%@@1 % File name : raghuvansha9.itx %-------------------------------------------- % Text title : raghuvansha8 % Author : kalidasa % Language : Sanskrit % Subject : philosophy/hinduism/religion % Description/comments : % Transliterated by : Arvind Kolhatkar akolhatkar at rogers.com % Proofread by : Arvind Kolhatkar akolhatkar at rogers.com % Latest update : May 12, 2005 % Send corrections to : sanskrit@cheerful.com % % Special Instructions: % i1h.hdr,ijag.inc,itrans.sty,multicol.sty,iarticle.sty % Transliteration scheme: ITRANS 5.2 % Site access : % http://sanskrit.gde.to/ % http://www.alkhemy.com/sanskrit/ % http://sanskrit.bhaarat.com See the document project %----------------------------------------------------- % The text is to be used for personal studies and research only. % Any use for commercial purpose is prohibited as a 'gentleman's' agreement. % @@2 % % Commands upto engtitle are % needed for devanaagarii output and formatting. %-------------------------------------------------------- \documentstyle[11pt,multicol,itrans]{article} #include=ijag.inc #endwordvowel=.h \portraitwide \parindent=50pt \let\usedvng=\Largedvng % for 1 column \pagenumbering{itrans} \def\engtitle#1{\hrule\medskip\centerline{\LARGE #1}} \def\itxtitle#1{\medskip\centerline{\LARGEdvng #1}\medskip\hrule} \def\endtitles{\medskip\obeyspaceslines} %% \begin{document} \engtitle{.. Raghuvansha by Kalidas Chapter 9 ..}## \itxtitle{.. kaalidaasakR^itaM raghuva.nsham sarga 9 ..}##\endtitles ## pituranantaramuttarakosalaansamadhigamya samaadhijitendriyaH | dasharathaH prashashaasa mahaaratho yamavataamavataa.n ca dhuri sthitaH || 9\ -1|| adhigata.n vidhivadyadapaalayatprakR^itimaNDalamaatmakulocitam | abhavadasya tato guNavattara.n sanagara.n nagarandhrakaraujasaH || 9\ -2|| ubhayameva vadanti maniiShiNaH samayavarShitayaa kR^itakarmaNaam| balaniShuudanamarthapati.n ca ta.n shramanuda.n manudaNDadharaanvayam || 9\ -3|| janapade na gadaH padamaadadhaavabhibhavaH kuta eva sapatnajaH | kShitirabhuutphalavatyajanandane shamarate.amaratejasi paarthive || 9\ -4|| dashadigantajitaa raghuNaa yathaa shriyamapuShyadajena tataH param | tamadhigamya tathaiva punarbabhau na na mahiinamahiinaparaakramam || 9\ -5|| samatayaa vasuvR^iShTivisarjanainiyamanaadasataa.n ca naraadhipaH | anuyayau yamapuNyajaneshvarau savaruNaavaruNaagrasara.n rucaa || 9\ -6|| na mR^igayaabhiratirna durodara.n na ca shashipratimaabharaNa.n madhu | tamudayaaya na vaa navayauvanaa priyatamaa yatamaanamapaaharat || 9\ -7|| na kR^ipaNaa prabhavatyapi vaasave na vitathaa parihaasakathaasvapi | na ca sapatnajaneShvapi tena vaagaparuShaa paruShaakSharamiiritaa || 9\ -8|| uadayamastamaya.n ca raghuudvahaadubhayamaanashire vasudhaadhipaaH | sa hi nideshamala~NghayataamabhuutsuhR^idayohR^idayaH pratigarjataam || 9\ -9|| ajayadekarathena sa mediniimudadhinemimadhijyasharaasanaH | jayamaghoShayadasya tu kevala.n gajavatii