%@@1 % File name : raghuvansha5.itx %-------------------------------------------- % Text title : raghuvansha5 % Author : kalidasa % Language : Sanskrit % Subject : philosophy/hinduism/religion % Description/comments : % Transliterated by : Arvind Kolhatkar akolhatkar at rogers.com % Proofread by : Arvind Kolhatkar akolhatkar at rogers.com % Latest update : February 22, 2005 % Send corrections to : sanskrit@cheerful.com % % Special Instructions: % i1h.hdr,ijag.inc,itrans.sty,multicol.sty,iarticle.sty % Transliteration scheme: ITRANS 5.2 % Site access : % http://sanskrit.gde.to/ % http://www.alkhemy.com/sanskrit/ % http://sanskrit.bhaarat.com See the document project %----------------------------------------------------- % The text is to be used for personal studies and research only. % Any use for commercial purpose is prohibited as a 'gentleman's' agreement. % @@2 % % Commands upto engtitle are % needed for devanaagarii output and formatting. %-------------------------------------------------------- \documentstyle[11pt,multicol,itrans]{article} %\documentclass[11pt]{article} %\usepackage{multicol} #include=ijag.inc #endwordvowel=.h \portraitwide \parindent=100pt \let\usedvng=\Largedvng % for 1 column \pagenumbering{itrans} \def\engtitle#1{\hrule\medskip\centerline{\LARGE #1}} \def\itxtitle#1{\medskip\centerline{\LARGEdvng #1}\medskip\hrule} \def\endtitles{\medskip\obeyspaceslines} %% \begin{document} \engtitle{.. Raghuvansha by Kalidas Chapter 5 ..}## \itxtitle{.. kaalidaasakR^itaM raghuva.nsham sarga 5 ..}##\endtitles ## tamadhvare vishvajiti kShitiisha.n niHsheShavishraaNitakoshajaatam | utpaatavidyo gurudakShiNaarthii kautsaH prapede varatantushiShyaH || 5\-1|| sa mR^iNmaye viitahiraNmayatvaatpaatre nidhaayaarghyamanarghashiilaH | shrutaprakaasha.n yashasaa prakaashaH pratyujjagaamaatithimaatitheyaH || 5\-2|| tamarcayitvaa vidhivadvidhij~nastapodhana.n maanadhanaagrayaayii | vishaa.npatirviShTarabhaajamaaraatkR^itaa~njaliH kR^ityavidityuvaaca || 5\-3|| apyagraNiirmantrakR^itaamR^iShiiNaa.n kushaagrabuddhe kushalii guruste | yatastvayaa j~naanamasheShamaapta.n lokena caitanyamivoShNarashmeH || 5\-4|| kaayena vaacaa manasaaoi shashvadyatsa.nbhR^ita.n vaasavadhairyalopi | aapaadyate na vyayamantaraayaiH kaccinmaharShestrividha.n tapastat || 5\-5|| aadhaarabandhapramukhaiH prayatnaiH sa.nvardhitaanaa.n sutanirvisheSham | kaccinna vaayvaadirupaplavo vaH shramacChidaamaashramapaadapaanaam || 5\-6|| kriyaanimitteshvapi vatsalatvaadabhagnakaamaa munibhiH kusheShu | tada~Nkashayyaachyutanaabhinaalaa kaccinmR^igiiNaamanaghaa prasuutiH || 5\-7|| nirvatyate yairniyamaabhiSheko yebhyo nivaapaa~njalayaH pitR^INaam | taanyu~nChaShaShThaa~Nkitasaikataani shivaani