%@@1 % File name : raghuvansha2.itx %-------------------------------------------- % Text title : raghuvansha2 % Author : kalidasa % Language : Sanskrit % Subject : philosophy/hinduism/religion % Description/comments : % Transliterated by : Mrs and Mr H Desiraju Rao and Arvind Kolhatkar akolhatkar at rogers.com % Proofread by : Arvind Kolhatkar akolhatkar at rogers.com % Latest update : April 28, 2005 % Send corrections to : sanskrit@cheerful.com % % Special Instructions: % i1h.hdr,ijag.inc,itrans.sty,multicol.sty,iarticle.sty % Transliteration scheme: ITRANS 5.2 % Site access : % http://sanskrit.gde.to/ % http://www.alkhemy.com/sanskrit/ % http://sanskrit.bhaarat.com See the document project %----------------------------------------------------- % The text is to be used for personal studies and research only. % Any use for commercial purpose is prohibited as a 'gentleman's' agreement. % @@2 % % Commands upto engtitle are % needed for devanaagarii output and formatting. %-------------------------------------------------------- \documentstyle[11pt,multicol,itrans]{article} #include=ijag.inc #endwordvowel=.h \portraitwide \parindent=50pt \let\usedvng=\Largedvng % for 1 column \pagenumbering{itrans} \def\engtitle#1{\hrule\medskip\centerline{\LARGE #1}} \def\itxtitle#1{\medskip\centerline{\LARGEdvng #1}\medskip\hrule} \def\endtitles{\medskip\obeyspaceslines} %% \begin{document} \engtitle{.. Raghuvansha by Kalidas Chapter 2 ..}## \itxtitle{.. kaalidaasakR^itaM raghuva.nsham sarga 2 ..}##\endtitles ## atha prajaanaamadhipaH prabhaate jaayaapratigraahitagandhamaalyaam | vanaaya piitapratibaddhavatsaa.n yashodhano dhenumR^iShermumoca || 2\-1|| tasyaaH khuranyaasapavitrapaa.nsumapaa.nsulaanaa.n dhuri kiirtaniiyaa | maarga.n manuShyeshvaradharmapatnii shruterivaartha.n smR^itiranvagacChat || 2\-2|| nivartya raajaa dayitaa.n dayaalustaa.n saurabheyii.n surabhiryashobhiH | payodhariibhuutacatuHsamudraa.n jugopa goruupadharaamivorviim || 2\-3|| vrataaya tenaanucareNa dhenornyaShedhi sheSho.apyanuyaayivargaH | na caanyatastasya shariirarakShaa svaviiryaguptaa hi manoH prasuutiH || 2\-4|| aasvaadavadbhiH kavalaistR^iNaanaa.n kanDuuyanairda.nshanivaaraNaiHshca | avyaahataiH svairagataishca tasyaaH samraaT samaaraadhanatatparo.abhuut || 2\-5|| sthitaH sthitaamuccalitaH prayaataa.n niSheduShiimaasanabandhadhiiraH | jalaabhilaaShii jalamaadadaanaa.n Chaayeva taa.n bhuupatiranvagacChat || 2\-6|| sa nyastacihnaamapi raajalakShmii.n tejovisheShaanumitaa.n dadhaana | aasiidanaaviShkR^itadaanaraajirantarmadaavastha iva dvipendraH || 2\-7|| lataaprataanodgrathitaiH sa keshairadhijyadhanvaa vicacaara daavam | rakShaapadeshaanmunihomadhenorvanyaanvineShyanniva duShTasattvaan || 2\-8|| visR^iShTapaarshvaanucarasya tasya paarshvadrumaaH paashabhR^itaa samasya | udiirayaamaasurivonmadaanaamaalokashabda.n vayasaa.n viraavaiH || 2\-9|| marutprayuktaashca marutsakhaabha.n tamarcyamaaraadabhivartamaanam | avaakiranbaalalataaH prasuunairaacaaralaajairiva paurakanyaaH || 2\-10|| dhanurbhR^ito.apyasya dayaardrabhaavamaakhyaatamantaHkaraNairvisha~NkaiH | vilokayantyo vapuraapurakShNaa.n prakaamavistaaraphala.n hariNyaH || 2\-11|| sa kiicakairmaarutapuurNarandhraiH kuujadbhiraapaaditava.nshakR^ityam | shushraava ku~njeShu yashaH svamuccairudgiiyamaana.n