javatiivrahayaa camuuH || 9\ -10|| avanimekarathena varuuthinaa jitavataH kila tasya dhanurbhR^itaH | vijayadundubhitaa.n yayurarNavaa ghanaravaa naravaahanasa.npadaH || 9\ -11|| shamitapakShabalaH shatakoTinaa shikhariNaa.n kulishena pura.ndaraH | sa sharavR^iShTimucaa dhanuShaa dviShaa.n svanavataa navataamarasaananaH || 9\ -12|| caraNayornakharaagasamR^iddhibhirmukuTaratnamariicibhiraspR^ishan | nR^ipatayaH shatasho maruto yathaa shatamakha.n tamakhaNDitapauruSham || 9\ -13|| nivavR^ite sa mahaarNavarodhasaH sacivakaaritabaalasutaa~njaliin | samanukampya sapatnaparigrahaananalakaanalakaanavamaa.n puriim || 9\ -14|| upagato.api ca maNDalanaabhitaamanuditaanyasitaatapavaaraNaH | shriyamavekShya sa randhracalaamabhuudanalaso.analasomasamadyutiH || 9\ -15|| tamapahaaya kakutsthakulodbhava.n puruShamaatmabhava.n ca pativrataa | nR^ipatimanyamasevata devataa sakamalaa kamalaaghavamarthiShu || 9\ -16|| tamalabhanta pati.n patidevataaH shikhariNaamiva saagaramaapagaaH | magadhakosalakekayashaasinaa.n duhitaro.ahitaropitamaargaNam || 9\ -17|| priyatamaabhirasau tisR^ibhirbabhau tisR^ibhireva bhuva.n saha shaktibhiH | upagato vininiiShuriva prajaa harihayo.arihayogavicakShaNaH || 9\ -18|| sa kila sa.nyugamuurdhni sahaayataa.n maghavataH pratipadya mahaarathaH | svabhujaviiryamagaapayaducChrita.n suravadhuuravadhuutabhayaaH sharaiH || 9\ -19|| kratuShu tena visarjitamaulinaa bhujasamaahR^itadigvasunaa kR^itaaH | kanakayuupasamucChrayashobhino vitamasaa tamasaasarayuutaTaaH || 9\ -20|| ajinadaNDabhR^ita.n kushamekhalaa.n yatagira.n mR^igashR^i~Ngaparigrahaam | adhivasa.nstanumadhvaradiikShitaamasamabhaasamabhaasayadiishvaraH || 9\ -21|| avabhR^ithaprayato niyatendriyaH surasamaajasamaakramaNocitaH | namayati sma sa kevalamunnata.n vanamuce namuceraraye shiraH || 9\ -22|| asakR^idekarathena tarasvinaa harihayaagrasareNa dhanurbhR^itaa | dinakaraabhimukhaa raNareNavo rurudhire rudhireNa suradviShaam || 9\ -23|| atha samaavavR^ite kusumairnavaistamiva sevitumekanaraadhipam | yamakuberajaleshvaravajriNaa.n samadhura.n madhura~ncitavikramam || 9\ -24|| jigamiShurdhanadaadhyuShitaa.n disha.n rathayujaa parivartitavaahanaH | dinamukhaani ravirhimanigrahairvimalayanmalaya.n nagamatyajat || 9\ -25|| kusumajanma tato navapallavaastadanu ShaTpadakokilakuujitam | iti yathaakramamaavirabhuunmadhurdrumavatiimavatiirya vanasthaliim || 9\ -26|| nayaguNopacitaamiva bhuupateH sadupakaaraphalaa.n shriyamarthinaH | abhiyayuH saraso madhusa.nbhR^itaa.n kamaliniimaliniirapatatriNaH || 9\ -27|| kusumameva na kevalamaartava.n navamashokataroH smaradiipanam | kisalayaprasavo.api vilaasinaa.n madayitaa dayitaashravaNaarpitaH || 9\ -28|| viracitaa madhunopavanashriyaamabhinavaa iva patravisheShakaaH | madhulihaa.n madhudaanavishaaradaaH kurabakaa ravakaaraNataa.n yayuH || 9\ -29|| suvadanaavadanaasavasa.nbhR^itastadanuvaadiguNaH kusumodgamaH | madhukarairakaronmadhulolupairbakulamaakulamaayatapa~NktibhiH || 9\ -30|| upahita.n shishiraapagamashriyaa mukulajaalamashobhata ki.nshuke | praNayiniiva nakhakShatamaNDana.n pramadayaa madayaapitalajjayaa || 9\ -31|| vraNagurupramadaadharaduHsaha.n jaghananirviShayiikR^itamekhalam | na khalu taavadasheShamapohitu.n ravirala.n virala.n kR^itavaanhimam || 9\ -32|| abhinayaanparicetumivodyataa malayamaarutakampitapallavaa | amadayatsahakaaralataa manaH sakalikaa kalikaamajitaamapi || 9\ -33|| prathamamanyabhR^itaabhirudiiritaaH praviralaa iva mugdhavadhuukathaaH | surabhigandhiShu shushruvire giraH kusumitaasu mitaa vanaraajiShu || 9\ -34|| shrutisukhabhramarasvanagiitayaH kusumakomaladantaruco babhuH | upavanaantalataaH pavanaahataiH kisalayaiH salayairiva paaNibhiH || 9\ -35|| lalitavibhramabandhavicekShaNa.n surabhigandhaparaajitakesaram | patiShu nirvivishurmadhuma~NganaaH smarasakha.n rasakhaNDanavarjitam || 9\ -36|| shushubhire smitacaarutaraananaaH striya iva shlathashi~njitamekhalaaH | vikacataamarasaa gR^ihadiirghikaa madakalodakalolaviha.ngamaaH || 9\ -37|| upayayau tanutaa.n madhukhaNDitaa himakarodayapaaNDumukhacChaviH | sadR^ishamiShTasamaagamanirvR^iti.n vanitayaanitayaa rajaniivadhuuH || 9\ -38|| apatuShaaratayaa vishadaprabhaiH suratasa~NgaparishramanodibhiH | kusumacaapamatejayada.nshubhirhimakaro makarorjitaketanam || 9\ -39|| hutahutaashanadiipti vanashriyaH pratinidhiH kanakaabharaNasya yat | yuvatayaH kusuma.m dadhuraahita.n tadalake dalakesarapeshalam || 9\ -40|| alibhira~njanabindumanoharaiH kusumapa~Nktinipaatibhira~NkitaH | na khalu shobhayati sma vanasthalii.n na tilakastilakaH pramadaamiva || 9\ -41|| amadayanmadhugandhasanaathayaa kisalayaadharasa.ngatayaa manaH | kusumasa.nbhR^itayaa navamallikaa smitarucaa tarucaaruvilaasinii || 9\ -42|| aruNaraaganiShedhibhira.nshukaiH shravaNalabdhapadaishca yavaa~NkuraiH | parabhR^itaavirutaishca vilaasinaH smarabalairabalaikarasaaH kR^itaaH || 9\ -43|| upacitaavayavaa shucibhiH kaNairalikadambakayogamupeyuShii | sadR^ishakaantirakShyata ma~njarii tilakajaalakajaalakamauktikaiH || 9\ -44|| dhvajapaTa.n madanasya dhanurbhR^itashChavikara.n mukhacuurNamR^itushriyaH | kusumakesarareNumalivrajaaH sapavanopavanotthitamanvayuH || 9\ -45|| anubhavannavadolamR^ituutsava.n paTurapi priyakaNThajighR^ikShayaa | anayadaasanarajjuparigrahe bhujalataa.n jalataamabalaajanaH || 9\ -46|| tyajata maanamala.n bata vigrahairna punareti gata.n catura.n vayaH | parabhR^itaabhiritiiva nivedite smaramate ramate sma vadhuujanaH || 9\ -47|| atha yathaasukhamaartavamutsava.n samanubhuuya vilaasavatiisakhaH | narapatishcakame mR^igayaarati.n sa madhumanmadhumanmathasa.nnibhaH || 9\ -48|| paricaya.n calalakShyanipaatane bhayarucoshca tadi~Ngitabodhanam | shramajayaatpraguNaa.n ca karotyasau tanumato.anumataH sacivairyayau || 9\ -49|| mR^igavanopagamakShamaveShabhR^idvipulakaNThaniShaktasharaasanaH | gaganamashvakhuroddhatareNubhirnR^isavitaa