%@@1 % File name : yaxa.itx %-------------------------------------------- % Text title : yaxaprashnaaH % Author : Vyasa (author of Mahabharata) % Language : sanskrit % Subject : philosophy % Description/comments : % Transliterated by : Sunder Hattangadi(sunderh@hotmail.com) % Proofread by : Sunder Hattangadi(sunderh@hotmail.com) % Latest update : 7/31/1998 % Send corrections to : sanskrit@cheerful.com % % Special Instructions : i1h.hdr,ijag.inc,itrans.sty,multicol.sty,iarticle.sty % Transliteration scheme: ITRANS 5.1 % Site access : http://sanskrit.gde.to % : http://sanskritdocuments.org % %----------------------------------------------------- % The text is to be used for personal studies and research only. % Any use for commercial purpose is prohibited as a 'gentleman's' agreement. %@@2 % % Please ignore the following commands upto #indian and others with \ mark, % which are needed for devanaagarii output and formatting. %-------------------------------------------------------- %-------------------------------------------------------- \documentstyle[11pt,multicol,itrans]{article} %\documentclass[11pt]{article} %\usepackage{multicol} #include=ijag.inc #endwordvowel=.h \portraitwide \parindent=100pt \let\usedvng=\Largedvng % for 1 column \pagenumbering{itrans} \def\engtitle#1{\hrule\medskip\centerline{\LARGE #1}} \def\itxtitle#1{\medskip\centerline{\LARGEdvng #1}\medskip\hrule} \def\endtitles{\medskip\obeyspaceslines} %% \begin{document} \engtitle{.. yaxaprashnAH ..}## \itxtitle{.. yaxaprashnAH ..}##\endtitles ## ##YakSha's Questions## adhyAyaH 313 vaishaMpAyana uvAcha . sa dadarsha hatAnbhrAtR^I.NllokapAlAniva chyutAn.h . yugAnte samanuprApte shakrapratimagauravAn.h .. 1.. vinikIrNadhanurbANa.n dR^iShTvA nihatamarjunam.h . bhImasena.n yamau chobhau nirvicheShTAn.h gatAyuShaH .. 2.. sa dIrghamuShNa.n niHshvasya shokabAShpapariplutaH . tAn.h dR^iShTvA patitAn.h bhrAtR^In.h sarvA.nshchintAsamanvitaH .. 3.. dharmaputro mahAbAhurvilalApa suvistaram.h . nanu tvayA mahAbAho pratiGYAta.n vR^ikodara .. 4.. suyodhanasya bhetsyAmi gadayA sakthini raNe . vyartha.n tadadya me sarva.n tvayi nIre nipAtite .. 5.. mahAtmani mahAbAho kurUNA.n kIrtivardhane . manuShyasaMbhavA vAcho vidharmiNyaH prati shrutAH .. 6.. bahavatA.n divyavAchastu tA bhavantu kathaM mR^iShA . devAshchApi yadA.avochan.h sUtake tvA.n dhana~njaya .. 7.. sahasrAxAdanavaraH kuntiputrastaveti vai . uttare pAriyAtre cha jagurbhUtAni sarvashaH .. 8.. vipanaShTA.n shriya.n chaiShAmAhartA punara~njasA . nAsya jetA raNe kashchidajetA naiSha kasyachit.h .. 9.. so.ayaM mR^ityuvasha.n yAtaH katha.n jiShNurmahAbalaH . ayaM mamA.nshA.n sa.nhatya shete bhUmau dhana~njayaH .. 