA tu madyamabhyudayeShvapi | %[ M.pratiShedhe pibed.h yA tu] \EN{M9.84c/} prekShAsamAjaM gachChed.h vA sA daNDyA kR^iShNalAni ShaT.h || \BC\.\SC|| \EN{M9.85a/} yadi svAshchAparAshchaiva vinderan.h yoShito dvijAH | \EN{M9.85c/} tAsAM varNakrameNa syAj.h jyeShThyaM pUjA cha veshma cha || \BC\.\SC|| \EN{M9.86a/} bhartuH sharIrashushrUShAM dharmakAryaM cha naityakam.h | \EN{M9.86c/} svA chaiva kuryAt.h sarveShAM nAsvajAtiH kathaM chana || \BC\.\SC|| %[M.svA svaiva] \EN{M9.87a/} yastu tat.h kArayen.h mohAt.h sajAtyA sthitayA.anyayA | \EN{M9.87c/} yathA brAhmaNachANDAlaH pUrvadR^iShTastathaiva saH || \BC\.\SC|| \EN{M9.88a/} utkR^iShTAyAbhirUpAya varAya sadR^ishAya cha | \EN{M9.88c/} aprAptAmapi tAM tasmai kanyAM dadyAd.h yathAvidhi || \BC\.\SC|| \EN{M9.89a/} kAmamAmaraNAt.h tiShThed.h gR^ihe kanyArtumatyapi | \EN{M9.89c/} na chaivainAM prayachChet.h tu guNahInAya karhi chit.h || \BC\.\SC|| \EN{M9.90a/} trINi varShANyudIkSheta kumAryartumatI satI | \EN{M9.90c/} UrdhvaM tu kAlAdetasmAd.h vindeta sadR^ishaM patim.h || \BC\.\SC|| \EN{M9.91a/} adIyamAnA bhartAramadhigachChed.h yadi svayam.h | \EN{M9.91c/} nainaH kiM chidavApnoti na cha yaM sA.adhigachChati || \BC\.\SC|| \EN{M9.92a/} ala~NkAraM nAdadIta pitryaM kanyA svaya.nvarA | \EN{M9.92c/} mAtR^ikaM bhrAtR^idattaM vA stenA syAd.h yadi taM haret.h || \BC\.\SC|| \EN{M9.93a/} pitre na dadyAtshulkaM tu kanyAM R^itumatIM haran.h | \EN{M9.93c/} sa cha svAmyAdatikrAmed.h R^itUnAM pratirodhanAt.h || \BC\.\SC|| \EN{M9.94a/} tri.nshadvarSho vahet.h kanyAM hR^idyAM dvAdashavArShikIm.h | \EN{M9.94c/} tryaShTavarSho.aShTavarShAM vA dharme sIdati satvaraH || \BC\.\SC|| \EN{M9.95a/} devadattAM patirbhAryAM vindate nechChayA.atmanaH | \EN{M9.95c/} tAM sAdhvIM bibhR^iyAnnityaM devAnAM priyamAcharan.h || \BC\.\SC|| \EN{M9.96a/} prajanArthaM striyaH sR^iShTAH sa.ntAnArthaM cha mAnavaH | \EN{M9.96c/} tasmAt.h sAdhAraNo dharmaH shrutau patnyA sahoditaH || \BC\.\SC|| \EN{M9.97a/} kanyAyAM dattashulkAyAM mriyeta yadi shulkadaH | \EN{M9.97c/} devarAya pradAtavyA yadi kanyA.anumanyate || \BC\.\SC|| \EN{M9.98a/} AdadIta na shUdro.api shulkaM duhitaraM dadan.h | \EN{M9.98c/} shulkaM hi gR^ihNan.h kurute ChannaM duhitR^ivikrayam.h || \BC\.\SC|| \EN{M9.99a/} etat.h tu na pare chakrurnApare jAtu sAdhavaH | \EN{M9.99c/} yadanyasya pratij~nAya punaranyasya dIyate || \BC\.\SC|| \EN{M9.100a/} nAnushushruma jAtvetat.h pUrveShvapi hi janmasu | \EN{M9.100c/} shulkasaMj~nena mUlyena ChannaM duhitR^ivikrayam.h || \BC\.\SC|| \EN{M9.101a/} anyonyasyAvyabhichAro bhavedAmaraNAntikaH | \EN{M9.101c/} eSha dharmaH samAsena j~neyaH strIpu.nsayoH paraH || \BC\.\SC|| \EN{M9.102a/} tathA nityaM yateyAtAM strIpu.nsau tu kR^itakriyau | \EN{M9.102c/} yathA nAbhicharetAM tau viyuktAvitaretaram.h || \BC\.\SC|| %[M.nAticharetAM ] \EN{M9.103a/} eSha strIpu.nsayorukto dharmo vo ratisa.nhitaH | \EN{M9.103c/} ApadyapatyaprAptishcha dAyadharmaM nibodhata || \BC\.\SC|| \EN{M9.104a/} UrdhvaM pitushcha mAtushcha sametya bhrAtaraH samam.h | \EN{M9.104c/} bhajeran.h paitR^ikaM rikthamanIshAste hi jIvatoH || \BC\.\SC|| \EN{M9.105a/} jyeShTha eva tu gR^ihNIyAt.h pitryaM dhanamasheShataH | \EN{M9.105c/} sheShAstamupajIveyuryathaiva pitaraM tathA || \BC\.\SC|| \EN{M9.106a/} jyeShThena jAtamAtreNa putrI bhavati mAnavaH | \EN{M9.106c/} pitR^INAmanR^iNashchaiva sa tasmAt.h sarvamarhati || \BC\.\SC|| \EN{M9.107a/} yasminR^iNaM saMnayati yena chAnantyamashnute | \EN{M9.107c/} sa eva dharmajaH putraH kAmajAnitarAn.h viduH || \BC\.\SC|| \EN{M9.108a/} piteva pAlayet.h pUtrAn.h jyeShTho bhrAtR^In.h yavIyasaH | \EN{M9.108c/} putravatchApi varteran.h jyeShThe bhrAtari dharmataH || \BC\.\SC|| \EN{M9.109a/} jyeShThaH kulaM vardhayati vinAshayati vA punaH | \EN{M9.109c/} jyeShThaH pUjyatamo loke jyeShThaH sadbhiragarhitaH || \BC\.\SC|| \EN{M9.110a/} yo jyeShTho jyeShThavR^ittiH syAn.h mAtaiva sa pitaiva saH | \EN{M9.110c/} ajyeShThavR^ittiryastu syAt.h sa saMpUjyastu bandhuvat.h || \BC\.\SC|| \EN{M9.111a/} evaM saha vaseyurvA pR^ithag.h vA dharmakAmyayA | \EN{M9.111c/} pR^ithag.h vivardhate dharmastasmAd.h dharmyA pR^ithakkriyA || \BC\.\SC|| \EN{M9.112a/} jyeShThasya vi.nsha uddhAraH sarvadravyAchcha yad.h varam.h | \EN{M9.112c/} tato.ardhaM madhyamasya syAt.h turIyaM tu yavIyasaH || \BC\.\SC|| \EN{M9.113a/} jyeShThashchaiva kaniShThashcha sa.nharetAM yathoditam.h | \EN{M9.113c/} ye.anye jyeShThakaniShThAbhyAM teShAM syAn.h madhyamaM dhanam.h || \BC\.\SC|| \EN{M9.114a/} sarveShAM dhanajAtAnAmAdadItAgryamagrajaH | \EN{M9.114c/} yachcha sAtishayaM kiM chid.h dashatashchApnuyAd.h varam.h || \BC\.\SC|| \EN{M9.115a/} uddhAro na dashasvasti saMpannAnAM svakarmasu | \EN{M9.115c/} yat.h kiM chideva deyaM tu jyAyase mAnavardhanam.h || \BC\.\SC|| \EN{M9.116a/} evaM samuddhR^itoddhAre samAna.nshAn.h prakalpayet.h | \EN{M9.116c/} uddhAre.anuddhR^ite tveShAmiyaM syAda.nshakalpanA || \BC\.\SC|| \EN{M9.117a/} ekAdhikaM harej.h jyeShThaH putro.adhyardhaM tato.anujaH | \EN{M9.117c/} a.nshama.nshaM yavIyA.nsa iti dharmo vyavasthitaH || \BC\.\SC|| \EN{M9.118a/} svebhyo.nshebhyastu kanyAbhyaH pradadyurbhrAtaraH pR^ithak.h | %[M.svAbhyaH svAbhyastu] \EN{M9.118c/} svAt.h svAda.nshAchchaturbhAgaM patitAH syuraditsavaH || \BC\.\SC|| \EN{M9.119a/} ajAvikaM sekashaphaM na jAtu viShamaM bhajet.h | %[M.ajAvikaM chaikashaphaM] \EN{M9.119c/} ajAvikaM tu viShamaM jyeShThasyaiva vidhIyate || \BC\.\SC|| \EN{M9.120a/} yavIyAnjyeShThabhAryAyAM putramutpAdayed.h yadi | \EN{M9.120c/} samastatra vibhAgaH syAditi dharmo vyavasthitaH || \BC\.\SC|| \EN{M9.121a/} upasarjanaM pradhAnasya dharmato nopapadyate | \EN{M9.121c/} pitA pradhAnaM prajane tasmAd.h dharmeNa taM bhajet.h || \BC\.\SC|| \EN{M9.122a/} putraH kaniShTho jyeShThAyAM kaniShThAyAM cha pUrvajaH | \EN{M9.122c/} kathaM tatra vibhAgaH syAditi chet.h sa.nshayo bhavet.h || \BC\.\SC|| \EN{M9.123a/} ekaM vR^iShabhamuddhAraM sa.nhareta sa pUrvajaH | \EN{M9.123c/} tato.apare jyeShThavR^iShAstadUnAnAM svamAtR^itaH || \BC\.\SC|| \EN{M9.124a/} jyeShThastu jAto jyeShThAyAM hared.h vR^iShabhaShoDashAH | \EN{M9.124c/} tataH svamAtR^itaH sheShA bhajeranniti dhAraNA || \BC\.\SC|| \EN{M9.125a/} sadR^ishastrIShu jAtAnAM putrANAmavisheShataH | \EN{M9.125c/} na mAtR^ito jyaiShThyamasti janmato jyaiShThyamuchyate || \BC\.\SC|| \EN{M9.126a/} janmajyeShThena chAhvAnaM subrahmaNyAsvapi smR^itam.h | \EN{M9.126c/} yamayoshchaiva garbheShu janmato jyeShThatA smR^itA || \BC\.\SC|| \EN{M9.127a/} aputro.anena vidhinA sutAM kurvIta putrikAm.h | \EN{M9.127c/} yadapatyaM bhavedasyAM tan.h mama syAt.h svadhAkaram.h || \BC\.\SC|| \EN{M9.128a/} anena tu vidhAnena purA chakre.atha putrikAH | \EN{M9.128c/} vivR^iddhyarthaM svava.nshasya svayaM dakShaH prajApatiH || \BC\.\SC|| \EN{M9.129a/} dadau sa dasha dharmAya kashyapAya trayodasha | \EN{M9.129c/} somAya rAj~ne satkR^itya prItAtmA saptavi.nshatim.h || \BC\.\SC|| \EN{M9.130a/} yathaivAtmA tathA putraH putreNa duhitA samA | \EN{M9.130c/} tasyAmAtmani tiShThantyAM kathamanyo dhanaM haret.h || \BC\.\SC|| \EN{M9.131a/} mAtustu yautakaM yat.h syAt.h kumArIbhAga eva saH | \EN{M9.131c/} dauhitra eva cha haredaputrasyAkhilaM dhanam.h || \BC\.\SC|| \EN{M9.132a/} dauhitro hyakhilaM rikthamaputrasya piturharet.h | \EN{M9.132c/} sa eva dadyAd.h dvau piNDau pitre mAtAmahAya cha || \BC\.\SC|| \EN{M9.133a/} pautradauhitrayorloke na visheSho.asti dharmataH | \EN{M9.133c/} tayorhi mAtApitarau saMbhUtau tasya dehataH || \BC\.\SC|| \EN{M9.134a/} putrikAyAM kR^itAyAM tu yadi putro.anujAyate | \EN{M9.134c/} samastatra vibhAgaH syAtjyeShThatA nAsti hi striyAH || \BC\.\SC|| \EN{M9.135a/} aputrAyAM mR^itAyAM tu putrikAyAM kathaM chana | \EN{M9.135c/} dhanaM tat.h putrikAbhartA haretaivAvichArayan.h || \BC\.\SC|| \EN{M9.136a/} akR^itA vA kR^itA vA.api yaM vindet.h sadR^ishAt.h sutam.h | \EN{M9.136c/} pautrI mAtAmahastena dadyAt.h piNDaM hared.h dhanam.h || \BC\.\SC|| \EN{M9.137a/} putreNa lokAnjayati pautreNAnantyamashnute | \EN{M9.137c/} atha putrasya pautreNa bradhnasyApnoti viShTapam.h || \BC\.\SC|| \EN{M9.138a/} punnAmno narakAd.h yasmAt.h trAyate pitaraM sutaH | \EN{M9.138c/} tasmAt.h putra iti proktaH svayameva svayaMbhuvA || \BC\.\SC|| \EN{M9.139a/} pautradauhitrayorloke visheSho nopapadyate | \EN{M9.139c/} dauhitro.api hyamutrainaM sa.ntArayati pautravat.h || \BC\.\SC|| \EN{M9.140a/} mAtuH prathamataH piNDaM nirvapet.h putrikAsutaH | \EN{M9.140c/} dvitIyaM tu pitustasyAstR^itIyaM tatpituH pituH || \BC\.\SC|| \EN{M9.141a/} upapanno guNaiH sarvaiH putro yasya tu dattrimaH | \EN{M9.141c/} sa haretaiva tadrikthaM saMprApto.apyanyagotrataH || \BC\.\SC|| \EN{M9.142a/} gotrarikthe janayiturna hared.h dattrimaH kva chit.h | \EN{M9.142c/} gotrarikthAnugaH piNDo vyapaiti dadataH svadhA || \BC\.\SC|| \EN{M9.143a/} aniyuktAsutashchaiva putriNyA.aptashcha devarAt.h | \EN{M9.143c/} ubhau tau nArhato bhAgaM jArajAtakakAmajau || \BC\.\SC|| \EN{M9.144a/} niyuktAyAmapi pumAnnAryAM jAto.avidhAnataH | \EN{M9.144c/} naivArhaH paitR^ikaM rikthaM patitotpAdito hi saH || \BC\.\SC|| \EN{M9.145a/} haret.h tatra niyuktAyAM jAtaH putro yathaurasaH | \EN{M9.145c/} kShetrikasya tu tad.h bIjaM dharmataH prasavashcha saH || \BC\.\SC|| \EN{M9.146a/} dhanaM yo bibhR^iyAd.h bhrAturmR^itasya striyameva cha ??| \EN{M9.146c/} so.apatyaM bhrAturutpAdya dadyAt.h tasyaiva taddhanam.h || \BC\.\SC|| \EN{M9.147a/} yA niyuktA.anyataH putraM devarAd.h vA.apyavApnuyAt.h | \EN{M9.147c/} taM kAmajamarikthIyaM vR^ithotpannaM prachakShate || \BC\.\SC|| %[M.mithyautpannaM ] \EN{M9.148a/} etad.h vidhAnaM vij~neyaM vibhAgasyaikayoniShu | \EN{M9.148c/} bahvIShu chaikajAtAnAM nAnAstrIShu nibodhata || \BC\.\SC|| \EN{M9.149a/} brAhmaNasyAnupUrvyeNa chatasrastu yadi striyaH | \EN{M9.149c/} tAsAM putreShu jAteShu vibhAge.ayaM vidhiH smR^itaH || \BC\.\SC|| \EN{M9.150a/} kInAsho govR^iSho yAnamala~NkArashcha veshma cha | \EN{M9.150c/} viprasyauddhArikaM deyamekA.nshashcha pradhAnataH || \BC\.\SC|| \EN{M9.151a/} trya.nshaM dAyAd.h hared.h vipro dvAva.nshau kShatriyAsutaH | \EN{M9.151c/} vaishyAjaH sArdhamevA.nshama.nshaM shUdrAsuto haret.h || \BC\.\SC|| \EN{M9.152a/} sarvaM vA rikthajAtaM tad.h dashadhA parikalpya cha | \EN{M9.152c/} dharmyaM vibhAgaM kurvIta vidhinA.anena dharmavit.h || \BC\.\SC|| \EN{M9.153a/} chaturAna.nshAn.h hared.h viprastrIna.nshAn.h kShatriyAsutaH | \EN{M9.153c/} vaishyAputro hared.h dvya.nshama.nshaM shUdrAsuto haret.h || \BC\.\SC|| \EN{M9.154a/} yadyapi syAt.h tu satputro.apyasatputro.api vA bhavet.h | %[M.yadyapi syAt.h tu satputro yadyaputro.api vA bhavet.h |] \EN{M9.154c/} nAdhikaM dashamAd.h dadyAtshUdrAputrAya dharmataH || \BC\.\SC|| \EN{M9.155a/} brAhmaNakShatriyavishAM shUdrAputro na rikthabhAk.h | \EN{M9.155c/} yadevAsya pitA dadyAt.h tadevAsya dhanaM bhavet.h || \BC\.\SC|| \EN{M9.156a/} samavarNAsu vA jAtAH sarve putrA dvijanmanAm.h | \EN{M9.156c/} uddhAraM jyAyase dattvA bhajerannitare samam.h || \BC\.\SC|| \EN{M9.157a/} shUdrasya tu savarNaiva nAnyA bhAryA vidhIyate | \EN{M9.157c/} tasyAM jAtAH samA.nshAH syuryadi putrashataM bhavet.h || \BC\.\SC|| \EN{M9.158a/} putrAn.h dvAdasha yAnAha nR^INAM svAyaMbhuvo manuH | \EN{M9.158c/} teShAM ShaD.h bandhudAyAdAH ShaDadAyAdabAndhavAH || \BC\.\SC|| \EN{M9.159a/} aurasaH kShetrajashchaiva dattaH kR^itrima eva cha | \EN{M9.159c/} gUDhotpanno.apaviddhashcha dAyAdA bAndhavAshcha ShaT.h || \BC\.\SC|| \EN{M9.160a/} kAnInashcha sahoDhashcha krItaH paunarbhavastathA | \EN{M9.160c/} svaya.ndattashcha shaudrashcha ShaDadAyAdabAndhavAH || \BC\.\SC|| \EN{M9.161a/} yAdR^ishaM phalamApnoti kuplavaiH sa.ntaranjalam.h | \EN{M9.161c/} tAdR^ishaM phalamApnoti kuputraiH sa.ntara.nstamaH || \BC\.\SC|| \EN{M9.162a/} yadyekarikthinau syAtAmaurasakShetrajau sutau | \EN{M9.162c/} yasya yat.h paitR^ikaM rikthaM sa tad.h gR^ihNIta naitaraH || \BC\.\SC|| \EN{M9.163a/} eka evaurasaH putraH pitryasya vasunaH prabhuH | \EN{M9.163c/} sheShANAmAnR^isha.nsyArthaM pradadyAt.h tu prajIvanam.h || \BC\.\SC|| \EN{M9.164a/} ShaShThaM tu kShetrajasyA.nshaM pradadyAt.h paitR^ikAd.h dhanAt.h | \EN{M9.164c/} auraso vibhajan.h dAyaM pitryaM pa~nchamameva vA || \BC\.\SC|| \EN{M9.165a/} aurasakShetrajau putrau pitR^irikthasya bhAginau | \EN{M9.165c/} dashApare tu kramasho gotrarikthA.nshabhAginaH || \BC\.\SC|| \EN{M9.166a/} svakShetre sa.nskR^itAyAM tu svayamutpAdayed.h hi yam.h | \EN{M9.166c/} tamaurasaM vijAnIyAt.h putraM prAthamakalpikam.h || \BC\.\SC|| \EN{M9.167a/} yastalpajaH pramItasya klIbasya vyAdhitasya vA | \EN{M9.167c/} svadharmeNa niyuktAyAM sa putraH kShetrajaH smR^itaH || \BC\.\SC|| \EN{M9.168a/} mAtA pitA vA dadyAtAM yamadbhiH putramApadi | \EN{M9.168c/} sadR^ishaM prItisa.nyuktaM sa j~neyo dattrimaH sutaH || \BC\.\SC|| \EN{M9.169a/} sadR^ishaM tu prakuryAd.h yaM guNadoShavichakShaNam.h | \EN{M9.169c/} putraM putraguNairyuktaM sa vij~neyashcha kR^itrimaH || \BC\.\SC|| \EN{M9.170a/} utpadyate gR^ihe yastu na cha j~nAyeta kasya saH | \EN{M9.170c/} sa gR^ihe gUDha utpannastasya syAd.h yasya talpajaH || \BC\.\SC|| \EN{M9.171a/} mAtApitR^ibhyAmutsR^iShTaM tayoranyatareNa vA | \EN{M9.171c/} yaM putraM parigR^ihNIyAdapaviddhaH sa uchyate || \BC\.\SC|| \EN{M9.172a/} pitR^iveshmani kanyA tu yaM putraM janayed.h rahaH | \EN{M9.172c/} taM kAnInaM vadennAmnA voDhuH kanyAsamudbhavam.h || \BC\.\SC|| \EN{M9.173a/} yA garbhiNI sa.nskriyate j~nAtA.aj~nAtA.api vA satI | \EN{M9.173c/} voDhuH sa garbho bhavati sahoDha iti chochyate || \BC\.\SC|| \EN{M9.174a/} krINIyAd.h yastvapatyArthaM mAtApitroryamantikAt.h | \EN{M9.174c/} sa krItakaH sutastasya sadR^isho.asadR^isho.api vA || \BC\.\SC|| \EN{M9.175a/} yA patyA vA parityaktA vidhavA vA svayechChayA | \EN{M9.175c/} utpAdayet.h punarbhUtvA sa paunarbhava uchyate || \BC\.\SC|| \EN{M9.176a/} sA chedakShatayoniH syAd.h gatapratyAgatA.api vA | \EN{M9.176c/} paunarbhavena bhartrA sA punaH sa.nskAramarhati || \BC\.\SC|| \EN{M9.177a/} mAtApitR^ivihIno yastyakto vA syAdakAraNAt.h | \EN{M9.177c/} AtmAnamarpayed.h yasmai svaya.ndattastu sa smR^itaH || \BC\.\SC|| \EN{M9.178a/} yaM brAhmaNastu shUdrAyAM kAmAdutpAdayet.h sutam.h | \EN{M9.178c/} sa pArayanneva shavastasmAt.h pArashavaH smR^itaH || \BC\.\SC|| \EN{M9.179a/} dAsyAM vA dAsadAsyAM vA yaH shUdrasya suto bhavet.h | \EN{M9.179c/} so.anuj~nAto hareda.nshamiti dharmo vyavasthitaH || \BC\.\SC|| \EN{M9.180a/} kShetrajAdIn.h sutAnetAnekAdasha yathoditAn.h | \EN{M9.180c/} putrapratinidhInAhuH kriyAlopAn.h manIShiNaH || \BC\.\SC|| \EN{M9.181a/} ya ete.abhihitAH putrAH prasa~NgAdanyabIjajAH | \EN{M9.181c/} yasya te bIjato jAtAstasya te naitarasya tu || \BC\.\SC|| \EN{M9.182a/} bhrAtR^INAmekajAtAnAmekashchet.h putravAn.h bhavet.h | \EN{M9.182c/} sarvA.nstA.nstena putreNa putriNo manurabravIt.h || \BC\.\SC|| \EN{M9.183a/} sarvAsAmekapatnInAmekA chet.h putriNI bhavet.h | \EN{M9.183c/} sarvAstAstena putreNa prAha putravatIrmanuH || \BC\.\SC|| \EN{M9.184a/} shreyasaH shreyaso.alAbhe pApIyAn.h rikthamarhati | \EN{M9.184c/} bahavashchet.h tu sadR^ishAH sarve rikthasya bhAginaH || \BC\.\SC|| \EN{M9.185a/} na bhrAtaro na pitaraH putrA rikthaharAH pituH | \EN{M9.185c/} pitA haredaputrasya rikthaM bhrAtara eva cha || \BC\.\SC|| \EN{M9.186a/} trayANAmudakaM kAryaM triShu piNDaH pravartate | \EN{M9.186c/} chaturthaH saMpradAtaiShAM pa~nchamo nopapadyate || \BC\.