vastiirthajalaani kaccit || 5\-8|| niivaarapaakaadi kaDa.ngariiyairaamR^ishyate jaanapadairna kaccit | kaalopapannaatithikalpyabhaaga.n vanya.n shariirasthitisaadhana.n vaH || 5\-9|| api prasannena maharShiNaa tva.n samyagviniiyaanumato gR^ihaaya | kaalo hyaya.n sa.nkramitu.n dvitiiya.n sarvopakaarakShamamaashrama.n te || 5\-10|| tavaarhato naabhigamena tR^ipta.n mano niyogakriyayotsuka.n me | apyaaj~nayaa shaasituraatmanaa vaa praapto.asi sa.nbhaavayitu.n vanaanmaam || 5\-11|| ityarghyapaatraanumitavyayasya raghorudaaraamapi gaa.n nishamya | svaarthopapatti.n prati durbalaashastamityavocadvaratantushiShyaH || 5\-12|| sarvatra no vaartamavehi raajannaathe kutastvayyashubha.n prajaanaam | suurye tapatyaavaraNaaya dR^iShTeH kalpeta lokasya katha.n tamisraa || 5\-13|| bhaktiH pratiikShyeShu kulocitaa te puurvaanmahaabhaaga tayaatisheShe | vyatiitakaalastvahamabhyupetastvaamarthibhaavaaditi me viShaadaH || 5\-14|| shariiramaatreNa narendra tiShThannaabhaasi tiirthapratipaaditarddhiH | aaraNyakopaattaphalaprasuutiH stambena niivaara ivaavashiShTaH || 5\-15|| sthaane bhavaanekanaraadhipaH sannaki.ncanatva.n makhaja.n vyanakti | paryaayapiitasya surairhimaa.nshoH kalaakShayaH shlaaghyataro hi vR^iddheH || 5\-16|| tadanyatastaavadananyakaaryo gurvarthamaahartumaha.n yatiShye | svastyastu te nirgalitaambugarbha.n sharadghana.n naardati caatako.api || 5\-17|| etaavaduktvaa pratiyaatukaama.n shiShya.n maharShernR^ipatirniShidhya | ki.n vastu vidvangurave pradeya.n tvayaa kiyadveti tamanvayu~Nkta || 5\-18|| tato yathaavadvihitaadhvaraaya tasmai smayaaveshavivarjitaaya | varNaashramaaNaa.n gurave sa varNii vicakShaNaH prastutamaacacakShe || 5\-19|| samaaptavidyena mayaa maharShirvij~naapito.abhuudgurudakShiNaayai | sa me ciraayaaskhalitopacaaraa.n taa.n bhaktimevaagaNayatpurastaat || 5\-20|| nirbandhasa.njaataruShaarthakaarshyamacintayitvaa guruNaahamuktaH | vittasya vidyaaparisa.nkhyayaa me koTiishcatasro dasha caahareti || 5\-21|| so.aha.n saparyaavidhibhaajanena matvaa bhavanta.n prabhushabdasheSham | abhyutsahe sa.nprati noparoddhumalpetaratvaacChrutaniShkrayasya || 5\-22|| ittha.n dvijena dvijaraajakaantiraavedito vedavidaa.n vareNa | enonivR^ittendriyavR^ittirena.n jagaada bhuuyo jagadekanaathaH || 5\-23|| gurvarthamarthii shrutapaaradR^ishvaa raghoH sakaashaadanavaapya kaamam | gato vadaanyaantaramityaya.n me maa bhuutpariivaadanavaavataaraH || 5\-24|| sa tva.n prashaste mahite madiiye vasa.nshcaturtho.agnirivaagnigaare | dvitraaNyahaanyarhasi soDhumarhan yaavadyate saadhayitu.n tvadartham || 5\-25|| tatheti tasyaavitatha.n pratiitaH pratyagrahiitsa.ngaramagrajanmaa | gaamaattasaaraa.n raghurapyavekShya niShkraShTumartha.n cakame kuberaat || 