sa vitaanamivaakarot || 9\ -50|| grathitamaulirasau vanamaalayaa tarupalaashasavarNatanucChadaH | turagavalganaca~ncalakuNDalo viruruce ruruceShTitabhuumiShu || 9\ -51|| tanulataaviniveshitavigrahaa bhramarasa.nkramitekShaNavR^ittayaH | dadR^ishuradhvani ta.n vanadevataaH sunayana.n nayananditakosalam || 9\ -52|| shvagaNivaagurikaiH prathamaasthita.n vyapagataanaladasyu vivesha saH | sthiratura.ngamabhuumi nipaanavanmR^igavayogavayopacita.n vanam || 9\ -53|| atha nabhasya iva tridashaayudha.n kanakapi~NgataDidguNasa.nyutam | dhanuradhijyamanaadhirupaadade naravaro ravaroShitakesarii || 9\ -54|| tasya stanapraNayibhirmuhureNashaavai\- rvyaahanyamaanahariNiigamana.n purastaat | aavirbabhuuva kushagarbhamukha.n mR^igaaNaa.n yuutha.n tadagrasaragarvitakR^iShNasaaram || 9\ -55|| tatpraarthita.n javanavaajigatena raadnyaa tuuNiimukhoddhR^itashareNa vishiirNapa~Nkti | shyaamiicakaara vanamaakuladR^iShTipaatai\- rvaateritotpaladalaprakarairivaardraiH || 9\ -56|| lakShyiikR^itasya hariNasya hariprabhaavaH prekShya sthitaa.n sahacarii.n vyavadhaaya deham | aakarNakR^iShTamapi kaamitayaa sa dhanvii baaNa.n kR^ipaamR^idumanaaH pratisa.njahaara || 9\ -57|| tasyaapareShvapi mR^igeShu sharaanmumukShoH karNaantametya bibhide nibiDo.api muShTiH | traasaatimaatracaTulaiH smarataH sunetraiH prauDhapriyaanayanavibhramaceShTitaani || 9\ -58|| uttasthuShaH sapadi palvalapa~Nkamadhyaa\- nmustaaprarohakavalaavayavaanukiirNam | jagraaha sa drutavaraahakulasya maarga.n suvyaktamaardrapadapa~NktibhiraayataabhiH || 9\ -59|| ta.n vaahanaadavanatottarakaayamiiSha\- dvidhyantamuddhR^itasaTaaH pratihantumiiShuH | naatmaanamasya vividuH sahasaa varaahaa vR^ikSheShu viddhamiShubhirjaghanaashrayeShu || 9\ -60|| tenaabhighaatarabhasasya vikR^iShya patrii vanyasya netravivare mahiShasya muktaH | nirbhidya vigrahamashoNitaliptapu~Nkha\- sta.n paatayaa.n prathamamaasa papaata pashcaat || 9\ -61|| praayo viShaaNaparimokShalaghuuttamaa~Ngaa\- nkhaDgaa.nshcakaara nR^ipatirnishitaiH kShurapraiH | shR^i~Nga.n sa dR^iptavinayaadhikR^itaH pareShaa\- matyucChrita.n na mamR^iShe na tu diirghamaayuH || 9\ -62|| vyaaghraanabhiirabhimukhotpatitaanguhaabhyaH phullaasanaagraviTapaaniva vaayurugNaan | shikShaavisheShalaghuhastatayaa nimeShaa\- ttuuNiicakaara sharapuuritavaktrarandhraan || 9\ -63|| nirghaatograiH ku~njaliinaa~njighaa.nsurjyaanirghoShaiH kShobhayaamaasa si.nhaan | nuuna.n teShaamabhyasuuyaaparo.abhuudviiryodagre raajashabdo mR^igeShu || 9\ -64|| taanhatvaa gajakulabaddhatiivravairaankaakutsthaH kuTilanakhaagralagnamuktaan | aatmaana.n raNakR^itakarmaNaa.n gajaanaamaanR^iNya.n gatamiva maargaNairama.nsta || 9\ -65|| camaraanparitaH pravartitaashvaH kvacidaakarNavikR^iShTabhallavarShii | nR^ipatiiniva taanviyojya sadyaH sitabaalavyajanairjagaama shantim || 9\ -66|| api turagasamiipaadutpatanta.n mayuura.n na sa rucirakalaapa.n baaNalakShyiicakaara | sapadi