%@@1 % File name : raghuvansha18.itx %-------------------------------------------- % Text title : raghuvansha18 % Author : kalidasa % Language : Sanskrit % Subject : philosophy/hinduism/religion % Description/comments : % Transliterated by : Arvind Kolhatkar akolhatkar at rogers.com % Proofread by : Arvind Kolhatkar akolhatkar at rogers.com % Latest update : December 01, 2005 % Send corrections to : sanskrit@cheerful.com % % Special Instructions: % i1h.hdr,ijag.inc,itrans.sty,multicol.sty,iarticle.sty % Transliteration scheme: ITRANS 5.2 % Site access : % http://sanskrit.gde.to/ % http://www.alkhemy.com/sanskrit/ % http://sanskrit.bhaarat.com See the document project %----------------------------------------------------- % The text is to be used for personal studies and research only. % Any use for commercial purpose is prohibited as a 'gentleman's' agreement. % @@2 % % Commands upto engtitle are % needed for devanaagarii output and formatting. %-------------------------------------------------------- \documentstyle[11pt,multicol,itrans]{article} #include=ijag.inc #endwordvowel=.h \portraitwide \parindent=50pt \let\usedvng=\Largedvng % for 1 column \pagenumbering{itrans} \def\engtitle#1{\hrule\medskip\centerline{\LARGE #1}} \def\itxtitle#1{\medskip\centerline{\LARGEdvng #1}\medskip\hrule} \def\endtitles{\medskip\obeyspaceslines} %% \begin{document} \engtitle{.. Raghuvansha 18 by Kalidas ..}## \itxtitle{.. kaalidaasakR^itam raghuva.nsham sarga 18 va.nshaanukrama ..}##\endtitles ## sa naiShadhasyaarthapateH sutaayaamutpaadayaamaasa niShiddhashatruH | anuunasaara.n niShadhaannagendraatputra.n yamaahurniShadhaakhyameva || 18\-1|| tenonuviiryeNa pitaa prajaayai kalpiShyamaaNena nananda yuunaa | suvR^iShTiyogaadiva jiivalokaH sasyena sa.npattiphalonmukhena || 18\-2|| shabdaadi nirvishya sukha.n ciraaya tasminpratiShThaapitaraajashabdaH | kaumudvateyaH kumudaavadaatairdyaamarjitaa.n karmabhiraaruroha || 18\-3|| pautraH kushasyaapi kusheshayaakShaH sasaagaraa.n saagaradhiiracetaaH | ekaatapatraa.n bhuvamekaviiraH puraargalaadiirghabhujo bubhoja || 18\-4|| tasyaanalaujaastanayastadante va.nshashriya.n praapa nalaabhidhaanaH | yo naDvalaaniiva gajaH pareShaa.n balaanyamR^idgaannalinaabhavaktraH || 18\-5|| nabhashcarairgiitayashaaH sa lebhe nabhastalashyaamatanu.n tanuujam | khyaata.n nabhaHshabdamayena naamnaa kaanta.n nabhomaasamiva prajaanaam || 18\-6|| tasmai visR^ijyottarakosalaanaa.n dharmottarastatprabhave prabhutvam | mR^igairajarya.n jarasopadiShTamadehabandhaaya punarbabandha || 18\-7|| tena dvipaanaamiva puNDariiko raadnyaamajayyo.ajani puNDariikaH | shaante pitaryaahR^itapuNDariikaa ya.n puNDariikaakShamiva shritaa shriiH || 18\-8|| sa kShemadhanvaanamamoghadhanvaa putra.n prajaakShemavidhaanadakSham | kShmaa.n lambhayitvaa kShamayopapanna.n vane tapaH kShaantatarashcacaara || 18\-9|| aniikiniinaa.n samare.agrayaayii tasyaapi devapratimaH suto.abhuut | vyashruuyataaniikapadaavasaana.n devaadi naama tridive.api yasya || 18\-10|| pitaa samaaraadhanatatpareNa putreNa putrii sa yathaiva tena | putrastathaivaatmajavatsalena sa tena pitraa pitR^imaanbabhuuva || 18\-11|| puurvastayoraatmasame ciroDhaamaatmobhave varNacatuShTayasya | dhura.n nidhaayaikanidhirguNaanaa.n jagaama yajvaa yajamaanalokam || 