%@@1 % File name : raghuvansha3.itx %-------------------------------------------- % Text title : raghuvansha3 % Author : kalidasa % Language : Sanskrit % Subject : philosophy/hinduism/religion % Description/comments : % Transliterated by : Mrs and Mr H Desiraju Rao and Arvind Kolhatkar akolhatkar at rogers.com % Proofread by : Arvind Kolhatkar akolhatkar at rogers.com % Latest update : April 28, 2005 % Send corrections to : sanskrit@cheerful.com % % Special Instructions: % i1h.hdr,ijag.inc,itrans.sty,multicol.sty,iarticle.sty % Transliteration scheme: ITRANS 5.2 % Site access : % http://sanskrit.gde.to/ % http://www.alkhemy.com/sanskrit/ % http://sanskrit.bhaarat.com See the document project %----------------------------------------------------- % The text is to be used for personal studies and research only. % Any use for commercial purpose is prohibited as a 'gentleman's' agreement. % @@2 % % Commands upto engtitle are % needed for devanaagarii output and formatting. %-------------------------------------------------------- \documentstyle[11pt,multicol,itrans]{article} #include=ijag.inc #endwordvowel=.h \portraitwide \parindent=50pt \let\usedvng=\Largedvng % for 1 column \pagenumbering{itrans} \def\engtitle#1{\hrule\medskip\centerline{\LARGE #1}} \def\itxtitle#1{\medskip\centerline{\LARGEdvng #1}\medskip\hrule} \def\endtitles{\medskip\obeyspaceslines} %% \begin{document} \engtitle{.. Raghuvansha by Kalidas Chapter 3 ..}## \itxtitle{.. kaalidaasakR^itaM raghuva.nsham sarga 3 ..}##\endtitles ## athepsita.n bharturupasthitodaya.n sakhiijanodviikShaNakaumudiimukham | nidaanamikShvaakukulasya sa.ntateH sudakShiNaa dauhR^idalakShaNa.n dadhau || 3\-1|| shariirasaadaadasamagrabhuuShaNaa mukhena saalakShyata lodhrapaaNDunaa | tanuprakaashena viceyataarakaa prabhaatakalpaa shashineva sharvarii || 3\-2|| tadaanana.n mR^itsurabhi kShitiishvaro rahasyupaaghraaya na tR^iptimaayayau | kariiva sikta.n pR^iShataiH payomucaa.n shucivyapaaye vanaraajipalvalam || 3\-3|| diva.n marutvaaniva bhokShyate bhuva.n digantavishraantaratho hi tatsutaH | ato.abhilaaShe prathama.n tathaavidhe mano babandhaanyarasaanvila~Nghya saa || 3\-4|| na me hriyaa sha.nsati ki.ncidiipsita.n spR^ihaavatii vastuShu keShu maagadhii | iti sma pR^icChatyanuvelamaadR^itaH priyaasakhiiruttarakosaleshvaraH || 3\-5|| upetya saa dohadaduHkhashiilataa.n yadeva vavre tadapashyadaahR^itam | na hiiShTamasya tridive.api bhuupaterabhuudanaasaadyamadhijyadhanvanaH || 3\-6|| krameNa nistiirya ca dohadavyathaa.n praciiyamaanaavayavaa raraaja saa | puraaNapatraapagamaadanantara.n lateva sa.nnaddhamanoj~napallavaa || 3\-7|| dineShu gacChatsu nitaantapiivara.n tadiiyamaaniilamukha.n stanadvayam | tirashcakaara bhramaraabhiniilayoH sujaatayoH pa~NkajakoshayoH shriyam || 3\-8|| nidhaanagarbhaamiva saagaraambaraa.n shamiimivaabhyantaraliinapaavakaam | nadiimivaantaHsalilaa.n sarasvatii.n nR^ipaH sasattvaa.n mahiShiimamanyata || 3\-9|| priyaanuraagasya manaH samunnaterbhujaarjitaanaa.n ca digantasa.npadaam | yathaakrama.n pu.nsavanaadikaaH kriyaa dhR^iteshca dhiiraH sadR^ishiirvyadhatta saH || 3\-10|| surendramaatraashritagarbhagauravaatprayatnamuktaasanayaa gR^ihaagataH | tayopacaaraa~njalikhinnahastayaa nananda paariplavanetrayaa