5\-26|| vasiShThamantrokShaNajaatprabhaavaadudanvadaakaashamahiidhareShu | marutsakhasyeva balaahakasya gatirvijaghne na hi tadrathasya || 5\-27|| athaadhishishye prayataH pradoShe ratha.n raghuH kalpitashastragarbham | saamantasa.nbhaavanayaiva dhiiraH kailaasanaatha.n tarasaa jigiiShuH || 5\-28|| praataH prayaaNaabhimukhaaya tasmai savismayaaH koShagR^ihe niyuktaaH | hiraNmayii.n koShagR^ihasya madhye vR^iShTi.n shasha.nsuH patitaa.n nabhastaH || 5\-29|| sa bhuupatirbhaasurahemaraashi.n labdha.n kuberaadabhiyaasyamaanaat | didesha kautsaaya samastameva paada.n sumeroriva vajrabhinnam || 5\-30|| janasya saaketanivaasinastau dvaavapyabhuutaanabhinandyasattvau | gurupradeyaadhikaniHspR^iho.arthii nR^ipo.arthikaamaadadhikapradashca || 5\-31|| athoShTravaamiishatavaahitaartha.n prajeshvara.n priitamanaa maharShiH | spR^ishankareNaanatapuurvakaaya.n sa.nprasthito vaacamuvaaca kautsaH || 5\-32|| kimatra citra.n yadi kaamasuurbhuurvR^itte sthitasyaadhipateH prajaanaam | acintaniiyastu tava prabhaavo maniiShita.n dyaurapi yena dugdhaa || 5\-33|| aashaasyamanyatpunaruktabhuuta.n shreyaa.nsi sarvaaNyadhijagmuShaste | putra.n labhasvaatmaguNaanuruupa.n bhavantamiiDya.n bhavataH piteva || 5\-34|| ittha.n prayujyaashiShamagrajanmaa raaj~ne pratiiyaaya guroH sakaasham | raajaapi lebhe sutamaashu tasmaadaalokamarkaadiva jiivalokaH || 5\-35|| braahme muhuurte kila tasya devii kumaarakalpa.n suShuve kumaaram | ataH pitaa brahmaNa eva naamnaa tamaatmajanmaanamaja.n cakaara || 5\-36|| ruupa.n tadojasvi tadeva viirya.n tadeva naisargikamunnatatvam | na kaaraNaatsvaadbibhide kumaaraH pravartito diipa iva pradiipaat || 5\-37|| utpaatavidya.n vidhivadgurubhyasta.n yauvanodbhedavisheShakaantam | shriiH saabhilaaShaapi guroranuj~naa.n dhiireva kanyaa pituraacakaa~NkSha || 5\-38|| atheshvareNa krathakaishikaanaa.n svaya.nvaraartha.n svasurindumatyaaH | aaptaH kumaaraanayanotsukena bhojena duuto raghave visR^iShTaH || 5\-39|| ta.n shlaaghyasa.nbandhamasau vicintya daarakriyaayogyadashashca putram | prasthaapayaamaasa sasainyamenamR^iddhaa.n vidarbhaadhiparaajadhaaniim || 5\-40|| tasyopakaaryaaracitopacaaraa vanyetaraa jaanapadopadaabhiH | maarge nivaasaa manujendrasuunorbabhuuvurudyaanavihaarakalpaaH || 5\-41|| sa narmadaarodhasi siikaraardrairmarudbhiraanartitanaktamaale | niveshayaamaasa vila~Nghitaadhvaa klaanta.n rajodhuusaraketu sainyam || 5\-42|| athopariShTaadbhramarairbhramadbhiH praaksuucitaantaHsalilapraveshaH | nirdhautadaanaamalagaNDabhittirvanyaH saritto gaja unmamajja || 5\-43|| niHsheShavikShaalitadhaatunaapi vaprakriyaamR^ikShavatastaTeShu | niilordhvarekhaashabalena sha.nsandantadvayenaashmavikuNThitena || 5\-44|| sa.nhaaravikShepalaghukriyeNa hastena tiiraabhimukhaH