10.. Ashritya ya.n vaya.n nAtha.n duHkhAnyetAni sehima . raNe pramattau vIrau cha sadA shatrunibaha.rNau .. 11.. katha.n ripuvasha.n yAtau kuntIputrau mahAbalau . yau sarvAstrApratihatau bhImasenadhana~njayau .. 12.. ashmasAramaya.n nUna.n hR^idaya.n mama duhR^i.rdaH . yamau yadetau dR^iShTvA.adya patitau nAvadIryate .. 13.. shAstraGYA deshakAlaGYAstapoyuktAH kriyAnvitAH . akR^itvA sadR^isha.n karma ki.n shedhvaM puruSharShabhAH .. 14.. avixatasharIshchApyapramR^iShTasharAsanAH . asa.nGYA bhuvi sa~Ngamya ki.n shedhvamaparAjitAH .. 15.. sAnUnivAdreH sa.nsuptA.n dR^iShTvA bhrAtR^In.h mahAmatiH . sukhaM prasuptA.n prasvinnaH khinnaH kaShTA.n dashA.n gataH .. 16.. evamevedamityuktvA dharmAtmA sa nareshvaraH . shokasAgara madhyastho dadhyau kAraNamAkulaH .. 17.. itikartavyatA.n cheti deshakAlavibhAgavit.h . nAbhipede mahAbAhushchintayAno mahAmatiH .. 18.. atha sa.nstabhya dharmAtmA tadA.a.atmAna.n tapaH sutaH . eva.n vilapya bahudhA dharmaputro yudhiShThiraH .. 19.. buddhyA vichintayAmAsa vIrAH kena nipAtitAH .. 20.. naiShA.n shastraprahAro.asti pada.n nehAsti kasyachit.h . bhUtaM mahadidaM manye bhrAtaro yena me hatAH .. 21.. ekAgra.n chintayiShyAmi pItvA vetsyAmi vA jalam.h . syAttu duryodhanenedamupA.nshu vihita.n kR^itam.h .. 22.. gandhArarAjarachita.n satata.n jihmabuddhinA . yasya kAryamakArya.n vA samameva bhavatyuta .. 23.. kastasya vishvasedvIro duShkR^iterakR^itAtmanaH . athavA puruShairgUDhaiH prayogo.aya.n durAtmanaH .. 24.. bhavediti mahAbuddhirbahudhA tadachintayat.h . tasyAsInna viSheNedamudaka.n dUShita.n yathA .. 25.. mR^itAnAmapi chaiteShA.n vikR^ita.n naiva jAyate . mukhavarNAH prasannA me bhrAtR^INAmityachintayat.h .. 26.. ekaikashashchaughabalAnimAnpuruShasattamAn.h . ko.anyaH pratisamAseta kAlAntakayamAdR^ite .. 27.. etena vyavasAyena tattoya.n vyavagADhavAn.h . gAhamAnashcha tattoyamantarixAtsa shushruve .. 28.. yaxa uvAcha . ahaM bakaH shaivalamatsyabhaxo nItAH mayA pretavasha.n tavAnujAH . tvaM pa~nchamo bhavitA rAjaputra na chetprashnAnpR^ichChato vyAkaroShi .. 29.. mA tAta sAhasa.n kArShIrmama pUrvaparigrahaH . prashnAnuktvA tu kaunteya tataH piba harasva cha .. 30.. yudhiShThira uvAcha . rudrANA.n vA vasUnA.n vA marutA.n vA pradhAnabhAk.h . pR^ichChAmi ko bhavAndevo naitachChakuninA kR^itam .. 31.. himavAnpAriyAtrashcha vindhyo malaya eva cha . chatvAraH parvatAH kena pAtitA bhUritejasaH .. 32.. atIva te mahatkarma kR^ita.n cha balinA.n vara . yAnna devA na gandharvA nAsurAshcha rAxasAH .. 