%@@1 % File name : raghuvansha6.itx %-------------------------------------------- % Text title : raghuvansha8 % Author : kalidasa % Language : Sanskrit % Subject : philosophy/hinduism/religion % Description/comments : % Transliterated by : Arvind Kolhatkar akolhatkar at rogers.com % Proofread by : Arvind Kolhatkar akolhatkar at rogers.com % Latest update : April 28, 2005 % Send corrections to : sanskrit@cheerful.com % % Special Instructions: % i1h.hdr,ijag.inc,itrans.sty,multicol.sty,iarticle.sty % Transliteration scheme: ITRANS 5.2 % Site access : % http://sanskrit.gde.to/ % http://www.alkhemy.com/sanskrit/ % http://sanskrit.bhaarat.com See the document project %----------------------------------------------------- % The text is to be used for personal studies and research only. % Any use for commercial purpose is prohibited as a 'gentleman's' agreement. % @@2 % % Commands upto engtitle are % needed for devanaagarii output and formatting. %-------------------------------------------------------- \documentstyle[11pt,multicol,itrans]{article} #include=ijag.inc #endwordvowel=.h \portraitwide \parindent=50pt \let\usedvng=\Largedvng % for 1 column \pagenumbering{itrans} \def\engtitle#1{\hrule\medskip\centerline{\LARGE #1}} \def\itxtitle#1{\medskip\centerline{\LARGEdvng #1}\medskip\hrule} \def\endtitles{\medskip\obeyspaceslines} %% \begin{document} \engtitle{.. Raghuvansha 6 by Kalidas ..}## \itxtitle{.. kaalidaasakR^itaM raghuva.nsham sarga 6 ..}##\endtitles ## sa tatra ma~nceShu manoj~naveShaansi.nhaasanasthaanupacaaravatsu | vaimaanikaanaa.n marutaamapashyadaakR^iShTaliilaannaralokapaalaan || 6\-1|| ratergR^ihiitaanunayena kaama.n pratyarpitasvaa~NgamiveshvareNa | kaakutsthamaalokayataa.n nR^ipaaNaa.n mano babhuuvendumatiiniraasham || 6\-2|| vaidarbhanirdiShTamasau kumaaraH kL^iptena sopaanapathena ma~ncam | shilaavibha~NgairmR^igaraajashaavastu~Nga.n nagotsa~Ngamivaaruroha || 6\-3|| paraardhyavarNaastaraNopapannamaasedivaanratnavadaasana.n saH | bhuuyiShThamaasiidupameyakaantirmayuurapR^iShThaashrayiNaa guhena || 6\-4|| taasu shriyaa raajapara.nparaasu prabhaavisheShodayadurniriikShyaH | sahasradhaatmaa vyarucadvibhaktaH payomucaa.n pa~NktiShu vidyuteva || 6\-5|| teShaa.n mahaarhaasanasa.nsthitaanaamudaaranepathyabhR^itaa.n sa madhye | raraaja dhaamnaa raghusuunureva kalpadrumaaNaamiva paarijaataH || 6\-6|| netravrajaaH paurajanasya tasminvihaaya sarvaannR^ipatiinnipetuH | madotkaTe recitapuShpavR^ikShaa gandhadvipe vanya iva dvirephaaH || 6\-7|| atha stute bandibhiranvayaj~naiH somaarkava.nshye naradevaloke | sa.ncaarite caagurusaarayonau dhuupe samutsarpati vaijayantiiH || 6\-8|| puropakaNTopavanaashrayaaNaa.n kalaapinaamuddhatanR^ittahetau | pradhmaatasha~Nkhe parito digantaa.nstuuryasvane muurcChati ma~Ngalaarthe || 6\-9|| manuShyavaahya.n caturantayaanamadhyaasya kanyaa parivaarashobhi | vivesha ma~ncaantararaajamaarga.n pati.nvaraa kL^iptavivaahaveShaa || 6\-10|| tasminvidhaanaatishaye vidhaatuH kanyaamaye netrashataikalakShye | nipeturantaHkaraNairnarendraa dehaiH sthitaaH kevalamaasaneShu || 6\-11|| taa.n pratyabhivyaktamanorathaanaa.n? mahiipatiinaa.n praNayaagraduutyaH | pravaalashobhaa iva paadapaanaa.n? shR^i~NgaaraceShTaa vividhaa babhuuvuH || 6\-12|| kashcitkaraabhyaamupaguuDhanaalamaalolapatraabhihatadvirepham | rajobhirantaH pariveShabandhi liilaaravinda.n bhramayaa.ncakaara || 6\-13|| visrastama.nsaadaparo vilaasii ratnaanuviddhaa~NgadakoTilagnam | praalambamutkR^iShya yathaavakaasha.n ninaaya saaciikR^itacaaruvaktraH || 6\-14|| aaku~ncitaagraa~Ngulinaa tato.anyaH ki~ncitsamaavarjitanetrashobhaH | tiryagvisa.nsarpinakhaprabheNa paadena haima.n vililekha piiTham || 6\-15|| niveshya vaama.n bhujamaasanaardhe tatsa.nniveshaat adhikonnataa.nsaH | kashcidvivR^ittatrikabhinnahaaraH suhR^itsamaabhaaShaNatatparo.abhuut || 6\-16|| vilaasiniivibhramadantapatramapaaNDura.n ketakabarhamanyaH | priyaanitambocitasa.nniveshairvipaaTayaamaasa yuvaa nakhaagraiH || 6\-17|| kusheshayaataamratalena kashcitkareNa rekhaadhvajalaa~nChanena | ratnaa~Nguliiyaprabhayaanuviddhaanudiirayaamaasa saliilamakShaan || 6\-18|| kashcidyathaabhaagamavasthite.api svasa.nniveshaadvyatila~Nghiniiva | vajraa.nshugarbhaa~Ngulirandhrameka.n vyaapaarayaamaasa kara.n kiriiTe || 6\-19|| tato nR^ipaaNaa.n shrutavR^ittava.nshaa pu.nvatpragalbhaa pratihaararakShii | praaksa.nnikarSha.n magadheshvarasya niitvaa kumaariimavadatsunandaa || 6\-20|| asau sharaNyaH sharaNonmukhaanaamagaadhasattvo magadhapratiShThaH | raajaa prajaara~njanalabdhavarNaH para.ntapo naama yathaarthanaamaa || 6\-21|| kaama.n nR^ipaaH santu sahasrasho.anye raajanvatiimaahuranena bhuumim | nakShatrataaraagrahasa.nkulaapi jyotiShmatii candramasaiva raatriH || 6\-22|| kriyaaprabandhaadayamadhvaraaNaamajasramaahuutasahasranetraH | shacyaashcira.n paaNDukapolalambaanmandaarashuunyaanalakaa.nshcakaara || 6\-23|| anena cedicChasi gR^ihyamaaNa.n paaNi.n vareNyena kuru praveshe | praasaadavaataayanasa.nsthitaanaa.n netrotsava.n puShpapuraa~Nganaanaam || 6\-24|| eva.n tayokte tamavekShya ki.ncidvisra.nsiduurvaa~Nkamadhuukamaalaa | R^ijupraNaamakriyayaiva tanvii pratyaadideshainamabhaaShamaaNaa || 6\-25|| taa.n saiva vetragrahaNe niyuktaa raajaantara.n raajasutaa.n ninaaya | samiiraNottheva tara.ngarekhaa padmaantara.n maanasaraajaha.nsiim || 6\-26|| jagaada cainaamayama~NganaathaH suraa~NganaapraarthitayauvanashriiH | viniitanaagaH kila suutrakaarairaindra.n pada.n bhuumigato.api bhu~Nkte || 6\-27|| anena paryaasayataashrubinduunmuktaaphalasthuulatamaanstaneShu | pratyarpitaaH shatruvilaasiniinaamunmucya suutreNa vinaiva haaraaH || 6\-28|| nisargabhinnaaspadamekasa.nsthamasmindvaya.n shriishca sarasvatii ca | kaantyaa giraa suunR^itayaa ca yogyaa tvameva kalyaaNi tayostR^itiiyaa || 6\-29|| athaa~Ngaraajadavataarya cakShuryaahiiti janyaamavadatkumaarii | naasau na