%@@1 % File name : raghuvansha 4.itx %-------------------------------------------- % Text title : raghuvansha 4 % Author : kalidasa % Language : Sanskrit % Subject : philosophy/hinduism/religion % Description/comments : % Transliterated by : Arvind Kolhatkar akolhatkar at rogers.com % Proofread by : Arvind Kolhatkar akolhatkar at rogers.com % Latest update : May 11, 2005 % Send corrections to : sanskrit@cheerful.com % % Special Instructions: % i1h.hdr,ijag.inc,itrans.sty,multicol.sty,iarticle.sty % Transliteration scheme: ITRANS 5.2 % Site access : % http://sanskrit.gde.to/ % http://www.alkhemy.com/sanskrit/ % http://sanskrit.bhaarat.com See the document project %----------------------------------------------------- % The text is to be used for personal studies and research only. % Any use for commercial purpose is prohibited as a 'gentleman's' agreement. % @@2 % % Commands upto engtitle are % needed for devanaagarii output and formatting. %-------------------------------------------------------- \documentstyle[11pt,multicol,itrans]{article} %\documentclass[11pt]{article} %\usepackage{multicol} #include=ijag.inc #endwordvowel=.h \portraitwide \parindent=100pt \let\usedvng=\Largedvng % for 1 column \pagenumbering{itrans} \def\engtitle#1{\hrule\medskip\centerline{\LARGE #1}} \def\itxtitle#1{\medskip\centerline{\LARGEdvng #1}\medskip\hrule} \def\endtitles{\medskip\obeyspaceslines} %% \begin{document} \engtitle{.. Raghuvansha by Kalidas Chapter 4 ..}## \itxtitle{.. kaalidaasakR^itaM raghuva.nsham sarga 4 ..}##\endtitles ## sa raajya.n guruNaa datta.n pratipadyaadhika.n babhau | dinaante nihita.n tejaH savitreva hutaashanaH || 4\-1|| diliipaanantara.n raajye ta.n nishamya pratiShThitam | puurva.n pradhuumito raaj~naa.n hR^idaye.agnirivotthitaH || 4\-2|| puruhuutadhvajasyeva tasyoonnayanapa~NktayaH | navaabhyutthaanadarshinyo nananduH saprajaaH prajaaH || 4\-3|| samameva samaakraanta.n dvaya.n dviradagaaminaa | tena si.nhaasana.n pitryamakhila.n caarimaNDalam || 4\-4|| ChaayaamaNDalalakShyeNa tamadR^ishyaa kila svayam | padmaa padmaatapatreNa bheje saamraajyadiikShitam || 4\-5|| parikalpitasaa.nnidhyaa kaale kaale ca bandiShu | stutya.n stutibhirarthyaabhirupatasthe sarasvatii || 4\-6|| manuprabhutirmaanyairbhuktaa yadyapi raajabhiH | tathaapyananyapuurveva tasminnaasiidvasu.ndharaa || 4\-7|| sa hi sarvasya lokasya yuktadaNDatayaa manaH | aadade naatishiitoShNo nabhasvaaniva dakShiNaH || 4\-8|| mandotkaNThaaH kR^itaastena guNaadhikatayaa gurau | phalena sahakaarasya puShpodgama iva prajaaH || 4\-9|| nayavidbhirnave raaj~ni sadasaccopadarshitam | puurva evaabhavatpakShastasminnaabhavaduttaraH || 4\-10|| pa~nchaanaamapi bhuutaanaamutkarSha.n pupuShurguNaaH | nave tasminmahiipaale sarva.n navamivaabhavat || 4\-11|| yathaa prahlaadanaachchandraH prataapaattapano yathaa | tathaiva so.abhuudanvartho raajaa prakR^itira~njanaat || 4\-12|| kaama.n karNaantavishraante vishaale tasya lochane | chakShuShmattaa