33.. viShaheranmahAyuddhe kR^ita.n te tanmahAdbhutam.h . na te jAnAmi yatkArya.n nAbhijAnAmi kA~Nxitam.h ..34.. kautUhalaM mahajjAta.n sAdhvasa.n chAgataM mama . yenAsmyudvignahR^idayaH samutpannashirojvaraH .. 35.. pR^ichChAmi bhagava.nstasmAtko bhavAniha tiShThati . yaxa uvAcha . yaxo.ahamasmi bhadra.n te nAsmi paxI jalecharaH .. 36.. mayaite nihatAH sarve bhrAtaraste mahaujasaH . vaishaMpAyana uvAcha . tatastAmashivA.n shrutvA vAchaM sa paruShAxarAm.h .. 37.. yaxasya bruvato rAjannupakramya tadA sthitaH . virUpAxaM mahAkAya.n yaxa.n tAlasamuchChrayam.h .. 38.. jvalanArkapratIkAshamadhR^iShyaM parvatopamam.h . vR^ixamAshritya tiShThanta.n dadarsha bharatarShabhaH .. 39.. meghagaMbhIranAdena tarjayantaM mahAsvanam.h . yaxa uvAcha . ime te bhrAtaro rAjanvAryamANA mayA.asakR^it.h ..40.. balAttoya.n jihIrShantastato vai mR^iditA mayA . na peyamudaka.n rAjanprANAniha parIpsatA .. 41.. pArtha mA sAhasa.n kArShIrmama pUrvaparigrahaH . prashnAnuktvA tu kaunteya tataH piba harasva cha .. 42.. yudhiShThira uvAcha . na chAh.n kAmaye yaxa tava pUrvaparigraham . kAma.n naitatprasha.nsanti santo hi puruShAH sadA .. 43.. yadAtmanA svamAtmAnaM prasha.nse puruSharShabha . yathA praGYa.n tu te prashnAnprativaxyAmi pR^ichCha mAm.h .. 44.. yaxa uvAcha . ki.n svidAdityamunnayati ke cha tasyAbhitashcharAH . kashchainamasta.n nayati kasmi.nshcha pratitiShThati .. 45.. yudhiShThira uvAcha . brahmAdityamunnayati devAstasyAbhitashcharAH . dharmashchAsta.n nayati cha satye cha pratitiShThati .. 46.. yaxa uvAcha . kenasvichChrotriyo bhavati kenasvidvindate mahat.h . kenasviddvitIyavAnbhavati rAjan.h kena cha buddhimAn.h .. 47.. yudhiShThira uvAcha . shrutena shrotriyo bhavati tapasA vindate mahat.h . dhR^ityA dvitIyavAnbhavati buddhimAn.h vR^iddhasevayA .. 48.. yaxa uvAcha . kiM brAhmaNAnA.n devatva.n kashcha dharmaH satAmiva . kashchaiShAM mAnuSho bhAvaH kimeShAmasatAmiva .. 49.. yudhiShThira uvAcha . svAdhyAya eShA.n devatva.n tapa eShA.n satAmiva . maraNaM mAnuSho bhAvaH parivAdo.asatAmiva .. 50.. yaxa uvAcha . ki.n xatriyANA.n devatva.n kashcha dharmaH satAmiva . kashchaiShAM mAnuSho bhAvaH kimeShAmasatAmiva .. 51.. yudhiShThira uvacha . iShvastrameShA.n devatva.n yaGYa eShA.n satAmiva . bhaya.n vai mAnuSho bhAvaH parityAgo.asatAmiva .. 52.. yaxa uvAcha . kimeka.n yaGYiya.n sAma kimeka.n yaGYiya.n yajuH . kA chaiShA.n vR^iNute yaGYa.n kA.n yaGYo nAtivartate .. 53.. yudhiShThira uvAcha . prANo vai yaGYiya.n sAma mano vai yaGYiya.n yajuH . R^igekA vR^iNute yaGYa.n tA.n yaGYo nAtivartate .. 54.. yaxa uvAcha . ki.nsvidAvapatA.n shreShThaM ki.nsvinnivapatAM varam.h . ki.nsvitpratiShThamAnAnA.n ki.nsvitprasavatAM varam.h .. 