\SC|| \EN{M9.187a/} anantaraH sapiNDAd.h yastasya tasya dhanaM bhavet.h | \EN{M9.187c/} ata UrdhvaM sakulyaH syAdAchAryaH shiShya eva vA || \BC\.\SC|| \EN{M9.188a/} sarveShAmapyabhAve tu brAhmaNA rikthabhAginaH | \EN{M9.188c/} traividyAH shuchayo dAntAstathA dharmo na hIyate || \BC\.\SC|| \EN{M9.189a/} ahAryaM brAhmaNadravyaM rAj~nA nityamiti sthitiH | \EN{M9.189c/} itareShAM tu varNAnAM sarvAbhAve harennR^ipaH || \BC\.\SC|| \EN{M9.190a/} sa.nsthitasyAnapatyasya sagotrAt.h putramAharet.h || \BC\.\SC|| \EN{M9.190c/} tatra yad.h rikthajAtaM syAt.h tat.h tasmin.h pratipAdayet.h | \EN{M9.191a/} dvau tu yau vivadeyAtAM dvAbhyAM jAtau striyA dhane | \EN{M9.191c/} tayoryad.h yasya pitryaM syAt.h tat.h sa gR^ihNIta naitaraH || \BC\.\SC|| \EN{M9.192a/} jananyAM sa.nsthitAyAM tu samaM sarve sahodarAH | \EN{M9.192c/} bhajeran.h mAtR^ikaM rikthaM bhaginyashcha sanAbhayaH || \BC\.\SC|| \EN{M9.193a/} yAstAsAM syurduhitarastAsAmapi yathArhataH | %[H.tasyAM] \EN{M9.193c/} mAtAmahyA dhanAt.h kiM chit.h pradeyaM prItipUrvakam.h || \BC\.\SC|| \EN{M9.194a/} adhyagnyadhyAvAhanikaM dattaM cha prItikarmaNi | \EN{M9.194c/} bhrAtR^imAtR^ipitR^iprAptaM ShaD.h vidhaM strIdhanaM smR^itam.h || \BC\.\SC|| \EN{M9.195a/} anvAdheyaM cha yad.h dattaM patyA prItena chaiva yat.h | \EN{M9.195c/} patyau jIvati vR^ittAyAH prajAyAstad.h dhanaM bhavet.h || \BC\.\SC|| \EN{M9.196a/} brAhmadaivArShagAndharvaprAjApatyeShu yad.h vasu | \EN{M9.196c/} aprajAyAmatItAyAM bhartureva tadiShyate || \BC\.\SC|| \EN{M9.197a/} yat.h tvasyAH syAd.h dhanaM dattaM vivAheShvAsurAdiShu | \EN{M9.197c/} aprajAyAmatItAyAM mAtApitrostadiShyate || \BC\.\SC|| \EN{M9.198a/} striyAM tu yad.h bhaved.h vittaM pitrA dattaM kathaM chana | \EN{M9.198c/} brAhmaNI tad.h haret.h kanyA tadapatyasya vA bhavet.h || \BC\.\SC|| \EN{M9.199a/} na nirhAraM striyaH kuryuH kuTumbAd.h bahumadhyagAt.h | \EN{M9.199c/} svakAdapi cha vittAd.h hi svasya bharturanAj~nayA || \BC\.\SC|| \EN{M9.200a/} patyau jIvati yaH strIbhirala~NkAro dhR^ito bhavet.h | \EN{M9.200c/} na taM bhajeran.h dAyAdA bhajamAnAH patanti te || \BC\.\SC|| \EN{M9.201a/} ana.nshau klIbapatitau jAtyandhabadhirau tathA | \EN{M9.201c/} unmattajaDamUkAshcha ye cha ke chinnirindriyAH || \BC\.\SC|| \EN{M9.202a/} sarveShAmapi tu nyAyyaM dAtuM shaktyA manIShiNA | \EN{M9.202c/} grAsAchChAdanamatyantaM patito hyadadad.h bhavet.h || \BC\.\SC|| \EN{M9.203a/} yadyarthitA tu dAraiH syAt.h klIbAdInAM kathaM chana | \EN{M9.203c/} teShAmutpannatantUnAmapatyaM dAyamarhati || \BC\.\SC|| \EN{M9.204a/} yat.h kiM chit.h pitari prete dhanaM jyeShTho.adhigachChati | \EN{M9.204c/} bhAgo yavIyasAM tatra yadi vidyAnupAlinaH || \BC\.\SC|| \EN{M9.205a/} avidyAnAM tu sarveShAmIhAtashched.h dhanaM bhavet.h ??| \EN{M9.205c/} samastatra vibhAgaH syAdapitrya iti dhAraNA || \BC\.\SC|| \EN{M9.206a/} vidyAdhanaM tu yadyasya tat.h tasyaiva dhanaM bhavet.h | \EN{M9.206c/} maitryamodvAhikaM chaiva mAdhuparkikameva cha || \BC\.\SC|| \EN{M9.207a/} bhrAtR^INAM yastu naiheta dhanaM shaktaH svakarmaNA | \EN{M9.207c/} sa nirbhAjyaH svakAda.nshAt.h kiM chid.h dattvopajIvanam.h || \BC\.\SC|| \EN{M9.208a/} anupaghnan.h pitR^idravyaM shrameNa yadupArjitam.h | \EN{M9.208c/} svayamIhitalabdhaM tannAkAmo dAtumarhati || \BC\.\SC|| \EN{M9.209a/} paitR^ikaM tu pitA dravyamanavAptaM yadApnuyAt.h | \EN{M9.209c/} na tat.h putrairbhajet.h sArdhamakAmaH svayamarjitam.h || \BC\.\SC|| \EN{M9.210a/} vibhaktAH saha jIvanto vibhajeran.h punaryadi | \EN{M9.210c/} samastatra vibhAgaH syAj.h jyaiShThyaM tatra na vidyate || \BC\.\SC|| \EN{M9.211a/} yeShAM jyeShThaH kaniShTho vA hIyetA.nshapradAnataH | \EN{M9.211c/} mriyetAnyataro vA.api tasya bhAgo na lupyate || \BC\.\SC|| \EN{M9.212a/} sodaryA vibhajera.nstaM sametya sahitAH samam.h | \EN{M9.212c/} bhrAtaro ye cha sa.nsR^iShTA bhaginyashcha sanAbhayaH || \BC\.\SC|| \EN{M9.213a/} yo jyeShTho vinikurvIta lobhAd.h bhrAtR^In.h yavIyasaH | \EN{M9.213c/} so.ajyeShThaH syAdabhAgashcha niyantavyashcha rAjabhiH || \BC\.\SC|| \EN{M9.214a/} sarva eva vikarmasthA nArhanti bhrAtaro dhanam.h | \EN{M9.214c/} na chAdattvA kaniShThebhyo jyeShThaH kurvIta yotakam.h || \BC\.\SC|| \EN{M9.215a/} bhrAtR^INAmavibhaktAnAM yadyutthAnaM bhavet.h saha | \EN{M9.215c/} na putrabhAgaM viShamaM pitA dadyAt.h kathaM chana || \BC\.\SC|| \EN{M9.216a/} UrdhvaM vibhAgAtjAtastu pitryameva hared.h dhanam.h | \EN{M9.216c/} sa.nsR^iShTAstena vA ye syurvibhajeta sa taiH saha || \BC\.\SC|| \EN{M9.217a/} anapatyasya putrasya mAtA dAyamavApnuyAt.h | \EN{M9.217c/} mAtaryapi cha vR^ittAyAM piturmAtA hared.h dhanam.h || \BC\.\SC|| \EN{M9.218a/} R^iNe dhane cha sarvasmin.h pravibhakte yathAvidhi | \EN{M9.218c/} pashchAd.h dR^ishyeta yat.h kiM chit.h tat.h sarvaM samatAM nayet.h || \BC\.\SC|| \EN{M9.219a/} vastraM patramala~NkAraM kR^itAnnamudakaM striyaH ??| \EN{M9.219c/} yogakShemaM prachAraM cha na vibhAjyaM prachakShate || \BC\.\SC|| \EN{M9.220a/} ayamukto vibhAgo vaH putrANAM cha kriyAvidhiH | \EN{M9.220c/} kramashaH kShetrajAdInAM dyUtadharmaM nibodhata || \BC\.\SC|| \EN{M9.221a/} dyUtaM samAhvayaM chaiva rAjA rAShTrAtnivArayet.h | \EN{M9.221c/} rAjAntakaraNAvetau dvau doShau pR^ithivIkShitAm.h || \BC\.\SC|| \EN{M9.222a/} prakAshametat.h tAskaryaM yad.h devanasamAhvayau | \EN{M9.222c/} tayornityaM pratIghAte nR^ipatiryatnavAn.h bhavet.h || \BC\.\SC|| \EN{M9.223a/} aprANibhiryat.h kriyate tatloke dyUtamuchyate | \EN{M9.223c/} prANibhiH kriyate yastu sa vij~neyaH samAhvayaH || \BC\.\SC|| \EN{M9.224a/} dyUtaM samAhvayaM chaiva yaH kuryAt.h kArayeta vA | \EN{M9.224c/} tAn.h sarvAn.h ghAtayed.h rAjA shUdrA.nshcha dvijali~NginaH || \BC\.\SC|| \EN{M9.225a/} kitavAn.h kushIlavAn.h krUrAn.h pAShaNDasthA.nshcha mAnavAn.h | \EN{M9.225c/} vikarmasthAn.h shauNDikA.nshcha kShipraM nirvAsayet.h purAt.h || \BC\.\SC|| \EN{M9.226a/} ete rAShTre vartamAnA rAj~naH prachChannataskarAH | \EN{M9.226c/} vikarmakriyayA nityaM bAdhante bhadrikAH prajAH || \BC\.\SC|| \EN{M9.227a/} dyUtametat.h purA kalpe dR^iShTaM vairakaraM mahat.h | \EN{M9.227c/} tasmAd.h dyUtaM na seveta hAsyArthamapi buddhimAn.h || \BC\.\SC|| \EN{M9.228a/} prachChannaM vA prakAshaM vA tanniSheveta yo naraH | \EN{M9.228c/} tasya daNDavikalpaH syAd.h yatheShTaM nR^ipatestathA || \BC\.\SC|| \EN{M9.229a/} kShatravid.h shUdrayonistu daNDaM dAtumashaknuvan.h | \EN{M9.229c/} AnR^iNyaM karmaNA gachChed.h vipro dadyAtshanaiH shanaiH || \BC\.\SC|| \EN{M9.230a/} strIbAlonmattavR^iddhAnAM daridrANAM cha rogiNAm.h | \EN{M9.230c/} shiphAvidalarajjvAdyairvidadhyAtnR^ipatirdamam.h || \BC\.\SC|| \EN{M9.231a/} ye niyuktAstu kAryeShu hanyuH kAryANi kAryiNAm.h | \EN{M9.231c/} dhanauShmaNA pachyamAnAstAnniHsvAn.h kArayennR^ipaH || \BC\.\SC|| \EN{M9.232a/} kUTashAsanakartR^I.nshcha prakR^itInAM cha dUShakAn.h | \EN{M9.232c/} strIbAlabrAhmaNaghnA.nshcha hanyAd.h dviSh.h sevinastathA ??|| \BC\.\SC|| \EN{M9.233a/} tIritaM chAnushiShTaM cha yatra kva chana yad.h bhavet.h | \EN{M9.233c/} kR^itaM tad.h dharmato vidyAnna tad.h bhUyo nivartayet.h || \BC\.\SC|| \EN{M9.234a/} amAtyaH prAgvivAko vA yat.h kuryuH kAryamanyathA ??| \EN{M9.234c/} tat.h svayaM nR^ipatiH kuryAt.h tAn.h sahasraM cha daNDayet.h || \BC\.\SC|| %[M.taM ] \EN{M9.235a/} brahmahA cha surApashcha steyI cha gurutalpagaH | %[M.taskaro gurutalpagaH ] \EN{M9.235c/} ete sarve pR^ithag.h j~neyA mahApAtakino narAH || \BC\.\SC|| \EN{M9.236a/} chaturNAmapi chaiteShAM prAyashchittamakurvatAm.h | \EN{M9.236c/} shArIraM dhanasa.nyuktaM daNDaM dharmyaM prakalpayet.h || \BC\.\SC|| \EN{M9.237a/} gurutalpe bhagaH kAryaH surApAne surAdhvajaH | \EN{M9.237c/} steye cha shvapadaM kAryaM brahmahaNyashirAH pumAn.h || \BC\.\SC|| %[M.taskare shvapadaM kAryaM ] \EN{M9.238a/} asaMbhojyA hyasa.nyAjyA asaMpAThyA.avivAhinaH | \EN{M9.238c/} chareyuH pR^ithivIM dInAH sarvadharmabahiShkR^itAH || \BC\.\SC|| \EN{M9.239a/} j~nAtisaMbandhibhistvete tyaktavyAH kR^italakShaNAH | \EN{M9.239c/} nirdayA nirnamaskArAstan.h manoranushAsanam.h || \BC\.\SC|| \EN{M9.240a/} prAyashchittaM tu kurvANAH sarvavarNA yathoditam.h | %[M.pUrve varNA yathoditam] \EN{M9.240c/} nA~NkyA rAj~nA lalATe syurdApyAstUttamasAhasam.h || \BC\.\SC|| \EN{M9.241a/} AgaHsu brAhmaNasyaiva kAryo madhyamasAhasaH | \EN{M9.241c/} vivAsyo vA bhaved.h rAShTrAt.h sadravyaH saparichChadaH || \BC\.\SC|| \EN{M9.242a/} itare kR^itavantastu pApAnyetAnyakAmataH | \EN{M9.242c/} sarvasvahAramarhanti kAmatastu pravAsanam.h || \BC\.\SC|| \EN{M9.243a/} nAdadIta nR^ipaH sAdhurmahApAtakino dhanam.h | \EN{M9.243c/} AdadAnastu tatlobhAt.h tena doSheNa lipyate || \BC\.\SC|| \EN{M9.244a/} apsu praveshya taM daNDaM varuNAyopapAdayet.h | \EN{M9.244c/} shrutavR^ittopapanne vA brAhmaNe pratipAdayet.h || \BC\.\SC|| \EN{M9.245a/} Isho daNDasya varuNo rAj~nAM daNDadharo hi saH | \EN{M9.245c/} IshaH sarvasya jagato brAhmaNo vedapAragaH || \BC\.\SC|| \EN{M9.246a/} yatra varjayate rAjA pApakR^idbhyo dhanAgamam.h | \EN{M9.246c/} tatra kAlena jAyante mAnavA dIrghajIvinaH || \BC\.\SC|| \EN{M9.247a/} niShpadyante cha sasyAni yathoptAni vishAM pR^ithak.h | \EN{M9.247c/} bAlAshcha na pramIyante vikR^itaM cha na jAyate || \BC\.\SC|| \EN{M9.248a/} brAhmaNAn.h bAdhamAnaM tu kAmAdavaravarNajam.h | \EN{M9.248c/} hanyAchchitrairvadhopAyairudvejanakarairnR^ipaH || \BC\.\SC|| \EN{M9.249a/} yAvAnavadhyasya vadhe tAvAn.h vadhyasya mokShaNe | \EN{M9.249c/} adharmo nR^ipaterdR^iShTo dharmastu viniyachChataH || \BC\.\SC|| \EN{M9.250a/} udito.ayaM vistarasho mitho vivadamAnayoH | \EN{M9.250c/} aShTAdashasu mArgeShu vyavahArasya nirNayaH || \BC\.\SC|| \EN{M9.251a/} evaM dharmyANi kAryANi samyak.h kurvan.h mahIpatiH | \EN{M9.251c/} deshAnalabdhAnlipseta labdhA.nshcha paripAlayet.h || \BC\.\SC|| \EN{M9.252a/} samyagniviShTadeshastu kR^itadurgashcha shAstrataH | \EN{M9.252c/} kaNTakoddharaNe nityamAtiShThed.h yatnamuttamam.h || \BC\.\SC|| \EN{M9.253a/} rakShanAdAryavR^ittAnAM kaNTakAnAM cha shodhanAt.h | \EN{M9.253c/} narendrAstridivaM yAnti prajApAlanatatparAH || \BC\.\SC|| \EN{M9.254a/} ashAsa.nstaskarAn.h yastu baliM gR^ihNAti pArthivaH | \EN{M9.254c/} tasya prakShubhyate rAShTraM svargAchcha parihIyate || \BC\.\SC|| \EN{M9.255a/} nirbhayaM tu bhaved.h yasya rAShTraM bAhubalAshritam.h | \EN{M9.255c/} tasya tad.h vardhate nityaM sichyamAna iva drumaH || \BC\.\SC|| \EN{M9.256a/} dvividhA.nstaskarAn.h vidyAt.h paradravyApahArakAn.h | \EN{M9.256c/} prakAshA.nshchAprakAshA.nshcha chArachakShurmahIpatiH || \BC\.\SC|| \EN{M9.257a/} prakAshava~nchakAsteShAM nAnApaNyopajIvinaH | \EN{M9.257c/} prachChannava~nchakAstvete ye stenATavikAdayaH ??|| \BC\.\SC|| \EN{M9.258a/} utkochakAshchopadhikA va~nchakAH kitavAstathA | \EN{M9.258c/} ma~NgalAdeshavR^ittAshcha bhadrAshchaikShaNikaiH saha || \BC\.\SC|| %[M.bhadraprekShaNikaiH saha ] \EN{M9.259a/} asamyakkAriNashchaiva mahAmAtrAshchikitsakAH | \EN{M9.259c/} shilpopachArayuktAshcha nipuNAH paNyayoShitaH || \BC\.\SC|| \EN{M9.260a/} evamAdIn.h vijAnIyAt.h prakAshA.nllokakaNTakAn.h | %[MevamAdyAn.h ] \EN{M9.260c/} nigUDhachAriNashchAnyAnanAryAnAryali~NginaH || \BC\.\SC|| \EN{M9.261a/} tAn.h viditvA sucharitairgUDhaistatkarmakAribhiH | \EN{M9.261c/} chAraishchAnekasa.nsthAnaiH protsAdya vashamAnayet.h || \BC\.\SC|| \EN{M9.262a/} teShAM doShAnabhikhyApya sve sve karmaNi tattvataH | \EN{M9.262c/} kurvIta shAsanaM rAjA samyak.h sArAparAdhataH || \BC\.\SC|| \EN{M9.263a/} na hi daNDAd.h R^ite shakyaH kartuM pApavinigrahaH | \EN{M9.263c/} stenAnAM pApabuddhInAM nibhR^itaM charatAM kShitau || \BC\.\SC|| \EN{M9.264a/} sabhAprapA.apUpashAlAveshamadyAnnavikrayAH | \EN{M9.264c/} chatuShpathA.nshchaityavR^ikShAH samAjAH prekShaNAni cha || \BC\.\SC|| \EN{M9.265a/} jIrNodyAnAnyaraNyAni kArukAveshanAni cha | \EN{M9.265c/} shUnyAni chApyagArANi vanAnyupavanAni cha || \BC\.\SC|| \EN{M9.266a/} eva.nvidhAnnR^ipo deshAn.h gulmaiH sthAvaraja~NgamaiH | \EN{M9.266c/} taskarapratiShedhArthaM chAraishchApyanuchArayet.h || \BC\.\SC|| \EN{M9.267a/} tatsahAyairanugatairnAnAkarmapravedibhiH | \EN{M9.267c/} vidyAdutsAdayechchaiva nipuNaiH pUrvataskaraiH || \BC\.\SC|| \EN{M9.268a/} bhakShyabhojyopadeshaishcha brAhmaNAnAM cha darshanaiH | \EN{M9.268c/} shauryakarmApadeshaishcha kuryusteShAM samAgamam.h || \BC\.\SC|| \EN{M9.269a/} ye tatra nopasarpeyurmUlapraNihitAshcha ye | \EN{M9.269c/} tAn.h prasahya nR^ipo hanyAt.h samitraj~nAtibAndhavAn.h || \BC\.\SC|| \EN{M9.270a/} na hoDhena vinA chauraM ghAtayed.h dhArmiko nR^ipaH | \EN{M9.270c/} sahoDhaM sopakaraNaM ghAtayedavichArayan.h || \BC\.\SC|| \EN{M9.271a/} grAmeShvapi cha ye ke chichchaurANAM bhaktadAyakAH | \EN{M9.271c/} bhANDAvakAshadAshchaiva sarvA.nstAnapi ghAtayet.h || \BC\.\SC|| \EN{M9.272a/} rAShTreShu rakShAdhikR^itAn.h sAmantA.nshchaiva choditAn.h | \EN{M9.272c/} abhyAghAteShu madhyasthA~n shiShyAchchaurAniva drutam.h || \BC\.\SC|| \EN{M9.273a/} yashchApi dharmasamayAt.h prachyuto dharmajIvanaH | \EN{M9.273c/} daNDenaiva tamapyoShet.h svakAd.h dharmAd.h hi vichyutam.h || \BC\.\SC|| \EN{M9.274a/} grAmaghAte hitAbha~Nge pathi moShAbhidarshane | \EN{M9.274c/} shaktito nAbhidhAvanto nirvAsyAH saparichChadAH || \BC\.\SC|| \EN{M9.275a/} rAj~naH koshApahartR^I.nshcha pratikUleShu cha sthitAn.h | %[M.prAtikUlyeShvavasthitAn.h ] \EN{M9.275c/} ghAtayed.h vividhairdaNDairarINAM chopajApakAn.h || \BC\.\SC|| \EN{M9.276a/} sa.ndhiM ChittvA tu ye chauryaM rAtrau kurvanti taskarAH | %[M.sa.ndhiM bhittvA)] \EN{M9.276c/} teShAM ChittvA nR^ipo hastau tIkShNe shUle niveshayet.h || \BC\.\SC|| \EN{M9.277a/} a~NgulIrgranthibhedasya Chedayet.h prathame grahe | \EN{M9.277c/} dvitIye hastacharaNau tR^itIye vadhamarhati || \BC\.\SC|| \EN{M9.278a/} agnidAn.h bhaktadA.nshchaiva tathA shastrAvakAshadAn.h | \EN{M9.278c/} saMnidhAtR^I.nshcha moShasya hanyAchchauramiveshvaraH || \BC\.\SC|| \EN{M9.279a/} taDAgabhedakaM hanyAdapsu shuddhavadhena vA | \EN{M9.279c/} yad.h vA.api pratisa.nskuryAd.h dApyastUttamasAhasam.h || \BC\.\SC|| \EN{M9.280a/} koShThAgArAyudhAgAradevatAgArabhedakAn.h | \EN{M9.280c/} hastyashvarathahartR^I.nshcha hanyAdevAvichArayan.h || \BC\.\SC|| \EN{M9.281a/} yastu pUrvaniviShTasya taDAgasyodakaM haret.h | \EN{M9.281c/} AgamaM vA.apyapAM bhindyAt.h sa dApyaH pUrvasAhasam.h || \BC\.\SC|| \EN{M9.282a/} samutsR^ijed.h rAjamArge yastvamedhyamanApadi | \EN{M9.282c/} sa dvau kArShApaNau dadyAdamedhyaM chAshu shodhayet.h || \BC\.\SC|| \EN{M9.283a/} Apadgato.atha vA vR^iddhA garbhiNI bAla eva vA | \EN{M9.283c/} paribhAShaNamarhanti tachcha shodhyamiti sthitiH || \BC\.\SC|| \EN{M9.284a/} chikitsakAnAM sarveShAM mithyApracharatAM damaH | \EN{M9.284c/} amAnuSheShu prathamo mAnuSheShu tu madhyamaH || \BC\.\SC|| \EN{M9.285a/} sa~NkramadhvajayaShTInAM pratimAnAM cha bhedakaH | \EN{M9.285c/} pratikuryAchcha tat.h sarvaM pa~ncha dadyAtshatAni cha || \BC\.\SC|| \EN{M9.286a/} adUShitAnAM dravyANAM dUShaNe bhedane tathA | \EN{M9.286c/} maNInAmapavedhe cha daNDaH prathamasAhasaH || \BC\.\SC|| \EN{M9.287a/} samairhi viShamaM yastu chared.h vai mUlyato.api vA | \EN{M9.287c/} samApnuyAd.h damaM pUrvaM naro madhyamameva vA || \BC\.\SC|| \EN{M9.288a/} bandhanAni cha sarvANi rAjA mArge niveshayet.h | %[M.rAjamArge ] \EN{M9.288c/} duHkhitA yatra dR^ishyeran.h vikR^itAH pApakAriNaH || \BC\.