%@@1 % File name : upadeshasaahasrii1.itx %-------------------------------------------- % Text title : upadesha saahasrii % Author : Shankaracharya % Language : Sanskrit % Subject : philosophy/hinduism/religion % Description/comments : Source : % % Transliterated by : Sunder Hattangadi sunderh@hotmail.com % Proofread by : Sunder Hattangadi sunderh@hotmail.com % Latest update : August 25, 2002, July 2, 2011 % Send corrections to : sanskrit@cheerful.com % % Special Instructions: % i1h.hdr,ijag.inc,itrans.sty,multicol.sty,iarticle.sty % Transliteration scheme: ITRANS 5.2 % Site access : % http://sanskritdocuments.org % http://sanskrit.gde.to/ %----------------------------------------------------- % The text is to be used for personal studies and research only. % Any use for commercial purpose is prohibited as a 'gentleman's' % agreement. % @@2 % % Please ignore the following commands upto #indian and others with % \ mark, % which are needed for devanaagarii output and formatting. %-------------------------------------------------------- %-------------------------------------------------------- \documentstyle[11pt,multicol,itrans]{article} %\documentclass[11pt]{article} %\usepackage{multicol} #include=ijag.inc #endwordvowel=.h \portraitwide \parindent=100pt \let\usedvng=\Largedvng % for 1 column \pagenumbering{itrans} \def\engtitle#1{\hrule\medskip\centerline{\LARGE #1}} \def\itxtitle#1{\medskip\centerline{\LARGEdvng #1}\medskip\hrule} \def\endtitles{\medskip\obeyspaceslines} %% \begin{document} \engtitle{ .. upadeshasAhasrI ..}## \itxtitle{ .. upadeshasAhasrI ..}##\endtitles ## gadyabandhaH prathamo bhAgaH shiShyapratibodhavidhiprakaraNam . 1 kUTasthAdvayAtmabodha prakaraNam . 2 parisa.nkhyAnaprakaraNam . 3 padyabandhaH dvitIyo bhAgaH upoddhAtaprakaraNam 1 pratiShedhaprakaraNam 2 IshvarAtmaprakaraNam 3 tattvaj~nAnasvabhAvaprakaraNam 4 buddhyaparAdhaprakaraNam 5 visheShapohaprakaraNam 6 buddhyArUDhaprakaraNam 7 mativilApanaprakaraNam 8 sUkShmatAvyApitAprakaraNam 9 dR^ishisvarUpaparamArthadarshanaprakaraNam 10 IkShitR^itvaprakaraNam 11 prakAshaprakaraNam 12 achakShusShTvaprakaraNam 13 svapnasmR^itiprakaraNam 14 nAnyadanyatprakaraNam 15 pArthivaprakaraNam 16 samya~NmatiprakaraNam 17 tattvamasiprakaraNam 18 athAtmamanaHsa.nvAdaprakaraNam 19 \medskip\hrule\medskip gadyabandhaH prathamo bhAgaH . shiShyapratibodhavidhiprakaraNam .. 1.. atha mokShasAdhanopadeshavidhiM vyAkhyAsyAmo mumukShUNAM shraddadhAnAnAmarthinAmarthAya .. 1.. tadidaM mokShasAdhanaM j~nAnaM sAdhanasAdhyAdanityAtsarvasmAdviraktAya tyaktaputravittalokaiShaNAya pratipannaparamaha.nsapArivrAjAyashamadamadayAdiyuktAya shAstraprasiddhashiShyaguNasaMpannAya shuchaye brAhmaNAya vidhivadupasannAya shiShyAya jAtikarmavR^ittavidyAbhijanaiH parIkShitAya brUyAtpunaHpunaH yAvadgrahaNaM dR^iDhIbhavati .. 2.. shrutishcha##---## ##'## parIkShya lokAn ##...