%@@1 % File name : raghuvansha8.itx %-------------------------------------------- % Text title : raghuvansha8 % Author : kalidasa % Language : Sanskrit % Subject : philosophy/hinduism/religion % Description/comments : % Transliterated by : Arvind Kolhatkar akolhatkar at rogers.com % Proofread by : Arvind Kolhatkar akolhatkar at rogers.com % Latest update : April 28, 2005 % Send corrections to : sanskrit@cheerful.com % % Special Instructions: % i1h.hdr,ijag.inc,itrans.sty,multicol.sty,iarticle.sty % Transliteration scheme: ITRANS 5.2 % Site access : % http://sanskrit.gde.to/ % http://www.alkhemy.com/sanskrit/ % http://sanskrit.bhaarat.com See the document project %----------------------------------------------------- % The text is to be used for personal studies and research only. % Any use for commercial purpose is prohibited as a 'gentleman's' agreement. % @@2 % % Commands upto engtitle are % needed for devanaagarii output and formatting. %-------------------------------------------------------- \documentstyle[11pt,multicol,itrans]{article} %\documentclass[11pt]{article} %\usepackage{multicol} #include=ijag.inc #endwordvowel=.h \portraitwide \parindent=100pt \let\usedvng=\Largedvng % for 1 column \pagenumbering{itrans} \def\engtitle#1{\hrule\medskip\centerline{\LARGE #1}} \def\itxtitle#1{\medskip\centerline{\LARGEdvng #1}\medskip\hrule} \def\endtitles{\medskip\obeyspaceslines} %% \begin{document} \engtitle{.. Raghuvansha by Kalidas Chapter 8 ..}## \itxtitle{.. kaalidaasakR^itaM raghuva.nsham sarga 8 ..}##\endtitles ## atha tasya vivaahakautuka.n lalita.n bibhrata eva paarthivaH | vasudhaamapi hastagaaminiimakarodindumatiimivaaparaam || 8\-1|| duritairapi kartumaatmasaatprayatante nR^ipasuunavo hi yat | tadupasthitamagrahiidajaH pituraadnyeti na bhogatR^iShNayaa || 8\-2|| anubhuuya vasiShThasa.nbhR^itaiH salilaistena sahaabhiShecanam | vishadocChvasitena medinii kathayaamaasa kR^itaarthataamiva || 8\-3|| sa babhuuva duraasadaH parairguruNaa.atharvavidaa kR^itakriyaH | pavanaagnisamaagamo hyaya.n sahita.n brahma yadastratejasaa || 8\-4|| raghumeva nivR^ittayauvana.n tamamanyanta naveshvara.n prajaaH | sa hi tasya na kevalaa.n shriya.n pratipede sakalaanguNaanapi || 8\-5|| adhika.n shushubhe shubha.nyunaa dvitayena dvayameva sa.ngatam | padamR^iddhamajena paitR^ika.n vinayenaasya nava.n ca yauvanam || 8\-6|| sadaya.n bubhuje mahaabhujaH sahasodvegamiya.n vrajediti | aciropanataa.n sa medinii.n navapaaNigrahaNaa.n vadhuumiva || 8\-7|| ahameva mato mahiipateriti sarvaH prakR^itiShvacintayat | udadheriva nimnagaashateShvabhavannaasya vimaananaa kvacit || 8\-8|| na kharo na ca bhuuyasaa mR^iduH pavamaanaH pR^ithiviiruhaaniva | sa puraskR^itamadhyamakramo namayaamaasa nR^ipaananuddharan || 8\-9|| atha viikShya raghuH pratiShThita.n prakR^itiShvaatmajamaatmavattayaa | viShayeShu vinaashadharmasu tridivastheShvapi niHspR^iho.abhavat || 8\-10|| guNavatsutaropitashriyaH pariNaame hi diliipava.nshajaaH | padavii.n taruvalkavaasasaa.n prayataaH