nR^ipaH || 3\-11|| kumaarabhR^ityaakushalairanuShThite bhiShagbhiraaptairatha garbhabharmaNi | patiH pratiitaH prasavonmukhii.n priyaa.n dadarsha kaale divamabhritaamiva || 3\-12|| grahaistataH pa~ncabhiruccasa.nsthitairasuuryagaiH suucitabhaagyasa.npadam | asuuta putra.n samaye shaciisamaa trisaadhanaa shaktirivaarthamakShayam || 3\-13|| dishaH prasedurmaruto vavuH sukhaaH pradakShiNaarcirhaviragniraadade | babhuuva sarva.n shubhasha.nsi tatkShaNa.n bhavo hi lokaabhyudayaaya taadR^ishaam || 3\-14|| ariShTashayyaa.n parito visaariNaa sujanmanastasya nijena tejasaa | nishiithadiipaaH sahasaa hatatviSho babhuuvuraalekhyasamarpitaa iva || 3\-15|| janaaya shuddhaantacaraaya sha.nsate kumaarajanmaamR^itasa.nmitaakSharam | aadeyamaasiittrayameva bhuupateH shashiprabha.n Chatramubhe ca caamare || 3\-16|| nivaatapadmastimitena cakShuShaa nR^ipasya kaanta.n pibataH sutaananam | mahodadheH puura ivendudarshanaadguruH praharShaH prababhuuva naatmani || 3\-17|| sa jaatakarmaNyakhile tapasvinaa tapovanaadetya purodhasaa kR^ite | diliipasuunurmaNiraakarodbhavaH prayuktasa.nskaara ivaadhika.n babhau || 3\-18|| sukhashravaa ma~NgalatuuryanisvanaaH pramodanR^ityaiH saha vaarayoShitaam| na kevala.n sadmani maagadhiipateH pathi vyajR^imbhanta divaukasaamapi ||3\-19|| na sa.nyatastasya babhuuva rakShiturvisarjayedya.n sutajanmaharShitaH | R^iNaabhidhaanaatsvayameva kevala.n tadaa pitR^INaa.n mumuce sa bandhanaat || 3\-20|| shrutasya yaayaadayamantamarbhakaH tathaa pareShaa.n yudhi ceti paarthivaH | avekShya dhaatorgamanaarthamarthaviccakaara naamnaa raghumaatmasambhavam || 3\-21|| pituH prayatnaatsa samagrasa.npadaH shubhaiH shariiraavayavairdine dine | pupoSha vR^iddhi.n haridashvadiidhiteranupraveshaadiva baalacandramaaH || 3\-22|| umaavR^iShaa~Nkau sharajanmanaa yathaa yathaa jayantena shaciipurandarau | tathaa nR^ipaH saa ca sutena maagadhii nanandatustatsadR^ishena tatsamau || 3\-23|| rathaa~Nkanaamnoriva bhaavabandhana.n babhuuva yatprema parasparaashrayam | vibhaktamapyekasutena tattayoH parasparasyopari paryaciiyata || 3\-24|| uvaaca dhaatryaa prathamodita.n vaco yayau tadiiyaamavalambya caa~Ngulim | abhuucca namraH praNipaatashikShayaa piturmuda.n tena tataana so.arbhakaH || 3\-25|| tama~Nkamaaropya shariirayogajaiH sukhairniShi~ncantamivaamR^ita.n tvaci | upaantasa.nmiilitalocano nR^ipashciraatsutasparsharasaj~nataa.n yayau || 3\-26|| ama.nsta caanena paraardhyajanmanaa sthiterabhettaa sthitimantamanvayam | svamuurtibhedena guNaagryavartinaa patiH prajaanaamiva sargamaatmanaH || 3\-27|| sa vR^ittacuulashcalakaakapakShakairamaatyaputraiH savayobhiranvitaH | liperyathaavadgrahaNena vaa~Nmaya.n nadiimukheneva samudramaavishat || 3\-28|| athopaniita.n vidhivadvipashcito vininyurena.n guravo gurupriyam | avandhyayatnaashca babhuuvuratra te kriyaa hi vastuupahitaa prasiidati || 3\-29|| dhiyaH samagraiH sa guNairudaaradhiiH kramaaccatasrashcaturarNavopamaaH | tataara vidyaaH pavanaatipaatibhirdisho haridbhirharitaamiveshvaraH || 3\-30|| tvaca.n ca medhyaa.n paridhaaya rauraviimashikShataastra.n pitureva mantravat | na kevala.n tadgururekapaarthivaH kShitaavabhuudekadhanurdharo.api saH || 3\-31|| mahokShataa.n vatsataraH spR^ishanniva dvipendrabhaava.n kalabhaH shrayanniva | raghuH kramaadyauvanabhinnashaishavaH pupoSha gaambhiiryamanohara.n vapuH || 3\-32|| athaasya godaanavidheranantara.n vivaahadiikShaa.n niravartayadguruH | narendrakanyaastamavaapya satpati.n tamonuda.n dakShasutaa ivaababhuH || 3\-33|| yuvaa yugavyaayatabaahura.nsalaH kavaaTavakShaaH pariNaddhaka.ndharaH | vapuHprakarShaadajayadguru.n raghustathaapi niicairvinayaadadR^ishyata || 3\-34|| tataH prajaanaa.n ciramaatmanaa dhR^itaa.n nitaantagurvii.n laghayiShyataa dhuram | nisargasa.nskaaraviniita ityasau nR^ipeNa cakre yuvaraajashabdabhaak || 3\-35|| narendramuulaayatanaadanantara.n tadaaspada.n shriiryuvaraajasa.nj~nitam | agacChada.nshena guNaabhilaaShiNii navaavataara.n kamalaadivotpalam || 3\-36|| vibhaavasuH saarathineva vaayunaa ghanavyapaayena gabhasthimaaniva | babhuuva tenaatitaraa.n suduHsahaH kaTaprabhedena kariiva paarthivaH || 3\-37|| niyujya ta.n homatura.ngarakShaNe dhanurdhara.n raajasutairanudrutam | apuurNamekena shatakratuupamaH shata.n kratuunaamapavighnamaapa saH || 3\-38|| tataH para.n tena makhaaya yajvanaa tura.ngamutsR^iShTamanargala.n punaH | dhanurbhR^itaamagrata eva rakShiNaa.n jahaara shakraH kila guuDhavigrahaH || 3\-39|| viShaadaluptapratipatti vismita.n kumaarasainya.n sapadi sthita.n ca tat | vasiShThadhenushca yadR^iicChayaagataa shrutaprabhaavaa dadR^ishe.atha nandinii || 3\-40|| tada~Nkanisyandanajalena locane pramR^ijya puNyena puraskR^itaH sataam | atiindriyeShvapyupapannadarshano babhuuva bhaaveShu diliipanandanaH || 3\-41|| sa puurvataH parvatapakShashaatana.n dadarsha deva.n naradevasa.nbhavaH | punaH punaH suutaniShiddhacaapala.n harantamashva.n ratharashmisa.nyutam || 3\-42|| shataistamakShNaamanimeShavR^ittibhirhari.n viditvaa haribhishca vaajibhiH | avocadena.n gaganaspR^ishaa raghuH svareNa dhiireNa nivartayanniva || 3\-43|| makhaa.nshabhaajaa.n prathamo maniiShibhistvameva devendra sadaa nigadyase | ajasradiikShaaprayatasya madguroH kriyaavighaataaya katha.n pravartase || 3\-44|| trilokanaathena sadaa makhadviShastvayaa niyamyaa nanu divyacakShuShaa | sa cetsvaya.n karmasu dharmacaariNaa.n tvamantaraayo bhavasi cyuto vidhiH || 3\-45|| tada~Nkamagrya.n maghavanmahaakratoramu.n tura.nga.n pratimoktumarhasi | pathaH shruterdarshayitaara iishvaraa maliimasaamadadate na paddhatim || 3\-46|| iti pragalbha.n raghuNaa samiirita.n vaco nishamyaadhipatirdivaukasaam | nivartayaamaasa ratha.n savismayaH pracakrame ca prativaktumuttaram || 3\-47|| yadaattha raajanyakumaara tattathaa yashastu rakShya.n parato yashodhanaiH | jagatprakaasha.n tadasheShamijyayaa bhavadgururla~Nghayitu.n mamodyataH || 3\-48|| hariryathaikaH puruShottamaH smR^ito maheshvarastryambaka eva naaparaH | tathaa vidurmaa.n munayaH shatakratu.n dvitiiyagaamii na hi shabda eSha naH || 3\-49|| ato.ayamashvaH kapilaanukaariNaa pitustvadiiyasya mayaapahaaritaH | ala.n prayatnena tavaatra maa nidhaaH pada.n padavyaa.n sagarasya sa.ntateH || 3\-50|| tataH prahaasyaapabhayaH purandara.n punarbabhaaShe turagasya rakShitaa | gR^ihaaNa shastra.n yadi sarga eSha te na khalvanirjitya raghu.n kR^itii bhavaan || 3\-51|| sa evamuktvaa maghavantamunmukhaH kariShyamaaNaH sashara.n sharaasanam | atiShThadaaliiDhavisheShashobhinaa vapuHprakarSheNa viDambiteshvaraH || 