\SC|| \EN{M9.289a/} prAkArasya cha bhettAraM parikhANAM cha pUrakam.h | \EN{M9.289c/} dvArANAM chaiva bha~NktAraM kShiprameva pravAsayet.h || \BC\.\SC|| \EN{M9.290a/} abhichAreShu sarveShu kartavyo dvishato damaH | \EN{M9.290c/} mUlakarmaNi chAnApteH kR^ityAsu vividhAsu cha || \BC\.\SC|| %[M.chAnAptaiH] \EN{M9.291a/} abIjavikrayI chaiva bIjotkR^iShTA tathaiva cha | \EN{M9.291c/} maryAdAbhedakashchaiva vikR^itaM prApnuyAd.h vadham.h || \BC\.\SC|| \EN{M9.292a/} sarvakaNTakapApiShThaM hemakAraM tu pArthivaH | \EN{M9.292c/} pravartamAnamanyAye ChedayetlavashaH kShuraiH || \BC\.\SC|| %[M.Chedayet.h khaNDashaH kShuraiH ] \EN{M9.293a/} sItAdravyApaharaNe shastrANAmauShadhasya cha | \EN{M9.293c/} kAlamAsAdya kAryaM cha rAjA daNDaM prakalpayet.h || \BC\.\SC|| \EN{M9.294a/} svAmy.amAtyau puraM rAShTraM koshadaNDau suhR^it.h tathA | \EN{M9.294c/} sapta prakR^itayo hyetAH saptA~NgaM rAjyamuchyate || \BC\.\SC|| \EN{M9.295a/} saptAnAM prakR^itInAM tu rAjyasyAsAM yathAkramam.h | \EN{M9.295c/} pUrvaM pUrvaM gurutaraM jAnIyAd.h vyasanaM mahat.h || \BC\.\SC|| \EN{M9.296a/} saptA~Ngasyaiha rAjyasya viShTabdhasya tridaNDavat.h | \EN{M9.296c/} anyonyaguNavaisheShyAtna kiM chidatirichyate || \BC\.\SC|| \EN{M9.297a/} teShu teShu tu kR^ityeShu tat.h tada~NgaM vishiShyate | \EN{M9.297c/} yena yat.h sAdhyate kAryaM tat.h tasmi.nshreShThamuchyate || \BC\.\SC|| \EN{M9.298a/} chAreNotsAhayogena kriyayaiva cha karmaNAm.h | \EN{M9.298c/} svashaktiM parashaktiM cha nityaM vidyAnmahIpatiH || \BC\.\SC|| %[M.vidyAt.h parAtmanoH] \EN{M9.299a/} pIDanAni cha sarvANi vyasanAni tathaiva cha | \EN{M9.299c/} Arabheta tataH kAryaM sa~nchintya gurulAghavam.h || \BC\.\SC|| \EN{M9.300a/} Arabhetaiva karmANi shrAntaH shrAntaH punaH punaH | \EN{M9.300c/} karmANyArabhamANaM hi puruShaM shrIrniShevate || \BC\.\SC|| \EN{M9.301a/} kR^itaM tretAyugaM chaiva dvAparaM kalireva cha | \EN{M9.301c/} rAj~no vR^ittAni sarvANi rAjA hi yugamuchyate || \BC\.\SC|| \EN{M9.302a/} kaliH prasupto bhavati sa jAgrad.h dvAparaM yugam.h | \EN{M9.302c/} karmasvabhyudyatastretA vichara.nstu kR^itaM yugam.h || \BC\.\SC|| \EN{M9.303a/} indrasyArkasya vAyoshcha yamasya varuNasya cha | \EN{M9.303c/} chandrasyAgneH pR^ithivyAshcha tejovR^ittaM nR^ipashcharet.h || \BC\.\SC|| \EN{M9.304a/} vArShikA.nshchaturo mAsAn.h yathendro.abhipravarShati | \EN{M9.304c/} tathA.abhivarShet.h svaM rAShTraM kAmairindravrataM charan.h || \BC\.\SC|| \EN{M9.305a/} aShTau mAsAn.h yathA.adityastoyaM harati rashmibhiH | \EN{M9.305c/} tathA haret.h karaM rAShTrAtnityamarkavrataM hi tat.h || \BC\.\SC|| \EN{M9.306a/} pravishya sarvabhUtAni yathA charati mArutaH | \EN{M9.306c/} tathA chAraiH praveShTavyaM vratametad.h hi mArutam.h || \BC\.\SC|| \EN{M9.307a/} yathA yamaH priyadveShyau prApte kAle niyachChati | \EN{M9.307c/} tathA rAj~nA niyantavyAH prajAstad.h hi yamavratam.h || \BC\.\SC|| \EN{M9.308a/} varuNena yathA pAshairbaddha evAbhidR^ishyate | \EN{M9.308c/} tathA pApAnnigR^ihNIyAd.h vratametad.h hi vAruNam.h || \BC\.\SC|| \EN{M9.309a/} paripUrNaM yathA chandraM dR^iShTvA hR^iShyanti mAnavAH | \EN{M9.309c/} tathA prakR^itayo yasmin.h sa chAndravratiko nR^ipaH || \BC\.\SC|| \EN{M9.310a/} pratApayuktastejasvI nityaM syAt.h pApakarmasu | \EN{M9.310c/} duShTasAmantahi.nsrashcha tadAgneyaM vrataM smR^itam.h || \BC\.\SC|| \EN{M9.311a/} yathA sarvANi bhUtAni dharA dhArayate samam.h | \EN{M9.311c/} tathA sarvANi bhUtAni bibhrataH pArthivaM vratam.h || \BC\.\SC|| \EN{M9.312a/} etairupAyairanyaishcha yukto nityamatandritaH | \EN{M9.312c/} stenAn.h rAjA nigR^ihNIyAt.h svarAShTre para eva cha || \BC\.\SC|| \EN{M9.313a/} parAmapyApadaM prApto brAhmaNAnna prakopayet.h | \EN{M9.313c/} te hyenaM kupitA hanyuH sadyaH sabalavAhanam.h || \BC\.\SC|| \EN{M9.314a/} yaiH kR^itaH sarvabhakShyo.agnirapeyashcha mahodadhiH | %[M.sarvabhakSho ] \EN{M9.314c/} kShayI chApyAyitaH somaH ko na nashyet.h prakopya tAn.h || \BC\.\SC|| \EN{M9.315a/} lokAnanyAn.h sR^ijeyurye lokapAlA.nshcha kopitAH | \EN{M9.315c/} devAn.h kuryuradevA.nshcha kaH kShiNva.nstAn.h samR^idhnuyAt.h || \BC\.\SC|| \EN{M9.316a/} yAnupAshritya tiShThanti lokA devAshcha sarvadA | \EN{M9.316c/} brahma chaiva dhanaM yeShAM ko hi.nsyAt.h tA~njijIviShuH || \BC\.\SC|| \EN{M9.317a/} avidvA.nshchaiva vidvA.nshcha brAhmaNo daivataM mahat.h | \EN{M9.317c/} praNItashchApraNItashcha yathA.agnirdaivataM mahat.h || \BC\.\SC|| \EN{M9.318a/} shmashAneShvapi tejasvI pAvako naiva duShyati | \EN{M9.318c/} hUyamAnashcha yaj~neShu bhUya evAbhivardhate || \BC\.\SC|| \EN{M9.319a/} evaM yadyapyaniShTeShu vartante sarvakarmasu | \EN{M9.319c/} sarvathA brAhmaNAH pUjyAH paramaM daivataM hi tat.h || \BC\.\SC|| \EN{M9.320a/} kShatrasyAtipravR^iddhasya brAhmaNAn.h prati sarvashaH | \EN{M9.320c/} brahmaiva saMniyantR^i syAt.h kShatraM hi brahmasaMbhavam.h || \BC\.\SC|| \EN{M9.321a/} adbhyo.agnirbrahmataH kShatramashmano lohamutthitam.h | \EN{M9.321c/} teShAM sarvatragaM tejaH svAsu yoniShu shAmyati || \BC\.\SC|| \EN{M9.322a/} nAbrahma kShatraM R^idhnoti nAkShatraM brahma vardhate | \EN{M9.322c/} brahma kShatraM cha saMpR^iktamiha chAmutra vardhate || \BC\.\SC|| \EN{M9.323a/} dattvA dhanaM tu viprebhyaH sarvadaNDasamutthitam.h | \EN{M9.323c/} putre rAjyaM samAsR^ijya kurvIta prAyaNaM raNe || \BC\.\SC|| %[M.samAsAdya ] \EN{M9.324a/} evaM charan.h sadA yukto rAjadharmeShu pArthivaH | \EN{M9.324c/} hiteShu chaiva lokasya sarvAn.h bhR^ityAnniyojayet.h || \BC\.\SC|| %[M.hiteShu chaiva lokebhyaH ] \EN{M9.325a/} eSho.akhilaH karmavidhirukto rAj~naH sanAtanaH | \EN{M9.325c/} imaM karmavidhiM vidyAt.h kramasho vaishyashUdrayoH || \BC\.\SC|| \EN{M9.326a/} vaishyastu kR^itasa.nskAraH kR^itvA dAraparigraham.h | \EN{M9.326c/} vArtAyAM nityayuktaH syAt.h pashUnAM chaiva rakShaNe || \BC\.\SC|| \EN{M9.327a/} prajApatirhi vaishyAya sR^iShTvA paridade pashUn.h | \EN{M9.327c/} brAhmaNAya cha rAj~ne cha sarvAH paridade prajAH || \BC\.\SC|| \EN{M9.328a/} na cha vaishyasya kAmaH syAnna rakSheyaM pashUniti | \EN{M9.328c/} vaishye chechChati nAnyena rakShitavyAH kathaM chana || \BC\.\SC|| \EN{M9.329a/} maNimuktApravAlAnAM lohAnAM tAntavasya cha | \EN{M9.329c/} gandhAnAM cha rasAnAM cha vidyAdarghabalAbalam.h || \BC\.\SC|| \EN{M9.330a/} bIjAnAmuptivid.h cha syAt.h kShetradoShaguNasya cha | \EN{M9.330c/} mAnayogaM cha jAnIyAt.h tulAyogA.nshcha sarvashaH || \BC\.\SC|| \EN{M9.331a/} sArAsAraM cha bhANDAnAM deshAnAM cha guNAguNAn.h | \EN{M9.331c/} lAbhAlAbhaM cha paNyAnAM pashUnAM parivardhanam.h || \BC\.\SC|| \EN{M9.332a/} bhR^ityAnAM cha bhR^itiM vidyAd.h bhAShAshcha vividhA nR^iNAm.h | \EN{M9.332c/} dravyANAM sthAnayogA.nshcha krayavikrayameva cha || \BC\.\SC|| \EN{M9.333a/} dharmeNa cha dravyavR^iddhAvAtiShThed.h yatnamuttamam.h | \EN{M9.333c/} dadyAchcha sarvabhUtAnAmannameva prayatnataH || \BC\.\SC|| \EN{M9.334a/} viprANAM vedaviduShAM gR^ihasthAnAM yashasvinAm.h | \EN{M9.334c/} shushrUShaiva tu shUdrasya dharmo naishreyasaH paraH || \BC\.\SC|| %[k: param] \EN{M9.335a/} shuchirutkR^iShTashushrUShurmR^iduvAganaha~NkR^itaH | \EN{M9.335c/} brAhmaNAdyAshrayo nityamutkR^iShTAM jAtimashnute || \BC\.\SC|| %[M.brAhmaNApAshrayo] \EN{M9.336a/} eSho.anApadi varNAnAmuktaH karmavidhiH shubhaH | \EN{M9.336c/} Apadyapi hi yasteShAM kramashastannibodhata || \BC\.\SC|| \medskip \separate \centerline{adhyAya 10} \medskip \EN{M10.01a/} adhIyIra.nstrayo varNAH svakarmasthA dvijAtayaH | \EN{M10.01c/} prabrUyAd.h brAhmaNastveShAM netarAviti nishchayaH || \BC\.\SC|| \EN{M10.02a/} sarveShAM brAhmaNo vidyAd.h vR^ittyupAyAn.h yathAvidhi | \EN{M10.02c/} prabrUyAditarebhyashcha svayaM chaiva tathA bhavet.h || \BC\.\SC|| \EN{M10.03a/} vaisheShyAt.h prakR^itishraiShThyAnniyamasya cha dhAraNAt.h | \EN{M10.03c/} sa.nskArasya visheShAchcha varNAnAM brAhmaNaH prabhuH || \BC\.\SC|| \EN{M10.04a/} brAhmaNaH kShatriyo vaishyastrayo varNA dvijAtayaH | \EN{M10.04c/} chaturtha ekajAtistu shUdro nAsti tu pa~nchamaH || \BC\.\SC|| \EN{M10.05a/} sarvavarNeShu tulyAsu patnIShvakShatayoniShu | \EN{M10.05c/} Anulomyena saMbhUtA jAtyA j~neyAsta eva te || \BC\.\SC|| \EN{M10.06a/} strIShvanantarajAtAsu dvijairutpAditAn.h sutAn.h | \EN{M10.06c/} sadR^ishAneva tAnAhurmAtR^idoShavigarhitAn.h || \BC\.\SC|| \EN{M10.07a/} anantarAsu jAtAnAM vidhireSha sanAtanaH | \EN{M10.07c/} dvyekAntarAsu jAtAnAM dharmyaM vidyAdimaM vidhim.h || \BC\.\SC|| \EN{M10.08a/} brAhmaNAd.h vaishyakanyAyAmambaShTho nAma jAyate | \EN{M10.08c/} niShAdaH shUdrakanyAyAM yaH pArashava uchyate || \BC\.\SC|| \EN{M10.09a/} kShatriyAtshUdrakanyAyAM krUrAchAravihAravAn.h | \EN{M10.09c/} kShatrashUdravapurjanturugro nAma prajAyate || \BC\.\SC|| \EN{M10.10a/} viprasya triShu varNeShu nR^ipatervarNayordvayoH | \EN{M10.10c/} vaishyasya varNe chaikasmin.h ShaDete.apasadAH smR^itAH || \BC\.\SC|| \EN{M10.11a/} kShatriyAd.h viprakanyAyAM sUto bhavati jAtitaH | \EN{M10.11c/} vaishyAn.h mAgadhavaidehau rAjaviprA~NganAsutau || \BC\.\SC|| \EN{M10.12a/} shUdrAdAyogavaH kShattA chaNDAlashchAdhamo nR^iNAm.h | \EN{M10.12c/} vaishyarAjanyaviprAsu jAyante varNasa~NkarAH || \BC\.\SC|| \EN{M10.13a/} ekAntare tvAnulomyAdambaShThograu yathA smR^itau | \EN{M10.13c/} kShattR^ivaidehakau tadvat.h prAtilomye.api janmani || \BC\.\SC|| \EN{M10.14a/} putrA ye.anantarastrIjAH krameNoktA dvijanmanAm.h | \EN{M10.14c/} tAnanantaranAmnastu mAtR^idoShAt.h prachakShate || \BC\.\SC|| \EN{M10.15a/} brAhmaNAdugrakanyAyAmAvR^ito nAma jAyate | \EN{M10.15c/} AbhIro.ambaShThakanyAyAmAyogavyAM tu dhigvaNaH || \BC\.\SC|| \EN{M10.16a/} Ayogavashcha kShattA cha chaNDAlashchAdhamo nR^iNAm.h | \EN{M10.16c/} prAtilomyena jAyante shUdrAdapasadAstrayaH || \BC\.\SC|| \EN{M10.17a/} vaishyAn.h mAgadhavaidehau kShatriyAt.h sUta eva tu | \EN{M10.17c/} pratIpamete jAyante pare.apyapasadAstrayaH || \BC\.\SC|| \EN{M10.18a/} jAto niShAdAtshUdrAyAM jAtyA bhavati pukkasaH | \EN{M10.18c/} shUdrAj.h jAto niShAdyAM tu sa vai kukkuTakaH smR^itaH || \BC\.\SC|| \EN{M10.19a/} kShatturjAtastathogrAyAM shvapAka iti kIrtyate | \EN{M10.19c/} vaidehakena tvambaShThyAmutpanno veNa uchyate || \BC\.\SC|| \EN{M10.20a/} dvijAtayaH savarNAsu janayantyavratA.nstu yAn.h | \EN{M10.20c/} tAn.h sAvitrIparibhraShTAn.h vrAtyAniti vinirdishet.h || \BC\.\SC|| \EN{M10.21a/} vrAtyAt.h tu jAyate viprAt.h pApAtmA bhUrjakaNTakaH | %[M.bhR^ijjakaNTakaH ] \EN{M10.21c/} AvantyavATadhAnau cha puShpadhaH shaikha eva cha || \BC\.\SC|| \EN{M10.22a/} jhallo mallashcha rAjanyAd.h vrAtyAtnichChivireva cha | %[M.vrAtyAtlichChavireva cha] \EN{M10.22c/} naTashcha karaNashchaiva khaso draviDa eva cha || \BC\.\SC|| \EN{M10.23a/} vaishyAt.h tu jAyate vrAtyAt.h sudhanvA.achArya eva cha | \EN{M10.23c/} kAruShashcha vijanmA cha maitraH sAtvata eva cha || \BC\.\SC|| \EN{M10.24a/} vyabhichAreNa varNAnAmavedyAvedanena cha | \EN{M10.24c/} svakarmaNAM cha tyAgena jAyante varNasa~NkarAH || \BC\.\SC|| \EN{M10.25a/} sa~NkIrNayonayo ye tu pratilomAnulomajAH | \EN{M10.25c/} anyonyavyatiShaktAshcha tAn.h pravakShyAmyasheShataH || \BC\.\SC|| \EN{M10.26a/} sUto vaidehakashchaiva chaNDAlashcha narAdhamaH | \EN{M10.26c/} mAgadhaH tathA.ayogava eva cha kShatrajAtishcha ??|| \BC\.\SC|| %[M.kShattR^ijAtishcha] \EN{M10.27a/} ete ShaT.h sadR^ishAn.h varNA~njanayanti svayoniShu | \EN{M10.27c/} mAtR^ijAtyAM prasUyante pravArAsu cha yoniShu || \BC\.\SC|| %[M.mAtR^ijAtyAH ] \EN{M10.28a/} yathA trayANAM varNAnAM dvayorAtmA.asya jAyate | \EN{M10.28c/} AnantaryAt.h svayonyAM tu tathA bAhyeShvapi kramAt.h || \BC\.\SC|| %[M.kramaH] \EN{M10.29a/} te chApi bAhyAn.h subahU.nstato.apyadhikadUShitAn.h | \EN{M10.29c/} parasparasya dAreShu janayanti vigarhitAn.h || \BC\.\SC|| \EN{M10.30a/} yathaiva shUdro brAhmaNyAM bAhyaM jantuM prasUyate | \EN{M10.30c/} tathA bAhyataraM bAhyashchAturvarNye prasUyate || \BC\.\SC|| \EN{M10.31a/} pratikUlaM vartamAnA bAhyA bAhyatarAn.h punaH | \EN{M10.31c/} hInA hInAn.h prasUyante varNAn.h pa~nchadashaiva tu || \BC\.\SC|| \EN{M10.32a/} prasAdhanopachAraj~namadAsaM dAsajIvanam.h | %[M.dAsyajIvinaM ] \EN{M10.32c/} sairindhraM vAgurAvR^ittiM sUte dasyurayogave || \BC\.\SC|| %[M. sairandhraM ] \EN{M10.33a/} maitreyakaM tu vaideho mAdhUkaM saMprasUyate | \EN{M10.33c/} nR^In.h prasha.nsatyajasraM yo ghaNTAtADo.aruNodaye || \BC\.\SC|| \EN{M10.34a/} niShAdo mArgavaM sUte dAsaM naukarmajIvinam.h | \EN{M10.34c/} kaivartamiti yaM prAhurAryAvartanivAsinaH || \BC\.\SC|| \EN{M10.35a/} mR^itavastrabhR^itsvanArIShu garhitAnnAshanAsu cha | %[M.anAryAShu] \EN{M10.35c/} bhavantyAyogavIShvete jAtihInAH pR^ithak.h trayaH || \BC\.\SC|| \EN{M10.36a/} kArAvaro niShAdAt.h tu charmakAraH prasUyate | %[M.charmakAraM ] \EN{M10.36c/} vaidehikAdandhramedau bahirgrAmapratishrayau || \BC\.\SC|| \EN{M10.37a/} chaNDAlAt.h pANDusopAkastvaksAravyavahAravAn.h | \EN{M10.37c/} AhiNDiko niShAdena vaidehyAmeva jAyate || \BC\.\SC|| \EN{M10.38a/} chaNDAlena tu sopAko mUlavyasanavR^ittimAn.h | \EN{M10.38c/} pukkasyAM jAyate pApaH sadA sajjanagarhitaH || \BC\.\SC|| %[M.pulkasyAM ] \EN{M10.39a/} niShAdastrI tu chaNDAlAt.h putramantyAvasAyinam.h | \EN{M10.39c/} shmashAnagocharaM sUte bAhyAnAmapi garhitam.h || \BC\.\SC|| \EN{M10.40a/} sa~Nkare jAtayastvetAH pitR^imAtR^ipradarshitAH | \EN{M10.40c/} prachChannA vA prakAshA vA veditavyAH svakarmabhiH || \BC\.\SC|| \EN{M10.41a/} svajAtijAnantarajAH ShaT.h sutA dvijadharmiNaH | \EN{M10.41c/} shUdrANAM tu sadharmANaH sarve.apadhva.nsajAH smR^itAH || \BC\.\SC|| \EN{M10.42a/} tapobIjaprabhAvaistu te gachChanti yuge yuge | \EN{M10.42c/} utkarShaM chApakarShaM cha manuShyeShviha janmataH || \BC\.\SC|| \EN{M10.43a/} shanakaistu kriyAlopAdimAH kShatriyajAtayaH | \EN{M10.43c/} vR^iShalatvaM gatA loke brAhmaNAdarshanena cha || \BC\.\SC|| %[M.brAhmaNAtikrameNa cha] \EN{M10.44a/} pauNDrakAshchauDradraviDAH kAmbojA yavanAH shakAH | %[M.puNDrakAshchoDadraviDAH] \EN{M10.44c/} pAradApahlavAshchInAH kirAtA daradAH khashAH || \BC\.\SC|| \EN{M10.45a/} mukhabAhUrupadjAnAM yA loke jAtayo bahiH | \EN{M10.45c/} mlechChavAchashchAryavAchaH sarve te dasyavaH smR^itAH || \BC\.\SC|| \EN{M10.46a/} ye dvijAnAmapasadA ye chApadhva.nsajAH smR^itAH | \EN{M10.46c/} te ninditairvartayeyurdvijAnAmeva karmabhiH || \BC\.\SC|| \EN{M10.47a/} sUtAnAmashvasArathyamambaShThAnAM chikitsanam.h | \EN{M10.47c/} vaidehakAnAM strIkAryaM mAgadhAnAM vaNikpathaH || \BC\.\SC|| \EN{M10.48a/} matsyaghAto niShAdAnAM tvaShTistvAyogavasya cha | \EN{M10.48c/} medAndhrachu~nchumadgUnAmAraNyapashuhi.nsanam.h || \BC\.\SC|| \EN{M10.49a/} kShattryugrapukkasAnAM tu bilaukovadhabandhanam.h | \EN{M10.49c/} dhigvaNAnAM charmakAryaM veNAnAM bhANDavAdanam.h || \BC\.\SC|| \EN{M10.50a/} chaityadrumashmashAneShu shaileShUpavaneShu cha | \EN{M10.50c/} vaseyurete vij~nAtA vartayantaH svakarmabhiH || \BC\.\SC|| \EN{M10.51a/} chaNDAlashvapachAnAM tu bahirgrAmAt.h pratishrayaH | \EN{M10.51c/} apapAtrAshcha kartavyA dhanameShAM shvagardabham.h || \BC\.\SC|| \EN{M10.52a/} vAsA.nsi mR^itachailAni bhinnabhANDeShu bhojanam.h | \EN{M10.52c/} kArShNAyasamala~NkAraH parivrajyA cha nityashaH || \BC\.\SC|| \EN{M10.53a/} na taiH samayamanvichChet.h puruSho dharmamAcharan.h | \EN{M10.53c/} vyavahAro mithasteShAM vivAhaH sadR^ishaiH saha || \BC\.\SC|| \EN{M10.54a/} annameShAM parAdhInaM deyaM syAd.h bhinnabhAjane | \EN{M10.54c/} rAtrau na vichareyuste grAmeShu nagareShu cha || \BC\.