vanadevataabhiH || 2\-12|| pR^iktastuShaarairgirinirjharaaNamanokahaakampitapuShpagandhii | tamaatapaklaantamanaatapatramaacaarapuuta.n pavano niSheve || 2\-13|| shashaama vR^iShTyaapi vinaa davaagniraasiidvisheShaa phalapuShpavR^iddhiH | uuna.n na sattveShvadhiko babaadhe tasminvana.n goptari gaahamaane || 2\-14|| sa.ncaarapuutaani digantaraaNi kR^itvaa dinaante nilayaaya gantum | pracakrame pallavaraagataamraa prabhaa pata.ngasya muneshca dhenuH || 2\-15|| taa.n devataapitratithikriyaarthaamanvagyayau madhyamalokapaalaH | babhau ca saa tena sataa.n matena shraddheva saakShaadvidhinopapannaa || 2\-16|| sa palvalottiirNavaraahayuuthaanyaavaasavR^ikShonmukhabarhiNaani | yayau mR^igaadhyaasitashaadvalaani shyaamaayamaanaani vanaani pashyan || 2\-17|| aapiinabhaarodvahanaprayatnaadgR^iShTirgurutvaadvapuSho narendraH | ubhaavala.ncakratura~ncitaabhyaa.n tapovanaavR^ittipatha.n gataabhyaam || 2\-18| vasiShThadhenoranuyaayina.n tamaavartamaana.n vanitaa vanaantaat | papau nimeShaalasapakShmapa~NktirupoShitaabhyaamiva locanaabhyaam || 2\-19|| puraskR^itaa vartmani paarthivena pratyudgataa paarthivadharmapatnyaa | tadantare saa viraraaja dhenurdinakShapaamadhyagateva sandhyaa || 2\-20|| pradakShiNiikR^itya payasvinii.n taa.n sudakShiNaa saakShatapaatrahastaa | praNamya caanarca vishaalamasyaaH shR^i~Ngaantara.n dvaaramivaarthasiddheH || 2\-21|| vatsotsukaapi stimitaa saparyaa.n pratyagrahiitseti nanadutustau | bhaktyopapanneShu hi tadvidhaanaanaa.n prasaadacihnaani puraHphalaani || 2\-22|| guroH sadaarasya nipiiDya paadau samaapya saa.ndhya.n ca vidhi.n diliipaH | dohaavasaane punareva dogdhrii.n bheje bhujocChinnaripurniShaNNaam || 2\-23|| taamantikanyastabalipradiipaamanvaasya goptaa gR^ihiNiisahaayaH | krameNa suptaamanu sa.nvivesha suptotthitaa.n praataranuudatiShThat || 2\-24|| ittha.n vrata.n dhaarayataH prajaartha.n sama.n mahiShyaa mahaniiyakiirteH | sapta vyatiiyustriguNaani tasya dinaani diinoddharaNocitasya || 2\-25|| anyedyuraatmaanucarasya bhaava.n jij~naasamaanaa munihomadhenuH | ga~NgaaprapaataantaviruuDhashaShpa.n gauriigurorgahvaramaavivesha || 2\-26|| saa duShpradharShaa manasaapi hi.nsrairityadrishobhaaprahitekShaNena | alakShitaabhyutpatano nR^ipeNa prasahya si.nhaH kila taa.n cakarSha || 2\-27|| tadiiyamaakranditamaartasaadhorguhaanibaddhapratishabdadiirgham | rashmiShvivaadaaya nagendrasaktaa.n nivartayaamaasa nR^ipasya dR^iShTim || 2\-28|| sa paaTalaayaa.n gavi tasthivaa.nsa.n dhanurdharaH kesariNa.n dadarsha | adhityakaayaamiva dhaatumayyaa.n lodhradruma.n saanumataH praphullam || 2\-29|| tato mR^igendrasya mR^igendragaamii vadhaaya vadhyasya shara.n sharaNyaH | jaataabhiSha~Ngo nR^ipatirniSha~NgaaduddhartumaicChatprasabhoddhR^itaariH || 2\-30|| vaametarastasya karaH praharturnakhaprabhaabhuuShitaka~Nkapatre | saktaa~NguliH saayakapu~Nkha eva citraarpitaarambha ivaavatasthe || 2\-31|| baahupratiShTambhavivR^iddhamanyurabhyarNamaagaskR^itamaspR^ishadbhiH | raajaa svatejobhiradahyataantarbhogiiva mantrauShadhiruddhaviiryaH || 2\-32|| tamaaryagR^ihya.n nigR^ihiitadhenurmanuShyavaacaa manuva.nshaketum | vismaayayanvismitamaatmavR^ittau si.nhorusattva.n nijagaada si.nhaH || 2\-33|| ala.n mahiipaala tava shrameNa prayuktamapyastramito vR^ithaa syaat | sa paadaponmuulanashakti ra.nhaH shiloccaye muurcChati maarutasya || 