##tattvato brahmavidyAm ##'## iti . dR^iDhagR^ihItA hi vidyA AtmanaH shreyase santatyai cha bhavati . vidyAsantatishcha prANyanugrahAya bhavati nauriva nadIM titIrShoH . shAstraM cha##---####'## yadyapasmA imAmadbhiH parigR^ihItAM dhanasya pUrNAM dadyAdetadeva tato bhUyaH ##'## iti . anyathA cha j~nAnaprAptyabhAvAt.h##---####'## AchAryavAn puruSho veda ##'## , ##'## AchAryAddhaiva vidyA viditA ##'## , ##'## AchAryaH plavayitA ##'##, ##'## samyagj~nAnaM plava ihochyate ##'## ityAdishrutibhyaH, ##'## upadekShyanti te j~nAnaM, ##'## ityAdismR^iteshcha .. 3.. shiShyasya j~nAnAgrahaNaM cha li~NgairbuddhvA agrahaNe hetUnadharmalaukika\-pramAda\-nityAnityavivekaviShayA\- sa.njAtadR^iDhapUrvashrutatvalokachintAvekShaNa\-jAtyAdyabhimAnAdIn tatpratipakShaiH shrutismR^itivihitaiH apanayeta , akrodhAdibhirahi.nsAdibhishcha yamaiH, j~nAnaviruddhaishcha niyamaiH .. 4.. amAnitvAdiguNaM cha j~nAnopAyaM samyak grAhayet .. 5.. AchAryastUhApohagrahaNadhAraNashamadamadayAnugrahAdisaMpanno labdhAgamo dR^iShTAdR^iShTabhogeShvanAsaktaH tyaktasarvakarmasAdhano brahmavidbrahmaNi sthito.abhinnavR^itto daMbhadarpakuhakashAThyamAyAmAtsaryAnR^itAha~NkAramamatvAdidoShavarjitaH kevalaparAnugrahaprayojano vidyopayogArthI pUrvamupadiShet.h##---####'## sadeva somyedamagra AsIdekamevAdvitIyam ##'##, ##'## yatra nAnyatpashyati ##'##, ##'## AtmaivedaM sarvam ##'##, ##'## AtmA vA idameka evAgra AsIt ##'##, ##'## sarvaM khalvidaM brahma ##'## ityAdyAH AtmaikyapratipAdanaparAH shrutIH .. 6.. upadishya cha grAhayedbrahmaNo lakShaNam.h---##'## ya AtmA.apahatapApmA ##'##, ##'## yatsAkShAdaparokShAdbrahma ##'##, ##'## yo.ashanAyApipAse ##'##, ##'## neti neti ##'##, ##'## asthUlamanaNu ##'##, ##'## sa eSha neti ##'##, adR^iShTaM draShTR^i ##'##, ##'## vij~nAnamAnandam ##'##, satyaM j~nAnamanantam ##'##, adR^ishye.anAtmye ##'##, ##'## sA vA eSha mahAnaja AtmA ##'##, aprANo hyamanAH ##'##, ##'## sabAhyAbhyantaro hyajaH ##'##, vij~nAnaghana eva ##'##, ##'## anantaramabAhyam ##'##, ##'## anyadeva tadviditAdatho aviditAt ##'##, ##'## AkAsho vai nAma ##'## ityAdishrutibhiH .. 7.. smR^itibhishcha---##'## na jAyate mriyate vA ##'##, ##'## nAdatte kasyachitpApam ##'##, ##'## yathAkAshasthitonityam ##'##, kShetraj~naM chApi mAM viddhi ##'##, ##'## na sattannAsaduchyate ##'##, ##'## anAditvAnnirguNatvAt ##'##, ##'## samaM sarveShu bhUteShu ##'##, ##'## uttamaH puruShastvanyaH ##'##, ityAdibhiH shrutyuktalakShaNAviruddhAbhiH paramAtmAsa.nsAritvapratipAdanaparAbhiH tasya sarveNAnanyatvapratipAdanaparAbhishcha .. 8.. evaM shrutismR^itibhiH gR^ihItaparamAtmalakShaNaM shiShyaM sa.nsArasAgarAduttitIrShuM pR^ichChet.h---kastvamasi somyeti .. 9.. sa yadi brUyAt.h---brAhmaNaputraH adonvayaH brahmachAryAsam.h, gR^ihastho vA, idAnImasmi paramaha.nsaparivrAT sa.nsArasAgarAt janmamR^ityumahAgrAhAt uttitIrShuriti .. 