%@@1 % File name : raghuvansha15.itx %-------------------------------------------- % Text title : raghuvansha15 % Author : kalidasa % Language : Sanskrit % Subject : philosophy/hinduism/religion % Description/comments : % Transliterated by : Arvind Kolhatkar akolhatkar at rogers.com % Proofread by : Arvind Kolhatkar akolhatkar at rogers.com % Latest update : Octobber 11, 2005 % Send corrections to : sanskrit@cheerful.com % % Special Instructions: % i1h.hdr,ijag.inc,itrans.sty,multicol.sty,iarticle.sty % Transliteration scheme: ITRANS 5.2 % Site access : % http://sanskrit.gde.to/ % http://www.alkhemy.com/sanskrit/ % http://sanskrit.bhaarat.com See the document project %----------------------------------------------------- % The text is to be used for personal studies and research only. % Any use for commercial purpose is prohibited as a 'gentleman's' agreement. % @@2 % % Commands upto engtitle are % needed for devanaagarii output and formatting. %-------------------------------------------------------- \documentstyle[11pt,multicol,itrans]{article} %\documentclass[11pt]{article} %\usepackage{multicol} #include=ijag.inc #endwordvowel=.h \portraitwide \parindent=100pt \let\usedvng=\Largedvng % for 1 column \pagenumbering{itrans} \def\engtitle#1{\hrule\medskip\centerline{\LARGE #1}} \def\itxtitle#1{\medskip\centerline{\LARGEdvng #1}\medskip\hrule} \def\endtitles{\medskip\obeyspaceslines} %% \begin{document} \engtitle{.. Raghuvansha 15 by Kalidas ..}## \itxtitle{.. kaalidaasakR^itam raghuva.nsham sarga 15 ..}##\endtitles ## kR^itasiitaaparityaagaH sa ratnaakaramekhalaam | bubhuje pR^ithiviipaalaH pR^ithiviimeva kevalaam|| 15\-1|| lavaNena viluptejyaastaamisreNa tamabhyayuH | munayo yamunaabhaajaH sharaNya.n sharaNaarthinaH|| 15\-2|| avekShya raama.n te tasminna prajahruH svatejasaa | traaNaabhaave hi shaapaastraaH kurvanti tapaso vyayam|| 15\-3|| pratishushraava kaakutsthastebhyo vighnapratikriyaam | dharmasa.nrakShaNaartheva pravR^ittirbhuvi shaar~NgiNaH|| 15\-4|| te raamaaya vadhopaayamaacakhyurvibudhadviShaH | durjayo lavaNaH shuulii vishuulaH praarthyataamiti|| 15\-5|| aadideshaatha shatrughna.n teShaa.n kShemaaya raaghavaH | kariShyanniva naamaasya yathaarthamarinigrahaat|| 15\-6|| yaH kashcana raghuuNaa.n hi paramekaH para.ntapaH | apavaada ivotsarga.n vyaavartayitumiishvaraH|| 15\-7|| agrajena prayuktaashiistato daasharathii rathii | yayau vanasthaliiH pashyanpuShpitaaH surabhiirabhiiH|| 15\-8|| raamaadeshaadanugataa senaa tasyaarthasiddhaye | pashcaadadhyanaarthasya dhaatoradhirivaabhavat|| 15\-9|| aadiShTavartmaa munibhiH sa gacCha.nstapasaa.n varaH | viraraaja rathapraShThairvaalakhilyairivaa.nshumaan|| 15\-10|| tasya maargavashaadekaa babhuuva vasatiryataH | rathasvanotkaNThamR^ige vaalmiikiiye tapovane|| 15\-11|| tamR^iShiH puujayaamaasa kumaara.n klaantavaahanam | tapaHprabhaavasiddhaabhirvisheShapratipattibhiH || 15\-12|| tasyaamevaasya yaaminyaamantarvantii prajaavatii | sutaavasuuta sa.npannau koshadaNDaaviva kShitiH|| 15\-13|| sa.ntaanashravaNaadbhraatuH saumitriH saumanasyavaan | praa~njalirmunimaamantrya praataryuktaratho yayau|| 15\-14|| sa ca praapa madhuupaghna.n kumbhiinasyaashca kukShijaH | vanaatkaramivaadaaya sattvaraashimupasthitaH || 15\-15|| dhuumadhuumro vasaagandhii jvaalaababhrushiroruhaH | kravyaadgaNapariivaarashcitaagniriva ja.ngamaH || 15\-16|| apashuula.n tamaasaadya lavaNa.n lakShmaNaanujaH | rurodha sa.nmukhiino hi jayo randhraprahaariNaam|| 15\-17|| naatiparyaaptamaalakShya matkukSheradya bhojanam | diShTyaa tvamasi me dhaatraa bhiitenevopapaaditaH|| 15\-18|| iti sa.ntarjya shatrughna.n raakShasastajjighaa.nsayaa | praa.nshumutpaaTayaamaasa mustaastambamiva drumam|| 15\-19|| saumitrernishitairbaaNairantaraa shakaliikR^itaH | gaatra.n puShparajaH praapa na shaakhii nairR^iteritaH|| 15\-20|| vinaashaattasya vR^ikShasya rakShastasmai mahopalam | prajighaaya