kaamyo na ca veda samyagdraShTu.n na saa bhinnarucirhi lokaH || 6\-30|| tataH para.n duHprasaha.n dviShadbhirnR^ipa.n niyuktaa pratihaarabhuumau | nidarshayaamaasa visheShadR^ishyamindu.n navotthaanamivendumatyai || 6\-31|| avantinaatho.ayamugrabaahurvishaalavakShaastanuvR^ittamadhyaH | aaropya cakrabhramamuShNatejaastvaShTreva yatnollikhito vibhaati || 6\-32|| asya prayaaNeShu samagrashakteragresarairvaajibhirutthitaani | kurvanti saamantashikhaamaNiinaa.n prabhaaprarohaastamaya.n rajaa.nsi || 6\-33|| asau mahaakaalaniketanasya vasannaduure kila candramauleH | tamisrapakShe.api sahapriyaabhirjyotsnaavato nirvishati pradoShaan || 6\-34|| anena yuunaa saha paarthivena rambhoru kaccinmanaso ruciste | sipraatara.ngaanilakampitaasu vihartumudyaanapara.nparaasu || 6\-35|| tasminnabhidyotitabandhupadme prataapasa.nshoShitashatrupa~Nke | babandha saa nottamasaukumaaryaa kumudvatii bhaanumatiiva bhaavam || 6\-36|| taamagratastaamarasaantaraabhaamanuuparaajasya guNairanuunaam | vidhaaya sR^iShTi.n lalitaa.n vidhaaturjagaada bhuuyaH sudatii.n sunandaa || 6\-37|| sa~NgraamanirviShTasahasrabaahuraShTaadashadviipanikhaatayuupaH | ananyasaadhaaraNaraajashabdo babhuuva yogii kila kaartaviiryaH || 6\-38|| akaaryacintaa samakaalameva praadurbhava.nshcaapadharaH purastaat | antaHshariireShvapi yaH prajaanaa.n pratyaadideshaavinaya.n vinetaa || 6\-39|| jyaabandhaniShpandabhujena yasya viniHshvasadvaktrapara.npareNa | kaaraagR^ihe nirjitavaasavena la~NkeshvareNoShitamaa prasaadaat || 6\-40|| tasyaanvaye bhuupatireSha jaataH pratiipa ityaagamavR^iddhasevii | yenaH shriyaH sa.nshrayadoSharuuDha.n svabhaavaloletyayasha.n pramR^iShTam || 6\-41|| aayodhane kR^iShNagati.n sahaayamavaapya yaH kShatriyakaalaraatrim | dhaaraa.n shitaa.n raamaparashvadhasya sa.nbhaavayatyutpalapatrasaaraam || 6\-42|| asyaa~NkalakShmiirbhava diirghabaahormaahiShmatiivapranitambakaa~nciim | praasaadajaalairjalaveNiramyaa.n revaa.n yadi prekShitumasti kaamaH || 6\-43|| tasyaaH prakaama.n priyadarshano.api na sa kShitiisho rucaye babhuuva | sharatpramR^iShTaambudharoparodhaH shashiiva paryaaptakalo nalinyaaH || 6\-44|| saa shuurasenaadhipati.n suSheNamuddishya lokaantaragiitakiirtim | aacaarashuddhobhayava.nshadiipa.n shuddhaantarakShyaa jagade kumaarii || 6\-45|| niipaanvayaH paarthiva eSha yajvaa guNairyamaashritya paraspareNa | siddhaashrama.n shaantamivetya sattvairnaisargiko.apyutsasR^ije virodhaH || 6\-46|| yasyaatmagehe nayanaabhiraamaa kaantirhimaa.nshoriva sa.nniviShTaa | harmyaagrasa.nruuDhatR^iNaa~NkureShu tejo.aviShahya.n ripumandireShu || 6\-47|| yasyaavarodhastanacandanaanaa.n prakShaalanaadvaarivihaarakaale | kalindakanyaa mathuraa.n gataapi ga~Ngormisa.nsaktajaleva bhaati || 6\-48|| trastena taarkShyaatkila kaaliyena maNi.n visR^iShTa.n yamunaukasaa yaH | vakShaHsthalavyaapirucha.n dadhaanaH sakaustubha.n hrepayatiiva kR^iShNam || 6\-49|| sa.nbhaavya bhartaaramamu.n yuvaana.n