10.. AchAryo brUyAt.h---ihaiva tava somya mR^itasya sharIraM vayobhiradyate mR^idbhAvaM vApadyate, tatra kathaM sa.nsArAduddhartumichChasIti . nahi nadyAH avare kUle bhasmIbhUte nadyAH pAraM tariShyasIti .. 11.. sa yadi brUyAt.h---anyo.ahaM sharIrAt . sharIraM tu jAyate, mriyate, vayobhiradyate, shAkhAgnyAdibhishcha vinAshyate, vyAdhyAdibhishcha prayujyate . tasminnahaM svakR^itadharmAdharmavashAt pakShI nIDamiva praviShTaH punaH punaH sharIravinAshe dharmAdharmavashAt sharIrAntaraM yAsyAmi, pUrvanIDavinAshe pakShIva nIDAntaram . evamevAhamanAdau sa.nsAre devamanuShyatirya~N.hnirayasthAneShu svakarmavashAdupAttamupAttaM sharIraM tyajan.h, navaM navaM cha anyadupAdadAno, janmamaraNaprabandhachakraM ghaTIyantravat svakarmaNA bhrAmyamANaH krameNedaM sharIramAsAdya sa.nsArachakrabhramaNAt asmAnnirviNNo bhagavantamupasanno.asmi sa.nsArachakrabhramaNaprashamAya . tasmAnnitya evAhaM sharIrAdanyaH . sharIrANi AgachChantyapagachChanti cha vAsA.nsIva puruShasyeti .. 12.. AchAryo brUyAt.h##---##sAdhvavAdIH, samyakpashyasi . kathaM mR^iShA.avAdIH brAhmaNaputro.adonvayo brahmachAryAsam.h, gR^ihastho vA, idAnImasmi paramaha.nsaparivrADiti ..13.. taM prati brUyAdAchAryaH##---##sa yadi brUyAt bhagavan.h, kathamahaM mR^iShA.avAdiShamiti .. 14.. yatastvaM bhinnajAtyanvayasa.nskAraM sharIraM jAtyanvayavarjitasyAtmanaH pratyabhyaj~nAsIH brAhmaNaputro.adonvaya ityAdinA vAkyeneti .. 15.. sa yadi pR^ichChet kathaM bhinnajAtyanvayasa.nskAraM sharIraM, kathaM vA ahaM jAtyanvayasa.nskAravarjita iti .. 16.. AchAryo brUyAt.h##---##shR^iNu somya yathedaM sharIraM tvatto bhinnaM bhinnajAtyanvayasa.nskAraM, tvaM cha jAtyanvayasa.nskAravarjitaH, ityuktvA taM smArayet.h##---##smartumarhasi somya, paramAtmAnaM sarvAtmAnaM yathoktalakShaNaM shrAvito.asi ##'## sadeva somyedam ##'## ityAdibhiH shrutibhiH smR^itibhishcha . lakShaNaM cha tasya shrutibhiH smR^itibhishcha .. 17.. labdhaparamAtmalakShaNasmR^itaye brUyAt.h##---##yo.asAvAkAshanAmA nAmarUpAbhyAmarthAntarabhUtaH asharIraH asthUlAdilakShaNaH apahatapApmAdilakShaNashcha sarvaiH sa.nsAradharmaiH anAgandhitaH ##'## yatsAkShAdaparokShAdbrahma ##'##, ##'## ya AtmA sarvAntaraH ,##'## adR^iShTo draShTA ashrutaH shrotA amato mantA avij~nAto vij~nAtA##'##, nityavij~nAnasvarUpaH anantaraH abAhyaH vij~nAnaghana eva, paripUrNaH AkAshavat.h, anantashaktiH, AtmA sarvasya, ashanAyAdivarjitaH, AvirbhAvatirobhAvavarjitashcha, svAtmavilakShaNayoH nAmarUpayoH jagadbhUtabIjayoH svAtmasthayoH tattvAnyatvAbhyAmanirvachanIyayoH svaya.nvedyayoH sadbhAvamAtreNAchintyashaktitvAd vyAkartA avyakR^itayoH .. 18.. te nAmarUpe avyAkR^ite satI vyAkriyamANe tasmAdetasmAdAtmana AkAshanAmAkR^itI sa.nvR^itte . tachchAkAshAkhyaM bhUtamanena prakAreNa paramAtmanaH sambhUtaM prasannAdiva salilAnmalamiva phenam . na salilaM na cha salilAdatyantabhinnaM phenam . salilavyatirekeNAdarshanAt . salilaM tu svachChaM anyat phenAnmalarUpAt . evaM paramAtmA nAmarUpAbhyAmanyaH phenasthAnIyAbhyAM shuddhaH prasannaH tadvilakShaNaH . te nAmarUpe avyAkR^ite satI vyAkriyamANe phenasthAnIye AkAshanAmAkR^itI sa.nvR^itte .. 