sa.nyaminaa.n prapedire || 8\-11|| tamaraNyasamaashrayonmukha.n shirasaa veShTanashobhinaa sutaH | pitara.n praNipatya paadayoraparityaagamayaacataatmanaH || 8\-12|| raghurashrumukhasya tasya tatkR^itavaaniipsitamaatmajapriyaH | na tu sarpa iva tvaca.n punaH pratipede vyapavarjitaa.n shriyam || 8\-13|| sa kilaashramamantyamaashrito nivasannaavasathe puraadbahiH | samupaasyata putrabhogyayaa snuShayevaavikR^itendriyaH shriyaa || 8\-14|| prashamasthitapuurvapaarthiva.n kulamabhyadyatanuutaneshvaram | nabhasaa nibhR^itendunaa tulaamuditaarkeNa samaaruroha tat || 8\-15|| yatipaarthivali~NgadhaariNau dadR^ishaate raghuraaghavau janaiH | apavargamahodayaarthayorbhuvama.nshaaviva dharmayorgatau || 8\-16|| ajitaadhigamaaya mantribhiryuyuje niitivishaaradairajaH | anupaayipadopapraaptaye raghuraaptaiH samiyaaya yogibhiH || 8\-17|| nR^ipatiH prakR^itiiravekShitu.n vyavahaaraasanamaadade yuvaa | paricetumupaa.nshu dhaaraNaa.n kushapuuta.n pravayaastu viShTaram || 8\-18|| anayatprabhushaktisa.npadaa vashameko nR^ipatiinanantaraan | aparaH praNidhaanayogyayaa marutaH pa~nca shariiragocaraan || 8\-19|| akarodacireshvaraH kShitau dviShadaarambhaphalaani bhasmasaat | itaro dahane svakarmaNaa.n vavR^ite dnyaanamayena vahninaa || 8\-20|| paNabandhamukhaanguNaanajaH ShaDupaayu~Nkta samiikShya tatphalam | raghurapyajayatguNatraya.n prakR^itistha.n samaloShTakaa~ncanaH || 8\-21|| na navaH prabhuraa phalodayaatsthirakarmaa viraraama karmaNaH | na ca yogavidhernavetaraH sthiradhiiraa paramaatmadarshanaat || 8\-22|| iti shatruShu cendriyeShu ca pratiShiddhaprasareShu jaagratau | prasitaavudayaapavargayorubhayii.n siddhimubhaavavaapatuH || 8\-23|| atha kaashcidajavyapekShayaa gamayitvaa samadarshanaH samaaH | tamasaH paramaapadavyaya.n puruSha.n yogasamaadhinaa raghuH || 8\-24|| shrutadehavisarjanaH pitushciramashruuNi vimucya raaghavaH | vidadhe vidhimasya naiShThika.n yatibhiH saardhamanagniragnicit || 8\-25|| akarotsa tadaurdhvadaihika.n pitR^ibhaktyaa pitR^ikaaryakalpavit | na hi tena pathaa tanutyajastanayaavarjitapiNDakaa~NkShiNaH || 8\-26|| sa paraardhyagaterashocyataa.n pituruddishya sadarthavedibhiH | shamitaadhiradhijyakaarmukaH kR^itavaanapratishaasana.n jagat || 8\-27|| kShitirindumatii ca bhaaminii patimaasaadya tamagryapauruSham | prathamaa bahuratnasuurabhuudaparaa viiramajiijanatsutam || 8\-28|| dasharashmishatopamadyuti.n yashasaa dikShu dashasvapi shrutam | dashapuurvaratha.n yamaakhyayaa dashakaNThaariguru.n vidurbudhaaH || 8\-29|| R^iShidevagaNasvadhaabhujaa.n shrutayaagaprasavaiH sa paarthivaH | anR^iNatvamupeyivaanbabhau paridhermukta ivoShNadiidhitiH || 8\-30|| balamaartabhayopashaantaye viduShaa.n satkR^itaye bahu shrutam | vasu tasya vibhorna kevala.n guNavattaapi paraprayojanaa || 8\-31|| sa kadaacidavekShitaprajaH saha devyaa vijahaara suprajaaH | nagaropavane shaciisakho marutaa.n paalayiteva nandane || 8\-32|| atha rodhasi dakShiNaadadheH shritagokarNaniketamiishvaram | upaviiNayitu.n yayau raverudayaavR^ittipathena naaradaH || 8\-33|| kusumairgrathitaamapaarthivaiH srajamaatodyashironiveshitaam | aharatkila tasya vegavaanadhivaasaspR^ihayeva maarutaH || 8\-34|| bhramaraiH kusumaanusaaribhiH parikiirNaa parivaadinii muneH | dadR^ishe pavanaapalepaja.n sR^ijatii baaShpamivaa~njanaavilam || 8\-35|| abhibhuuya vibhuutimaartavii.n madhugandhaatishayena viirudhaam | nR^ipateramarasragaapa saa dayitorustanakoTisusthitiim || 8\-36|| kShaNamaatrasakhii.n sujaatayoH stanayostaamavalokya vihvalaa | nimimiila narottamapriyaa hR^itacandraa tamaseva kaumudii || 8\-37|| vapuShaa karaNojjhitena saa nipatantii patimapyapaatayat | nanu tailaniShekabindunaa saha diipaarcirupaiti mediniim || 8\-38|| ubhayorapi paarshvavartinaa.n tumulenaartaraveNa vejitaaH | vihagaaH kamalaakaraalayaaH samaduHkhaa iva tatra cukrushuH || 8\-39|| nR^ipatervyajanaadibhistamo nunude saa tu tathaiva sa.nsthitaa | pratikaaravidhaanamaayuShaH sati sheShe hi phalaaya kalpate || 8\-40|| pratiyojayitavyavallakiisamavasthaamatha sattvaviplavaat | sa ninaaya nitaantavatsalaH parigR^ihyocitama~Nkama~Nganaam || 8\-41|| patira~NkaniShaNNayaa tayaa karaNaapaayavibhinnavarNayaa | samalakShyata bibhradaavilaa.n mR^igalekhaamuShasiiva candramaaH || 8\-42|| vilalaapa sa baaShpagadgada.n sahajaamapyapahaaya dhiirataam | abhitaptamayo.api maardava.n bhajate kaiva kathaa shariiriShu || 8\-43|| kusumaanyapi gaatrasa.ngamaatprabhavantyaayurapohitu.n yadi | na bhaviShyati hanta saadhana.n kimivaanyatprahariShyato vidheH || 8\-44|| athavaa mR^idu vastu hi.nsitu.n mR^idunaivaarabhate prajaantakaH | himasekavipattiratra me nalinii puurvanidarshana.n mataa || 8\-45|| sragiya.n yadi jiivitaapahaa hR^idaye ki.n nihitaa na hanti maam | viShamapyamR^ita.n kvacidbhavedamR^ita.n vaa viShamiishvarecChayaa || 8\-46|| athavaa mama bhaagyaviplavaadashaniH kalpita eva vedhasaa | yadanena tarurna paatitaH kShapitaa tadviTapaashritaa lataa || 8\-47|| kR^itavatyasi naavadhiiraNaamaparaaddhe.api yadaa cira.n mayi | kathamekapade niraagasa.n janamaabhaaShyamima.n na manyase || 8\-48|| dhruvamasmi shaThaH shucismite viditaH kaitavavatsalastava | paralokamasa.nnivR^ittaye yadanaapR^icChya gataasi maamitaH || 8\-49|| dayitaa.n yadi taavadanvagaadvinivR^itta.n kimida.n tayaa vinaa | sahataa.n hatajiivita.n mama prabalaamaatmakR^itena vedanaam || 8\-50|| suratashramasa.nbhR^ito mukhe dhriyate svedalavodgamo.api te | atha caastamitaa tvamaatmanaa dhigimaa.n dehabhR^itaamasaarataam || 8\-51|| manasaapi na vipriya.n mayaa kR^itapuurva.n tava ki.n jahaasi maam | nanu shabdapatiH kShiteraha.n tvayi me bhaavanibandhanaa ratiH || 8\-52|| kusumotkhacitaanvaliibhR^itashcalayanbhR^i~Ngarucastavaalakaan | karabhoru karoti maarutastvadupaavartanasha~Nki me manaH || 8\-53|| tadapohitumarhasi priye pratibodhena viShaadamaashu me | jvalitena guhaagata.n tamastuhinaadreriva naktamoShadhiH || 8\-54|| idamucChvasitaalaka.n mukha.n tava vishraantakatha.n dunoti maam | nishi suptamivaikapa~Nkaja.n virataabhyantaraShaTpadasvanam || 8\-55|| shashina.n punareti