2\-34|| kailaasagaura.n vR^iShamaarurakShoH paadaarpaNaanugrahapuutapR^iShTham | avehi maa.n ki.nkaramaShTamuurteH kumbhodara.n naama nikumbhamitram || 2\-35|| amu.n puraH pashyasi devadaaru.n putriikR^ito.asau vR^iShabhadhvajena | yo hemakumbhastananiHsR^itaanaa.n skandasya maatuH payasaa.n rasaj~naH || 2\-36|| kaNDuuyamaanena kaTa.n kadaacidvanyadvipenonmathitaa tvagasya | athainamadrestanayaa shushoca senaanyamaaliiDhamivaasuraastraiH || 2\-37|| tadaaprabhR^ityeva vanadvipaanaa.n traasaarthamasminnahamadrikukShau | vyaaparitaH shuulabhR^itaa vidhaaya si.nhatvama~NkaagatasattvavR^itti || 2\-38|| tasyaalameShaa kShudhitasya tR^iptyai pradiShTakaalaa parameshvareNa | upasthitaa shoNitapaaraNaa me suradviShashcaandramasii sudheva || 2\-39|| sa tva.n nivartasva vihaaya lajjaa.n gurorbhavaandarshitashiShyabhaktiH | shastreNa rakShya.n yadashakyarakSha.n na tadyashaH shastrabhR^itaa.n kShiNoti || 2\-40|| iti pragalbha.n puruShaadhiraajo mR^igaadhiraajasya vaco nishamya | pratyaahataastro girishaprabhaavaadaatmanyavaj~naa.n shithiliicakaara || 2\-41|| pratyabraviiccainamiShuprayoge tatpuurvabha~Nge vitathaprayatnaH | jaDiikR^itastryambakaviikShaNena vajra.n mumukShanniva vajrapaaNiH || 2\-42|| sa.nruddhaceShTasya mR^igedra kaama.n haasya.n vacastadyadaha.n vivakShuH | antargata.n praaNabhR^itaa.n hi veda sarva.n bhavaanbhaavamato.abhidhaasye || 2\-43|| maanyaH sa me sthaavaraja.ngamaanaa.n sargasthitipratyavahaarahetuH | gurorapiida.n dhanamaahitagnernashyatpurastaadanupekShaNiiyam || 2\-44|| sa tva.n madiiyena shariiravR^itti.n dehena nirvartayitu.n prasiida | dinaavasaanotsukabaalavatsaa visR^ijya taa.n dhenuriya.n maharSheH || 2\-45|| athaandhakaara.n girigahvaraaNaa.n da.nShTraamayuukhaiH shakalaani kurvan | bhuuyaH sa bhuuteshvarapaarshvavartii ki.ncidvihasyaarthapati.n babhaaShe || 2\-46|| ekaatapatra.n jagataH prabhutva.n nava.n vayaH kaantamida.n vapushca | alpasya hetorbahu haatumicChanvicaaramuuDhaH pratibhaasi me tvam || 2\-47|| bhuutaanukampaa tava cediya.n gaurekaa bhavetsvastimatii tvadante | jiivanpunaH shashvadupaplavebhyaH prajaaH prajaanaatha piteva paasi || 2\-48|| athaikadhenoraparaadhacaNDaadguroH kR^ishaanupratimaadbibheShi | shakyo.asya manyurbhavataa vinetu.n gaaH koTishaH sparshayataa ghaTodhniiH || 2\-49|| tadrakSha kalyaaNaparamparaaNaa.n bhoktaaramuurjasvalamaatmadeham | mahiitalasparshanamaatrabhinnamR^iddha.n hi raajya.n padamaindramaahuH || 2\-50|| etaavaduktvaa virate mR^igendre pratisvanenaasya guhaagatena | shiloccayo.api kShitipaalamuccaiH priityaa tamevaarthamabhaaShateva || 2\-51|| nishamya devaanucarasya vaaca.n manuShyadevaH punarapyuvaaca | dhenvaa tadadhyaasitakaataraakShyaa niriikShyamaaNaH sutaraa.n dayaaluH || 2\-52|| kShataatkila traayata ityudagraH kShatrasya shabdo bhuvaneShu ruuDhaH | raajyena ki.n tadvipariitavR^itteH praaNairupakroshamaliimasairvaa || 2\-53|| katha.n nu shakyo.anunayo maharShervishraaNanaaccaanyapayasvinaam | imaamanuunaa.n surabheravehi rudraujasaa tu prahR^ita.n tvayaasyaam || 2\-54|| seya.n svadehaarpaNaniShkrayeNa nyaayyaa mayaa moicayitu.n bhavattaH | na paaraNaa syaadvihataa tavaiva.n bhavedaluptashca muneH kriyaarthaH || 2\-55|| bhavaanapiida.n paravaanavaiti mahaanhi yatnastava devadaarau | sthaatu.n niyokturna hi shakyamagre vinaashya rakShya.n