mR^idupravaalottarapuShpashayye | vR^indaavane caitrarathaadanuune nirvishyataa.n sundari yauvanashriiH || 6\-50|| adhyaasya caambhaHpR^iShatokShitaani shaileyagandhiini shilaatalaani | kalaapinaa.n praavR^iShi pashya nR^itya.n kaantaasu govardhanakandaraasu || 6\-51|| nR^ipa.n tamaavartamanoj~nanaabhiH saa vyatyagaadanyavadhuurbhavitrii | mahiidhara.n maargavashaadupeta.n srotovahaa saagaragaaminiiva || 6\-52|| athaa~NgadaaliShTabhuja.n bhujiShyaa hemaa~Ngada.n naama kali~Nganaatham | aaseduShii.n saaditashatrupakSha.n baalaamabaalendumukhii.n babhaaShe || 6\-53|| asau mahendraadisamaanasaaraH patirmahendrasya mahodadheshca | yasya kSharatsainyagajacChalena yaatraasu yaatiiva puro mahendraH || 6\-54|| jyaaghaatarekhe subhujo bhujaabhyaa.n bibharti yashcaapabhR^itaa.n purogaH | ripushriyaa.n saa~njanabaaShpaseke bandiikR^itaanaamiva paddhatii dve || 6\-55|| yamaatmanaH sadmani sa.nnikR^iShTo mandradhvanityaajitayaamatuuryaH | praasaadavaataayanadR^ishyaviiciH prabodhayatyarNava eva suptam || 6\-56|| anena saardha.n viharaamburaashestiireShu taaliivanamarmareShu | dviipaantaraaniitalava~NgapuShpairapaakR^itasvedalavaa marudbhiH || 6\-57|| pralobhitaapyaakR^itilobhaniiyaa vidarbharaajaavarajaa tayaivam | tasmaadapaavartata duurakR^iShTaa niityeva lakShmiiH pratikuuladaivaat || 6\-58|| athoragaakhyasya purasya naatha.n dauvaarikii devasaruupametya | itashcakoraakShi vilokayeti puurvaanushiShTaa.n nijagaada bhojyaam || 6\-59|| paaNDyo.ayama.nsaarpitalambahaaraH kL^iptaa~Ngaraago haricandanena | aabhaati baalaataparaktasaanuH sanirjharodgaara ivaadriraajaH || 6\-60|| vindhyasya sa.nstambhayitaa mahaadrerniHsheShapiitojjhitasindhuraajaH | priityaashvamedhaavabhR^ithaardramuurteH sausnaatiko yasya bhavatyagastyaH || 6\-61|| astra.n haraadaaptavataa duraapa.n yenendralokaavajayaaya dR^iptaH | puraa janasthaanavimardasha~Nkii sa.ndhaaya la~NkaadhipatiH pratasthe || 6\-62|| anena paaNau vidhivadgR^ihiite mahaakuliinena mahiiva gurvii | ratnaanuviddhaarNavamekhalaayaa dishaH sapatnii bhava dakShiNasyaaH || 6\-63|| taambuulavalliipariNaddhapuugaasvelaalataali~Ngitacandanaasu | tamaalapatraastaraNaasu rantu.n prasiida shashvanmalayasthaliiShu || 6\-64|| indiivarashyaamatanurnR^ipo.asau tva.n rocanaagaurashariirayaShTiH | anyonyashobhaaparivR^iddhaye vaa.n yogastaDittoyadayorivaastu || 6\-65|| svasurvidarbhaadhipatestadiiyo lebhe.antara.n cetasi nopadeshaH | divaakaraadarshanabaddhakoshe nakShatranaathaa.nshurivaaravinde || 6\-66|| sa.ncaariNii diipashikheva raatrau ya.n ya.n vyatiiyaaya pati.nvaraa saa | narendramaargaaTTa iva prapede vivarNabhaava.n sa sa bhuumipaalaH || 6\-67|| tasyaa.n raghoH suunurupasthitaayaa.n vR^iNiita maa.n neti samaakulo.abhuut | vaametaraH sa.nshayamasya baahuH keyuurabandhocChvasitairnunoda || 6\-68|| ta.n praapya sarvaavayavaanavadya.n vyaavartataanyopagamaatkumaarii | na hi praphulla.n sahakaarametya vR^ikShaantara.n kaa~NkShati ShaTpadaalii || 