gatamanaskashcitramaalyaanukiirNe rativigalitabandhe keshapaashe priyaayaaH || 9\ -67|| tasya karkashavihaarasa.nbhava.n svedamaananavilagnajaalakam | aacacaama satuShaarashiikaro bhinnapallavapuTo vanaanilaH || 9\ -68|| iti vismR^itaanyakaraNiiyamaatmanaH sacivaavalambidhura.n dharaadhipam | parivR^iddharaagamanubandhasevayaa mR^igayaa jahaara catureva kaaminii || 9\ -69|| sa lalitakusumapravaalashayyaa.n jvalitamahauShadhidiipikaasanaathaam | narapatirativaahayaa.nbabhuuva kvacidasametaparicChadastriyaamaam || 9\ -70|| uShasi sa gajayuuthakarNataalaiH paTupaTahadhvanibhirviniitanidraH | aramata madhuraaNi tatra shR^iNvanvihagavikuucitabandima~Ngalaani || 9\ -71|| atha jaatu rurorgR^ihiitavartmaa vipine paarshvacarairalakShyamaaNaH | shramaphenamucaa tapasvigaaDhaa.n tamasaa.n praapa nadii.n tura.ngameNa || 9\ -72|| kumbhapuuraNabhavaH paTuruccairuccacaara ninado.ambhasi tasyaaH | tatra sa dviradabR^i.nhitasha~Nkii shabdapaatinamiShu.n visasarja || 9\ -73|| nR^ipateH pratiShiddhameva tatkR^itavaanpa~Nktiratho vila~Nghya yat | apathe padamarpayanti hi shrutavanto.api rajonimiilitaaH || 9\ -74|| haa taateti kranditamaakarNya viShaNNa\- stasyaanviShyanvetasaguuDha.n prabhava.n saH | shalyaprota.n prekShya sakumbha.n muniputra.n taapaadantaHshalya ivaasiitkShitipo.api || 9\ -75|| tenaavatiirya turagaatprathitaanvayena pR^iShTaanvayaH sa jalakumbhaniShaNNadehaH | tasmai dvijetaratapasvisuta.n skhaladbhi\- raatmaanamakSharapadaiH kathayaa.nbabhuuva || 9\ -76|| taccoditaH sa tamanuddhR^itashalyameva pitroH sakaashamavasannadR^ishorninaaya | taabhyaa.n tathaagatamupetya tamekaputramadnyaanataH svacarita.n nR^ipatiH shasha.nsa || 9\ -77|| tau da.npatii bahu vilapya shishoH prahartraa shalya.n nikhaatamudahaarayataamurastaH | so.abhuutparaasuratha bhuumipati.n shashaapa hastaarpitairnayanavaaribhireva vR^iddhaH || 9\ -78|| diShTaantamaapsyati bhavaanapi putrashokaa\- dantye vayasyahamiveti tamuktavantam | aakraantapuurvamiva muktaviSha.n bhuja.nga.n provaaca kosalapatiH prathamaaparaaddhaH || 9\ -79|| shaapo.apyadR^iShTatanayaaananapadmashobhe saanugraho bhagavataa mayi paatito.ayam | kR^iShyaa.n dahannapi khalu kShitimindhaneddho biijaprarohajananii.n jvalanaH karoti || 9\ -80|| ittha.n gate gataghR^iNaH kimaya.n vidhattaa.n vadhyastavetyabhihito vasudhaadhipena | edhaanhutaashanavataH sa muniryayaace putra.n paraasumanugantumanaaH sadaaraH || 9\ -81|| praaptaanugaH sapadi shaasanamasya raajaa sa.npaadya paatakaviluptadhR^itirnivR^ittaH | antarniviShTapadamaatmavinaashahetu.n shaapa.n dadhajjvalanamaurvamivaamburaashiH || 9\ -82|| iti shriiraghuva.nshe mahaakaavye kavishriikaalidaasakR^itau mR^igayaavarNano naama navamaH sargaH || ## \medskip\hrule\medskip Encoded and Proofread by Arvind Kolhatkar akolhatkar at rogers.com \medskip\hrule\obeylines \medskip {\rm Please send corrections to sanskrit@cheerful.com} {\rm Last updated \today} \end{document}