tu shaastreNa suukShmakaaryaarthadarshinaa || 4\-13|| labdhaprashamanasvasthamathaina.n samupasthitaa | paarthivashriirdvitiiyeva sharatpa~NkajalakShaNaa || 4\-14|| nirvR^iShTalaghubhirmeghairmuktavartmaa suduHsahaH | prataapastasya bhaanoshcha yugapadvyaanashe dishaH || 4\-15|| vaarShika.n sa.njahaarendro dhanurjaitra.n raghurdadhau | prajaarthasaadhane tau hi paryaayodyatakaarmukau || 4\-16|| puNDariikaatapatrasta.n vikasatkaashacaamaraH | R^iturviDambayaamaasa na punaH praapa tacChriyam || 4\-17|| prasaadasumukhe tasmi.nshcandre ca vishadaprabhe | tadaa cakShuShmataa.n priitiraasiitsamarasaa dvayoH || 4\-18|| ha.nsashreNiiShu taaraasu kumudvatsu ca vaariShu | vibhuutayastadiiyaanaa.n paryastaa yashasaamiva || 4\-19|| ikShucChaayaniShaadinyastasya gopturguNodayam | aakumaarakathoddhaata.n shaaligopyo jaguryashaH || 4\-20|| prasasaadodayaadambhaH kumbhayonermahaujasaH | raghorabhibhavaasha~Nki cukShubhe dviShataa.n manaH|| 4\-21|| madodagraaH kakudmantaH saritaa.n kuulamudrujaaH | liilaakhelamanupraapurmahokShaastasya vikramam|| 4\-22|| prasavaiH saptaparNaanaa.n madagandhibhiraahataaH | asuuyayeva tannaagaaH saptadhaiva prasusruvuH|| 4\-23|| saritaH kurvatii gaadhaaH pathashcaashyaanakardamaan | yaatraayai codayaamaasa ta.n shakteH prathama.n sharat|| 4\-24|| tasmai samyagghuto vahnirvaajiniiraajanaavidhau | pradakShiNaarcirvyaajena hasteneva jaya.n dadau|| 4\-25|| sa guptamuulapratyantaH shuddhapaarShNirayaanvitaH | ShaDvidha.n balamaadaaya pratasthe digjigiiShayaa|| 4\-26|| avaakiranvayovR^iddhaasta.n laajaiH paurayoShitaH | pR^iShatairmandaroddhuutaiH kShiirormaya ivaacyutam|| 4\-27|| sa yayau prathama.n praacii.n tulyaH praaciinabarhiShaa | ahitaananiloddhuutaistarjayanniva ketubhiH|| 4\-28|| rajobhiH syandanoddhuutairgajaishca ghanasa.nnibhaiH | bhuvastalamiva vyoma kurvanvyomeva bhuutalam|| 4\-29|| prataapo.agre tataH shabdaH paraagastadanantaram | yayau pashcaadrathaadiiti catuHskandheva saa camuuH|| 4\-30|| marupR^iShThaanyudambhaa.nsi naavyaaH suprataraa nadiiH | vipinaani prakaashaani shaktimattvaaccakaara saH|| 4\-31|| sa senaa.n mahatii.n karShanpuurvasaagaragaaminiim | babhau harajaTaabhraShTaa.n ga~Ngaamiva bhagiirathaH|| 4\-32|| tyaajitaiH phalamutkhaatairbhagnaishca bahudhaa nR^ipaiH | tasyaasiidulbaNo maargaH paadapairiva dantinaH|| 4\-33|| paurastyaanevamaakraama.nstaa.nstaa~njanapadaa~njayii | praapa taaliivanashyaamamupakaNTha.n mahodadheH|| 4\-34|| anamraaNaa.n samuddhartustasmaatsindhurayaadiva | aatmaa sa.nrakShitaH suhmairvR^ittimaashritya vaitasiim|| 4\-35|| va~Ngaanutkhaaya tarasaa netaa nausaadhanodyataan | nicakhaana jayastambhaanga~NgaasrotontareShu saH|| 4\-36|| aapaadapadmapraNataaH kalamaa iva te raghum | phalaiH sa.nvardhayaamaasurutkhaatapratiropitaaH|| 4\-37|| sa tiirtvaa kapishaa.n sainyairbaddhadviradasetubhiH | utkalaadarshitapathaH kali~Ngaabhimukho yayau|| 4\-38|| sa prataapa.n mahendrasya muurdhni tiikShNa.n nyaveshayat | a~Nkusha.n dviradasyeva