\SC|| \EN{M10.55a/} divA chareyuH kAryArthaM chihnitA rAjashAsanaiH | \EN{M10.55c/} abAndhavaM shavaM chaiva nirhareyuriti sthitiH || \BC\.\SC|| \EN{M10.56a/} vadhyA.nshcha hanyuH satataM yathAshAstraM nR^ipAj~nayA | \EN{M10.56c/} vadhyavAsA.nsi gR^ihNIyuH shayyAshchAbharaNAni cha || \BC\.\SC|| \EN{M10.57a/} varNApetamavij~nAtaM naraM kaluShayonijam.h | \EN{M10.57c/} AryarUpamivAnAryaM karmabhiH svairvibhAvayet.h || \BC\.\SC|| \EN{M10.58a/} anAryatA niShThuratA krUratA niShkriyAtmatA | \EN{M10.58c/} puruShaM vya~njayantIha loke kaluShayonijam.h || \BC\.\SC|| \EN{M10.59a/} pitryaM vA bhajate shIlaM mAturvobhayameva vA | \EN{M10.59c/} na kathaM chana duryoniH prakR^itiM svAM niyachChati || \BC\.\SC|| \EN{M10.60a/} kule mukhye.api jAtasya yasya syAd.h yonisa~NkaraH | \EN{M10.60c/} sa.nshrayatyeva tatshIlaM naro.alpamapi vA bahu || \BC\.\SC|| \EN{M10.61a/} yatra tvete paridhva.nsAj.h jAyante varNadUShakAH | \EN{M10.61c/} rAShTrikaiH saha tad.h rAShTraM kShiprameva vinashyati || \BC\.\SC|| %[M.rAShTriyaiH ] \EN{M10.62a/} brAhmaNArthe gavArthe vA dehatyAgo.anupaskR^itaH | \EN{M10.62c/} strIbAlAbhyupapattau cha bAhyAnAM siddhikAraNam.h || \BC\.\SC|| %[M.strIbAlAbhyavapattau cha ] \EN{M10.63a/} ahi.nsA satyamasteyaM shauchamindriyanigrahaH | \EN{M10.63c/} etaM sAmAsikaM dharmaM chAturvarNye.abravIn.h manuH || \BC\.\SC|| \EN{M10.64a/} shUdrAyAM brAhmaNAj.h jAtaH shreyasA chet.h prajAyate | \EN{M10.64c/} ashreyAn.h shreyasIM jAtiM gachChatyA saptamAd.h yugAt.h || \BC\.\SC|| \EN{M10.65a/} shUdro brAhmaNatAmeti brAhmaNashchaiti shUdratAm.h | \EN{M10.65c/} kShatriyAj.h jAtamevaM tu vidyAd.h vaishyAt.h tathaiva cha || \BC\.\SC|| \EN{M10.66a/} anAryAyAM samutpanno brAhmaNAt.h tu yadR^ichChayA | \EN{M10.66c/} brAhmaNyAmapyanAryAt.h tu shreyastvaM kveti ched.h bhavet.h|| \BC\.\SC|| %[M.kasya chid.h bhavet.h ] \EN{M10.67a/} jAto nAryAmanAryAyAmAryAdAryo bhaved.h guNaiH | \EN{M10.67c/} jAto.apyanAryAdAryAyAmanArya iti nishchayaH || \BC\.\SC|| \EN{M10.68a/} tAvubhAvapyasa.nskAryAviti dharmo vyavasthitaH | \EN{M10.68c/} vaiguNyAj.h janmanaH pUrva uttaraH pratilomataH || \BC\.\SC|| %[M.janmataH ] \EN{M10.69a/} subIjaM chaiva sukShetre jAtaM saMpadyate yathA | \EN{M10.69c/} tathA.aryAj.h jAta AryAyAM sarvaM sa.nskAramarhati || \BC\.\SC|| \EN{M10.70a/} bIjameke prasha.nsanti kShetramanye manIShiNaH | \EN{M10.70c/} bIjakShetre tathaivAnye tatraiyaM tu vyavasthitiH || \BC\.\SC|| \EN{M10.71a/} akShetre bIjamutsR^iShTamantaraiva vinashyati | \EN{M10.71c/} abIjakamapi kShetraM kevalaM sthaNDilaM bhavet.h || \BC\.\SC|| \EN{M10.72a/} yasmAd.h bIjaprabhAveNa tiryagjA R^iShayo.abhavan.h | \EN{M10.72c/} pUjitAshcha prashastAshcha tasmAd.h bIjaM prashasyate || \BC\.\SC|| %[M.vishiShyate)] \EN{M10.73a/} anAryamAryakarmANamAryaM chAnAryakarmiNam.h | \EN{M10.73c/} saMpradhAryAbravId.h dhAtA na samau nAsamAviti || \BC\.\SC|| \EN{M10.74a/} brAhmaNA brahmayonisthA ye svakarmaNyavasthitAH | \EN{M10.74c/} te samyagupajIveyuH ShaT.h karmANi yathAkramam.h || \BC\.\SC|| \EN{M10.75a/} adhyApanamadhyayanaM yajanaM yAjanaM tathA | \EN{M10.75c/} dAnaM pratigrahashchaiva ShaT.h karmANyagrajanmanaH || \BC\.\SC|| \EN{M10.76a/} ShaNNAM tu karmaNAmasya trINi karmANi jIvikA | \EN{M10.76c/} yAjanAdhyApane chaiva vishuddhAchcha pratigrahaH || \BC\.\SC|| \EN{M10.77a/} trayo dharmA nivartante brAhmaNAt.h kShatriyaM prati | \EN{M10.77c/} adhyApanaM yAjanaM cha tR^itIyashcha pratigrahaH || \BC\.\SC|| \EN{M10.78a/} vaishyaM prati tathaivaite nivarteranniti sthitiH | \EN{M10.78c/} na tau prati hi tAn.h dharmAn.h manurAha prajApatiH || \BC\.\SC|| %[M. prati hitAn.h dharmAn.h ] \EN{M10.79a/} shastrAstrabhR^ittvaM kShatrasya vaNikpashukR^iShirviShaH | \EN{M10.79c/} AjIvanArthaM dharmastu dAnamadhyayanaM yajiH || \BC\.\SC|| \EN{M10.80a/} vedAbhyAso brAhmaNasya kShatriyasya cha rakShaNam.h | \EN{M10.80c/} vArtAkarmaiva vaishyasya vishiShTAni svakarmasu || \BC\.\SC|| \EN{M10.81a/} ajIva.nstu yathoktena brAhmaNaH svena karmaNA | \EN{M10.81c/} jIvet.h kShatriyadharmeNa sa hyasya pratyanantaraH || \BC\.\SC|| \EN{M10.82a/} ubhAbhyAmapyajIva.nstu kathaM syAditi ched.h bhavet.h | \EN{M10.82c/} kR^iShigorakShamAsthAya jIved.h vaishyasya jIvikAm.h || \BC\.\SC|| \EN{M10.83a/} vaishyavR^ittyA.api jIva.nstu brAhmaNaH kShatriyo.api vA | \EN{M10.83c/} hi.nsAprAyAM parAdhInAM kR^iShiM yatnena varjayet.h || \BC\.\SC|| \EN{M10.84a/} kR^iShiM sAdhuiti manyante sA vR^ittiH sadvigarhitAH | \EN{M10.84c/} bhUmiM bhUmishayA.nshchaiva hanti kAShThamayomukham.h || \BC\.\SC|| \EN{M10.85a/} idaM tu vR^ittivaikalyAt.h tyajato dharmanaipuNam.h | \EN{M10.85c/} viTpaNyamuddhR^itoddhAraM vikreyaM vittavardhanam.h || \BC\.\SC|| \EN{M10.86a/} sarvAn.h rasAnapoheta kR^itAnnaM cha tilaiH saha | \EN{M10.86c/} ashmano lavaNaM chaiva pashavo ye cha mAnuShAH || \BC\.\SC|| \EN{M10.87a/} sarvaM cha tAntavaM raktaM shANakShaumAvikAni cha | \EN{M10.87c/} api chet.h syuraraktAni phalamUle tathauShadhIH || \BC\.\SC|| \EN{M10.88a/} apaH shastraM viShaM mA.nsaM somaM gandhA.nshcha sarvashaH | \EN{M10.88c/} kShIraM kShaudraM dadhi ghR^itaM tailaM madhu guDaM kushAn.h || \BC\.\SC|| \EN{M10.89a/} AraNyA.nshcha pashUn.h sarvAn.h da.nShTriNashcha vayA.nsi cha | \EN{M10.89c/} madyaM nIliM cha lAkShAM cha sarvA.nshchaikashaphA.nstathA || \BC\.\SC|| %[M.nIlIM ] \EN{M10.90a/} kAmamutpAdya kR^iShyAM tu svayameva kR^iShIvalaH | \EN{M10.90c/} vikrINIta tilA.nshUdrAn.h dharmArthamachirasthitAn.h || \BC\.\SC|| %[M.tilA.nshuddhAn] \EN{M10.91a/} bhojanAbhya~njanAd.h dAnAd.h yadanyat.h kurute tilaiH | \EN{M10.91c/} kR^imibhUtaH shvaviShThAyAM pitR^ibhiH saha majjati || \BC\.\SC|| \EN{M10.92a/} sadyaH patati mA.nsena lAkShayA lavaNena cha | \EN{M10.92c/} tryaheNa shUdro bhavati brAhmaNaH kShIravikrayAt.h || \BC\.\SC|| \EN{M10.93a/} itareShAM tu paNyAnAM vikrayAdiha kAmataH | \EN{M10.93c/} brAhmaNaH saptarAtreNa vaishyabhAvaM niyachChati || \BC\.\SC|| \EN{M10.94a/} rasA rasairnimAtavyA na tveva lavaNaM rasaiH | \EN{M10.94c/} kR^itAnnaM cha kR^itAnnena tilA dhAnyena tatsamAH || \BC\.\SC|| \EN{M10.95a/} jIvedetena rAjanyaH sarveNApyanayaM gataH | \EN{M10.95c/} na tveva jyAya.nsIM vR^ittimabhimanyeta karhi chit.h || \BC\.\SC|| \EN{M10.96a/} yo lobhAdadhamo jAtyA jIvedutkR^iShTakarmabhiH | \EN{M10.96c/} taM rAjA nirdhanaM kR^itvA kShiprameva pravAsayet.h || \BC\.\SC|| \EN{M10.97a/} varaM svadharmo viguNo na pArakyaH svanuShThitaH | %[M.viguNaH paradharmAt.h svadhiShThitAt.h ] \EN{M10.97c/} paradharmeNa jIvan.h hi sadyaH patati jAtitaH || \BC\.\SC|| \EN{M10.98a/} vaishyo.ajIvan.h svadharmeNa shUdravR^ittyA.api vartayet.h | \EN{M10.98c/} anAcharannakAryANi nivarteta cha shaktimAn.h || \BC\.\SC|| \EN{M10.99a/} ashaknuva.nstu shushrUShAM shUdraH kartuM dvijanmanAm.h | \EN{M10.99c/} putradArAtyayaM prApto jIvet.h kArukakarmabhiH || \BC\.\SC|| \EN{M10.100a/} yaiH karmabhiH pracharitaiH shushrUShyante dvijAtayaH | \EN{M10.100c/} tAni kArukakarmANi shilpAni vividhAni cha || \BC\.\SC|| \EN{M10.101a/} vaishyavR^ittimanAtiShThan.h brAhmaNaH sve pathi sthitaH | \EN{M10.101c/} avR^ittikarShitaH sIdannimaM dharmaM samAcharet.h || \BC\.\SC|| \EN{M10.102a/} sarvataH pratigR^ihNIyAd.h brAhmaNastvanayaM gataH | \EN{M10.102c/} pavitraM duShyatItyetad.h dharmato nopapadyate || \BC\.\SC|| \EN{M10.103a/} nAdhyApanAd.h yAjanAd.h vA garhitAd.h vA pratigrahAt.h | \EN{M10.103c/} doSho bhavati viprANAM jvalanAmbusamA hi te || \BC\.\SC|| \EN{M10.104a/} jIvitAtyayamApanno yo.annamatti tatastataH | \EN{M10.104c/} AkAshamiva pa~Nkena na sa pApena lipyate || \BC\.\SC|| \EN{M10.105a/} ajIgartaH sutaM hantumupAsarpad.h bubhukShitaH | \EN{M10.105c/} na chAlipyata pApena kShutpratIkAramAcharan.h || \BC\.\SC|| \EN{M10.106a/} shvamA.nsamichChanArto.attuM dharmAdharmavichakShaNaH | \EN{M10.106c/} prANAnAM parirakShArthaM vAmadevo na liptavAn.h || \BC\.\SC|| \EN{M10.107a/} bharadvAjaH kShudhArtastu saputro vijane vane | \EN{M10.107c/} bahvIrgAH pratijagrAha vR^idhostakShNo mahAtapAH || \BC\.\SC|| \EN{M10.108a/} kShudhArtashchAttumabhyAgAd.h vishvAmitraH shvajAghanIm.h | \EN{M10.108c/} chaNDAlahastAdAdAya dharmAdharmavichakShaNaH || \BC\.\SC|| \EN{M10.109a/} pratigrahAd.h yAjanAd.h vA tathaivAdhyApanAdapi | \EN{M10.109c/} pratigrahaH pratyavaraH pretya viprasya garhitaH || \BC\.\SC|| \EN{M10.110a/} yAjanAdhyApane nityaM kriyete sa.nskR^itAtmanAm.h | \EN{M10.110c/} pratigrahastu kriyate shUdrAdapyantyajanmanaH || \BC\.\SC|| \EN{M10.111a/} japahomairapetyeno yAjanAdhyApanaiH kR^itam.h | \EN{M10.111c/} pratigrahanimittaM tu tyAgena tapasaiva cha || \BC\.\SC|| \EN{M10.112a/} shilau~nChamapyAdadIta vipro.ajIvan.h yatastataH | \EN{M10.112c/} pratigrahAt.h shilaH shreyA.nstato.apyu~nChaH prashasyate || \BC\.\SC|| \EN{M10.113a/} sIdadbhiH kupyamichChadbhirdhane vA pR^ithivIpatiH | %[M.dhanaM vA ] \EN{M10.113c/} yAchyaH syAt.h snAtakairviprairaditsa.nstyAgamarhati || \BC\.\SC|| \EN{M10.114a/} akR^itaM cha kR^itAt.h kShetrAd.h gaurajAvikameva cha | \EN{M10.114c/} hiraNyaM dhAnyamannaM cha pUrvaM pUrvamadoShavat.h || \BC\.\SC|| \EN{M10.115a/} sapta vittAgamA dharmyA dAyo lAbhaH krayo jayaH | \EN{M10.115c/} prayogaH karmayogashcha satpratigraha eva cha || \BC\.\SC|| \EN{M10.116a/} vidyA shilpaM bhR^itiH sevA gorakShyaM vipaNiH kR^iShiH | \EN{M10.116c/} dhR^itirbhaikShaM kusIdaM cha dasha jIvanahetavaH || \BC\.\SC|| \EN{M10.117a/} brAhmaNaH kShatriyo vA.api vR^iddhiM naiva prayojayet.h | \EN{M10.117c/} kAmaM tu khalu dharmArthaM dadyAt.h pApIyase.alpikAm.h || \BC\.\SC|| \EN{M10.118a/} chaturthamAdadAno.api kShatriyo bhAgamApadi | \EN{M10.118c/} prajA rakShan.h paraM shaktyA kilbiShAt.h pratimuchyate || \BC\.\SC|| \EN{M10.119a/} svadharmo vijayastasya nAhave syAt.h parA~NmukhaH | \EN{M10.119c/} shastreNa vaishyAn.h rakShitvA dharmyamAhArayed.h balim.h || \BC\.\SC|| %[M.vaishyAd.h rakShitvA ] \EN{M10.120a/} dhAnye.aShTamaM vishAM shulkaM vi.nshaM kArShApaNAvaram.h | \EN{M10.120c/} karmopakaraNAH shUdrAH kAravaH shilpinastathA || \BC\.\SC|| \EN{M10.121a/} shUdrastu vR^ittimAkA~NkShan.h kShatramArAdhayed.h yadi | %[M.ArAdhayediti ] \EN{M10.121c/} dhaninaM vA.apyupArAdhya vaishyaM shUdro jijIviShet.h || \BC\.\SC|| \EN{M10.122a/} svargArthamubhayArthaM vA viprAnArAdhayet.h tu saH | \EN{M10.122c/} jAtabrAhmaNashabdasya sA hyasya kR^itakR^ityatA || \BC\.\SC|| \EN{M10.123a/} viprasevaiva shUdrasya vishiShTaM karma kIrtyate | \EN{M10.123c/} yadato.anyad.h hi kurute tad.h bhavatyasya niShphalam.h || \BC\.\SC|| \EN{M10.124a/} prakalpyA tasya tairvR^ittiH svakuTumbAd.h yathArhataH | \EN{M10.124c/} shaktiM chAvekShya dAkShyaM cha bhR^ityAnAM cha parigraham.h || \BC\.\SC|| \EN{M10.125a/} uchChiShTamannaM dAtavyaM jIrNAni vasanAni cha | \EN{M10.125c/} pulAkAshchaiva dhAnyAnAM jIrNAshchaiva parichChadAH || \BC\.\SC|| \EN{M10.126a/} na shUdre pAtakaM kiM chinna cha sa.nskAramarhati | \EN{M10.126c/} nAsyAdhikAro dharme.asti na dharmAt.h pratiShedhanam.h || \BC\.\SC|| \EN{M10.127a/} dharmaipsavastu dharmaj~nAH satAM vR^ittamanuShThitAH | %[M.satAM dharmaM ] \EN{M10.127c/} mantravarjyaM na duShyanti prasha.nsAM prApnuvanti cha || \BC\.\SC|| %[M.mantravarjaM ] \EN{M10.128a/} yathA yathA hi sadvR^ittamAtiShThatyanasUyakaH | \EN{M10.128c/} tathA tathaimaM chAmuM cha lokaM prApnotyaninditaH || \BC\.\SC|| \EN{M10.129a/} shaktenApi hi shUdreNa na kAryo dhanasa~nchayaH | \EN{M10.129c/} shUdro hi dhanamAsAdya brAhmaNAneva bAdhate || \BC\.\SC|| \EN{M10.130a/} ete chaturNAM varNAnAmApaddharmAH prakIrtitAH | \EN{M10.130c/} yAn.h samyaganutiShThanto vrajanti paramaM gatim.h || \BC\.\SC|| \EN{M10.131a/} eSha dharmavidhiH kR^itsnashchAturvarNyasya kIrtitaH | \EN{M10.131c/} ataH paraM pravakShyAmi prAyashchittavidhiM shubham.h || \BC\.\SC|| \medskip \separate \centerline{adhyAya 11} \medskip \EN{M11.01a/} sAntAnikaM yakShyamANamadhvagaM sArvavedasam.h | \EN{M11.01c/} gurvarthaM pitR^imAtryarthaM svAdhyAyArthyupatApinaH || \BC\.\SC|| \EN{M11.02a/} na vai tAn.h snAtakAn.h vidyAd.h brAhmaNAn.h dharmabhikShukAn.h | \EN{M11.02c/} niHsvebhyo deyametebhyo dAnaM vidyAvisheShataH || \BC\.\SC|| \EN{M11.03a/} etebhyo hi dvijAgryebhyo deyamannaM sadakShiNam.h | \EN{M11.03c/} itarebhyo bahirvedi kR^itAnnaM deyamuchyate || \BC\.\SC|| \EN{M11.04a/} sarvaratnAni rAjA tu yathArhaM pratipAdayet.h | \EN{M11.04c/} brAhmaNAn.h vedaviduSho yaj~nArthaM chaiva dakShiNAm.h || \BC\.\SC|| \EN{M11.05a/} kR^itadAro.aparAn.h dArAn.h bhikShitvA yo.adhigachChati | \EN{M11.05c/} ratimAtraM phalaM tasya dravyadAtustu sa.ntatiH || \BC\.\SC|| \EN{M11.06a/} dhanAni tu yathAshakti vipreShu pratipAdayet.h | %[notin.h M] \EN{M11.06c/} vedavitsu vivikteShu pretya svargaM samashnute || \BC\.\SC|| %[notin.h M] \EN{M11.07a[06Ma]/} yasya traivArShikaM bhaktaM paryAptaM bhR^ityavR^ittaye | \EN{M11.07c[06Mc]/} adhikaM vA.api vidyeta sa somaM pAtumarhati || \BC\.\SC|| \EN{M11.08a[07Ma]/} ataH svalpIyasi dravye yaH somaM pibati dvijaH | \EN{M11.08c[07Mc]/} sa pItasomapUrvo.api na tasyApnoti tatphalam.h || \BC\.\SC|| \EN{M11.09a[08Ma]/} shaktaH parajane dAtA svajane duHkhajIvini | \EN{M11.09c[08Mc]/} madhvApAto viShAsvAdaH sa dharmapratirUpakaH || \BC\.\SC|| \EN{M11.10a[09Ma]/} bhR^ityAnAmuparodhena yat.h karotyaurdhvadehikam.h | \EN{M11.10c[09Mc]/} tad.h bhavatyasukhaudarkaM jIvatashcha mR^itasya cha || \BC\.\SC|| \EN{M11.11a[10Ma]/} yaj~nashchet.h pratiruddhaH syAdekenA~Ngena yajvanaH | \EN{M11.11c[10Mc]/} brAhmaNasya visheShena dhArmike sati rAjani || \BC\.\SC|| \EN{M11.12a[11Ma]/} yo vaishyaH syAd.h bahupashurhInakraturasomapaH | \EN{M11.12c[11Mc]/} kuTumbAt.h tasya tad.h dravyamAhared.h yaj~nasiddhaye || \BC\.\SC|| \EN{M11.13a[12Ma]/} Aharet.h trINi vA dve vA kAmaM shUdrasya veshmanaH | \EN{M11.13c[12Mc]/} na hi shUdrasya yaj~neShu kashchidasti parigrahaH || \BC\.\SC|| \EN{M11.14a[13Ma]/} yo.anAhitAgniH shatagurayajvA cha sahasraguH | %[k:ayaj~nash] \EN{M11.14c[13Mc]/} tayorapi kuTumbAbhyAmAharedavichArayan.h || \BC\.\SC|| \EN{M11.15a[14Ma]/} AdAnanityAchchAdAturAharedaprayachChataH | \EN{M11.15c[14Mc]/} tathA yasho.asya prathate dharmashchaiva pravardhate || \BC\.\SC|| \EN{M11.16a[15Ma]/} tathaiva saptame bhakte bhaktAni ShaDanashnatA | \EN{M11.16c[15Mc]/} ashvastanavidhAnena hartavyaM hInakarmaNaH || \BC\.\SC|| \EN{M11.17a[16Ma]/} khalAt.h kShetrAdagArAd.h vA yato vA.apyupalabhyate | \EN{M11.17c[16Mc]/} AkhyAtavyaM tu tat.h tasmai pR^ichChate yadi pR^ichChati || \BC\.\SC|| \EN{M11.18a[17Ma]/} brAhmaNasvaM na hartavyaM kShatriyeNa kadA chana | \EN{M11.18c[17Mc]/} dasyuniShkriyayostu svamajIvan.h hartumarhati || \BC\.\SC|| \EN{M11.19a[18Ma]/} yo.asAdhubhyo.arthamAdAya sAdhubhyaH saMprayachChati | \EN{M11.19c[18Mc]/} sa kR^itvA plavamAtmAnaM sa.ntArayati tAvubhau || \BC\.\SC|| \EN{M11.20a[19Ma]/} yad.h dhanaM yaj~nashIlAnAM devasvaM tad.h vidurbudhAH | \EN{M11.20c[19Mc]/} ayajvanAM tu yad.h vittamAsurasvaM taduchyate || \BC\.\SC|| \EN{M11.21a[20Ma]/} na tasmin.h dhArayed.h daNDaM dhArmikaH pR^ithivIpatiH | \EN{M11.21c[20Mc]/} kShatriyasya hi bAlishyAd.h brAhmaNaH sIdati kShudhA || \BC\.\SC|| \EN{M11.22a[21Ma]/} tasya bhR^ityajanaM j~nAtvA svakuTumbAn.h mahIpatiH | \EN{M11.22c[21Mc]/} shrutashIle cha vij~nAya vR^ittiM dharmyAM prakalpayet.h || \BC\.\SC|| \EN{M11.23a[22Ma]/} kalpayitvA.asya vR^ittiM cha rakShedenaM samantataH | \EN{M11.23c[22Mc]/} rAjA hi dharmaShaDbhAgaM tasmAt.h prApnoti rakShitAt.h || \BC\.