sharvarii dayitaa dvandvacara.n patatriNam | iti tau virahaantarakShamau kathamatyantagataa na maa.n daheH || 8\-56|| navapallavasa.nstare.api te mR^idu duuyeta yada~Ngamarpitam | tadida.n viShahiShyate katha.n vada vaamoru citaadhirohaNam || 8\-57|| iyamapratibodhashaayinii.n rashanaa tvaa.n prathamaa rahaHsakhii | gativibhramasaadaniiravaa na shucaa naanu mR^iteva lakShyate || 8\-58|| kalamanyabhR^itaasu bhaasita.n kalaha.nsiiShu madaalasa.n gatam | pR^iShatiiShu vilolamiikShita.n pavanaadhuutalataasu vibhramaaH || 8\-59|| tridivotsukayaapyavekShya maa.n nihitaaH satyamamii guNaastvayaa | virahe tava me guruvyatha.n hR^idaya.n na tvavalambitu.n kShamaaH || 8\-60|| mithuna.n parikalpita.n tvayaa sahakaaraH phalinii ca nanvimau | avidhaaya vivaahasatkriyaamanayorgamyata ityasaa.npratam || 8\-61|| kusuma.n kR^itadohadastvayaa yadashoko.ayamudiirayiShyati | alakaabharaNa.n katha.n nu tattava neShyaami nivaapamaalyataam || 8\-62|| smarateva sashabdanuupura.n caraNaanugrahamanyadurlabham | amunaa kusumaashruvarShiNaa tvamashokena sugaatri shocyase || 8\-63|| tava niHshvasitaanukaaribhirbakulairardhacitaa.n sama.n mayaa | asamaapya vilaasamekhalaa.n kimida.n kinnarakaNThi supyate || 8\-64|| samaduHkhasukhaH sakhiijanaH pratipaccandranibho.ayamaatmajaH | ahamekarasastathaapi te vyavasaayaH pratipattiniShThuraH || 8\-65|| dhR^itirastamitaa ratishcyutaa virata.n geyamR^iturnirutsavaH | gatamaabharaNaprayojana.n parishuunya.n shayaniiyamadya me || 8\-66|| gR^ihiNii sacivaH sakhii mithaH priyashiShyaa lalite kalaavidhau | karuNaavimukhena mR^ityunaa harataa tvaa.n vada ki.n na me hR^itam || 8\-67|| madiraakShi madaananaarpita.n madhu piitvaa rasavatkatha.n nu me | anupaasyasi baaShpaduuShita.n paralokopanata.n jalaa~njalim || 8\-68|| vibhave.api sati tvayaa vinaa sukhametaavadajasya gaNyataam | ahR^itasya vilobhanaantarairmama sarve viShayaastvadaashrayaaH || 8\-69|| vilapanniti kosalaadhipaH karuNaarthagrathita.n priyaa.n prati | akarotpR^ithiviiruhaanapi srutashaakhaarasabaaShpaduuShitaan || 8\-70|| atha tasya katha.ncida~NkataH svajanastaamapaniiya sundariim | visasarja tadantyamaNDanaamanalaayaaguruchandanaidhase || 8\-71|| pramadaamanu sa.nsthitaH shucaa nR^ipatiH sanniti vaacyadarshanaat | na cakaara shariiramagnisaatsaha devyaa na tu jiivitaashayaa || 8\-72|| atha tena dashaahataH pare guNasheShaamapadishya bhaaminiim | viduShaa vidhayo maharddhayaH pura evopavane samaapitaaH || 8\-73|| sa vivesha purii.n tayaa vinaa kShaNadaapaayashashaa~NkadarshanaH | parivaahamivaavalokayansvashucaH pauravadhuumukhaashruShu || 8\-74|| atha ta.n savanaaya diikShitaH praNidhaanaadgururaashramasthitaH | abhiSha~NgajaDa.n vijadnyivaaniti shiShyeNa kilaanvabodhayat || 8\-75|| asamaaptavidhiryato munistava vidvaanapi taapakaaraNam | na bhavantamupasthitaH svaya.n prakR^itau sthaapayitu.n pathashcyutam || 8\-76|| mayi tasya suvR^itta vartate laghusa.ndeshapadaa sarasvatii | shruNu vishrutasattvasaara taa.n hR^idi cainaamapadhaatumarhasi || 8\-77|| puruShasya