svayamakShatena || 2\--56|| kimapyahi.nsyastava cenmato.aha.n yashaHshariire bhava me dayaaluH | ekaantavidhva.nsiShu madvidhaana.n piNDeShvanaasthaa khalu bhautikeShu || 2\-57|| sa.nbandhamaabhaaShaNapuurvamaahurvR^ittaH sa nau sa.ngatayorvanaante | tadbhuutanaathaanuga naarhasi tva.n sa.nbandhino me praNaya.n vihantum || 2\-58|| tatheiti gaamuktavate diliipaH sadyaHpratiShTambhavimuktabaahuH | sannyastashastro haraye svadehamupaanayatpiNDamivaamiShasya || 2\-59|| tasminkShaNe paalayituH prajaanaamutpashyataH si.nhanipaatamugram | avaa~Nmukhasyopari puShpavR^iShTiH papaata vidyaadharahastamuktaa || 2\-60|| uttiShTha vatsetyamR^itaayamaana.n vaco nishamyotthitamutthitaH san| dadarsha raajaa jananiimiva svaa.n gaamagrataH prasraviNii.n na si.nham || 2\-61|| ta.n vismita.n dhenuruvaaca saadho maayaa.n mayodbhaavya pariikShito.asi | R^iShiprabhaavaanmayi naantako.api prabhuH prahartu.n kimutaanyahi.nsraaH || 2\-62|| bhaktyaa gurau mayyanukampayaa ca priitaasmi te putra vara.n vR^iNiiShva | na kevalaanaa.n payasaa.n prasuutimavehi maa.n kaamadughaa.n prasannaam || 2\-63|| tataH samaaniiya sa maanitaarthii hastau svahastaarjitaviirashabdaH | va.nshasya kartaaramanantakiirti.n sudakShiNaayaa.n tanaya.n yayaace || 2\-64|| sa.ntaanakaamaaya tatheti kaama.n raaj~ne pratishrutya payasvinii saa | dugdhvaa payaH patrapuTe madiiya.n putropabhu~NkShveti tamadidesha || 2-65 vatsasya homaarthavidheshca sheSha.n guroranuj~naamadhigamya maataH | uudhasyamicChaami tavopabhoktu.n ShaShThaa.nshamurvyaa iva rakShitaayaaH || 2\-66|| ittha.n kShitiishena vasiShThadhenurvij~naapitaa priitataraa babhuuva | tadanvitaa haimavataacca kukSheH pratyaayayaavaashramamashrameNa || 2\-67|| tasyaaH prasannendumukhaprasaada.n gururnR^ipaaNaa.n gurave nivedya | praharShacihnaanumita.n priyaayai shasha.nsa vaacaa punaruktameva || 2\-68|| sa nandiniistanyamaninditaatmaa sadvatsalo vatsahutaavasheSham | papau vasiShThena kR^itaabhyanuj~naH shubhra.n yashomuurtamivaatitR^iShNaH || 2\-69|| praataryathoktavratapaaraNaante praasthaanika.n svastyayana.n prayujya | tau da.npatii svaa.n prati raajadhaanii.n prasthaapayaamaasa vashii vasiShThaH || 2\-70|| pradakShiNiikR^itya huta.n hutaashamanantara.n bharturarundhatii.n ca | dhenu.n savatsaa.n ca nR^ipaH pratasthe sanma~NgalodagrataraprabhaavaH || 2\-71|| shrotraabhiraamadhvaninaa rathena sa dharmapatniisahitaH sahiShNuH | yayaavanudghaatasukhena maarga.n sveneva puurNena manorathena || 2\-72|| tamaahitautsukyamadarshanena prajaaH prajaarthavratakarshitaa~Ngam | netraiH papustR^iptimanaapnuvadbhirnavodaya.n naathamivauShadhiinaam || 2\-73|| pura.ndarashriiH puramutpataaka.n pravishya paurairabhinandyamaanaH | bhuje bhuja.ngendrasamaanasaare bhuuyaH sa bhuumerdhuramaasasa~nja || 2\-74|| atha nayanasamuttha.n jyotiratreriva dyauH surasaridiva tejo vahniniShThyuutamaisham | narapatikulabhuutyai garbhamaadhatta raaj~nii gurubhirabhiniviShTa.n lokapaalaanubhaavaiH || 2\-75|| iti shriiraghuva.nshe mahaakaavye kavishriikaalidaasakR^itau nandiniivarapradaano naama dvitiiyaH sargaH || ## \medskip\hrule\medskip Encoded and Proofread by Mrs. and Mr. Desiraju H. Rao and Arvind Kolhatkar akolhatkar at rogers.com \medskip\hrule\obeylines \medskip {\rm Please send corrections to sanskrit@cheerful.com} {\rm Last updated \today} \end{document}