19.. tato.api sthUlabhavamApadyamAne nAmarUpe vyAkriyamANe vAyubhAvamApadyete, tato.apyagnibhAvaM, agnerabbhAvaM, tataH pR^ithvIbhAvaM ityeva.nkrameNa pUrvapUrvAnupraveshena pa~nchamahAbhUtAni pR^ithivyantAnyutpannAni . tataH pa~nchamahAbhUtaguNavishiShTA pR^ithvI . pR^ithvyAshcha pa~nchAtmikyo vrIhiyavAdyA oShadhayo jAyante . tAbhyo bhakShitAbhyo lohitaM cha shukraM cha strIpu.nsasharIrasaMbandhi jAyate . tadubhayamR^itukAle avidyAprayuktakAmakhajanirmathanoddhR^itaM mantrasa.nskR^itaM garbhAshaye niShichyate . tatsvayonirasAnupraveshena vivardhamAnaM garbhIbhUtaM navame dashame vA mAsi sa~njAyate .. 20.. tajjAtaM labdhanAmAkR^itikaM jAtakarmAdibhiH mantrasa.nskR^itaM punaH upanayanasa.nskArayogena brahmachArisa.nj~naM bhavati . tadeva sharIraM patnIyogasa.nskArayogena gR^ihasthasa.nj~naM bhavati . tadeva vanasthasa.nskAreNa tApasasa.nj~naM bhavati . tadeva kriyAvinivR^ittinimittasa.nskAreNa parivrAT.hsa.nj~naM bhavati . ityevaM tvatto bhinnaM bhinnajAtyanvayasa.nskAraM sharIram .. 21.. manashchendriyANi cha nAmarUpAtmakAnyeva ##'## annamayaM hi somya manaH ##'## ityAdishrutibhyaH .. 22.. kathaM chAhaM bhinnajAtyanvayasa.nskAravarjita ityetachChR^iNu . yo.asau nAmarUpayorvyAkartA nAmarUpadharmavilakShaNaH sa eva nAmarUpe vyAkurvan sR^iShT.hvedaM sharIraM svayaM sa.nskAradharmavarjito nAmarUpe iha praviShTaH anyairadR^iShTaH svayaM pashyan.h, tathA.ashrutaH shruNvan.h, a\- mato manvAno, avij~nAto vijAnan.h##---####'## sarvANi rUpANi vichitya dhIro nAmAni kR^itvA.abhivadan yadAste ##'## iti . asminnarthe shrutayaH sahasrashaH ##'## tatsR^iShTvA tadevAnuprAvishat ##'##, ##'## antaH praviShTaH shAstA janAnAm ##'##, ##'## sa eSha iha praviShTaH ##'##, ##'## eSha ta AtmA ##'##, ##'## sa etameva sImAnaM vidAryaitayA dvArA prApadyata ##'##, ##'## eSha sarveShu bhUteShu gUDho.a.atmA ##'##, ##'## seyaM devataikShata hantAhamimAstisro devatAH ##'## ityAdyAH .. 23.. smR^itayo.api ##'## Atmaiva devatAH sarvAH ##'##, ##'## navadvAre pure dehI ##'##, ##'## kShetraj~naM chApi mAM viddhi ##'##, ##'## samaH sarveShu bhUteShu ##'##, ##'## upadraShTAnumantA cha ##'##, ##'## uttamaH puruShastvanyaH ##'##, asharIraM sharIreShu ##'## ityAdyaH . tasmAt jAtyanvyayasa.nskAravarjitatastvamiti siddham .. 24.. sa yadi brUyAt.h##---##anya evAhamaj~naH sukhI duHkhI baddhaH sa.nsArI, anyo.asau madvilakShaNaH asa.nsArI devaH, tamahaM balyupahAranamaskArAdibhiH varNAshramakarmabhishchArAdhya sa.nsArasAgarAduttitIrShurasmi, kathamahaM sa eveti .. 25.. AchAryo brUyAt.h##---##naivaM somya pratipattumarhasi, pratiShiddhatvAdbhedapratipatteH . kathaM pratiShiddhA bhedapratipattirityata Aha##---####'## anyo.asAvanyo.ahamasmIti na sa veda ##'##, ##'## brahma taM parAdAdyo.anyatrAtmano brahma veda ##'##, mR^ityoH sa mR^ityumApnoti ya iha nAneva pashyati ##'## ityevamAdyAH .. 