sashabdam | babhau sa bhindanbR^ihatastara.ngaanvaaryargalaabha~Nga iva pravR^ittaH || 5\-45|| shailopamaH shaivalama~njariiNaa.n jaalaani karShannurasaa sa pashcaat | puurva.n tadutpiiDitavaariraashiH saritpravaahastaTamutsasarpa || 5\-46|| tasyaikanaagasya kapolabhittyorjalaavagaahakShaNamekashaantaa | vanyetaraanekapadarshanena punardidiipe madadurdinashriiH || 5\-47|| saptacChadakShiirakaTupravaahamasahyamaaghraaya mada.n tadiiyam | vila~NghitaadhoraNatiivrayatnaaH senaagajendraa vimukhaa babhuuvuH || 5\-48|| sa cChinnabandhadrutayugyashuunya.n bhagnakShaparyastaratha.n kShaNena | raamaaparitraaNavihastayodha.n senanivesha.n tumula.n cakaara || 5\-49|| tamaapatanta.n nR^ipateravadhyo vanyaH kariiti shrutavaankumaaraH | nirvartayiShyanvishikhena kumbhe jaghaana naatyaayatakR^iShTashaar~NgaH || 5\-50|| sa viddhamaatraH kila naagaruupamutsR^ijya tadvismitasainyadR^iShTaH | sphuratprabhaamaNDalamadhyavarti kaanta.n vapurvyomacaraH prapede || 5\-51|| atha prabhaavopanataiH kumaara.n kalpadrumotthairavakiirya puShpaiH | uvaaca vaagmii dashanaprabhaabhiH sa.nvardhitoraHsthalataarahaaraH || 5\-52|| mata~Ngashaapaadavalepamuulaadavaaptavaanasmi mata~Ngajatvam | avehi gandharvapatestanuuja.n priya.nvada.n maa.n priyadarshanasya || 5\-53|| sa caanuniitaH praNatena pashcaanmayaa maharShirmR^idutaamagacChat | uShNatvamagnyaatapasa.nprayogaacChaitya.n hi yatsaa prakR^itirjalasya || 5\-54|| ikShvaakuva.nshaprabhavo yadaa te bhetsyatyajaH kumbhamayomukhena | sa.nyokShyase svena vapurmahimnaa tadetyavocatsa taponidhirmaam || 5\-55|| sa.nmocitaH sattvavataa tvayaaha.n shaapaaccirapraarthitadarshanena | pratipriya.n cedbhavato na kuryaa.n vR^ithaa hi me syaatsvapadopalabdhiH || 5\-56|| sa.nmohana.n naama sakhe mamaastra.n prayogasa.nhaaravibhaktamantram | gaandharvamaadatsva yataH prayokturna caarihi.nsaa vijayashca haste || 5\-57|| ala.n hriyaa maa.n prati yanmuhuurta.n dayaaparo.abhuuH praharannapi tvam | tasmaadupacChandayati prayojya.n mayi tvayaa na pratiShedharaukShyam || 5\-58|| tathetyupaspR^ishya payaH pavitra.n somodbhavaayaaH sarito nR^isomaH | uda~NmukhaH so.astravidastramantra.n jagraaha tasmaannigR^ihiitashaapaat || 5\-59|| eva.n tayoradhvani daivayogaadaaseduShoH sakhyamacintyahetu | eko yayau caitrarathapradeshaansauraajyaramyaanaparo vidarbhaan || 5\-60|| ta.n tasthivaa.nsa.n nagaropakaNThe tadaagamaaruuDhagurupraharShaH | pratyujjagaama krathakaishikendrashcandra.n pravR^iddhormirivormimaalii || 5\-61|| praveshya caina.n punaragrayaayii niicaistathopaacaradarpitashriiH | mene yathaa tatra janaH sameto vaidarbhamaagantumaja.n gR^ihesham || 5\-62|| tasyaadhikaarapuruShaiH praNataiH pradiShTaa.n praagdvaaravediviniveshitapuurNakumbhaam| ramyaa.n