\SC|| \EN{M11.24a[23Ma]/} na yaj~nArthaM dhanaM shUdrAd.h vipro bhikSheta karhi chit.h | \EN{M11.24c[23Mc]/} yajamAno hi bhikShitvA chaNDAlaH pretya jAyate || \BC\.\SC|| \EN{M11.25a[24Ma]/} yaj~nArthamarthaM bhikShitvA yo na sarvaM prayachChati | \EN{M11.25c[24Mc]/} sa yAti bhAsatAM vipraH kAkatAM vA shataM samAH || \BC\.\SC|| \EN{M11.26a[25Ma]/} devasvaM brAhmaNasvaM vA lobhenopahinasti yaH | \EN{M11.26c[25Mc]/} sa pApAtmA pare loke gR^idhrauchChiShTena jIvati || \BC\.\SC|| \EN{M11.27a[26Ma]/} iShTiM vaishvAnarIM nityaM nirvapedabdaparyaye | \EN{M11.27c[26Mc]/} kL^iptAnAM pashusomAnAM niShkR^ityarthamasaMbhave || \BC\.\SC|| \EN{M11.28a[27Ma]/} Apatkalpena yo dharmaM kurute.anApadi dvijaH | \EN{M11.28c[27Mc]/} sa nApnoti phalaM tasya paratreti vichAritam.h || \BC\.\SC|| \EN{M11.29a[28Ma]/} vishvaishcha devaiH sAdhyaishcha brAhmaNaishcha maharShibhiH | \EN{M11.29c[28Mc]/} Apatsu maraNAd.h bhItairvidheH pratinidhiH kR^itaH || \BC\.\SC|| \EN{M11.30a[29Ma]/} prabhuH prathamakalpasya yo.anukalpena vartate | \EN{M11.30c[29Mc]/} na sAMparAyikaM tasya durmatervidyate phalam.h || \BC\.\SC|| \EN{M11.31a[30Ma]/} na brAhmaNo vedayeta kiMchid.h rAjani dharmavit.h | \EN{M11.31c[30Mc]/} svavIryeNaiva tA.nshiShyAn.h mAnavAnapakAriNaH || \BC\.\SC|| \EN{M11.32a[31Ma]/} svavIryAd.h rAjavIryAchcha svavIryaM balavattaram.h | \EN{M11.32c[31Mc]/} tasmAt.h svenaiva vIryeNa nigR^ihNIyAdarIn.h dvijaH || \BC\.\SC|| \EN{M11.33a[32Ma]/} shrutIratharvA~NgirasIH kuryAdityavichArayan.h | \EN{M11.33c[32Mc]/} vAkShastraM vai brAhmaNasya tena hanyAdarIn.h dvijaH || \BC\.\SC|| \EN{M11.34a[33Ma]/} kShatriyo bAhuvIryeNa taredApadamAtmanaH | \EN{M11.34c[33Mc]/} dhanena vaishyashUdrau tu japahomairdvijottamaH || \BC\.\SC|| \EN{M11.35a[34Ma]/} vidhAtA shAsitA vaktA maitro brAhmaNa uchyate | \EN{M11.35c[34Mc]/} tasmai nAkushalaM brUyAnna shuShkAM giramIrayet.h || \BC\.\SC|| \EN{M11.36a[35Ma]/} na vai kanyA na yuvatirnAlpavidyo na bAlishaH | \EN{M11.36c[35Mc]/} hotA syAdagnihotrasya nArto nAsa.nskR^itastathA || \BC\.\SC|| \EN{M11.37a[36Ma]/} narake hi patantyete juhvantaH sa cha yasya tat.h | %[M.juhvataH ] \EN{M11.37c[36Mc]/} tasmAd.h vaitAnakushalo hotA syAd.h vedapAragaH || \BC\.\SC|| \EN{M11.38a[37Ma]/} prAjApatyamadattvA.ashvamagnyAdheyasya dakShiNAm.h | \EN{M11.38c[37Mc]/} anAhitAgnirbhavati brAhmaNo vibhave sati || \BC\.\SC|| \EN{M11.39a[38Ma]/} puNyAnyanyAni kurvIta shraddadhAno jitendriyaH | \EN{M11.39c[38Mc]/} na tvalpadakShiNairyaj~nairyajeteha kathaM chana || \BC\.\SC|| \EN{M11.40a[39Ma]/} indriyANi yashaH svargamAyuH kIrtiM prajAH pashUn.h | \EN{M11.40c[39Mc]/} hantyalpadakShiNo yaj~nastasmAnnAlpadhano yajet.h || \BC\.\SC|| \EN{M11.41a[40Ma]/} agnihotryapavidhyAgnIn.h brAhmaNaH kAmakArataH | \EN{M11.41c[40Mc]/} chAndrAyaNaM charen.h mAsaM vIrahatyAsamaM hi tat.h || \BC\.\SC|| \EN{M11.42a[41Ma]/} ye shUdrAdadhigamyArthamagnihotramupAsate | \EN{M11.42c[41Mc]/} R^itvijaste hi shUdrANAM brahmavAdiShu garhitAH || \BC\.\SC|| \EN{M11.43a[42Ma]/} teShAM satatamaj~nAnAM vR^iShalAgnyupasevinAm.h | \EN{M11.43c[42Mc]/} padA mastakamAkramya dAtA durgANi sa.ntaret.h || \BC\.\SC|| \EN{M11.44a[43Ma]/} akurvan.h vihitaM karma ninditaM cha samAcharan.h | \EN{M11.44c[43Mc]/} prasaktashchaindriyArtheShu prAyashchittIyate naraH || \BC\.\SC|| %[M.prasajjanindriyArtheShu] \EN{M11.45a[44Ma]/} akAmataH kR^ite pApe prAyashchittaM vidurbudhAH | \EN{M11.45c[44Mc]/} kAmakArakR^ite.apyAhureke shrutinidarshanAt.h || \BC\.\SC|| \EN{M11.46a[45Ma]/} akAmataH kR^itaM pApaM vedAbhyAsena shudhyati | \EN{M11.46c[45Mc]/} kAmatastu kR^itaM mohAt.h prAyashchittaiH pR^ithagvidhaiH || \BC\.\SC|| \EN{M11.47a[46Ma]/} prAyashchittIyatAM prApya daivAt.h pUrvakR^itena vA | \EN{M11.47c[46Mc]/} na sa.nsargaM vrajet.h sadbhiH prAyashchitte.akR^ite dvijaH || \BC\.\SC|| \EN{M11.48a[47Ma]/} iha dushcharitaiH ke chit.h ke chit.h pUrvakR^itaistathA | \EN{M11.48c[47Mc]/} prApnuvanti durAtmAno narA rUpaviparyayam.h || \BC\.\SC|| \EN{M11.49a[48Ma]/} suvarNachauraH kaunakhyaM surApaH shyAvadantatAm.h | \EN{M11.49c[48Mc]/} brahmahA kShayarogitvaM daushcharmyaM gurutalpagaH || \BC\.\SC|| \EN{M11.50a[49Ma]/} pishunaH pautinAsikyaM sUchakaH pUtivaktratAm.h | \EN{M11.50c[49Mc]/} dhAnyachauro.a~NgahInatvamAtiraikyaM tu mishrakaH || \BC\.\SC|| \EN{M11.51a[50Ma]/} annahartA.amayAvitvaM maukyaM vAgapahArakaH | \EN{M11.51c[50Mc]/} vastrApahArakaH shvaitryaM pa~NgutAmashvahArakaH || \BC\.\SC|| \EN{M11.52a[51Ma]/} evaM karmavisheSheNa jAyante sadvigarhitAH | \EN{M11.52c[51Mc]/} jaDamUkAndhabadhirA vikR^itAkR^itayastathA || \BC\.\SC|| \EN{M11.53a[52Ma]/} charitavyamato nityaM prAyashchittaM vishuddhaye | \EN{M11.53c[52Mc]/} nindyairhi lakShaNairyuktA jAyante.aniShkR^itenasaH || \BC\.\SC|| \EN{M11.54a[53Ma]/} brahmahatyA surApAnaM steyaM gurva~NganAgamaH | \EN{M11.54c[53Mc]/} mahAnti pAtakAnyAhuH sa.nsargashchApi taiH saha || \BC\.\SC|| \EN{M11.55a[54Ma]/} anR^itaM cha samutkarShe rAjagAmi cha paishunam.h | \EN{M11.55c[54Mc]/} guroshchAlIkanirbandhaH samAni brahmahatyayA || \BC\.\SC|| \EN{M11.56a[55Ma]/} brahmojjhatA vedanindA kauTasAkShyaM suhR^idvadhaH | \EN{M11.56c[55Mc]/} garhitAnAdyayorjagdhiH surApAnasamAni ShaT.h || \BC\.\SC|| \EN{M11.57a[56Ma]/} nikShepasyApaharaNaM narAshvarajatasya cha | \EN{M11.57c[56Mc]/} bhUmivajramaNInAM cha rukmasteyasamaM smR^itam.h || \BC\.\SC|| \EN{M11.58a[57Ma]/} retaHsekaH svayonIShu kumArIShvantyajAsu cha | \EN{M11.58c[57Mc]/} sakhyuH putrasya cha strIShu gurutalpasamaM viduH || \BC\.\SC|| \EN{M11.59a[58Ma]/} govadho.ayAjyasa.nyAjyaM pAradAryAtmavikrayaH | \EN{M11.59c[58Mc]/} gurumAtR^ipitR^ityAgaH svAdhyAyAgnyoH sutasya cha || \BC\.\SC|| \EN{M11.60a[59Ma]/} parivittitA.anuje.anUDhe parivedanameva cha | \EN{M11.60c[59Mc]/} tayordAnaM cha kanyAyAstayoreva cha yAjanam.h || \BC\.\SC|| \EN{M11.61a[60Ma]/} kanyAyA dUShaNaM chaiva vArdhuShyaM vratalopanam.h | \EN{M11.61c[60Mc]/} taDAgArAmadArANAmapatyasya cha vikrayaH || \BC\.\SC|| \EN{M11.62a[61Ma]/} vrAtyatA bAndhavatyAgo bhR^ityAdhyApanameva cha | \EN{M11.62c[61Mc]/} bhR^ityA chAdhyayanAdAnamapaNyAnAM cha vikrayaH || \BC\.\SC|| %[M.bhR^itAchchAdhyayanAdAnam] \EN{M11.63a[62Ma]/} sarvAkAreShvadhIkAro mahAyantrapravartanam.h | \EN{M11.63c[62Mc]/} hi.nsauShadhInAM stryAjIvo.abhichAro mUlakarma cha || \BC\.\SC|| \EN{M11.64a[63Ma]/} indhanArthamashuShkANAM drumANAmavapAtanam.h | \EN{M11.64c[63Mc]/} AtmArthaM cha kriyArambho ninditAnnAdanaM tathA || \BC\.\SC|| \EN{M11.65a[64Ma]/} anAhitAgnitA steyaM R^iNAnAmanapakriyA | \EN{M11.65c[64Mc]/} asatshAstrAdhigamanaM kaushIlavyasya cha kriyA || \BC\.\SC|| \EN{M11.66a[65Ma]/} dhAnyakupyapashusteyaM madyapastrIniShevaNam.h | \EN{M11.66c[65Mc]/} strIshUdraviTkShatravadho nAstikyaM chopapAtakam.h || \BC\.\SC|| \EN{M11.67a[66Ma]/} brAhmaNasya rujaH kR^itvA ghrAtiraghreyamadyayoH | %[M.rujaHkR^ityaM] \EN{M11.67c[66Mc]/} jaihmyaM cha maithunaM pu.nsi jAtibhra.nshakaraM smR^itam.h || \BC\.\SC|| \EN{M11.68a[67Ma]/} kharAshvoShTramR^igaibhAnAmajAvikavadhastathA | \EN{M11.68c[67Mc]/} sa~NkarIkaraNaM j~neyaM mInAhimahiShasya cha || \BC\.\SC|| \EN{M11.69a[68Ma]/} ninditebhyo dhanAdAnaM vANijyaM shUdrasevanam.h | \EN{M11.69c[68Mc]/} apAtrIkaraNaM j~neyamasatyasya cha bhAShaNam.h || \BC\.\SC|| \EN{M11.70a[69Ma]/} kR^imikITavayohatyA madyAnugatabhojanam.h | \EN{M11.70c[69Mc]/} phaledhaH.kusumasteyamadhairyaM cha malAvaham.h || \BC\.\SC|| \EN{M11.71a[70Ma]/} etAnyenA.nsi sarvANi yathoktAni pR^ithak.h pR^ithak.h | \EN{M11.71c[70Mc]/} yairyairvratairapohyante tAni samyag.h nibodhata || \BC\.\SC|| \EN{M11.72a[71Ma]/} brahmahA dvAdasha samAH kuTIM kR^itvA vane vaset.h | \EN{M11.72c[71Mc]/} bhaikShAshyAtmavishuddhyarthaM kR^itvA shavashiro dhvajam.h || \BC\.\SC|| \EN{M11.73a[72Ma]/} lakShyaM shastrabhR^itAM vA syAd.h viduShAmichChayA.atmanaH | \EN{M11.73c[72Mc]/} prAsyedAtmAnamagnau vA samiddhe triravAkShirAH || \BC\.\SC|| \EN{M11.74a[73Ma]/} yajeta vA.ashvamedhena svarjitA gosavena vA | \EN{M11.74c[73Mc]/} abhijidvishvajid.hbhyAM vA trivR^itA.agniShTutA.api vA || \BC\.\SC|| \EN{M11.75a[74Ma]/} japan.h vA.anyatamaM vedaM yojanAnAM shataM vrajet.h | \EN{M11.75c[74Mc]/} brahmahatyApanodAya mitabhuj~niyatendriyaH || \BC\.\SC|| \EN{M11.76a[75Ma]/} sarvasvaM vedaviduShe brAhmaNAyopapAdayet.h | \EN{M11.76c[75Mc]/} dhanaM hi jIvanAyAlaM gR^ihaM vA saparichChadam.h || \BC\.\SC|| \EN{M11.77a[76Ma]/} haviShyabhug.h vA.anusaret.h pratisrotaH sarasvatIm.h | \EN{M11.77c[76Mc]/} japed.h vA niyatAhArastrirvai vedasya sa.nhitAm.h || \BC\.\SC|| \EN{M11.78a[77Ma]/} kR^itavApano nivased.h grAmAnte govraje.api vA | \EN{M11.78c[77Mc]/} Ashrame vR^ikShamUle vA gobrAhmaNahite rataH || \BC\.\SC|| \EN{M11.79a[78Ma]/} brAhmaNArthe gavArthe vA sadyaH prANAn.h parityajet.h | %[M.sa.nyak.h prANAn] \EN{M11.79c[78Mc]/} muchyate brahmahatyAyA goptA gorbrAhmaNasya cha || \BC\.\SC|| \EN{M11.80a[79Ma]/} trivAraM pratiroddhA vA sarvasvamavajitya vA | %[M.tryavaraM] \EN{M11.80c[79Mc]/} viprasya tannimitte vA prANAlAbhe vimuchyate || \BC\.\SC|| %[M.prANAlAbhe.api muchyate ] \EN{M11.81a[80Ma]/} evaM dR^iDhavrato nityaM brahmachArI samAhitaH | \EN{M11.81c[80Mc]/} samApte dvAdashe varShe brahmahatyAM vyapohati || \BC\.\SC|| \EN{M11.82a[81Ma]/} shiShTvA vA bhUmidevAnAM naradevasamAgame | \EN{M11.82c[81Mc]/} svameno.avabhR^ithasnAto hayamedhe vimuchyate || \BC\.\SC|| \EN{M11.83a[82Ma]/} dharmasya brAhmaNo mUlamagraM rAjanya uchyate | \EN{M11.83c[82Mc]/} tasmAt.h samAgame teShAmeno vikhyApya shudhyati || \BC\.\SC|| \EN{M11.84a[83Ma]/} brahmaNaH saMbhavenaiva devAnAmapi daivatam.h | \EN{M11.84c[83Mc]/} pramANaM chaiva lokasya brahmAtraiva hi kAraNam.h || \BC\.\SC|| \EN{M11.85a[84Ma]/} teShAM vedavido brUyustrayo.apyenaH suniShkR^itim.h | \EN{M11.85c[84Mc]/} sA teShAM pAvanAya syAt.h pavitrA viduShAM hi vAk.h || \BC\.\SC|| %[M.pavitraM ] \EN{M11.86a[85Ma]/} ato.anyatamamAsthAya vidhiM vipraH samAhitaH | \EN{M11.86c[85Mc]/} brahmahatyAkR^itaM pApaM vyapohatyAtmavattayA || \BC\.\SC|| \EN{M11.87a[86Ma]/} hatvA garbhamavij~nAtametadeva vrataM charet.h | \EN{M11.87c[86Mc]/} rAjanyavaishyau chaijAnAvAtreyImeva cha striyam.h || \BC\.\SC|| \EN{M11.88a[87Ma]/} uktvA chaivAnR^itaM sAkShye pratirudhya guruM tathA | %[M.pratirabhya ] \EN{M11.88c[87Mc]/} apahR^itya cha niHkShepaM kR^itvA cha strIsuhR^itvadham.h || \BC\.\SC|| %[M.nikShepaM ] \EN{M11.89a[88Ma]/} iyaM vishuddhiruditA pramApyAkAmato dvijam.h | \EN{M11.89c[88Mc]/} kAmato brAhmaNavadhe niShkR^itirna vidhIyate || \BC\.\SC|| \EN{M11.90a[89Ma]/} surAM pItvA dvijo mohAdagnivarNAM surAM pibet.h | \EN{M11.90c[89Mc]/} tayA sa kAye nirdagdhe muchyate kilbiShAt.h tataH || \BC\.\SC|| \EN{M11.91a[90Ma]/} gomUtramagnivarNaM vA pibedudakameva vA | \EN{M11.91c[90Mc]/} payo ghR^itaM vA.a maraNAd.h goshakR^idrasameva vA || \BC\.\SC|| \EN{M11.92a[91Ma]/} kaNAn.h vA bhakShayedabdaM piNyAkaM vA sakR^itnishi | \EN{M11.92c[91Mc]/} surApAnApanuttyarthaM vAlavAsA jaTI dhvajI || \BC\.\SC|| \EN{M11.93a[92Ma]/} surA vai malamannAnAM pApmA cha malamuchyate | \EN{M11.93c[92Mc]/} tasmAd.h brAhmaNarAjanyau vaishyashcha na surAM pibet.h || \BC\.\SC|| \EN{M11.94a[93Ma]/} gauDI paiShTI cha mAdhvI cha vij~neyA trividhA surA | \EN{M11.94c[93Mc]/} yathaivaikA tathA sarvA na pAtavyA dvijottamaiH || \BC\.\SC|| \EN{M11.95a[94Ma]/} yakSharakShaH.pishAchAnnaM madyaM mA.nsaM surAsavam.h | \EN{M11.95c[94Mc]/} tad.h brAhmaNena nAttavyaM devAnAmashnatA haviH || \BC\.\SC|| \EN{M11.96a[95Ma]/} amedhye vA paten.h matto vaidikaM vA.apyudAharet.h | \EN{M11.96c[95Mc]/} akAryamanyat.h kuryAd.h vA brAhmaNo madamohitaH || \BC\.\SC|| \EN{M11.97a[96Ma]/} yasya kAyagataM brahma madyenAplAvyate sakR^it.h | \EN{M11.97c[96Mc]/} tasya vyapaiti brAhmaNyaM shUdratvaM cha sa gachChati || \BC\.\SC|| \EN{M11.98a[97Ma]/} eShA vichitrAbhihitA surApAnasya niShkR^itiH | \EN{M11.98c[97Mc]/} ata UrdhvaM pravakShyAmi suvarNasteyaniShkR^itim.h || \BC\.\SC|| \EN{M11.99a[98Ma]/} suvarNasteyakR^id.h vipro rAjAnamabhigamya tu | \EN{M11.99c[98Mc]/} svakarma khyApayan.h brUyAtmAM bhavAnanushAstviti || \BC\.\SC|| \EN{M11.100a[99Ma]/} gR^ihItvA musalaM rAjA sakR^idd.h hanyAt.h tu taM svayam.h | \EN{M11.100c[99Mc]/} vadhena shudhyati steno brAhmaNastapasaiva tu || \BC\.\SC|| \EN{M11.101a[100Ma]/} tapasApanunutsustu suvarNasteyajaM malam.h | \EN{M11.101c[100Mc]/} chIravAsA dvijo.araNye chared.h brahmahano vratam.h || \BC\.\SC|| \EN{M11.102a[101Ma]/} etairvratairapoheta pApaM steyakR^itaM dvijaH | \EN{M11.102c[101Mc]/} gurustrIgamanIyaM tu vratairebhirapAnudet.h || \BC\.\SC|| \EN{M11.103a[102Ma]/} gurutalpyabhibhAShyainastapte svapyAdayomaye | %[M.talpe svapyAd.h ] \EN{M11.103c[102Mc]/} sUrmIM jvalantIM svAshliShyen.h mR^ityunA sa vishudhyati || \BC\.\SC|| %[M.vA.ashliShyen.h ] \EN{M11.104a[103Ma]/} svayaM vA shiShNavR^iShaNAvutkR^ityAdhAya chA~njalau | \EN{M11.104c[103Mc]/} nair{R^i}tIM dishamAtiShThedA nipAtAdajihmagaH || \BC\.\SC|| \EN{M11.105a[104Ma]/} khaTvA~NgI chIravAsA vA shmashrulo vijane vane | \EN{M11.105c[104Mc]/} prAjApatyaM charet.h kR^ichChramabdamekaM samAhitaH || \BC\.\SC|| \EN{M11.106a[105Ma]/} chAndrAyaNaM vA trIn.h mAsAnabhyasyenniyataindriyaH | \EN{M11.106c[105Mc]/} haviShyeNa yavAgvA vA gurutalpApanuttaye || \BC\.\SC|| \EN{M11.107a[106Ma]/} etairvratairapoheyurmahApAtakino malam.h | \EN{M11.107c[106Mc]/} upapAtakinastvevamebhirnAnAvidhairvrataiH || \BC\.\SC|| \EN{M11.108a[107Ma]/} upapAtakasa.nyukto goghno mAsaM yavAn.h pibet.h | \EN{M11.108c[107Mc]/} kR^itavApo vased.h goShThe charmaNA tena sa.nvR^itaH || \BC\.\SC|| \EN{M11.109a[108Ma]/} chaturthakAlamashnIyAdakShAralavaNaM mitam.h | \EN{M11.109c[108Mc]/} gomUtreNAcharet.h snAnaM dvau mAsau niyatendriyaH || \BC\.\SC|| \EN{M11.110a[109Ma]/} divA.anugachChed.h gAstAstu tiShThannUrdhvaM rajaH pibet.h | \EN{M11.110c[109Mc]/} shushrUShitvA namaskR^itya rAtrau vIrAsanaM vaset.h || \BC\.\SC|| %[M.vIrAsano] \EN{M11.111a[110Ma]/} tiShThantIShvanutiShThet.h tu vrajantIShvapyanuvrajet.h | \EN{M11.111c[110Mc]/} AsInAsu tathA.asIno niyato vItamatsaraH || \BC\.\SC|| \EN{M11.112a[111Ma]/} AturAmabhishastAM vA chauravyAghrAdibhirbhayaiH | \EN{M11.112c[111Mc]/} patitAM pa~NkalagnAM vA sarvaupAyair vimochayet.h || \BC\.\SC|| %[k:sarvaprANair] \EN{M11.113a[112Ma]/} uShNe varShati shIte vA mArute vAti vA bhR^isham.h | \EN{M11.113c[112Mc]/} na kurvItAtmanastrANaM gorakR^itvA tu shaktitaH || \BC\.\SC|| \EN{M11.114a[113Ma]/} Atmano yadi vA.anyeShAM gR^ihe kShetre.atha vA khale | \EN{M11.114c[113Mc]/} bhakShayantIM na kathayet.h pibantaM chaiva vatsakam.h || \BC\.\SC|| \EN{M11.115a[114Ma]/} anena vidhinA yastu goghno gAmanugachChati | \EN{M11.115c[114Mc]/} sa gohatyAkR^itaM pApaM tribhirmAsairvyapohati || \BC\.\SC|| \EN{M11.116a[115Ma]/} vR^iShabhaikAdashA gAshcha dadyAt.h sucharitavrataH | \EN{M11.116c[115Mc]/} avidyamAne sarvasvaM vedavidbhyo nivedayet.h || \BC\.\SC|| \EN{M11.117a[116Ma]/} etadeva vrataM kuryurupapAtakino dvijAH | \EN{M11.117c[116Mc]/} avakIrNivarjyaM shuddhyarthaM chAndrAyaNamathApi vA || \BC\.\SC|| %[M.avakIrNivarjaM ] \EN{M11.118a[117Ma]/} avakIrNI tu kANena gardabhena chatuShpathe | \EN{M11.118c[117Mc]/} pAkayaj~navidhAnena yajeta nir{R^i}tiM nishi || \BC\.