padeShvajanmanaH samatiita.n ca bhavacca bhaavi ca | sa hi niShpratighena cakShuShaa tritaya.n dnyaanamayena pashyati || 8\-78|| carataH kila dushcara.n tapastR^iNabindoH parisha~NkitaH puraa | prajighaaya samaadhibhedinii.n harirasmai hariNii.n suraa~Nganaam || 8\-79|| sa tapaHpratibandhamanyunaa pramukhaaviShkR^itacaaruvibhramam | ashapadbhava maanuShiiti taa.n shamavelaapralayormiNaa bhuvi || 8\-80|| bhagavanparavaanaya.n janaH pratikuulaacarita.n kShamasva me | iti copanataa.n kShitispR^isha.n kR^itavaanaa surapuShpadarshanaat || 8\-81|| krathakaishikava.nshasa.nbhavaa tava bhuutvaa mahiShii ciraaya saa | upalabdhavatii divashcyuta.n vivashaa shaapanivR^ittikaaraNam || 8\-82|| tadala.n tadapaayacintayaa vipadutpattimataamupasthitaa | vasudheyamavekShyataa.n tvayaa vasumatyaa hi nR^ipaaH kalatriNaH || 8\-83|| udaye madavaacyamujjhataa shrutamaaviShkR^itamaatmavattvayaa | manasastadupasthite jvare punarakliibatayaa prakaashyataam || 8\-84|| rudataa kuta eva saa punarbhavataa naanumR^itaapi labhyate | paralokajuShaaa.n svakarmabhirgatayo bhinnapathaa hi dehinaam || 8\-85|| apashokamanaaH kuTumbiniimanugR^ihNiiShva nivaapadattibhiH | svajanaashru kilaatisa.ntata.n dahati pretamiti pracakShate || 8\-86|| maraNa.n prakR^itiH shariiriNaa.n vikR^itirjiivitamuchyate budhaiH | kShaNamapyavatiShThate shvasanyadi janturnanu laabhavaanasau || 8\-87|| avagacChati muuDhacetanaH priyanaasha.n hR^idi shalyamarpitam | sthiradhiistu tadeva manyate kushaladvaaratayaa samuddhR^itam || 8\-88|| svashariirashariiriNaavapi shrutasa.nyogaviparyayau yadaa | virahaH kimivaanutaapayedvada baahyairviShayairvipashcitam || 8\-89|| na pR^ithagjanavacChucho vasha.n vashinaamuttama gantumarhasi | drumasaanumataa.n kimantara.n yadi vaayau dvitaye.api te calaaH || 8\-90|| sa tatheti vineturudaaramateH pratigR^iihya vaco visasarja munim | tadalabdhapada.n hR^idi shokaghane pratiyaatamivaantikamasya guroH || 8\-91|| tenaaShTau parigamitaaH samaaH katha.ncidbaalatvaadavitathasuunR^itena suunoH | saadR^ishyapratikR^itidarshanaiH priyaayaaH svapneShu kShaNikasamaagamotsavaishca || 8\-92|| tasya prasahya hR^idaya.n kila shokasha~NkuH plakShapraroha iva saudhatala.n bibheda | praaNaantahetumapi ta.n bhiShajaamasaadhya.n laabha.n priyaanugamane tvarayaa sa mene || 8\-93|| samyagviniitamatha varmahara.n kumaara\- maadishya rakShaNavidhau vidhivatprajaanaam | rogopasR^iShTatanudurvasati.n mumukShuH praayopaveshanamatirnR^ipatirbabhuuva || 8\-94|| tiirthe toyavyatikarabhave jahnukanyaasarayvo\- rdehatyaagaadamaragaNanaalekhyamaasaadya sadyaH | puurvaakaaraadhikatararucaa sa.ngataH kaantayaasau liilaagaareShvaramata punarnandanaabhyantareShu || 8\-95|| iti shriiraghuva.nshe mahaakaavye kavishriikaalidaasa\- kR^itaavajavilaapo naamaaShTamaH sargaH || ## \medskip\hrule\medskip Encoded and Proofread by Arvind Kolhatkar akolhatkar at rogers.com \medskip\hrule\obeylines \medskip {\rm Please send corrections to sanskrit@cheerful.com} {\rm Last updated \today} \end{document}