raghupratinidhiH sa navopakaaryaa.n baalyaatparaamiva dashaa.n madano.adhyuvaasa || 5\-63|| tatra svaya.nvarasamaahR^itaraajaloka.n kanyaalalaama kamaniiyamajasya lipsoH| bhaavaavabodhakaluShaa dayiteva raatrau nidraa cireNa nayanaabhimukhii babhuuva || 5\-64|| ta.n karNabhuuShaNanipiiDitapiivaraa.nsa.n shayyottaracChadavimardakR^ishaa~Ngaraagam | suutaatmajaaH savayasaH prathitaprabodha.n praabodhayannuShasi vaagbhirudaaravaacaH || 5\-65|| raatrirgataa matimataa.n vara mu~nca shayyaa.n dhaatraa dvidhaiva nanu dhuurjagato vibhaktaa | taamekatastava bibharti gururvinidra- stasyaa bhavaanaparadhuryapadaavalambii || 5\-66|| nidraavashena bhavataapyanavekShamaaNaa paryutsukatvamabalaa nishi khaNDiteva | lakShmiirvinodayati yena digantalambii so.api tvadaananaruci.n vijahaati candraH || 5\-67|| tadvalgunaa yugapadunmiShitena taavat- sadyaH parasparatulaamadhirohataa.n dve | praspandamaanaparuShetarataaramanta- shcakShustava pracalitabhramara.n ca padmam || 5\-68|| vR^intaacChlatha.n harati puShpamanokahaanaa.n sa.nsR^ijyate sarasijairaruNaa.nshubhinnaiH | svaabhaavika.n paraguNena vibhaatavaayuH saurabhyamiipsuriva te mukhamaarutasya || 5\-69|| taamrodareShu patita.n tarupallaveShu nirdhautahaaragulikaavishada.n himaambhaH aabhaati labdhaparabhaagatayaadharoShThe liilaasmita.n sadashanaarciriva tvadiiyam || 5\-70|| yaavatprataapanidhiraakramate na bhaanu- rahnaaya taavadaruNena tamo nirastam | aayodhanaagrasarataa.n tvayi viira yaate ki.n vaa ripuu.nstava guruH svayamucChinatti || 5\-71|| shayyaa.n jahatyubhayapakShaviniitanidraaH stamberamaa mukharashR^i~NkhalakarShiNaste | yeShaa.n vibhaati taruNaaruNaraagayogaa- dbhinnaadrigairikataTaa iva dantakoshaaH || 5\-72|| diirgheShvamii niyamitaaH paTamaNDapeShu nidraa.n vihaaya vanajaakSha vanaayudeshyaaH | vaktroShmaNaa malinayanti purogataani lehyaani saindhavashilaashakalaani vaahaaH || 5\-73|| bhavati viralabhaktirmlaanapuShpopahaaraH svakiraNapariveShodbhedashuunyaaH pradiipaaH | ayamapi ca gira.n nastvatprabodhaprayuktaa- manuvadati shukaste ma~njuvaakpa~njarasthaH || 5\-74|| iti viracitavaagbhirbandiputraiH kumaaraH sapadi vigatanidrastalpamujjhaa.ncakaara | madapaTuninadadbhirbodhito raajaha.nsaiH suragaja iva gaa~Nga.n saikata.n supratiikaH || 5\-75|| atha vidhimavasaayya shaastradR^iShTa.n divasamukhocitama~ncitaakShipakShmaa | kushalaviracitaanukuulaveshaH kShitipasamaajamagaatsvaya.nvarastham || 5\-76|| iti shriikaalidaasakR^ite raghuva.nshe mahaakaavye pa~ncamaH sargaH || ## \medskip\hrule\medskip Encoded and Proofread by Arvind Kolhatkar akolhatkar at rogers.com \medskip\hrule\obeylines \medskip {\rm Please send corrections to sanskrit@cheerful.com} {\rm Last updated \today} \end{document}