\SC|| \EN{M11.119a[118Ma]/} hutvA.agnau vidhivad.h homAnantatashcha samityR^ichA | \EN{M11.119c[118Mc]/} vAtendraguruvahnInAM juhuyAt.h sarpiShA.ahutIH || \BC\.\SC|| \EN{M11.120a[119Ma]/} kAmato retasaH sekaM vratasthasya dvijanmanaH | \EN{M11.120c[119Mc]/} atikramaM vratasyAhurdharmaj~nA brahmavAdinaH || \BC\.\SC|| \EN{M11.121a[120Ma]/} mArutaM puruhUtaM cha guruM pAvakameva cha | \EN{M11.121c[120Mc]/} chaturo vratino.abhyeti brAhmaM tejo.avakIrNinaH || \BC\.\SC|| \EN{M11.122a[121Ma]/} etasminnenasi prApte vasitvA gardabhAjinam.h | \EN{M11.122c[121Mc]/} saptAgArA.nshchared.h bhaikShaM svakarma parikIrtayan.h || \BC\.\SC|| \EN{M11.123a[122Ma]/} tebhyo labdhena bhaikSheNa vartayannekakAlikam.h | \EN{M11.123c[122Mc]/} upaspR^isha.nstriShavaNaM tvabdena sa vishudhyati || \BC\.\SC|| %[M.triShavaNaM abdena ] \EN{M11.124a[123Ma]/} jAtibhra.nshakaraM karma kR^itvA.anyatamamichChayA | \EN{M11.124c[123Mc]/} charet.h sA.ntapanaM kR^ichChraM prAjApatyamanichChayA || \BC\.\SC|| \EN{M11.125a[124Ma]/} sa~NkarApAtrakR^ityAsu mAsaM shodhanamaindavam.h | %[M.aindavaH] \EN{M11.125c[124Mc]/} malinIkaraNIyeShu taptaH syAd.h yAvakaistryaham.h || \BC\.\SC|| \EN{M11.126a[125Ma]/} turIyo brahmahatyAyAH kShatriyasya vadhe smR^itaH | \EN{M11.126c[125Mc]/} vaishye.aShTamA.nsho vR^ittasthe shUdre j~neyastu ShoDashaH || \BC\.\SC|| \EN{M11.127a[126Ma]/} akAmatastu rAjanyaM vinipAtya dvijottamaH | \EN{M11.127c[126Mc]/} vR^iShabhaikasahasrA gA dadyAt.h sucharitavrataH || \BC\.\SC|| \EN{M11.128a[127Ma]/} tryabdaM chared.h vA niyato jaTI brahmahano vratam.h | \EN{M11.128c[127Mc]/} vasan.h dUratare grAmAd.h vR^ikShamUlaniketanaH || \BC\.\SC|| \EN{M11.129a[128Ma]/} etadeva charedabdaM prAyashchittaM dvijottamaH | \EN{M11.129c[128Mc]/} pramApya vaishyaM vR^ittasthaM dadyAchchaikashataM gavAm || \BC\.\SC|| %[M.dadyAd.h vaikashataM gavAm] \EN{M11.130a[129Ma]/} etadeva vrataM kR^itsnaM ShaNmAsA.nshUdrahA charet.h )| \EN{M11.130c[129Mc]/} vR^iShabhekAdashA vA.api dadyAd.h viprAya gAH sitAH || \BC\.\SC|| \EN{M11.131a[130Ma]/} mArjAranakulau hatvA chAShaM maNDUkameva cha | \EN{M11.131c[130Mc]/} shvagodhaulUkakAkA.nshcha shUdrahatyAvrataM charet.h || \BC\.\SC|| \EN{M11.132a[131Ma]/} payaH pibet.h trirAtraM vA yojanaM vA.adhvano vrajet.h | \EN{M11.132c[131Mc]/} upaspR^ishet.h sravantyAM vA sUktaM vA.ab.daivataM japet.h || \BC\.\SC|| \EN{M11.133a[132Ma]/} abhriM kArShNAyasIM dadyAt.h sarpaM hatvA dvijottamaH | \EN{M11.133c[132Mc]/} palAlabhArakaM ShaNDhe saisakaM chaikamAShakam.h || \BC\.\SC|| \EN{M11.134a[133Ma]/} ghR^itakumbhaM varAhe tu tiladroNaM tu tittirau | \EN{M11.134c[133Mc]/} shuke dvihAyanaM vatsaM krau~nchaM hatvA trihAyanam.h || \BC\.\SC|| \EN{M11.135a[134Ma]/} hatvA ha.nsaM balAkAM cha bakaM barhiNameva cha | \EN{M11.135c[134Mc]/} vAnaraM shyenabhAsau cha sparshayed.h brAhmaNAya gAm.h || \BC\.\SC|| \EN{M11.136a[135Ma]/} vAso dadyAd.h hayaM hatvA pa~ncha nIlAn.h vR^iShAn.h gajam.h | \EN{M11.136c[135Mc]/} ajameShAvanaDvAhaM kharaM hatvaikahAyanam.h || \BC\.\SC|| \EN{M11.137a[136Ma]/} kravyAdA.nstu mR^igAn.h hatvA dhenuM dadyAt.h payasvinIm.h | \EN{M11.137c[136Mc]/} akravyAdAn.h vatsatarImuShTraM hatvA tu kR^iShNalam.h || \BC\.\SC|| \EN{M11.138a[137Ma]/} jInakArmukabastAvIn.h pR^ithag.h dadyAd.h vishuddhaye | \EN{M11.138c[137Mc]/} chaturNAmapi varNAnAM nArIrhatvA.anavasthitAH || \BC\.\SC|| \EN{M11.139a[138Ma]/} dAnena vadhanirNekaM sarpAdInAmashaknuvan.h | \EN{M11.139c[138Mc]/} ekaikashashcharet.h kR^ichChraM dvijaH pApApanuttaye || \BC\.\SC|| \EN{M11.140a[139Ma]/} asthimatAM tu sattvAnAM sahasrasya pramApaNe | \EN{M11.140c[139Mc]/} pUrNe chAnasyanasthnAM tu shUdrahatyAvrataM charet.h || \BC\.\SC|| \EN{M11.141a[140Ma]/} kiM chideva tu viprAya dadyAdasthimatAM vadhe | \EN{M11.141c[140Mc]/} anasthnAM chaiva hi.nsAyAM prANAyAmena shudhyati || \BC\.\SC|| \EN{M11.142a[141Ma]/} phaladAnAM tu vR^ikShANAM Chedane japyamR^ichshatam.h | \EN{M11.142c[141Mc]/} gulmavallIlatAnAM cha puShpitAnAM cha vIrudhAm.h || \BC\.\SC|| \EN{M11.143a[142Ma]/} annAdyajAnAM sattvAnAM rasajAnAM cha sarvashaH | \EN{M11.143c[142Mc]/} phalapuShpodbhavAnAM cha ghR^itaprAsho vishodhanam.h || \BC\.\SC|| \EN{M11.144a[143Ma]/} kR^iShtajAnAmoShadhInAM jAtAnAM cha svayaM vane | \EN{M11.144c[143Mc]/} vR^ithAlambhe.anugachChed.h gAM dinamekaM payovrataH || \BC\.\SC|| \EN{M11.145a[144Ma]/} etairvratairapohyaM syAdeno hi.nsAsamudbhavam.h | \EN{M11.145c[144Mc]/} j~nAnAj~nAnakR^itaM kR^itsnaM shR^iNutAnAdyabhakShaNe || \BC\.\SC|| \EN{M11.146a[145Ma]/} aj~nAnAd.h vAruNIM pItvA sa.nskAreNaiva shudhyati | \EN{M11.146c[145Mc]/} matipUrvamanirdeshyaM prANAntikamiti sthitiH || \BC\.\SC|| \EN{M11.147a[146Ma]/} apaH surAbhAjanasthA madyabhANDasthitAstathA | \EN{M11.147c[146Mc]/} pa~ncharAtraM pibet.h pItvA sha~NkhapuShpIshR^itaM payaH || \BC\.\SC|| \EN{M11.148a[147Ma]/} spR^iShTvA dattvA cha madirAM vidhivat.h pratigR^ihya cha | \EN{M11.148c[147Mc]/} shUdrochChiShTAshcha pItvA.apaH kushavAri pibet.h tryaham.h || \BC\.\SC|| \EN{M11.149a[148Ma]/} brAhmaNastu surApasya gandhamAghrAya somapaH | \EN{M11.149c[148Mc]/} prANAnapsu trirAyamya ghR^itaM prAshya vishudhyati || \BC\.\SC|| \EN{M11.150a[149Ma]/} aj~nAnAt.h prAshya viNmUtraM surAsa.nspR^iShTameva cha | \EN{M11.150c[149Mc]/} punaH sa.nskAramarhanti trayo varNA dvijAtayaH || \BC\.\SC|| \EN{M11.151a[150Ma]/} vapanaM mekhalA daNDo bhaikShacharyA vratAni cha | %[M.bhaikShyacharyA ] \EN{M11.151c[150Mc]/} nivartante dvijAtInAM punaHsa.nskArakarmaNi || \BC\.\SC|| \EN{M11.152a[151Ma]/} abhojyAnAM tu bhuktvA.annaM strIshUdrochChiShTameva cha | \EN{M11.152[151Mc]/} jagdhvA mA.nsamabhakShyaM cha saptarAtraM yavAn.h pibet.h || \BC\.\SC|| \EN{M11.153a[152Ma]/} shuktAni cha kaShAyA.nshcha pItvA medhyAnyapi dvijaH | \EN{M11.153c[152Mc]/} tAvad.h bhavatyaprayato yAvat.h tanna vrajatyadhaH || \BC\.\SC|| \EN{M11.154a[153Ma]/} viDvarAhakharoShTrANAM gomAyoH kapikAkayoH | \EN{M11.154c[153Mc]/} prAshya mUtrapurIShANi dvijashchAndrAyaNaM charet.h || \BC\.\SC|| \EN{M11.155a[154Ma]/} shuShkANi bhuktvA mA.nsAni bhaumAni kavakAni cha | \EN{M11.155c[154Mc]/} aj~nAtaM chaiva sUnAsthametadeva vrataM charet.h || \BC\.\SC|| \EN{M11.156a[155Ma]/} kravyAdasUkaroShTrANAM kukkuTAnAM cha bhakShaNe | \EN{M11.156c[155Mc]/} narakAkakharANAM cha taptakR^ichChraM vishodhanam.h || \BC\.\SC|| \EN{M11.157a[156Ma]/} mAsikAnnaM tu yo.ashnIyAdasamAvartako dvijaH | \EN{M11.157c[156Mc]/} sa trINyahAnyupavasedekAhaM chodake vaset.h || \BC\.\SC|| \EN{M11.158a[157Ma]/} brahmachArI tu yo.ashnIyAn.h madhu mA.nsaM kathaM chana | %[M.vratachArI tu ] \EN{M11.158c[157Mc]/} sa kR^itvA prAkR^itaM kR^ichChraM vratasheShaM samApayet.h || \BC\.\SC|| \EN{M11.159a[158Ma]/} biDAlakAkAkhUchChiShTaM jagdhvA shvanakulasya cha | \EN{M11.159c[158Mc]/} keshakITAvapannaM cha pibed.h brahmasuvarchalAm.h || \BC\.\SC|| \EN{M11.160a[159Ma]/} abhojyamannaM nAttavyamAtmanaH shuddhimichChatA | \EN{M11.160c[159Mc]/} aj~nAnabhuktaM tUttAryaM shodhyaM vA.apyAshu shodhanaiH || \BC\.\SC|| \EN{M11.161a[160Ma]/} eSho.anAdyAdanasyokto vratAnAM vividho vidhiH | \EN{M11.161c[160Mc]/} steyadoShApahartR^INAM vratAnAM shrUyatAM vidhiH || \BC\.\SC|| \EN{M11.162a[161Ma]/} dhAnyAnnadhanachauryANi kR^itvA kAmAd.h dvijottamaH | \EN{M11.162c[161Mc]/} svajAtIyagR^ihAdeva kR^ichChrAbdena vishudhyati || \BC\.\SC|| \EN{M11.163a[162Ma]/} manuShyANAM tu haraNe strINAM kShetragR^ihasya cha | \EN{M11.163c[162Mc]/} kUpavApIjalAnAM cha shuddhishchAndrAyaNaM smR^itam.h || \BC\.\SC|| \EN{M11.164a[163Ma]/} dravyANAmalpasArANAM steyaM kR^itvA.anyaveshmataH | %[M.kR^itvA.anyaveshmani] \EN{M11.164c[163Mc]/} charet.h sA.ntapanaM kR^ichChraM tanniryAtyAtmashuddhaye || \BC\.\SC|| \EN{M11.165a[164Ma]/} bhakShyabhojyApaharaNe yAnashayyA.a.asanasya cha | \EN{M11.165c[164Mc]/} puShpamUlaphalAnAM cha pa~nchagavyaM vishodhanam.h || \BC\.\SC|| \EN{M11.166a[165Ma]/} tR^iNakAShThadrumANAM cha shuShkAnnasya guDasya cha | \EN{M11.166c[165Mc]/} chelacharmAmiShANAM cha trirAtraM syAdabhojanam.h || \BC\.\SC|| %[M.chailacharmAmikShANAM ] \EN{M11.167a[166Ma]/} maNimuktApravAlAnAM tAmrasya rajatasya cha | \EN{M11.167c[166Mc]/} ayaH.kA.nsyaupalAnAM cha dvAdashAhaM kaNAnnatA || \BC\.\SC|| \EN{M11.168a[167Ma]/} kArpAsakITajorNAnAM dvishaphekashaphasya cha | %[M.dveshaphekakhurasya cha] \EN{M11.168c[167Mc]/} pakShigandhauShadhInAM cha rajjvAshchaiva tryahaM payaH || \BC\.\SC|| \EN{M11.169a[168Ma]/} etairvratairapoheta pApaM steyakR^itaM dvijaH | \EN{M11.169c[168Mc]/} agamyAgamanIyaM tu vratairebhirapAnudet.h || \BC\.\SC|| \EN{M11.170a[169Ma]/} gurutalpavrataM kuryAd.h retaH siktvA svayoniShu | \EN{M11.170c[169Mc]/} sakhyuH putrasya cha strIShu kumArIShvantyajAsu cha || \BC\.\SC|| \EN{M11.171a[170Ma]/} paitR^isvaseyIM bhaginIM svasrIyAM mAtureva cha | \EN{M11.171c[170Mc]/} mAtushcha bhrAtustanayAM gatvA chAndrAyaNaM charet.h || \BC\.\SC|| %[bhrAturAptasya gatvA)] \EN{M11.172a[171Ma]/} etAstisrastu bhAryArthe nopayachChet.h tu buddhimAn.h | \EN{M11.172c[171Mc]/} j~nAtitvenAnupeyAstAH patati hyupayannadhaH || \BC\.\SC|| \EN{M11.173a[172Ma]/} amAnuShIShU puruSha udakyAyAmayoniShu | \EN{M11.173c[172Mc]/} retaH siktvA jale chaiva kR^ichChraM sA.ntapanaM charet.h || \BC\.\SC|| \EN{M11.174a[173Ma]/} maithunaM tu samAsevya pu.nsi yoShiti vA dvijaH | \EN{M11.174c[173Mc]/} goyAne.apsu divA chaiva savAsAH snAnamAcharet.h || \BC\.\SC|| \EN{M11.175a[174Ma]/} chaNDAlAntyastriyo gatvA bhuktvA cha pratigR^ihya cha | \EN{M11.175c[174Mc]/} patatyaj~nAnato vipro j~nAnAt.h sAmyaM tu gachChati || \BC\.\SC|| \EN{M11.176a[175Ma]/} vipraduShTAM striyaM bhartA nirundhyAdekaveshmani | \EN{M11.176c[175Mc]/} yat.h pu.nsaH paradAreShu tachchainAM chArayed.h vratam.h || \BC\.\SC|| \EN{M11.177a[176Ma]/} sA chet.h punaH praduShyet.h tu sadR^ishenopamantritA | %[k:sadR^ishenopayantritA?] \EN{M11.177c[176Mc]/} kR^ichChraM chAndrAyaNaM chaiva tadasyAH pAvanaM smR^itam.h || \BC\.\SC|| \EN{M11.178a[177Ma]/} yat.h karotyekarAtreNa vR^iShalIsevanAd.h dvijaH | \EN{M11.178c[177Mc]/} tad.h bhaikShabhujjapannityaM tribhirvarShairvyapohati || \BC\.\SC|| \EN{M11.179a[178Ma]/} eShA pApakR^itAmuktA chaturNAmapi niShkR^itiH | \EN{M11.179c[178Mc]/} patitaiH saMprayuktAnAmimAH shR^iNuta niShkR^itIH || \BC\.\SC|| \EN{M11.180a[179Ma]/} sa.nvatsareNa patati patitena sahAcharan.h | \EN{M11.180c[179Mc]/} yAjanAdhyApanAd.h yaunAnna tu yAnAsanAshanAt.h || \BC\.\SC|| \EN{M11.181a[180Ma]/} yo yena patitenaiShAM sa.nsargaM yAti mAnavaH | \EN{M11.181c[180Mc]/} sa tasyaiva vrataM kuryAt.h tatsa.nsargavishuddhaye || \BC\.\SC|| \EN{M11.182a[181Ma]/} patitasyodakaM kAryaM sapiNDairbAndhavairbahiH | \EN{M11.182c[181Mc]/} nindite.ahani sAyAhne j~nAtirtviggurusaMnidhau || \BC\.\SC|| \EN{M11.183a[182Ma]/} dAsI ghaTamapAM pUrNaM paryasyet.h pretavat.h padA | \EN{M11.183c[182Mc]/} ahorAtramupAsIrannashauchaM bAndhavaiH saha || \BC\.\SC|| \EN{M11.184a[183Ma]/} nivartera.nshcha tasmAt.h tu saMbhAShaNasahAsane | \EN{M11.184c[183Mc]/} dAyAdyasya pradAnaM cha yAtrA chaiva hi laukikI || \BC\.\SC|| \EN{M11.185a[184Ma]/} jyeShThatA cha nivarteta jyeShThAvApyaM cha yad.h dhanam.h | %[M.yad.h vasu ] \EN{M11.185c[184Mc]/} jyeShThA.nshaM prApnuyAchchAsya yavIyAn.h guNato.adhikaH || \BC\.\SC|| \EN{M11.186a[185Ma]/} prAyashchitte tu charite pUrNakumbhamapAM navam.h | \EN{M11.186c[185Mc]/} tenaiva sArdhaM prAsyeyuH snAtvA puNye jalAshaye || \BC\.\SC|| \EN{M11.187a[186Ma]/} sa tvapsu taM ghaTaM prAsya pravishya bhavanaM svakam.h | \EN{M11.187c[186Mc]/} sarvANi j~nAtikAryANi yathApUrvaM samAcharet.h || \BC\.\SC|| \EN{M11.188a[187Ma]/} etadeva vidhiM kuryAd.h yoShitsu patitAsvapi | %[Metameva vidhiM] \EN{M11.188c[187Mc]/} vastrAnnapAnaM deyaM tu vaseyushcha gR^ihAntike || \BC\.\SC|| \EN{M11.189a[188Ma]/} enasvibhiranirNiktairnArthaM kiM chit.h sahAcharet.h | \EN{M11.189c[188Mc]/} kR^itanirNejanA.nshchaiva na jugupseta karhi chit.h || \BC\.\SC|| %[M.kR^itanirNejanA.nshchaitAn.h ] \EN{M11.190a[189Ma]/} bAlaghnA.nshcha kR^itaghnA.nshcha vishuddhAnapi dharmataH | \EN{M11.190c[189Mc]/} sharaNAgatahantR^I.nshcha strIhantR^I.nshcha na sa.nvaset.h || \BC\.\SC|| \EN{M11.191a[190Ma]/} yeShAM dvijAnAM sAvitrI nAnUchyeta yathAvidhi | \EN{M11.191c[190Mc]/} tA.nshchArayitvA trIn.h kR^ichChrAn.h yathAvidhyopanAyayet.h || \BC\.\SC|| \EN{M11.192a[191Ma]/} prAyashchittaM chikIrShanti vikarmasthAstu ye dvijAH | \EN{M11.192c[191Mc]/} brahmaNA cha parityaktAsteShAmapyetadAdishet.h || \BC\.\SC|| \EN{M11.193a[192Ma]/} yad.h garhitenArjayanti karmaNA brAhmaNA dhanam.h | \EN{M11.193c[192Mc]/} tasyotsargeNa shudhyanti japyena tapasaiva cha || \BC\.\SC|| \EN{M11.194a[193Ma]/} japitvA trINi sAvitryAH sahasrANi samAhitaH | \EN{M11.194c[193Mc]/} mAsaM goShThe payaH pItvA muchyate.asatpratigrahAt.h || \BC\.\SC|| \EN{M11.195a[194Ma]/} upavAsakR^ishaM taM tu govrajAt.h punarAgatam.h | \EN{M11.195c[194Mc]/} praNataM prati pR^ichCheyuH sAmyaM saumyaichChasIti kim.h || \BC\.\SC|| \EN{M11.196a[195Ma]/} satyamuktvA tu vipreShu vikired.h yavasaM gavAm.h | \EN{M11.196c[195Mc]/} gobhiH pravartite tIrthe kuryustasya parigraham.h || \BC\.\SC|| \EN{M11.197a[196Ma]/} vrAtyAnAM yAjanaM kR^itvA pareShAmantyakarma cha | \EN{M11.197c[196Mc]/} abhichAramahInaM cha tribhiH kR^ichChrairvyapohati || \BC\.\SC|| \EN{M11.198a[197Ma]/} sharaNAgataM parityajya vedaM viplAvya cha dvijaH | \EN{M11.198c[197Mc]/} sa.nvatsaraM yavAhArastat.h pApamapasedhati || \BC\.\SC|| \EN{M11.199a[198Ma]/} shvashR^igAlakharairdaShTo grAmyaiH kravyAdbhireva cha | \EN{M11.199c[198Mc]/} narAshvoShTravarAhaishcha prANAyAmena shudhyati || \BC\.\SC|| \EN{M11.200a[199Ma]/} ShaShThAnnakAlatA mAsaM sa.nhitAjapa eva vA | \EN{M11.200c[199Mc]/} homAshcha sakalA nityamapA~NktyAnAM vishodhanam.h || \BC\.\SC|| %[M.homAshcha shAkalA ] \EN{M11.201a[200Ma]/} uShTrayAnaM samAruhya kharayAnaM tu kAmataH | \EN{M11.201c[200Mc]/} snAtvA tu vipro digvAsAH prANAyAmena shudhyati || \BC\.\SC|| \EN{M11.202a[201Ma]/} vinA.adbhirapsu vA.apyArtaH shArIraM saMniShevya cha | \EN{M11.202c[201Mc]/} sachailo bahirAplutya gAmAlabhya vishudhyati || \BC\.\SC|| \EN{M11.203a[202Ma]/} vedoditAnAM nityAnAM karmaNAM samatikrame | \EN{M11.203c[202Mc]/} snAtakavratalope cha prAyashchittamabhojanam.h || \BC\.\SC|| \EN{M11.204a[203Ma]/} hu~NkAraM brAhmaNasyoktvA tva~NkAraM cha garIyasaH | \EN{M11.204c[203Mc]/} snAtvA.anashnannahaH sheShamabhivAdya prasAdayet.h || \BC\.\SC|| \EN{M11.205a[204Ma]/} tADayitvA tR^iNenApi kaNThe vA.abadhya vAsasA | \EN{M11.205c[204Mc]/} vivAde vA vinirjitya praNipatya prasAdayet.h || \BC\.\SC|| \EN{M11.206a[205Ma]/} avagUrya tvabdashataM sahasramabhihatya cha | \EN{M11.206c[205Mc]/} jighA.nsayA brAhmaNasya narakaM pratipadyate || \BC\.\SC|| \EN{M11.207a[206Ma]/} shoNitaM yAvataH pA.nsUn.h sa~NgR^ihNAti mahItale | \EN{M11.207c[206Mc]/} tAvantyabdasahasrANi tatkartA narake vaset.h || \BC\.\SC|| %[M.narake vrajet.h ] \EN{M11.208a[207Ma]/} avagUrya charet.h kR^ichChramatikR^ichChraM nipAtane | \EN{M11.208c[207Mc]/} kR^ichChrAtikR^ichChrau kurvIta viprasyotpAdya shoNitam.h || \BC\.\SC|| \EN{M11.209a[208Ma]/} anuktaniShkR^itInAM tu pApAnAmapanuttaye | \EN{M11.209c[208Mc]/} shaktiM chAvekShya pApaM cha prAyashchittaM prakalpayet.h || \BC\.\SC|| \EN{M11.210a[209Ma]/} yairabhyupAyairenA.nsi mAnavo vyapakarShati | \EN{M11.210c[209Mc]/} tAn.h vo.abhyupAyAn.h vakShyAmi devarShipitR^isevitAn.h || \BC\.