3\-52|| raghoravaShTambhamayena patriNaa hR^idi kShato gotrabhidapyamarShaNaH | navaambudaaniikamuhuurtalaa~nChane dhanuShyamogha.n samadhatta saayakam || 3\-53|| diliipasuunoH sa bR^ihadbhujaantara.n pravishya bhiimaasurashoNitocitaH | papaavanaasvaaditapuurvamaashugaH kutuuhaleneva manuShyashoNitam || 3\-54|| hareH kumaaro.api kumaaravikramaH suradvipaasphaalanakarkashaa~Ngulau | bhuje shaciipatravisheShakaa~Nkite svanaamacihna.n nicakhaana saayakam || 3\-55|| jahaara caanyena mayuurapatriNaa shareNa shakrasya mahaashanidhvajam | cukopa tasmai sa bhR^isha.n surashriyaH prasahya keshavyaparopaNaadiva || 3\-56|| tayorupaantasthitasiddhasainika.n garutmadaashiiviShabhiimadarshanaiH | babhuuva yuddha.n tumula.n jayaiShiNoradhomukhairuurdhvamukhaishca patribhiH || 3\-57|| atiprabandhaprahitaastravR^iShTibhistamaashraya.n duShprasahasya tejasaH | shashaaka nirvaapayitu.n na vaasavaH svatashcyuta.n vahnimivaadbhirambudaH || 3\-58|| tataH prakoShThe haricandanaa~Nkite pramathyamaanaarNavadhiiranaadiniim | raghuH shashaa~Nkaardhamukhena patriNaa sharaasanajyaamalunaadbiDaujasaH || 3\-59|| sa caapamutsR^ijya vivR^iddhamatsaraH praNaashanaaya prabalasya vidviShaH | mahiidhrapakShavyaparopaNocita.n sphuratprabhaamaNDalamastramaadade || 3\-60|| raghurbhR^isha.n vakShasi tena taaDitaH papaata bhuumau saha sainikaashrubhiH | nimeShamaatraadavadhuuya ca vyathaa.n sahotthitaH sainikaharShanisvanaiH || 3\-61|| tathaapi shastravyavahaaraniShThure vipakShabhaave ciramasya tasthuShaH | tutoSha viiryaatishayena vR^itrahaa pada.n hi sarvatra guNairnidhiiyate || 3\-62|| asa~NgamadriShvapi saaravattayaa na me tvadanyena visoDhamaayudham | avehi maa.n priitamR^ite tura~NgamaatkimicChasiiti sphuTamaaha vaasavaH || 3\-63|| tato niSha~NgaadasamagramudhR^ita.n suvarNapu~Nkhadyutira~njitaa~Ngulim | narendrasuunuH pratisa.nharanniShu.n priya.nvadaH pratyavadatsureshvaram || 3\-64|| amocyamashva.n yadi manyase prabho tataH samaapte vidhinaiva karmaNi | ajasradiikShaaprayataH sa madguruH kratorasheSheNa phalena yujyataam || 3\-65|| yathaa sa vR^ittaantamima.n sadogatastrilocanaikaa.nshatayaa duraasadaH | tavaiva sa.ndeshaharaadvishaa.npatiH shR^iNoti lokesha tathaa vidhiiyataam || 3\-66|| tatheti kaama.n pratishushruvaanraghoryathaagata.n maatalisaarathiryayau | nR^ipasya naatipramanaaH sadogR^iha.n sudakShiNaasuunurapi nyavartata || 3\-67|| tamabhyanandatprathama.n prabodhitaH prajeshvaraH shaasanahaariNaa hareH | paraamR^ishanharShajaDena paaNinaa tadiiyama~Nga.n kulishavraNaa~Nkitam || 3\-68|| iti kShitiisho navati.n navaadhikaa.n mahaakratuunaa.n mahaniiyashaasanaH | samaarurukShurdivamaayuShaH kShaye tataana sopaanaparamparaamiva || 3\-69|| atha sa viShayavyaavR^ittaatmaa yathaavidhi suunave nR^ipatikakuda.n dattvaa yuune sitaatapavaaraNam | munivanatarucChaayaa.n devyaa tayaa saha shishriye galitavayasaamikShvaakuuNaamida.n hi kulavratam || 3\-70|| || iti shriikaalidaasakR^ite raghuva.nshe mahaakaavye raajyaabhiSheko naama tR^itiiyaH sargaH || ## Encoding by Arvind Kolhatkar and Mrs. and Mr. Desriraju H. Rao. Proofread and corrected by Arvind Kolhatkar akolhatkar at rogers.com \medskip\hrule\obeylines \medskip {\rm Please send corrections to sanskrit@cheerful.com} {\rm Last updated \today} \end{document}