26.. etA eva shrutayo bhedapratipatteH sa.nsAragamanaM darshayanti .. 27.. abhedapratipatteshcha mokShaM darshayanti sahasrashaH##---####'## sa AtmA tattvamasi ##'## iti paramAtmabhAvaM vidhAya ##'## AchAryavAn puruSho veda ##'## ityuktvA ##'## tasya tAvadeva chiram ##'## iti mokShaM darshayantyabhedavij~nAnAdeva . satyAbhisandhasya ataskarasyeva dAhAdyabhAvavat sa.nsArAbhAvaM darshayanti dR^iShTAntena, bhedadarshanAdasatyAbhisandhasya sa.nsAragamanaM darshayanti taskarasyeva dAhAdidR^iShTAntena .. 28.. ##'## ta iha vyAghro vA ##'## ityAdinA cha abhedadarshanAt ##'## sa svarAT bhavati ##'## ityuktvA tadviparItena bhedadarshanena sa.nsAragamanaM darshayanti##---####'## atha ye.anyathA.ato viduranyarAjAnaste kShayyaloka bhavanti ##'## iti pratishAkham . tasmAt mR^iShaivaivamavAdIH##---##brAhmaNaputro.adonvayaH sa.nsArI paramAtmavilakShaNa iti .. 29.. tasmAt pratiShiddhatvAdbhedadarshanasya, bhedaviShayatvAchcha karmopAdAnasya, karmasAdhanatvAchcha yaj~nopavItAdeH karmasAdhanopAdAnasya paramAtmAbhedapratipattya pratiShedhaH kR^ito veditavyaH . karmaNAM tatsAdhanAnAM cha yaj~nopavItAdInAM paramAtmAbhedapratipattiviruddhatvAt . sa.nsAriNo hi karmANi vidhIyante tatsAdhanAni cha yaj~nopavItAdIni, na paramAtmano.abhedadarshinaH . bhedadarshanamAtreNa cha tato.anyatvam .. 30.. yadi karmANi kartavyAni, na nivartayiShitAni, karmasAdhanAsambandhinaH karmanimittajAtyAshramAdyasambandhinashcha paramAtmanashcha AtmanaivAbhedapratipattiM nAvakShyat ##'## sa AtmA tattvamasi ##'## ityevamAdibhirnishchitarUpairvAkyaiH, bhedapratipattinindAM cha nAbhyadhAsyat ##'## eSha nityo mahimA brAhmaNasya##'##, ##'## ananvAgataM puNyenAnanvAgataM pApena atra steno.astenaH ##'## ityAdinA .. 31.. karmAsambandhisvarUpatvaM karmanimittavarNAdyasambandharUpatAM cha nAbhyadhAsyat.h, karmANi cha karmasAdhanAni cha yaj~nopavItAdIni yadyaparitityAjayiShitAni . tasmAt sasAdhanaM karma parityaktavyaM mumukShuNA, paramAtmA.abhedadarshanavirodhAt.h, AtmA cha para eveti pratipattavyo yathAshrutyuktalakShaNaH .. 32.. sa yadi brUyAt.h##---##bhagavan.h, dahyamAne ChidyamAne vA dehe pratyakShA vedanA, ashanAyAdinimittaM cha pratyakShaM duHkhaM mama . parashchAyamAtmA, ##'##ayamAtmA.apahatapApmA vijaro vimR^ityurvishoko vijighitso.apipAsaH sarvagandharasavarjitaH ##'## iti shrUyate sarvashrutiShu smR^itiShu cha . kathaM tadvilakShaNaH anekasa.nsAradharmasa.nyuktaH paramAtmAnamAtmatvena cha mAM sa.nsAriNaM paramAtmatvena agnimiva shItatvena pratipadyeyam.h\? sa.nsArI cha san sarvAbhyudayaniHshreyasasAdhane adhikR^itaH abhyudayaniHshreyasasAdhanAni karmANi tatsAdhanAni cha yaj~nopavItAdIni kathaM parityajeyamiti .. 