yantaa gambhiiravedinaH|| 4\-39|| pratijagraaha kaali~NgastamastrairgajasaadhanaH | pakShacChedodyata.n shakra.n shilaavarShiiva parvataH|| 4\-40|| dviShaa.n viShahya kaakutsthastatra naaraacadurdinam | sanma~Ngalasnaata iva pratipede jayashriyam || 4\-41|| taambuuliinaa.n dalaistatra racitaapaanabhuumayaH | naarikelaasava.n yodhaaH shaatrava.n ca papuryashaH || 4\-42|| gR^ihiitapratimuktasya sa dharmavijayii nR^ipaH | shriya.n mahendranaathasya jahaara na tu mediniim || 4\-43|| tato velaataTenaiva phalavatpuugamaalinaa | agastyaacaritaamaashaamanaashaasyajayo yayau || 4\-44|| sa sainyaparibhogeNa gajadaanasugandhinaa | kaaverii.n saritaa.n patyuH sha~Nkaniiyaamivaakarot || 4\-45|| balairadhyuShitaastasya vijigiiShorgatadhvanaH | maariicodbhraantahaariitaa malayaadrerupatyakaaH || 4\-46|| sasa~njurashvakShuNNaanamelaanaamutpatiShNavaH | tulyagandhiShu mattebhakaTeShu phalareNavaH || 4\-47|| bhogiveShTanamaargeShu candanaanaa.n samarpitam | naasrasatkariNaa.n graiva.n tripadiicChedinaamapi || 4\-48|| dishi mandaayate tejo dakShiNasyaa.n raverapi | tasyaameva raghoH paaNDyaaH prataapa.n na viShehire || 4\-49|| taamraparNiisametasya muktaasaara.n mahodadheH | te nipatya dadustasmai yashaH svamiva sa.ncitam || 4\-50|| sa nirvishya yathaakaama.n taTeShvaaliinacandanau | stanaaviva dishastasyaaH shailau malayadardurau || 4\-51|| asahyavikramaH sahya.n duuraanmuktamudanvataa | nitambamiva medinyaaH srastaa.nshukamala~Nghayat || 4\-52|| tasyaaniikairvisarpadbhiraparaantajayodyataiH | raamaastrotsaarito.apyaasiitsahyalagna ivaarNavaH || 4\-53|| bhayotsR^iShTavibhuuShaaNaa.n tena keralayoShitaam | alakeShu camuureNushcuurNapratinidhiikR^itaH || 4\-54|| muralaamaarutoddhuutamagamatkaitaka.n rajaH | tadyodhavaarabaaNaanaamayatnapaTavaasataam || 4\-55|| abhyabhuuyata vaahaanaa.n carataa.n gaatrashi~njitaiH | varmabhiH pavanoddhuutaraajataaliivanadhvaniH || 4\-56|| kharjuuriiskandhanaddhaanaa.n madodgaarasugandhiShu | kaTeShu kariNaa.n petuH pu.nnaagebhyaH shiliimukhaaH || 4\-57|| avakaasha.n kilodanvaan raamaayaabhyarthito dadau | aparaantamahiipaalavyaajena raghave karam || 4\-58|| mattebharadanotkiirNavyaktavikramalakShaNam | trikuuTameva tatrocchairjayastambha.n cakaara saH || 4\-59|| paarasiikaa.nstato jetu.n pratasthe sthalavartmanaa | indriyaakhyaaniva ripuu.nstattvaj~naanena sa.nyamii || 4\-60|| yavaniimukhapadmaanaa.n sehe madhumada.n na saH | baalaatapamivaabjaanaamakaalajaladodayaH || 4\-61|| sa~Ngraamastumulastasya paashcaatyairashvasaadhanaiH | shaar~Ngakuujitavij~neyapratiyodhe rajasyabhuut || 4\-62|| bhallaapavarjitaisteShaa.n shirobhiH shmashrulairmahiim | tastaara saraghaavyaaptaiH sa kShaudrapaTalairiva || 4\-63|| apaniitashirastraaNaaH sheShaasta.n sharaNa.n yayuH | praNipaatapratiikaaraH sa.nrambho hi mahaatmanaam || 4\-64|| vinayante sma tadyodhaa madhubhirvijayashramam | aastiirNaajinaratnaasu draakShaavalayabhuumiShu || 4\-65|| tataH pratasthe kauberii.n bhaasvaaniva raghurdisham | sharairusrairivodiicyaanuddhariShyan rasaaniva || 4\-66|| viniitaadhvashramaastasya sindhutiiraviceShTanaiH | dudhuvurvaajinaH skandhaa{\m+}llagnaku~Nkumakesaraan || 4\-67|| tatra huuNaavarodhaanaa.n bhartR^iShu vyaktavikramam | kapolapaaTalaadeshi babhuuva raghuceShTitam || 4\-68|| kaambojaaH samare soDhu.n tasya viiryamaniishvaraaH | gajaalaanaparikliShTairakShoTaiH saardhamaanataaH || 4\-69|| teShaa.n sadashvabhuuyiShThaastu~Ngaa draviNaraashayaH | upadaa vivishuH shashvannotsekaaH kosaleshvaram || 4\-70|| tato gauriiguru.n shailamaarurohaashvasaadhanaH | vardhayanniva tatkuuTaanuddhuutairdhaatureNubhiH || 4\-71|| shasha.nsa tulyasattvaanaa.n sainyaghoShe.apyasa.nbhramam | guhaashayaanaa.n si.nhaanaa.n parivR^ityaavalokitam || 4\-72|| bhuurjeShu marmariibhuutaaH kiicakadhvanihetavaH | ga~NgaashiikariNo maarge marutasta.n siShevire || 4\-73|| vishashramurnameruuNaa.n Chaayaasvadhyaasya sainikaaH | dR^iShado vaasitotsa~Ngaa niShaNNamR^iganaabhibhiH || 4\-74|| saralaasaktamaata~NgagraiveyasphuritatviShaH | aasannoShadhayo neturnaktamasnehadiipikaaH || 4\-75|| tasyotsR^iShTanivaaseShu kaNTharajjukShatatvacaH | gajavarShma kiraatebhyaH shasha.nsurdevadaaravaH || 4\-76|| tatra janya.n raghorghora.n parvatiiyairgaNairabhuut | naaraacakShepaNiiyaashmaniShpeShotpatitaanalam || 4\-77|| sharairutsavasa.nketaansa kR^itvaa viratotsavaan | jayodaaharaNa.n baahvorgaapayaamaasa ki.nnaraan || 4\-78|| paraspareNa vij~naatasteShuupaayanapaaNiShu | raaj~naa himavataH saaro raaj~naH saaro himaadriNaa || 4\-79|| tatraakShobhya.n yashoraashi.n niveshyaavaruroha saH | paulastyatulitasyaadreraadadhaana iva hriyam || 4\-80|| cakampe tiirNalauhitye tasminpraagjyotiSheshvaraH | tadgajaalaanataa.n praaptaiH saha kaalaagurudrumaiH || 4\-81|| na prasehe sa ruddhaarkamadhaaraavarShadurdinam | rathavartmarajo.apyasya kuta eva pataakiniim || 4\-82|| tamiishaH kaamaruupaaNaamatyaakhaNDalavikramam | bheje bhinnakaTairnaagairanyaanuparurodha yaiH || 4\-83|| kaamaruupeshvarastasya hemapiiThaadhidevataam | ratnapuShpopahaareNa Chaayamaanarca paadayoH || 4\-84|| iti jitvaa disho jiShNurnyavartata rathoddhatam | rajo vishraamayanraaj~naa.n ChatrashuunyeShu mauliShu || 4\-85|| sa vishvajitamaajahre yaj~na.n sarvasvadakShiNam | aadaana.n hi visargaaya sataa.n vaarimucaamiva || 4\-86|| satraante sacivasakhaH puraskriyaabhi- rgurviibhiH shamitaparaajayavyaliikaan | kaakutsthashciravirahotsukaavarodhaan raajanyaansvapuranivR^ittaye.anumene || 4\-87|| te rekhaakulishaatapatrachihna.n samraajashcaraNayuga.n prasaadalabhyam | prasthaanapraNatibhira~NguliiShu cakru- rmaulisrakcyutamakarandareNugauram || 4\-88|| iti shriiraghuva.nshe mahaakaavye kavishriikaalidaasakR^itau raghudigvijayo naama caturthaH sargaH || ## \medskip\hrule\medskip Encoded and proofread by Arvind Kolhatkar akolhatkar at rogers.com \medskip\hrule\obeylines \medskip {\rm Please send corrections to sanskrit@cheerful.com} {\rm Last updated \today} \end{document}