\SC|| \EN{M11.211a[210Ma]/} tryahaM prAtastryahaM sAyaM tryahamadyAdayAchitam.h | \EN{M11.211c[210Mc]/} tryahaM paraM cha nAshnIyAt.h prAjApatyaM charan.h dvijaH || \BC\.\SC|| \EN{M11.212a[211Ma]/} gomUtraM gomayaM kShIraM dadhi sarpiH kushodakam.h | \EN{M11.212c[211Mc]/} ekarAtropavAsashcha kR^ichChraM sA.ntapanaM smR^itam.h || \BC\.\SC|| \EN{M11.213a[212Ma]/} ekaikaM grAsamashnIyAt.h tryahANi trINi pUrvavat.h | \EN{M11.213c[212Mc]/} tryahaM chopavasedantyamatikR^ichChraM charan.h dvijaH || \BC\.\SC|| \EN{M11.214a[213Ma]/} taptakR^ichChraM charan.h vipro jalakShIraghR^itAnilAn.h | \EN{M11.214c[213Mc]/} pratitryahaM pibeduShNAn.h sakR^itsnAyI samAhitaH || \BC\.\SC|| \EN{M11.215a[214Ma]/} yatAtmano.apramattasya dvAdashAhamabhojanam.h | \EN{M11.215c[214Mc]/} parAko nAma kR^ichChro.ayaM sarvapApApanodanaH || \BC\.\SC|| \EN{M11.216a[215Ma]/} ekaikaM hrAsayet.h piNDaM kR^iShNe shukle cha vardhayet.h | \EN{M11.216c[215Mc]/} upaspR^isha.nstriShavaNametatchANDrAyaNaM smR^itam.h || \BC\.\SC|| \EN{M11.217a[216Ma]/} etameva vidhiM kR^itsnamAchared.h yavamadhyame | \EN{M11.217c[216Mc]/} shuklapakShAdiniyatashchara.nshchAndrAyaNaM vratam.h || \BC\.\SC|| \EN{M11.218a[217Ma]/} aShTAvaShTau samashnIyAt.h piNDAn.h madhya.ndine sthite | \EN{M11.218c[217Mc]/} niyatAtmA haviShyAshI yatichAndrAyaNaM charan.h || \BC\.\SC|| \EN{M11.219a[218Ma]/} chaturaH prAtarashnIyAt.h piNDAn.h vipraH samAhitaH | \EN{M11.219c[218Mc]/} chaturo.astamite sUrye shishuchAndrAyaNaM smR^itam.h || \BC\.\SC|| \EN{M11.220a[219Ma]/} yathA kathaM chit.h piNDAnAM tisro.ashItIH samAhitaH | \EN{M11.220c[219Mc]/} mAsenAshnan.h haviShyasya chandrasyaiti salokatAm.h || \BC\.\SC|| \EN{M11.221a[220Ma]/} etad.h rudrAstathA.adityA vasavashchAcharan.h vratam.h | \EN{M11.221c[220Mc]/} sarvAkushalamokShAya marutashcha maharShibhiH || \BC\.\SC|| \EN{M11.222a[221Ma]/} mahAvyAhR^itibhirhomaH kartavyaH svayamanvaham.h | \EN{M11.222c[221Mc]/} ahi.nsA satyamakrodhamArjavaM cha samAcharet.h || \BC\.\SC|| \EN{M11.223a[222Ma]/} trirahnastrirnishAyAM cha savAsA jalamAvishet.h | \EN{M11.223c[222Mc]/} strIshUdrapatitA.nshchaiva nAbhibhASheta karhi chit.h || \BC\.\SC|| \EN{M11.224a[223Ma]/} sthAnAsanAbhyAM viharedashakto.adhaH shayIta vA | \EN{M11.224c[223Mc]/} brahmachArI vratI cha syAd.h gurudevadvijArchakaH || \BC\.\SC|| \EN{M11.225a[224Ma]/} sAvitrIM cha japennityaM pavitrANi cha shaktitaH | \EN{M11.225c[224Mc]/} sarveShveva vrateShvevaM prAyashchittArthamAdR^itaH || \BC\.\SC|| \EN{M11.226a[225Ma]/} etairdvijAtayaH shodhyA vratairAviShkR^itenasaH | \EN{M11.226c[225Mc]/} anAviShkR^itapApA.nstu mantrairhomaishcha shodhayet.h || \BC\.\SC|| \EN{M11.227a[226Ma]/} khyApanenAnutApena tapasA.adhyayanena cha | \EN{M11.227c[226Mc]/} pApakR^itmuchyate pApAt.h tathA dAnena chApadi || \BC\.\SC|| \EN{M11.228a[227Ma]/} yathA yathA naro.adharmaM svayaM kR^itvA.anubhAShate | \EN{M11.228c[227Mc]/} tathA tathA tvachaivAhistenAdharmeNa muchyate || \BC\.\SC|| \EN{M11.229a[228Ma]/} yathA yathA manastasya duShkR^itaM karma garhati | \EN{M11.229c[228Mc]/} tathA tathA sharIraM tat.h tenAdharmeNa muchyate || \BC\.\SC|| \EN{M11.230a[229Ma]/} kR^itvA pApaM hi sa.ntapya tasmAt.h pApAt.h pramuchyate | \EN{M11.230c[229Mc]/} naivaM kuryAM punariti nivR^ittyA pUyate tu saH || \BC\.\SC|| \EN{M11.231a[230Ma]/} evaM sa~nchintya manasA pretya karmaphalodayam.h | \EN{M11.231c[230Mc]/} manovA~NmUrtibhirnityaM shubhaM karma samAcharet.h || \BC\.\SC|| \EN{M11.232a[231Ma]/} aj~nAnAd.h yadi vA j~nAnAt.h kR^itvA karma vigarhitam.h | \EN{M11.232c[231Mc]/} tasmAd.h vimuktimanvichChan.h dvitIyaM na samAcharet.h || \BC\.\SC|| \EN{M11.233a[232Ma]/} yasmin.h karmaNyasya kR^ite manasaH syAdalAghavam.h | \EN{M11.233c[232Mc]/} tasmi.nstAvat.h tapaH kuryAd.h yAvat.h tuShTikaraM bhavet.h || \BC\.\SC|| \EN{M11.234a[233Ma]/} tapomUlamidaM sarvaM daivamAnuShakaM sukham.h | \EN{M11.234c[233Mc]/} tapomadhyaM budhaiH proktaM tapo.antaM vedadarshibhiH || \BC\.\SC|| \EN{M11.235a[234Ma]/} brAhmaNasya tapo j~nAnaM tapaH kShatrasya rakShaNam.h | \EN{M11.235c[234Mc]/} vaishyasya tu tapo vArtA tapaH shUdrasya sevanam.h || \BC\.\SC|| \EN{M11.236a[235Ma]/} R^iShayaH sa.nyatAtmAnaH phalamUlAnilAshanAH | \EN{M11.236c[235Mc]/} tapasaiva prapashyanti trailokyaM sacharAcharam.h || \BC\.\SC|| \EN{M11.237a[236Ma]/} auShadhAnyagado vidyA daivI cha vividhA sthitiH | \EN{M11.237c[236Mc]/} tapasaiva prasidhyanti tapasteShAM hi sAdhanam.h || \BC\.\SC|| \EN{M11.238a[237Ma]/} yad.h dustaraM yad.h durApaM yad.h durgaM yachcha duShkaram.h | \EN{M11.238c[237Mc]/} sarvaM tu tapasA sAdhyaM tapo hi duratikramam.h || \BC\.\SC|| %[M.sarvaM tat.h tapasA ] \EN{M11.239a[238Ma]/} mahApAtakinashchaiva sheShAshchAkAryakAriNaH | \EN{M11.239c[238Mc]/} tapasaiva sutaptena muchyante kilbiShAt.h tataH || \BC\.\SC|| \EN{M11.240a[239Ma]/} kITAshchAhipata~NgAshcha pashavashcha vayA.nsi cha | \EN{M11.240c[239Mc]/} sthAvarANi cha bhUtAni divaM yAnti tapobalAt.h || \BC\.\SC|| \EN{M11.241a[240Ma]/} yat.h kiM chidenaH kurvanti manovA~NmUrtibhirjanAH | %[M.manovAch.karmabhir] \EN{M11.241c[240Mc]/} tat.h sarvaM nirdahantyAshu tapasaiva tapodhanAH || \BC\.\SC|| \EN{M11.242a[241Ma]/} tapasaiva vishuddhasya brAhmaNasya divaukasaH | \EN{M11.242c[241Mc]/} ijyAshcha pratigR^ihNanti kAmAn.h sa.nvardhayanti cha || \BC\.\SC|| \EN{M11.243a[242Ma]/} prajApatiridaM shAstraM tapasaivAsR^ijat.h prabhuH | \EN{M11.243c[242Mc]/} tathaiva vedAn.h R^iShayastapasA pratipedire || \BC\.\SC|| \EN{M11.244a[243Ma]/} ityetat.h tapaso devA mahAbhAgyaM prachakShate | %[M.yadetat.h tapaso] \EN{M11.244c[243Mc]/} sarvasyAsya prapashyantastapasaH puNyamuttamam.h || \BC\.\SC|| %[M.puNyamudbhavaM ] \EN{M11.245a[244Ma]/} vedAbhyAso.anvahaM shaktyA mahAyaj~nakriyA kShamA | \EN{M11.245c[244Mc]/} nAshayantyAshu pApAni mahApAtakajAnyapi || \BC\.\SC|| \EN{M11.246a[245Ma]/} yathaidhastejasA vahniH prAptaM nirdahati kShaNAt.h | \EN{M11.246c[245Mc]/} tathA j~nAnAgninA pApaM sarvaM dahati vedavit.h || \BC\.\SC|| \EN{M11.247a[246Ma]/} ityetadenasAmuktaM prAyashchittaM yathAvidhi | \EN{M11.247c[246Mc]/} ata UrdhvaM rahasyAnAM prAyashchittaM nibodhata || \BC\.\SC|| \EN{M11.248a[247Ma]/} savyAhR^itipraNavakAH prANAyAmAstu ShoDasha | \EN{M11.248c[247Mc]/} api bhrUNahanaM mAsAt.h punantyaharahaH kR^itAH || \BC\.\SC|| \EN{M11.249a[248Ma]/} kautsaM japtvA.apa ityetad.h vasiShThaM cha pratIty R^icham.h | \EN{M11.249c[248Mc]/} mAhitraM shuddhavatyashcha surApo.api vishudhyati || \BC\.\SC|| \EN{M11.250a[249Ma]/} sakR^itjaptvA.asyavAmIyaM shivasa~Nkalpameva cha | \EN{M11.250c[249Mc]/} apahR^itya suvarNaM tu kShaNAd.h bhavati nirmalaH || \BC\.\SC|| \EN{M11.251a[250Ma]/} haviShpAntIyamabhyasya na tamaM ha itIti cha | \EN{M11.251c[250Mc]/} japitvA pauruShaM sUktaM muchyate gurutalpagaH | \EN{M11.252a[251Ma]/} enasAM sthUlasUkShmANAM chikIrShannapanodanam.h | \EN{M11.252c[251Mc]/} avetyarchaM japedabdaM yat.h kiM chedamitIti vA ??|| \BC\.\SC|| \EN{M11.253a[252Ma]/} pratigR^ihyApratigrAhyaM bhuktvA chAnnaM vigarhitam.h | \EN{M11.253c[252Mc]/} japa.nstaratsamandIyaM pUyate mAnavastryahAt.h || \BC\.\SC|| \EN{M11.254a[253Ma]/} somAraudraM tu bahvenAH mAsamabhyasya shudhyati | %[M.samAmabhyasya)] \EN{M11.254c[253Mc]/} sravantyAmAcharan.h snAnamaryamNAmiti cha tR^icham.h || \BC\.\SC|| \EN{M11.255a[254Ma]/} abdArdhamindramityetadenasvI saptakaM japet.h | \EN{M11.255c[254Mc]/} aprashastaM tu kR^itvA.apsu mAsamAsIta bhaikShabhuk.h || \BC\.\SC|| \EN{M11.256a[255Ma]/} mantraiH shAkalahomIyairabdaM hutvA ghR^itaM dvijaH | \EN{M11.256c[255Mc]/} sugurvapyapahantyeno japtvA vA nama ityR^icham.h || \BC\.\SC|| \EN{M11.257a[256Ma]/} mahApAtakasa.nyukto.anugachChed.h gAH samAhitaH | \EN{M11.257c[256Mc]/} abhyasyAbdaM pAvamAnIrbhaikShAhAro vishudhyati || \BC\.\SC|| \EN{M11.258a[257Ma]/} araNye vA trirabhyasya prayato vedasa.nhitAm.h | \EN{M11.258c[257Mc]/} muchyate pAtakaiH sarvaiH parAkaiH shodhitastribhiH || \BC\.\SC|| \EN{M11.259a[258Ma]/} tryahaM tUpavased.h yuktastrirahno.abhyupayannapaH | \EN{M11.259c[258Mc]/} muchyate pAtakaiH sarvaistrirjapitvA.aghamarShaNam.h || \BC\.\SC|| \EN{M11.260a[259Ma]/} yathA.ashvamedhaH kraturAD.h sarvapApApanodanaH | \EN{M11.260c[259Mc]/} tathA.aghamarShaNaM sUktaM sarvapApApanodanam.h || \BC\.\SC|| \EN{M11.261a[260Ma]/} hatvA lokAnapImA.nstrInashnannapi yatastataH | \EN{M11.261c[260Mc]/} R^igvedaM dhArayan.h vipro nainaH prApnoti kiM chana || \BC\.\SC|| \EN{M11.262a[261Ma]/} R^iksa.nhitAM trirabhyasya yajuShAM vA samAhitaH | \EN{M11.262c[261Mc]/} sAmnAM vA sarahasyAnAM sarvapApaiH pramuchyate || \BC\.\SC|| \EN{M11.263a[262Ma]/} yathA mahAhradaM prApya kShiptaM loShTaM vinashyati | \EN{M11.263c[262Mc]/} tathA dushcharitaM sarvaM vede trivR^iti majjati || \BC\.\SC|| \EN{M11.264a[263Ma]/} R^icho yajU.nShi chAnyAni sAmAni vividhAni cha | \EN{M11.264c[263Mc]/} eSha j~neyastrivR^idvedo yo vedainaM sa vedavit.h || \BC\.\SC|| \EN{M11.265a[264Ma]/} AdyaM yat.h tryakSharaM brahma trayI yasmin.h pratiShThitA | \EN{M11.265c[264Mc]/} sa guhyo.anyastrivR^idvedo yastaM veda sa vedavit.h || \BC\.\SC|| \medskip \separate \centerline{adhyAya 12} \medskip \EN{M12.01a/} chAturvarNyasya kR^itsno.ayamukto dharmastvayA.anaghaH | \EN{M12.01c/} karmaNAM phalanirvR^ittiM sha.nsa nastattvataH parAm.h || \BC\.\SC|| \EN{M12.02a/} sa tAnuvAcha dharmAtmA maharShIn.h mAnavo bhR^iguH | \EN{M12.02c/} asya sarvasya shR^iNuta karmayogasya nirNayam.h || \BC\.\SC|| \EN{M12.03a/} shubhAshubhaphalaM karma manovAgdehasaMbhavam.h | \EN{M12.03c/} karmajA gatayo nR^INAmuttamAdhamamadhyamaH || \BC\.\SC|| \EN{M12.04a/} tasyaiha trividhasyApi tryadhiShThAnasya dehinaH | \EN{M12.04c/} dashalakShaNayuktasya mano vidyAt.h pravartakam.h || \BC\.\SC|| \EN{M12.05a/} paradravyeShvabhidhyAnaM manasA.aniShTachintanam.h | \EN{M12.05c/} vitathAbhiniveshashcha trividhaM karma mAnasam.h || \BC\.\SC|| \EN{M12.06a/} pAruShyamanR^itaM chaiva paishunyaM chApi sarvashaH | \EN{M12.06c/} asaMbaddhapralApashcha vA~NmayaM syAchchaturvidham.h || \BC\.\SC|| \EN{M12.07a/} adattAnAmupAdAnaM hi.nsA chaivAvidhAnataH | \EN{M12.07c/} paradAropasevA cha shArIraM trividhaM smR^itam.h || \BC\.\SC|| \EN{M12.08a/} mAnasaM manasevAyamupabhu~Nkte shubhAshubham.h | \EN{M12.08c/} vAchA vAchA kR^itaM karma kAyeneva cha kAyikam.h || \BC\.\SC|| \EN{M12.09a/} sharIrajaiH karmadoShairyAti sthAvaratAM naraH | \EN{M12.09c/} vAchikaiH pakShimR^igatAM mAnasairantyajAtitAm.h || \BC\.\SC|| \EN{M12.10a/} vAgdaNDo.atha manodaNDaH kAyadaNDastathaiva cha | \EN{M12.10c/} yasyaite nihitA buddhau tridaNDIti sa uchyate || \BC\.\SC|| \EN{M12.11a/} tridaNDametannikShipya sarvabhUteShu mAnavaH | \EN{M12.11c/} kAmakrodhau tu sa.nyamya tataH siddhiM niyachChati || \BC\.\SC|| %[M.kAmakrodhau susa.nyamya tataH siddhiM nigachChati] \EN{M12.12a/} yo.asyAtmanaH kArayitA taM kShetraj~naM prachakShate | \EN{M12.12c/} yaH karoti tu karmANi sa bhUtAtmochyate budhaiH || \BC\.\SC|| \EN{M12.13a/} jIvasaMj~no.antarAtmA.anyaH sahajaH sarvadehinAm.h | \EN{M12.13c/} yena vedayate sarvaM sukhaM duHkhaM cha janmasu || \BC\.\SC|| \EN{M12.14a/} tAvubhau bhUtasaMpR^iktau mahAn.h kShetraj~na eva cha | \EN{M12.14c/} uchchAvacheShu bhUteShu sthitaM taM vyApya tiShThataH || \BC\.\SC|| \EN{M12.15a/} asa~NkhyA mUrtayastasya niShpatanti sharIrataH | \EN{M12.15c/} uchchAvachAni bhUtAni satataM cheShTayanti yAH || \BC\.\SC|| \EN{M12.16a/} pa~nchabhya eva mAtrAbhyaH pretya duShkR^itinAM nR^iNAm.h | %[M.pa~nchabhya eva bhUtebhyaH ] \EN{M12.16c/} sharIraM yAtanArthIyamanyadutpadyate dhruvam.h || \BC\.\SC|| \EN{M12.17a/} tenAnubhUya tA yAmIH sharIreNaiha yAtanAH | \EN{M12.17c/} tAsveva bhUtamAtrAsu pralIyante vibhAgashaH || \BC\.\SC|| \EN{M12.18a/} so.anubhUyAsukhodarkAn.h doShAn.h viShayasa~NgajAn.h | \EN{M12.18c/} vyapetakalmaSho.abhyeti tAvevobhau mahaujasau || \BC\.\SC|| \EN{M12.19a/} tau dharmaM pashyatastasya pApaM chAtandritau saha | \EN{M12.19c/} yAbhyAM prApnoti saMpR^iktaH pretyeha cha sukhAsukham.h || \BC\.\SC|| \EN{M12.20a/} yadyAcharati dharmaM sa prAyasho.adharmamalpashaH | %[M.yathAcharati)] \EN{M12.20c/} taireva chAvR^ito bhUtaiH svarge sukhamupAshnute || \BC\.\SC|| \EN{M12.21a/} yadi tu prAyasho.adharmaM sevate dharmamalpashaH | \EN{M12.21c/} tairbhUtaiH sa parityakto yAmIH prApnoti yAtanAH || \BC\.\SC|| \EN{M12.22a/} yAmIstA yAtanAH prApya sa jIvo vItakalmaShaH | \EN{M12.22c/} tAnyeva pa~ncha bhUtAni punarapyeti bhAgashaH || \BC\.\SC|| \EN{M12.23a/} etA dR^iShTvA.asya jIvasya gatIH svenaiva chetasA | \EN{M12.23c/} dharmato.adharmatashchaiva dharme dadhyAt.h sadA manaH || \BC\.\SC|| \EN{M12.24a/} sattvaM rajastamashchaiva trIn.h vidyAdAtmano guNAn.h | \EN{M12.24c/} yairvyApyaimAn.h sthito bhAvAn.h mahAn.h sarvAnasheShataH || \BC\.\SC|| \EN{M12.25a/} yo yadeShAM guNo dehe sAkalyenAtirichyate | \EN{M12.25c/} sa tadA tadguNaprAyaM taM karoti sharIriNam.h || \BC\.\SC|| \EN{M12.26a/} sattvaM j~nAnaM tamo.aj~nAnaM rAgadveShau rajaH smR^itam.h | \EN{M12.26c/} etad.h vyAptimadeteShAM sarvabhUtAshritaM vapuH || \BC\.\SC|| \EN{M12.27a/} tatra yat.h prItisa.nyuktaM kiM chidAtmani lakShayet.h | \EN{M12.27c/} prashAntamiva shuddhAbhaM sattvaM tadupadhArayet.h || \BC\.\SC|| \EN{M12.28a/} yat.h tu duHkhasamAyuktamaprItikaramAtmanaH | \EN{M12.28c/} tad.h rajo pratIpaM vidyAt.h satataM hAri dehinAm.h || \BC\.\SC|| %[M.hartR^i ] \EN{M12.29a/} yat.h tu syAn.h mohasa.nyuktamavyaktaM viShayAtmakam.h | \EN{M12.29c/} apratarkyamavij~neyaM tamastadupadhArayet.h || \BC\.\SC|| \EN{M12.30a/} trayANAmapi chaiteShAM guNAnAM yaH phalodayaH | \EN{M12.30c/} agryo madhyo jaghanyashcha taM pravakShyAmyasheShataH || \BC\.\SC|| \EN{M12.31a/} vedAbhyAsastapo j~nAnaM shauchamindriyanigrahaH | \EN{M12.31c/} dharmakriyA.atmachintA cha sAttvikaM guNalakShaNam.h || \BC\.\SC|| \EN{M12.32a/} ArambharuchitA.adhairyamasatkAryaparigrahaH | \EN{M12.32c/} viShayopasevA chAjasraM rAjasaM guNalakShaNam.h || \BC\.\SC|| \EN{M12.33a/} lobhaH svapno.adhR^itiH krauryaM nAstikyaM bhinnavR^ittitA | \EN{M12.33c/} yAchiShNutA pramAdashcha tAmasaM guNalakShaNam.h || \BC\.\SC|| \EN{M12.34a/} trayANAmapi chaiteShAM guNAnAM triShu tiShThatAm.h | \EN{M12.34c/} idaM sAmAsikaM j~neyaM kramasho guNalakShaNam.h || \BC\.\SC|| \EN{M12.35a/} yat.h karma kR^itvA kurva.nshcha kariShya.nshchaiva lajjati | \EN{M12.35c/} taj.h j~neyaM viduShA sarvaM tAmasaM guNalakShaNam.h || \BC\.\SC|| \EN{M12.36a/} yenAsmin.h karmaNA loke khyAtimichChati puShkalAm.h | \EN{M12.36c/} na cha shochatyasaMpattau tad.h vij~neyaM tu rAjasam.h || \BC\.\SC|| \EN{M12.37a/} yat.h sarveNechChati j~nAtuM yanna lajjati chAcharan.h | \EN{M12.37c/} yena tuShyati chAtmA.asya tat.h sattvaguNalakShaNam.h || \BC\.\SC|| \EN{M12.38a/} tamaso lakShaNaM kAmo rajasastvartha uchyate | \EN{M12.38c/} sattvasya lakShaNaM dharmaH shraiShThyameShAM yathottaram.h || \BC\.\SC|| \EN{M12.39a/} yena yastu guNenaiShAM sa.nsarAn.h pratipadyate | %[M.yena yA.nstu ] \EN{M12.39c/} tAn.h samAsena vakShyAmi sarvasyAsya yathAkramam.h || \BC\.\SC|| \EN{M12.40a/} devatvaM sAttvikA yAnti manuShyatvaM cha rAjasAH | \EN{M12.40c/} tiryaktvaM tAmasA nityamityeShA trividhA gatiH || \BC\.\SC|| \EN{M12.41a/} trividhA trividhaiShA tu vij~neyA gauNikI gatiH | \EN{M12.41c/} adhamA madhyamAgryA cha karmavidyAvisheShataH || \BC\.