55.. yudhiShThira uvAcha . varShamAvatatA.n shreShThaM bIja.n nivapatA.n varam.h . gAvaH pratiShThamAnAnAM putraH prasavatA.n varaH .. 56.. yaxa uvAcha . indriyArthAnanubhavan.h buddhimA.NllokapUjitaH . saMmataH sarvabhUtAnAmuchChvasan.h ko na jIvati .. 57.. yudhiShThira uvAcha . devatAtithibhR^ityAnAM pitR^INAmAtmanashcha yaH . na nirvapati pa~nchAnAmuchChvasanna sa jIvati .. 58.. yaxa uvAcha . ki.nsvidgurutaraM bhUmeH ki.nsviduchchatara.n cha khAt.h . ki.nsvichChIghratara.n vAyoH ki.nsvidbahutara.n tR^iNAt.h .. 59.. yudhiShThira uvAcha . mAtA gurutarA bhUmeH khAt.h pitochcharastathA . manaH shIghratara.n vAtAchchintA bahutarI tR^iNAt.h .. 60.. yaxa uvAcha . ki.nsvitsupta.n na nimiShati ki.nsvijjAtaM na chopati . kasyasviddhR^idaya.n nAsti ki.nsvidvegena vardhate .. 61.. yudhiShThira uvAcha . matsyaH supto na nimiShatyaNDa.n jAta.n na chopati . ashmano hR^idaya.n nAsti nadI vegena vardhate .. 62.. yaxa uvAcha . ki.nsvitpravasato mitra.n ki.nsvinmitra.n gR^ihe sataH . Aturasya cha kiM mitra.n ki.nsvinmitraM mariShyataH .. 63.. yudhiShThira uvAcha . sArthaH pravasato mitraM bhAryA mitra.n gR^ihe sataH . Aturasya bhiSha~Nmitra.n dAnaM mitraM mariShyataH .. 64.. yaxa uvAcha . ko.atithiH sarvabhUtAnA.n ki.nsviddharma.n sanAtanam.h . amR^ita.n ki.nsvidrAjendra ki.nsvit.h sarvamida.n jagat.h .. 65.. yudhiShThira uvAcha . atithiH sarvabhUtAnAmagniH somo gavAmR^itam.h . sanAtano.amR^ito dharmo vAyuH sarvamida.n jagat.h .. 66.. yaxa uvAcha . ki.nsvideko vicharate jAtaH ko jAyate punaH . ki.nsviddhimasya bhaiShajya.n ki.nsvidAvapanaM mahat.h .. 67.. yudhiShThira uvAcha . sUrya eko vicharate chandramA jAyate punaH . agnirhimasya bhaiShajyaM bhUmirApavanaM mahat.h .. 68.. yaxa uvAcha . ki.nsvidekapada.n dharmya.n ki.nsvidekapada.n yashaH . ki.nsvidekapada.n svargya.n ki.nsvidekapada.n sukham.h .. 69.. yudhiShThira uvAcha . dAxyamekapada.n dharmya.n dAnamekapada.n yashaH . satyamekapada.n svargya.n shIlamekapada.n sukham.h .. 70.. yaxa uvAcha . ki.nsvidAtmA manuShyasya ki.nsviddaivakR^itaH sakhA . upajIvana.n ki.nsvidasya ki.nsvidasya parAyaNam.h .. 71.. yudhiShThira uvAcha . putra AtmA manuShyasya bhAryA daivakR^itaH sakhA . upajIvana.n cha parjanyo dAnamasya parAyaNam.h .. 72.. yaxa uvAcha . dhanyAnAmuttama.n ki.nsvid.h dhanAnA.n syAt.h kimuttamam.h . lAbhAnAmuttama.n ki.nsyAt.h sukhAnA.n syAtkimuttamam.h .. 73.. yudhiShThira uvAcha . dhanyAnAmuttama.n dAxya.n dhanAnAmuttama.n shrutam.h . lAbhAnA.n shreya Arogya.n sukhAnA.n tuShTiruttamA .. 74.. yaxa uvAcha . kashcha dharmaH paro loke kashcha dharmaH sadA phalaH . ki.n niyamya na shochanti kaishcha sandhirna jIryate .. 