18\-12|| vashii sutastasya vasha.nvadatvaatsveShaamivaasiidviShataamapiiShTaH | sakR^idvivignaanapi hi prayukta.n maadhuryamiiShTe hariNaangrahiitum || 18\-13|| ahiinagurnaama sa gaa.n samagraamahiinabaahudraviNaH shashaasa | yo hiinasa.nsargaparaa~NmukhatvaadyuvaapyanarthairvyasanairvihiinaH || 18\-14|| guroH sa caanantaramantaradnyaH pu.nsaa.n pumaanaadya ivaavatiirNaH | upakramairaskhalitaishcaturbhishcaturdigiishashcaturo babhuuva || 18\-15|| tasminprayaate paralokayaatraa.n jetaryariiNaa.n tanaya.n tadiiyam | uccaiHshirastvaajjitapaariyaatra.n lakShmiiH siSheve kila paariyaatram || 18\-16|| tasyaabhavatsuunurudaarashiilaH shilaH shilaapaTTavishaalavakShaaH | jitaaripakSho.api shiliimukhairyaH shaaliinataamavrajadiiDyamaanaH || 18\-17|| tamaatmasa.npannamaninditaatmaa kR^itvaa yuvaana.n yuvaraajameva | sukhaani so.abhu~Nkta sukhoparodhi vR^itta.n hi raadnyaamuparuddhavR^ittam || 18\-18|| ta.n raagabandhiShvavitR^iptameva bhogeShu saubhaagyavisheShabhogyam | vilaasiniinaamaratikShamaa.api jaraa vR^ithaa matsariNii jahaara || 18\-19|| unnaabha ityudgatanaamadheyastasyaayathaarthonnatanaabhirandhraH | suto.abhavatpa~NkajanaabhakalpaH kR^itsnasya naabhirnR^ipamaNDalasya || 18\-20|| tataH para.n vajradharaprabhaavastadaatmajaH sa.nyati vajraghoShaH | babhuuva vajraakarabhuuShaNaayaaH patiH pR^ithivyaaH kila vajraNaabhaH || 18\-21|| tasmingate dyaa.n sukR^itopalabdhaa.n tatsa.nbhava.n sha~NkhaNamarNavaantaa | utkhaatashatru.n vasudhopatasthe ratnopahaarairuditaiH khanibhyaH || 18\-22|| tasyaavasaane haridashvadhaamaa pitrya.n prapede padamashviruupaH | velaataTeShuuShitasainikaashva.n puraavido ya.n vyuShitaashvamaahuH || 18\-23|| aaraadhya vishveshvaramiishvareNa tena kShitervishvasaho vijadnye | paatu.n saho vishvasakhaH samagraa.n vishva.nbharaamaatmajamuurtiraatmaa || 18\-24|| a.nshe hiraNyaakSharipoH sa jaate hiraNyanaabhe tanaye nayadnyaH | dviShaamasahyaH sutaraa.n taruuNaa.n hiraNyaretaa iva saanilo.abhuut || 18\-25|| pitaa pitR^INaamanR^iNastamante vayasyanantaani sukhaani lipsuH | raajaanamaajaanuvilambibaahu.n kR^itvaa kR^itii valkalavaanbabhuuva || 18\-26|| kausalya ittyuttarakosalaanaa.n patyuH pata~NgaanvayabhuuShaNasya | tasyaurasaH somasutaH suto.abhuunnetrotsavaH soma iva dvitiiyaH || 18\-27|| yashobhiraabrahmasabha.n prakaashaH sa brahmabhuuya.n gatimaajagaama | brahmiShThamaadhaaya nije.adhikaare brahmiShThameva svatanuprasuutam || 18\-28|| tasminkulaapiiDanibhe vipiiDa.n samya~Nmahii.n shaasati shaasanaa~Nkaam | prajaashcira.n suprajasi prajeshe nananduraanandajalaavilaakShyaH || 18\-29|| paatriikR^itaatmaa gurusevanena spaShTaakR^itiH patrarathendraketoH | ta.n putriNaa.n puShkarapatranetraH putraH samaaropayadagrasa.nkhyaam || 18\-30|| va.nshasthiti.n va.nshakareNa tena sa.nbhaavya bhaavii sa sakhaa maghonaH | upaspR^ishansparshanivR^ittalaulyastripuShkareShu tridashatvamaapa || 18\-31|| tasya prabhaanirjitapuShparaaga.n pauShyaa.n tithau puShyamasuuta patnii | tasminnapuShyannudite samagraa.n puShTi.n janaaH puShya iva dvitiiye || 18\-32|| mahii.n mahecChaH parikiirya suunau maniiShiNe jaiminaye.arpitaatmaa | tasmaatsayogaadadhigamya yogamajanmane.akalpata janmabhiiruH || 18\-33|| tataH para.n tatprabhavaH prapede dhruvopameyo dhruvasa.ndhirurviim | yasminnabhuujjyaayasi satyasa.ndhe