33.. taM prati brUyAt.h##---##yadavocho dahyamAne ChidyamAne vA dehe pratyakShA vedanopalabhyate mameti tadasat . kasmAt.h\? dahyamAne ChidyamAna iva vR^ikShe upalabdhurupalabhyamAne karmaNi sharIre dAhachChedavedanAyA upalabhyamAnatvAt dAhAdisamAnAshrayaiva vedanA . yatra hi dAhaH Chedo vA kriyate tatraiva vyapadishati dAhAdivedanAM lokaH, na vedanAM dAhAdyupalabdharIti . kathaM\? kva te vedaneti pR^iShTaH shirasi me vedanA urasi udare iti vA yatra dAhAdistatraiva vyapadishati, na tUpalabdharIti . yadupalabdhari vedanA syAt.h, vedanAnimittaM vA dAhachChedAdi, vedanAshrayatvenopadisheddAhAdyAshrayavat .. 34.. svayaM cha nopalabhyeta chakShurgatarUpavat . tasmAt dAhachChedAdisamAnAshrayatvena upalabhyamAnatvAddAhAdivat karmabhUtaiva vedanA . bhAvarUpatvAchcha sAshrayA taNDulapAkavat . vedanAsamAnAshraya eva tatsa.nskAraH . smR^itisamAnakAla evopalabhyamAnatvAt vedanAviShayaH . tannimittaviShayashcha dveSho.api sa.nskArasamAnAshraya eva . tatha choktam.h##---####'## rUpasa.nskAratulyA.a.adhI rAgadveShau bhayaM cha yat . gR^ihyate dhIshrayaM tasmAjj~nAtA shuddho.abhayaH sadA ##'## .. 35.. kimAshrayAH punA rUpAdisa.nskArAdaya iti . uchyate . yatra kAmAdayaH . kva punaste kAmAdayaH\? ##'## kAmaH sa~Nkalpo vichikitsA ##'## ityAdishruteH buddhAveva . tatraiva rUpAdisa.nskArAdayo.api, ##'## kasminnu rUpANi pratiShThitAnIti hR^idaye ##'## iti shruteH . ##'## kAmA ye.asya hR^idi shritAH##'##, ##'## tIrNo hi yadA sarvAn shokAn hR^idayasya##'##, ##'## asa~Ngo hyayam.h##'##, ##'## tadvA asyaitadatichChandAH##'## ityAdishrutibhyaH, ##'## avikAryo.ayamuchyate##'##, ##'## anAditvAnnirguNatvAt.h##'## ityAdi ichChAdveShAdi cha kShetrasyaiva viShayasya dharmo nAtmana iti smR^itibhyashcha karmasthaivAshuddhiH nAtmasthA iti .. 36.. ato rUpAdisa.nskArAdyashuddhisambandhAbhAvAt na parasmAdAtmano vilakShaNastvamiti pratyakShAdivirodhAbhAvAt yuktaM para evAtmA.ahamiti pratipattum.h##---####'##tadAtmAnamevAvedahaM brahmAsmi ##'##, ##'## ekadhaivAnudraShTavyam ##'##, ##'## ahamevA.adhastAt ##'##, ##'## AtmaivA.adhastAt ##'##, ##'## sarvamAtmAnaM pashyet ##'##, ##'## sa eSho.akalaH ##'##, ##'## anantaramabAhyam ##'##, ##'## sabAhyAbhyantaro hyajaH ##'##, ##'## brahmaivedam ##'##, ##'## etayA dvArA prApadyata ##'##, ##'## praj~nAnasya nAmadheyAni ##'##, ##'## satyaM j~nAnamanantaM brahma ##'##, ##'## tasmAdvA ##'##, ##'## tatsR^iShTvA tadevAnuprAvishat ##'##, ##'## eko devaH sarvabhUteShu gUDhaH sarvavyApI ##'##, ##'## asharIraM sharIreShu ##'##, ##'## na jAyate mriyate ##'##, ##'## svapnAntaM jAgaritAntam ##'##, ##'## sa ma Atmeti vidyAt ##'##, ##'## yastu sarvANi bhUtAni ##'##, tadejati tannaijati ##'##, ##'## venastatpashyan ##'##, ##'## tadevAgniH ##'##, ##'## ahaM madhurabhavaM sUryashcha ##'##, ##'## antaH praviShTaH shAstA janAnAm ##'##, ##'## sadeva somya ##'##, ##'## tatsatyaM sa AtmA tattvamasi ##'## ityAdishrutibhyaH .. 