75.. yudhiShThira uvAcha . AnR^isha.nsyaM paro dharmastrayI dharmaH sadA phalaH . mano yamya na shochanti sandhiH sadbhirna jIryate .. 76.. yaxa uvAcha . ki.n nu hitvA priyo bhavati ki.n nu hitvA na shochati . ki.n nu hitvA.arthavAnbhavati ki.n nu hitvA sukhI bhavet.h .. 77.. yudhiShThira uvAcha . mAna.n hitvA priyo bhavati krodha.n hitvA na shochati . kAma.n hitvA.arthavAnbhavati lobha.n hitvA sukhI bhavet.h .. 78.. yaxa uvAcha . kimarthaM brAhmaNe dAna.n kimartha.n naTanartake . kimartha.n chaiva bhR^ityeShu kimartha.n chaiva rAjasu .. 79.. yudhiShThira uvAcha . dharmArthaM brAhmaNe dAna.n yashortha.n naTanartake . bhR^ityeShu bharaNArtha.n vai bhayArtha.n chaiva rAjasu .. 80.. yaxa uvAcha . kena svidAvR^ito lokaH kena svinna prakAshate . kena tyajati mitrANi kena svarga.n na gachChati .. 81.. yudhiShThira uvAcha . aGYAnenAvR^ito lokastamasA na prakAshate . lobhAttyajati mitrANi sa~NgAt.h svarga.n na gachChati .. 82.. yaxa uvAcha . mR^itaH katha.n syAtpuruShaH katha.n rAShTraM mR^itaM bhavet.h . shrAddhaM mR^ita.n kathaM vA syAt.h katha.n yaGYo mR^ito bhavet.h .. 83.. yudhiShThira uvAcha . mR^ito daridraH puruSho mR^ita.n rAShTramarAjakam.h . mR^itamashrotriya.n shrAddhaM mR^ito yaGYastvadaxiNaH .. 84.. yaxa uvAcha . kA dikkimudakaM prokta.n kimanna.n ki.ncha vai viSham.h . shrAddhasya kAlamAkhyAhi tataH piba harasva cha .. 85.. yudhiShThira uvAcha . santo digjalamAkAsha.n gaurannaM prArthanA viSham.h . shrAddhasya brAhmaNaH kAlaH katha.n vA yaxa manyase .. 86.. yaxa uvAcha . tapaH ki.nlaxaNa.n prokta.n ko damashcha prakIrtitaH . xamA cha kA parA ptoktA kA cha hR^iIH parikIrtitA .. 87.. yudhiShThira uvAcha . tapaH svadharmavartitvaM manaso damana.n damaH . xamA dvandvasahiShNutva.n hR^iIrakAryanivartanam.h .. 88.. yaxa uvAcha . ki.n GYAnaM prochyate rAjan.h kaH shamashcha prakIrtitaH . dayA cha kA parA proktA ki~nchArjavamudAhR^itam.h .. 89.. yudhiShThira uvAcha . GYAna.n tattvArthasaMbodhaH shamashchittaprashAntatA . dayA sarvasukhaiShitvamArjava.n samachittatA .. 90.. yaxa uvAcha . kaH shatrurdurjayaH pu.nsA.n kashcha vyAdiranantakaH . kIdR^ishashcha smR^itaH sAdhurasAdhuH kIdR^ishaH smR^itaH .. 91.. yudhiShThira uvAcha . krodhaH sudurjayaH shatrurlobho vyAdiranantakaH . sarvabhUtahitaH sAdhurasAdurnirdayaH smR^itaH .. 92.. yaxa uvAcha . ko mohaH prochyate rAjan.h kashcha mAnaH prakIrtitaH . kimAlasya.n cha viGYeya.n kashcha shokaH prakIrtitaH .. 93.. yudhiShThira uvAcha . moho hi dharmamUDhatvaM mAnastvAtmAbhimAnitA . dharmaniShkriyatA.a.alasya.n shokastvaGYAnamuchyate .. 94.. yaxa uvAcha . ki.n sthairyamR^iShibhiH prokta.n ki.n cha dhairyamudAhR^itam.h . snAna.n cha ki.n paraM prokta.n dAna.n cha kimihochyate .. 