sa.ndhirdhruvaH sa.nnamataamariiNaam || 18\-34|| sute shishaaveva sudarshanaakhye darshaatyayendupriyadarshane saH | mR^igaayataakSho mR^igayaavihaarii si.nhaadavaapadvipada.n nR^isi.nhaH || 18\-35|| svargaaminastasya tamaikamatyaadamaatyavargaH kulatantumekam | anaathadiinaaH prakR^itiiravekShya saaketanaatha.n vidhivaccakaara || 18\-36|| navendunaa tannabhasopameya.n shaavaikasi.nhena ca kaananena | raghoH kula.n kuDmalapuShkareNa toyena caaprauDhanarendramaasiit || 18\-37|| lokena bhaavii pitureva tulyaH sa.nbhaavito mauliparigrahaatsaH | dR^iShTo hi vR^iNvankalabhapramaaNo.apyaashaaH purovaatamavaapya meghaH || 18\-38|| ta.n raajaviithyaamadhihasti yaatamaadhoraNaalambitamagryavesham | ShaDvarShadeshiiyamapi prabhutvaatpraikShanta pauraaH pitR^igauraveNa || 18\-39|| kaama.n na so.akalpata paitR^ikasya si.nhaasanasya pratipuuraNaaya | tejomahimnaa punaraavR^itaatmaa tadvyaapa caamiikarapi~njareNa || 18\-40|| tasmaadadhaH ki.ncidivaavatiirNaavasa.nspR^ishantau tapaniiyapiiTham | saalaktakau bhuupatayaH prasiddhairvavandire maulibhirasya paadau || 18\-41|| maNau mahaaniila iti prabhaavaadalpapramaaNe.api yathaa na mithyaa | shabdo mahaaraaja iti pratiitastathaiva tasminyuyuje.arbhake.api || 18\-42|| paryantasa.ncaaritacaamarasya kapolalolobhayakaakapakShaat | tasyaananaaduccarito vivaadashcacaala velaasvapi naarNavaanaam || 18\-43|| nirvR^ittajaambuunadapaTTashobhe nyasta.n lalaaTe tilaka.n dadhaanaH | tenaiva shuunyaanyarisundariiNaa.n mukhaani sa smeramukhashcakaara || 18\-44|| shiriiShapuShpaadhikasaukumaaryaH kheda.n na yaayaadapi bhuuShaNena | nitaantagurviimapi so.anubhaavaaddhura.n dharitryaa bibharaa.nbabhuuva || 18\-45|| nyastaakSharaamakSharabhuumikaayaa.n kaartsnyena gR^ihNaati lipi.n na yaavad | sarvaaNi taavacChrutavR^iddhayogaatphalaanyupaayu~Nkta sa daNDaniiteH || 18\-46|| urasyaparyaaptaniveshabhaagaa prauDhiibhaviShyantamudiikShamaaNaa | sa.njaatalajjeva tamaalapatracChaayaaChalenopajuguuha lakShmiiH || 18\-47|| anashnuvaanena yugopamaanamabaddhamaurviikiNalaa~nChanena | aspR^iShTakhaDgatsaruNaapi caasiidrakShaavatii tasya bhujena bhuumiH || 18\-48|| na kevala.n gacChati tasya kaale yayuH shariiraavayavaa vivR^iddhim | va.nshyaa guNaaH khalvapi lokakaantaaH praarambhasuukShmaaH prathimaanamaapuH || 18\-49|| sa puurvajanmaantaradR^iShTapaaraaH smarannivaakleshakaro guruuNaam | tisrastrivargaadhigamasya muula.n jagraaha vidyaaH prakR^itiishca pitryaaH || 18\-50|| vyuuhyaH sthitaH ki.ncidivottaraaardhamunnaddhacuuDo.a~ncitasavyajaanuH | aakarNamaakR^iShTasabaaNadhanvaa vyarocataastre sa viniiyamaanaH || 18\-51|| atha madhu vanitaanaa.n netranirveshaniiya\- manasijatarupuShpa.n raagabandhapravaalam | akR^itakavidhi sarvaa~NgiiNamaakalpajaata.n vilasitapadamaadya.n yauvana.n sa prapede || 18\-52|| pratikR^itiracanaabhyo duutisa.ndarshitaabhyaH samadhikatararuupaaH shuddhasa.ntaanakaamaiH | adhivividuramaatyairaahR^itaastasya yuunaH prathamaparigR^ihiite shriibhuvau raajakanyaaH || 18\-53|| iti shriiraghuva.nshe mahaakaavye kavishriikaalidaasa\- kR^itau va.nshaanukramo naamaaShTadashaH sargaH || ## Encoded and Proofread by Arvind Kolhatkar akolhatkar at rogers.com \medskip\hrule\obeylines \medskip {\rm Please send corrections to sanskrit@cheerful.com} {\rm Last updated \today} \end{document}