6\-69|| tasminsamaaveshitacittavR^ittiminduprabhaamindumatiimavekShya | pracakrame vaktumanukramaj~naa savistara.n vaakyamida.n sunandaa || 6\-70|| ikShvaakuva.nshyaH kakuda.n nR^ipaaNaa.n kakutstha ityaahitalakShaNo.abhuut | kaakutsthashabda.n yata unnatecChaaH shlaaghya.n dadhatyuttarakosalendraaH || 6\-71|| mahendramaasthaaya mahokSharuupa.n yaH sa.nyati praaptapinaakiliilaH | cakaara baaNairasuraa~Nganaanaa.n gaNDasthaliiH proShitapatralekhaaH || 6\-72|| airaavatasphaalanavishlatha.n yaH sa.nghaTTayanna~Ngadama~Ngadena | upeyuShaH svaamapi muurtimagryaamardhaasana.n gotrabhido.adhitaShThau || 6\-73|| jaataH kule tasya kilorukiirtiH kulapradiipo nR^ipatirdiliipaH | atiShThadekonashatakratutve shakraabhyasuuyaavinivR^ittaye yaH || 6\-74|| yasminmahii.n shaasati vaaNiniinaa.n nidraa.n vihaaraardhapathe gataanaam | vaato.api naasra.nsayada.nshukaani ko lambayedaaharaNaaya hastam || 6\-75|| putro raghustasya pada.n prashaasti mahaakratorvishvajitaH prayoktaa | caturdigaavarjitasa.nbhR^itaa.n yo mR^itpaatrasheShaamakarodvibhuutim || 6\-76|| aaruuDhamadriinudadhiinvitiirNa.n bhuja.ngamaanaa.n vasati.n praviShTam | uurdhva.n gata.n yasya na caanubandhi yashaH paricChettumiyattayaalam || 6\-77|| asau kumaarastamajo.anujaatastriviShTapasyeva pati.n jayantaH | gurvii.n dhura.n yo jagatasya pitraa dhuryeNa damyaH sadR^isha.n bibharti || 6\-78|| kulena kaantyaa vayasaa navena guNaishca taistairvinayapradhaanaiH | tvamaatmanastulyamamu.n vR^iNiiShva ratna.n samaagacChatu kaa~ncanena || 6\-79|| tataH sunandaavacanaavasaane lajjaa.n tanuukR^itya narendrakanyaa | dR^iShTyaa prasaadaamalayaa kumaara.n pratyagrahiitsa.nvaraNasrajeva || 6\-80|| saa yuuni tasminnabhilaaShabandha.n shashaaka shaaliinatayaa na vaktum | romaa~ncalakShyeNa sa gaatrayaShTi.n bhittvaa niraakraamadaraalakeshyaaH || 6\-81|| tathaagataayaa.n parihaasapuurva.n sakhyaa.n sakhii vetrabhR^idaababhaaShe | aarye vrajaamo.anyata ityathainaa.n vadhuurasuuyaakuTila.n dadarsha || 6\-82|| saa cuurNagaura.n raghunandanasya dhaatriikaraabhyaa.n karabhopamoruuH | aasa~njayaamaasa yathaapradesha.n kaNThe guNa.n muurtamivaanuraagam || 6\-83|| tayaa srajaa ma~NgalapuShpamayyaa vishaalavakShaHsthalalambayaa saH | ama.nsta kaNThaarpitabaahupaashaa.n vidarbharaajaavarajaa.n vareNyaH || 6\-84|| shashinamupagateya.n kaumudii meghamukta.n jalanidhimanuruupa.n jahnukanyaavatiirNaa | iti samaguNayogapriitayastatra pauraaH shravaNakaTu nR^ipaaNaamekavaakya.n vivavruH || 6\-85|| pramuditavarapakShamekatastatkShitipatimaNDalamanyato vitaanam | uShasi sara iva praphullapadma.n kumudavanapratipannanidramaasiit || 6\-86|| iti shriiraghuva.nshe mahaakaavye kavishriikaalidaasakR^itau svaya.nvaravarNano naama ShaShThaH sargaH || ## Encoded and Proofread by Arvind Kolhatkar akolhatkar at rogers.com \medskip\hrule\obeylines \medskip {\rm Please send corrections to sanskrit@cheerful.com} {\rm Last updated \today} \end{document}