95.. yudhiShThira uvAcha . svadharme sthiratA sthairya.n dhairyamindriyanigrahaH . snAnaM manomalatyAgo dAna.n vai bhUtaraxaNam.h .. 96.. yaxa uvAcha . kaH paNDitaH pumAn.h GYeyo nAstikaH kashcha uchyate . ko mUrkhaH kashcha kAmaH syAt.h ko matsara iti smR^itaH .. 97.. yudhiShThira uvAcha . dharmaGYaH paNDito GYeyo nAstiko mUrkha uchyate . kAmaH sa.nsArahetushcha hR^ittApo matsaraH smR^itaH .. 98.. yaxa uvAcha . ko.aha~NkAra iti proktaH kashcha daMbhaH prakIrtitaH . ki.n taddaivaM paraM prokta.n ki.n tatpaishunyamuchyate .. 99.. yudhiShThira uvAcha . mahAGYAnamaha~NkAro dambho dharmo dhvajochChrayaH . daiva.n dAnaphalaM proktaM paishunyaM paradUShaNam.h .. 100.. yaxa uvAcha . dharmashchArthashcha kAmashcha parasparavirodhinaH . eShA.n nityaviruddhAnA.n kathamekatra sa~NgamaH .. 101.. yudhiShThira uvAcha . yadA dharmashcha bhAryA cha parasparavashAnugau . tadA dharmArthakAmAnA.n trayANAmapi sa~NgamaH .. 102.. yaxa uvAcha . axayo narakaH kena prApyate bharatarShabha . etanme pR^ichChataH prashna.n tachChIghra.n vaktumarhasi .. 103.. yudhiShThira uvAcha . brAhmaNa.n svayamAhUya yAchamAnamaki~nchanam.h . pashchAnnastIti yo brUyAt.h so.axaya.n naraka.n vrajet.h .. 104.. vedeShu dharmashAstreShu mithyA yo vai dvijAtiShu . deveShu pitR^idharmeShu so.axaya.n naraka.n vrajet.h .. 105.. vidyamAne dhane lobhAddAnabhogavivarjitaH . pashchAnnAstIti yo brUyAt.h so.axaya.n naraka.n vrajet.h .. 106.. yaxa uvAcha . rAjan.h kulena vR^ittena svAdhyAyena shrutena vA . brAhmaNya.n kena bhavati prabrUhyetat.h sunishchitam.h .. 107.. yudhiShThira uvAcha . shruNu yaxa kula.n tAta na svAdhyAyo na cha shrutam.h . kAraNa.n hi dvijatve cha vR^ittameva na sa.nshayaH .. 108.. vR^itta.n yatnena sa.nraxyaM brAhmaNena visheShataH . axINavR^itto na xINo vR^ittatastu hato hataH .. 109.. paThakAH pAThakAshchaiva ye chAnye shAstrachintakAH . sarve vyasanino mUrkhA yaH kriyAvAn.h sa paNDitaH .. 110.. chaturvedo.api durvR^ittaH sa shUdrAdatirichyate . yo.agnihotraparo dAntaH sa brAhmaNa iti smR^itaH .. 111.. yaxa uvAcha . priyavachanavAdI ki.n labhate vimR^ishitakAryakaraH ki.n labhate . bahumitrakaraH ki.n labhate dharme rataH ki.n labhate kathaya .. 112.. yudhiShThira uvAcha . priyavachanavAdI priyo bhavati vimR^ishitakAryakaro.adhika.n jayati . bahumitrakaraH sukha.n vasate yashcha dharmarataH sa gati.n labhate .. 113.. yaxa uvAcha . ko modate kimAshcharya.n kaH panthAH kA cha vArtikA . vada me chaturaH prashnAn.h mR^itA jIvantu bAndhavAH .. 114.. yudhiShThira uvAcha . pa~nchame.ahani ShaShThe vA shakaM pachati sve gR^ihe . anR^iNI chApravAsI cha sa vArichara modate .. 