\SC|| \EN{M12.42a/} sthAvarAH kR^imikITAshcha matsyAH sarpAH sakachChapAH | \EN{M12.42c/} pashavashcha mR^igAshchaiva jaghanyA tAmasI gatiH || \BC\.\SC|| \EN{M12.43a/} hastinashcha tura~NgAshcha shUdrA mlechChAshcha garhitAH | \EN{M12.43c/} si.nhA vyAghrA varAhAshcha madhyamA tAmasI gatiH || \BC\.\SC|| \EN{M12.44a/} chAraNAshcha suparNAshcha puruShAshchaiva dAmbhikAH | \EN{M12.44c/} rakShA.nsi cha pishAchAshcha tAmasIShUttamA gatiH || \BC\.\SC|| \EN{M12.45a/} jhallA mallA naTAshchaiva puruShAH shastravR^ittayaH | \EN{M12.45c/} dyUtapAnaprasaktAshcha jaghanyA rAjasI gatiH || \BC\.\SC|| \EN{M12.46a/} rAjAnaH kShatriyAshchaiva rAj~nAM chaiva purohitAH | \EN{M12.46c/} vAdayuddhapradhAnAshcha madhyamA rAjasI gatiH || \BC\.\SC|| \EN{M12.47a/} gandharvA guhyakA yakShA vibudhAnucharAshcha ye | \EN{M12.47c/} tathaivApsarasaH sarvA rAjasIShUttamA gatiH || \BC\.\SC|| \EN{M12.48a/} tApasA yatayo viprA ye cha vaimAnikA gaNAH | \EN{M12.48c/} nakShatrANi cha daityAshcha prathamA sAttvikI gatiH || \BC\.\SC|| \EN{M12.49a/} yajvAna R^iShayo devA vedA jyotI.nShi vatsarAH | \EN{M12.49c/} pitarashchaiva sAdhyAshcha dvitIyA sAttvikI gatiH || \BC\.\SC|| \EN{M12.50a/} brahmA vishvasR^ijo dharmo mahAnavyaktameva cha | \EN{M12.50c/} uttamAM sAttvikImetAM gatimAhurmanIShiNaH || \BC\.\SC|| \EN{M12.51a/} eSha sarvaH samuddiShTastriprakArasya karmaNaH | %[M.triH.prakArasya] \EN{M12.51c/} trividhastrividhaH kR^itsnaH sa.nsAraH sArvabhautikaH || \BC\.\SC|| \EN{M12.52a/} indriyANAM prasa~Ngena dharmasyAsevanena cha | \EN{M12.52c/} pApAn.h sa.nyAnti sa.nsArAnavidvA.nso narAdhamAH || \BC\.\SC|| \EN{M12.53a/} yAM yAM yoniM tu jIvo.ayaM yena yenaiha karmaNA | \EN{M12.53c/} kramasho yAti loke.asmi.nstat.h tat.h sarvaM nibodhata || \BC\.\SC|| \EN{M12.54a/} bahUn.h varShagaNAn.h ghorAnnarakAn.h prApya tatkShayAt.h | \EN{M12.54c/} sa.nsArAn.h pratipadyante mahApAtakinastvimAn.h || \BC\.\SC|| \EN{M12.55a/} shvasUkarakharoShTrANAM go.ajAvimR^igapakShiNAm.h | \EN{M12.55c/} chaNDAlapukkasAnAM cha brahmahA yonimR^ichChati || \BC\.\SC|| \EN{M12.56a/} kR^imikITapata~NgAnAM viDbhujAM chaiva pakShiNAm.h | \EN{M12.56c/} hi.nsrANAM chaiva sattvAnAM surApo brAhmaNo vrajet.h || \BC\.\SC|| \EN{M12.57a/} lUtA.ahisaraTAnAM cha tirashchAM chAmbuchAriNAm.h | \EN{M12.57c/} hi.nsrANAM cha pishAchAnAM steno vipraH sahasrashaH || \BC\.\SC|| \EN{M12.58a/} tR^iNagulmalatAnAM cha kravyAdAM da.nShTriNAmapi | \EN{M12.58c/} krUrakarmakR^itAM chaiva shatasho gurutalpagaH || \BC\.\SC|| \EN{M12.59a/} hi.nsrA bhavanti kravyAdAH kR^imayo.amedhyabhakShiNaH | \EN{M12.59c/} parasparAdinaH stenAH pretyAntyastrIniSheviNaH || \BC\.\SC|| \EN{M12.60a/} sa.nyogaM patitairgatvA parasyaiva cha yoShitam.h | \EN{M12.60c/} apahR^itya cha viprasvaM bhavati brahmarAkShasaH || \BC\.\SC|| \EN{M12.61a/} maNimuktApravAlAni hR^itvA lobhena mAnavaH | \EN{M12.61c/} vividhANi cha ratnAni jAyate hemakartR^iShu || \BC\.\SC|| \EN{M12.62a/} dhAnyaM hR^itvA bhavatyAkhuH kA.nsyaM ha.nso jalaM plavaH | \EN{M12.62c/} madhu da.nshaH payaH kAko rasaM shvA nakulo ghR^itam.h || \BC\.\SC|| \EN{M12.63a/} mA.nsaM gR^idhro vapAM madgustailaM tailapakaH khagaH | \EN{M12.63c/} chIrIvAkastu lavaNaM balAkA shakunirdadhi || \BC\.\SC|| \EN{M12.64a/} kausheyaM tittirirhR^itvA kShaumaM hR^itvA tu darduraH | \EN{M12.64c/} kArpAsatAntavaM krau~ncho godhA gAM vAggudo guDam.h || \BC\.\SC|| \EN{M12.65a/} ChuchChundariH shubhAn.h gandhAn.h patrashAkaM tu barhiNaH | %[M.ChuchChundarIH ] \EN{M12.65c/} shvAvit.h kR^itAnnaM vividhamakR^itAnnaM tu shalyakaH || \BC\.\SC|| \EN{M12.66a/} bako bhavati hR^itvA.agniM gR^ihakArI hyupaskaram.h | \EN{M12.66c/} raktAni hR^itvA vAsA.nsi jAyate jIvajIvakaH || \BC\.\SC|| \EN{M12.67a/} vR^iko mR^igaibhaM vyAghro.ashvaM phalamUlaM tu markaTaH | \EN{M12.67c/} strIM R^ikShaH stokako vAri yAnAnyuShTraH pashUnajaH || \BC\.\SC|| \EN{M12.68a/} yad.h vA tad.h vA paradravyamapahR^itya balAnnaraH | \EN{M12.68c/} avashyaM yAti tiryaktvaM jagdhvA chaivAhutaM haviH || \BC\.\SC|| \EN{M12.69a/} striyo.apyetena kalpena hR^itvA doShamavApnuyuH | \EN{M12.69c/} eteShAmeva jantUnAM bhAryAtvamupayAnti tAH || \BC\.\SC|| \EN{M12.70a/} svebhyaH svebhyastu karmabhyashchyutA varNA hyanApadi | \EN{M12.70c/} pApAn.h sa.nsR^itya sa.nsArAn.h preShyatAM yAnti shatruShu || \BC\.\SC|| %[M.yAnti dasyuShu ] \EN{M12.71a/} vAntAshyulkAmukhaH preto vipro dharmAt.h svakAchchyutaH | \EN{M12.71c/} amedhyakuNapAshI cha kShatriyaH kaTapUtanaH || \BC\.\SC|| %[M.kUTapUtanaH ] \EN{M12.72a/} maitrAkShajyotikaH preto vaishyo bhavati pUyabhuk.h | %[M.maitrAkShijyotikaH ] \EN{M12.72c/} chailAshakashcha bhavati shUdro dharmAt.h svakAchchyutaH || \BC\.\SC|| \EN{M12.73a/} yathA yathA niShevante viShayAn.h viShayAtmakAH | \EN{M12.73c/} tathA tathA kushalatA teShAM teShUpajAyate || \BC\.\SC|| \EN{M12.74a/} te.abhyAsAt.h karmaNAM teShAM pApAnAmalpabuddhayaH | \EN{M12.74c/} saMprApnuvanti duHkhAni tAsu tAsviha yoniShu || \BC\.\SC|| \EN{M12.75a/} tAmisrAdiShu chogreShu narakeShu vivartanam.h | \EN{M12.75c/} asipatravanAdIni bandhanaChedanAni cha || \BC\.\SC|| \EN{M12.76a/} vividhAshchaiva saMpIDAH kAkolUkaishcha bhakShaNam.h | \EN{M12.76c/} karambhavAlukAtApAn.h kumbhIpAkA.nshcha dAruNAn.h || \BC\.\SC|| \EN{M12.77a/} saMbhavA.nshcha viyonIShu duHkhaprAyAsu nityashaH | \EN{M12.77c/} shItAtapAbhighAtA.nshcha vividhAni bhayAni cha || \BC\.\SC|| \EN{M12.78a/} asakR^id.h garbhavAseShu vAsaM janma cha dAruNam.h | \EN{M12.78c/} bandhanAni cha kAShThAni parapreShyatvameva cha || \BC\.\SC|| %[M.kaShTAni] \EN{M12.79a/} bandhupriyaviyogA.nshcha sa.nvAsaM chaiva durjanaiH | \EN{M12.79c/} dravyArjanaM cha nAshaM cha mitrAmitrasya chArjanam.h || \BC\.\SC|| \EN{M12.80a/} jarAM chaivApratIkArAM vyAdhibhishchopapIDanam.h | \EN{M12.80c/} kleshA.nshcha vividhA.nstA.nstAn.h mR^ityumeva cha durjayam.h || \BC\.\SC|| \EN{M12.81a/} yAdR^ishena tu bhAvena yad.h yat.h karma niShevate | \EN{M12.81c/} tAdR^ishena sharIreNa tat.h tat.h phalamupAshnute || \BC\.\SC|| \EN{M12.82a/} eSha sarvaH samuddiShTaH karmaNAM vaH phalodayaH | \EN{M12.82c/} naiHshreyasakaraM karma viprasyedaM nibodhata || \BC\.\SC|| \EN{M12.83a/} vedAbhyAsastapo j~nAnamindriyANAM cha sa.nyamaH | \EN{M12.83c/} ahi.nsA gurusevA cha niHshreyasakaraM param.h || \BC\.\SC|| \EN{M12.84a/} sarveShAmapi chaiteShAM shubhAnAmiha karmaNAm.h | \EN{M12.84c/} kiM chitshreyaskarataraM karmoktaM puruShaM prati || \BC\.\SC|| \EN{M12.85a/} sarveShAmapi chaiteShAmAtmaj~nAnaM paraM smR^itam.h | \EN{M12.85c/} tad.h hyagryaM sarvavidyAnAM prApyate hyamR^itaM tataH || \BC\.\SC|| \EN{M12.86a/} ShaNNAmeShAM tu sarveShAM karmaNAM pretya chaiha cha | \EN{M12.86c/} shreyaskarataraM j~neyaM sarvadA karma vaidikam.h || \BC\.\SC|| \EN{M12.87a/} vaidike karmayoge tu sarvANyetAnyasheShataH | \EN{M12.87c/} antarbhavanti kramashastasmi.nstasmin.h kriyAvidhau || \BC\.\SC|| \EN{M12.88a/} sukhAbhyudayikaM chaiva naiHshreyasikameva cha | \EN{M12.88c/} pravR^ittaM cha nivR^ittaM cha dvividhaM karma vaidikam.h || \BC\.\SC|| \EN{M12.89a/} iha chAmutra vA kAmyaM pravR^ittaM karma kIrtyate | \EN{M12.89c/} niShkAmaM j~nAtapUrvaM tu nivR^ittamupadishyate || \BC\.\SC|| \EN{M12.90a/} pravR^ittaM karma sa.nsevyaM devAnAmeti sAmyatAm.h | \EN{M12.90c/} nivR^ittaM sevamAnastu bhUtAnyatyeti pa~ncha vai || \BC\.\SC|| \EN{M12.91a/} sarvabhUteShu chAtmAnaM sarvabhUtAni chAtmani | \EN{M12.91c/} samaM pashyannAtmayAjI svArAjyamadhigachChati || \BC\.\SC|| \EN{M12.92a/} yathoktAnyapi karmANi parihAya dvijottamaH | \EN{M12.92c/} Atmaj~nAne shame cha syAd.h vedAbhyAse cha yatnavAn.h || \BC\.\SC|| \EN{M12.93a/} etad.h hi janmasAphalyaM brAhmaNasya visheShataH | \EN{M12.93c/} prApyaitat.h kR^itakR^ityo hi dvijo bhavati nAnyathA || \BC\.\SC|| \EN{M12.94a/} pitR^idevamanuShyANAM vedashchakShuH sanAtanam.h | \EN{M12.94c/} ashakyaM chAprameyaM cha vedashAstramiti sthitiH || \BC\.\SC|| \EN{M12.95a/} yA vedabAhyAH smR^itayo yAshcha kAshcha kudR^iShTayaH | %[M.shrutayo ] \EN{M12.95c/} sarvAstA niShphalAH pretya tamoniShThA hi tAH smR^itAH || \BC\.\SC|| \EN{M12.96a/} utpadyante chyavante cha yAnyato.anyAni kAni chit.h | %[Mutpadyante vinashyanti ] \EN{M12.96c/} tAnyarvAkkAlikatayA niShphalAnyanR^itAni cha || \BC\.\SC|| \EN{M12.97a/} chAturvarNyaM trayo lokAshchatvArashchAshramAH pR^ithak.h | \EN{M12.97c/} bhUtaM bhavyaM bhaviShyaM cha sarvaM vedAt.h prasidhyati || \BC\.\SC|| %[M.bhUtaM bhavad.h bhaviShyaM cha ] \EN{M12.98a/} shabdaH sparshashcha rUpaM cha raso gandhashcha pa~nchamaH | \EN{M12.98c/} vedAdeva prasUyante prasUtirguNakarmataH || \BC\.\SC|| \EN{M12.99a/} bibharti sarvabhUtAni vedashAstraM sanAtanam.h | \EN{M12.99c/} tasmAdetat.h paraM manye yatjantorasya sAdhanam.h || \BC\.\SC|| \EN{M12.100a/} senApatyaM cha rAjyaM cha daNDanetR^itvameva cha | %[M.sainApatyaM ] \EN{M12.100c/} sarvalokAdhipatyaM cha vedashAstravidarhati || \BC\.\SC|| \EN{M12.101a/} yathA jAtabalo vahnirdahatyArdrAnapi drumAn.h | \EN{M12.101c/} tathA dahati vedaj~naH karmajaM doShamAtmanaH || \BC\.\SC|| \EN{M12.102a/} vedashAstrArthatattvaj~no yatra tatrAshrame vasan.h | \EN{M12.102c/} ihaiva loke tiShThan.h sa brahmabhUyAya kalpate || \BC\.\SC|| \EN{M12.103a/} aj~nebhyo granthinaH shreShThA granthibhyo dhAriNo varAH | \EN{M12.103c/} dhAribhyo j~nAninaH shreShThA j~nAnibhyo vyavasAyinaH || \BC\.\SC|| \EN{M12.104a/} tapo vidyA cha viprasya niHshreyasakaraM param.h | \EN{M12.104c/} tapasA kilbiShaM hanti vidyayA.amR^itamashnute || \BC\.\SC|| \EN{M12.105a/} pratyakShaM chAnumAnaM cha shAstraM cha vividhA.a.agamam.h | \EN{M12.105c/} trayaM suviditaM kAryaM dharmashuddhimabhIpsatA || \BC\.\SC|| \EN{M12.106a/} ArShaM dharmopadeshaM cha vedashAstrAvirodhinA | \EN{M12.106c/} yastarkeNAnusa.ndhatte sa dharmaM veda naitaraH || \BC\.\SC|| \EN{M12.107a/} naiHshreyasamidaM karma yathoditamasheShataH | \EN{M12.107c/} mAnavasyAsya shAstrasya rahasyamupadishyate || \BC\.\SC|| %[MupadekShyate ] \EN{M12.108a/} anAmnAteShu dharmeShu kathaM syAditi ched.h bhavet.h | \EN{M12.108c/} yaM shiShTA brAhmaNA brUyuH sa dharmaH syAdasha~NkitaH || \BC\.\SC|| \EN{M12.109a/} dharmeNAdhigato yaistu vedaH saparibR^i.nhaNaH | \EN{M12.109c/} te shiShTA brAhmaNA j~neyAH shrutipratyakShahetavaH || \BC\.\SC|| \EN{M12.110a/} dashAvarA vA pariShadyaM dharmaM parikalpayet.h | \EN{M12.110c/} try.avarA vA.api vR^ittasthA taM dharmaM na vichAlayet.h || \BC\.\SC|| \EN{M12.111a/} traividyo hetukastarkI nairukto dharmapAThakaH | \EN{M12.111c/} trayashchAshramiNaH pUrve pariShat.h syAd.h dashAvarA || \BC\.\SC|| \EN{M12.112a/} R^igvedavid.h yajurvidcha sAmavedavideva cha | \EN{M12.112c/} try.avarA pariShadj~neyA dharmasa.nshayanirNaye || \BC\.\SC|| \EN{M12.113a/} eko.api vedavid.h dharmaM yaM vyavasyed.h dvijottamaH | \EN{M12.113c/} sa vij~neyaH paro dharmo nAj~nAnAmudito.ayutaiH || \BC\.\SC|| \EN{M12.114a/} avratAnAmamantrANAM jAtimAtropajIvinAm.h | \EN{M12.114c/} sahasrashaH sametAnAM pariShattvaM na vidyate || \BC\.\SC|| \EN{M12.115a/} yaM vadanti tamobhUtA mUrkhA dharmamatadvidaH | \EN{M12.115c/} tatpApaM shatadhA bhUtvA tadvaktR^InanugachChati || \BC\.\SC|| \EN{M12.116a/} etad.h vo.abhihitaM sarvaM niHshreyasakaraM param.h | \EN{M12.116c/} asmAdaprachyuto vipraH prApnoti paramAM gatim.h || \BC\.\SC|| \EN{M12.117a/} evaM sa bhagavAn.h devo lokAnAM hitakAmyayA | \EN{M12.117c/} dharmasya paramaM guhyaM mamedaM sarvamuktavAn.h || \BC\.\SC|| \EN{M12.118a/} sarvamAtmani saMpashyet.h satchAsatcha samAhitaH | \EN{M12.118c/} sarvaM hyAtmani saMpashyannAdharme kurute manaH || \BC\.\SC|| %[M.matiM ] \EN{M12.119a/} Atmaiva devatAH sarvAH sarvamAtmanyavasthitam.h | \EN{M12.119c/} AtmA hi janayatyeShAM karmayogaM sharIriNAm.h || \BC\.\SC|| \EN{M12.120a/} khaM saMniveshayet.h kheShu cheShTanasparshane.anilam.h | \EN{M12.120c/} paktidR^iShTyoH paraM tejaH snehe.apo gAM cha mUrtiShu || \BC\.\SC|| \EN{M12.121a/} manasInduM dishaH shrotre krAnte viShNuM bale haram.h | \EN{M12.121c/} vAchyagniM mitramutsarge prajane cha prajApatim.h || \BC\.\SC|| \EN{M12.122a/} prashAsitAraM sarveShAmaNIyA.nsamaNorapi | \EN{M12.122c/} rukmAbhaM svapnadhIgamyaM vidyAt.h taM puruShaM param.h || \BC\.\SC|| \EN{M12.123a/} etameke vadantyagniM manumanye prajApatim.h | \EN{M12.123c/} indrameke pare prANamapare brahma shAshvatam.h || \BC\.\SC|| \EN{M12.124a/} eSha sarvANi bhUtAni pa~nchabhirvyApya mUrtibhiH | \EN{M12.124c/} janmavR^iddhikShayairnityaM sa.nsArayati chakravat.h || \BC\.\SC|| \EN{M12.125a/} evaM yaH sarvabhUteShu pashyatyAtmAnamAtmanA | \EN{M12.125c/} sa sarvasamatAmetya brahmAbhyeti paraM padam.h | \EN{M12.126a/} ityetan.h mAnavaM shAstraM bhR^iguproktaM paThan.h dvijaH | \EN{M12.126c/} bhavatyAchAravAnnityaM yatheShTAM prApnuyAd.h gatim.h || \BC\.\SC|| %[samAptaM mAnavaM dharmashAstram] \centerline{samAptaM mAnavaM dharmashAstram} ## % From: Originally typed, analyzed and proofread by M.YANO and Y.IKARI % From: yanom at cc2000.kyoto-su.ac.jp (Michio YANO) % Corrected from Devanagari by Avinash Sathaye sohum at ms.uky.edu %--------------------------------------------------------------------------- %ManusmRti %Originally typed, analyzed and proofread by M.YANO and Y.IKARI %(May-June 1991, January-April1992, March-April 1996) % % %K: ManusmRti with the Sanskrit Commentary Manvartha-MuktAvalI of KullUka %BhaTTa, ed. J.L.Shastri 1983. (Compared with the edition of %Kashi Skt Series 114 ed. Haragovinda Sastri.) %% M: ManusmRti with the commentary of MedAtithi, 2vols. Calcutta 1967 %% M: Manu-smRti with the "ManubhASya" of MedhAtithi, ed. GaGgAnAtha JhA, %GOI 1932,1939 rep. 1992 % %Text is based upon K, and M's variant is given at each pada-end. %There are verses which are found only in K or M. The difference of %the zloka-numbering of chapter between K and M is noticed. % %Some sandhis have been dissolved and word division marks such as %"-" and "." are introduced in the text in order to have easy %identification of individual word form. %"-" indicates resolve of the external sandhi. %"." indicates word division within a compound. % %[M:] variants of MedhAtithi's %Different numbering of verses between M and K is noted. %========================================================================= %| These files are copyrighted by the members of the Joint Seminar (see | %| below). They may be freely distributed and used for scholarly purposes,| %| but anyone wishing to use the files for commercial purposes must apply | %| to the copyright holders for permission to copy the file. | %========================================================================= %---------------------------------------------------------------------- % Many corrections were made from Devanagari output % by Avinash Sathaye sohum at ms.uky.edu % Conversion file from original .dhz to ITRANS format given here % excluding the manual corrections afterwards is available upon request %---------------------------------------------------------------------- The original file (manu.dhz) was Encoded and partly proofread by Prof. Michio YANO and Y.IKARI. Prof. Avinash Sathaye: sohum at ms.uky.edu \medskip\hrule\obeylines \medskip {\rm Please send corrections to sanskrit@cheerful.com} {\rm Last updated \today} {\rm http://sanskritdocuments.org} \end{document}