37.. smR^itibhyashcha##---####'## pUH prANinaH sarvaguhAshayasya ##'##, ##'## Atmaiva devatAH ##'##, ##'## navadvAre pure ##'##, ##'## samaM sarveShu bhUteShu ##'##, ##'## vidyAvinayasaMpanne ##'##, ##'## avibhaktaM vibhakteShu ##'##, ##'## vAsudevaH sarvam ##'## ityAdibhyaH eka evAtmA paraM brahma sarvasa.nsAradharmavinirmuktastvamiti siddham ..38.. sa yadi brUyAt.h##---##yadi bhagavan ##'## anantaro.abAhyaH ##'## , ##'## sabAhyAbhyantaro hyajaH ##'##, ##'##kR^itsnaH ##'##, ##'##praj~nAnaghana eva ##'## saindhavaghanavadAtmA sarvamUrtibhedavarjitaH AkAshavadekarasaH, tarhi kimidaM dR^ishyate shrUyate vA sAdhyaM sAdhanaM vA sAdhakashcheti shrutismR^itilokaprasiddhaM vAdishatavipratipattiviShaya iti .. 39.. AchAryo brUyAt.h##---##avidyAkR^itametadyadidaM dR^ishyate shrUyate vA, paramArthatastveka evAtmA avidyAdR^iShTeH anekavat Abhasate, timiradR^iShTyA anekachandravat . ##'## yatra vA anyadiva syAt ##'##, ##'## yatra hi dvaitamiva bhavati taditara itaraM pashyati ##'##, ##'## mR^ityoH sa mR^ityumApnoti ##'##, ##'## atha yatrAnyatpashyati anyachChR^iNoti anyadvijAnAti tadalpaM, atha yadalpaM tanmartyamiti ##'##, ##'## vAchArambhaNaM vikAro nAmadheyaM mR^ittiketyeva satyam ##'##, ##'## anyo.asAvanyo.aham ##'## iti bhedadarshananindopapatteravidyAkR^itaM dvaitaM ##'## ekamevAdvitIyam ##'##, ##'## yatra tvasya ##'##, ##'## tatra ko mohaH kaH shokaH ##'## ityAdyekatvavidhishrutibhyashcheti .. 40.. yadyevaM bhagavan.h, kimarthaM shrutyA sAdhyasAdhanAdibheda uchyate utpattiH pralayashcheti .. 41.. atrochyate##---##avidyAvata upAttasharIrAdibhedasya iShTAniShTayoginamAtmAnaM manyamAnasya sAdhanaireveShTAniShTaprAptiparihAropAyavivekamajAnataH iShTaprAptiM chAniShTaparihAraM chechChataH shanaistadviShayamaj~nAnaM nivartayituM shAstraM na sAdhyasAdhanAdibhedaM vidhatte . aniShTarUpaH sa.nsAro hi sa iti tadbhedadR^iShTimevAvidyAM sa.nsAramunmUlayati utpattiH pralayAdyekatvopapattipradarshanena .. 42.. avidyAyAmunmUlitAyAM shrutismR^itinyAyebhyaH ##'## anantaramabAhyam ##'##, ##'## sabAhyAbhyantaro hyajaH ##'##, ##'## saindhavaghanavat ##'##, ##'## praj~nAnaghana evaika AtmA ##'##, ##'## AkAshavatparipUrNaH ##'## ityatraiva ekA praj~nApratiShThA paramArthadarshino bhavati, na sAdhyasAdhanotpattipralayAdibhedena ashuddhigandho.apyupapadyate .. 43.. tachchaitat paramArthadarshanaM pratipattumichChatA varNAshramAdyabhimAnakR^itapA~NktarUpaputravittalokaiShaNAdibhyo vyutthAnaM kartavyam . samyakpratyayavirodhAttadabhimAnasya bhedadarshanapratiShedhArthopapattishcopapadyate . nahyekasminnAtmanyasa.nsAritvabuddhau shAstranyAyotpAditAyAM tadviparItA buddhirbhavati . nahyagnau shItatvabuddhiH sharIre vA ajarAmaraNabuddhiH . tasmAdavidyAkAryatvAt sarvakarmaNAM tatsAdhanAnAM cha yaj~nopavItAdInAM paramArthadarshananiShThena tyAgaH kartavyaH .. 44.. .. OM tat sat .. ## Encoded and proofread by Sunder Hattangadi sunderh@hotmail.com \medskip\hrule\obeylines \medskip {\rm Please send corrections to sanskrit@cheerful.com} {\rm Last updated \today} {\rm http://sanskritdocuments.org} \end{document}