115.. ahanyahani bhUtAni gachChantIha yamAlayam.h . sheShAH sthAvaramichChanti kimAshcharyamataH param.h .. 116.. tarko.apratiShThaH shrutayo vibhinna naiko R^iShiryasya mataM pramANam.h . dharmasya tattva.n nihita.n guhAyAM mahAjano yena gataH sa panthAH .. 117.. asmin.h mahAmohamaye kaTAhe sUryAgninA rAtridivendhanena . mAsartudarvIparighaTTanena bhUtAni kAlaH pachatIti vArtA .. 118.. yaxa uvAcha . vyAkhyAtA me tvayA prashnA yAthAtathyaM parantapa . puruSha.n tvidAnI.n vyAkhyAhi yashcha sarvadhanI naraH .. 119.. yudhiShThira uvAcha . diva.n spR^ishati bhUmi.n cha shabdaH puNyena karmaNA . yAvatsa shabdo bhavati tAvatpuruSha uchyate .. 120.. tulye priyApriye yasya sukhaduHkhe tathaiva cha . atItAnAgate chobhe sa vai sarvadhanI naraH .. 121.. yaxa uvAcha . vyAkhyAtaH puruSho rAjanyashcha sarvadhanI naraH . tasmAttvamekaM bhrAtR^INA.n yamichChasi sa jIvatu .. 122.. yudhiShThira uvAcha . shyAmo ya eSha raktAxo bR^ihachChAla ivotthitaH . vyUDhorasko mahAbAhurnakulo yaxa jIvatu .. 123.. yaxa uvAcha . priyaste bhImaseno.ayamarjuno vaH parAyaNam.h . sa kasmAnnakulo rAjansApatna.n jIvamichChasi .. 124.. yasya nAgasahasreNa dashasa~Nkhyena vai balam.h . tulya.n taM bhImamutsR^ijya nakula.n jIvamichChasi .. 125.. tathainaM manujAH prAhurbhImasenaM priya.n tava . atha kenAnubhAvena sApatna.n jIvamichChasi .. 126.. yasya bAhubala.n sarve pANDavAH samupAsate . arjuna.n tamapAhAya nakula.n jIvamichChasi .. 127.. yudhiShThira uvAcha . dharma eva hato hanti dharmo raxati raxitaH . tasmAddharma.n na tyajAmi mA no dharmo hato.avadhIt.h .. 128.. AnR^isha.nsya.n paro dharmaH paramArthAchcha me matam.h . AnR^isha.nsya.n chikIrShAmi nakulo yaxa jIvatu .. 129.. dharmashIlaH sadA rAjA iti mAM mAnavA viduH . svadharmAnna chaliShyAmi nakulo yaxa jIvatu .. 130.. kuntI chaiva mAdrI cha dve bhArye tu piturmama . ubhe saputre syAtA.n vai iti me dhIyate matiH .. 131.. yathA kuntI tathA mAdrI visheSho nAsti me tayoH . mAtR^ibhyA.n samamichChAmi nakulo yaxa jIvatu .. 132.. yaxa uvAcha . tasya te.arthAchcha kAmAchcha AnR^isha.nsyaM paraM matam.h . tasmAtte bhrAtaraH sarve jIvantu bharatarShabha .. 133.. iti shrImahAbhArate AraNyake parvaNi AraNeyaparvaNi yaxaprashne trayodashAdhikatrishatatamo.adhyayaH .. .. iti.. ## These verses form Ch. 297 of Prof. Tokunaga's files, and Ch. 313 of Pt. Kinjavadekar's edition. Following verses do not appear in the former: 4-20; 34; 66-67; 79-82;86-118; 128; 131 . Encoded by Sunder Hattangadi sunderh at hotmail.com \medskip\hrule\obeylines \medskip {\rm Please send corrections to sanskrit@cheerful.com} {\rm Last updated \today} {\rm http://sanskritdocuments.org} \end{document}