kR^itaantasya muShTi.n pR^ithagiva sthitam|| 15\-21|| aindramastramupaadaaya shatrughnena sa taaDitaH | sikataatvaadapi para.n prapede paramaaNutaam|| 15\-22|| tamupaadravadudyamya dakShiNa.n dornishaacaraH | ekataala ivotpaatapavanaprerito giriH|| 15\-23|| kaarShNena patriNaa shatruH sa bhinnahR^idayaH patan | aninaaya bhuvaH kampa.n jahaaraashramavaasinaam|| 15\-24|| vayasaa.n pa~NktayaH peturhatasyopari vidviShaH | tatpratidvandvino muurdhni divyaaH kusumavR^iShTayaH|| 15\-25|| sa hatvaa lavaNa.n viirastadaa mene mahaujasaH | bhraatuH sodaryamaatmaanamindrajidvadhashobhinaH|| 15\-26|| tasya sa.nstuuyamaanasya caritaarthaistapasvibhiH | shushubhe vikramodagra.n vriiDayaavanata.n shiraH|| 15\-27|| upakuula.n ca kaalindyaaH purii.n pauruShabhuuShaNaH | nirmame nirmamo.artheShu mathuraa.n madhuraakR^itiH|| 15\-28|| yaa sauraajyaprakaashaabhirbabhau pauravibhuutibhiH | svargaabhiShyandavamana.n kR^itvevopaniveshitaa|| 15\-29|| tatra saudhagataH pashyanyamunaa.n cakravaakiniim | hemabhaktimatii.n bhuumeH praveNiimiva pipriye|| 15\-30|| sakhaa dasharathasyaapi janakasya ca mantrakR^it | sa.ncaskaarobhayapriityaa maithileyau yathaavidhi|| 15\-31|| sa tau kushalavonmR^iShTagarbhakledau tadaakhyayaa | kaviH kushalavaaveva cakaara kila naamataH|| 15\-32|| saa~Nga.n ca vedamadhyaapya ki.ncidutkraantashaishavau | svakR^iti.n gaapayaamaasa kaviprathamapaddhatim|| 15\-33|| raamasya madhura.n vR^itta.n gaayanto maaturagrataH | tadviyogavyathaa.n ki.ncicChithiliicakratuH sutau|| 15\-34|| itare.api raghorva.nshyaastrayastretaagnitejasaH | tadyogaatpativatniiShu patniiShvaasandvisuunavaH || 15\-35|| shatrughaatini shatrughnaH subaahau ca bahushrute | mathuraavidishe suunvornidadhe puurvajotsukaH|| 15\-36|| bhuuyastapovyayo maa bhuudvaalmiikeriti so.atyagaat | maithiliitanayodgiitaniHspandamR^igamaashramam|| 15\-37|| vashii vivesha caayodhyaa.n rathyasa.nskaarashobhiniim | lavaNasya vadhaatpaurairiikShito.atyantagauravam|| 15\-38|| sa dadarsha sabhaamadhye sabhaasadbhirupasthitam | raama.n siitaaparityaagaadasaamaanyapati.n bhuvaH|| 15\-39|| tamabhyanandatpraNata.n lavaNaantakamagrajaH | kaalanemivadhaatpriitasturaaShaaDiva shaar~NgiNam|| 15\-40|| sa pR^iShTaH sarvato vaartamaakhyadraadnye na sa.ntatim | pratyarpayiShyataH kaale kaveraadyasya shaasanaat|| 15\-41|| atha jaanapado vipraH shishumapraaptayauvanam | avataaryaa~Nkashayyaastha.n dvaari cakranda bhuupateH|| 15\-42|| shocaniiyaasi vasudhe yaa tva.n dasharathaaccyutaa | raamahastamanupraapya kaShTaatkaShTatara.n gataa|| 15\-43|| shrutvaa tasya shuco hetu.n goptaa jihraaya raaghavaH | na hyakaalabhavo mR^ityurikShvaakupadamaspR^ishat|| 15\-44|| sa muhuurta.n kShamasveti dvijamaashvaasya duHkhitam | yaana.n sasmaara kaubera.n vaivasvatajigiiShayaa|| 15\-45|| aattashastrastadadhyaasya prasthitaH sa raghuudvahaH | uccacaara purastasya guuDharuupaa sarasvatii|| 15\-46|| raajan prajaasu te kashcidapacaaraH pravartate | tamanviShya prashamayerbhaviShyasi tataH kR^itii|| 15\-47|| ityaaptavacanaadraamo vineShyanvarNavikriyaam | dishaH papaata patreNa veganiShkampahetunaa|| 15\-48|| atha dhuumaabhitaamraakSha.n vR^ikShashaakhaavalambinam | dadarsha ka.ncidaikShvaakastapasyantamadhomukham|| 15\-49|| pR^iShTanaamaanvayo raadnyaa sa kilaacaShTa dhuumapaH | aatmaana.n shambuka.n naama shuudra.n surapadaarthinam|| 15\-50|| tapasyanadhikaaritvaatprajaanaa.n tamaghaavaham | shiirShacChedya.n paricChidya niyantaa shastramaadade|| 15\-51|| sa tadvaktra.n himakliShTaki~njalkamiva pa~Nkajam | jyotiShkaNaahatashmashru kaNThanaalaadapaatayat|| 15\-52|| kR^itadaNDaH svaya.n raadnyaa lebhe shuudraH sataa.n gatim | tapasaa dushcareNaapi na svamaargavila~Nghinaa|| 15\-53|| raghunaatho.apyagastyena maargasa.ndarshitaatmanaa | mahaujasaa sa.nyuyuje sharatkaala ivendunaa|| 15\-54|| kumbhayonirala.nkaara.n tasmai divyaparigraham | dadau datta.n samudreNa piitenevaatmaniShkrayam|| 15\-55|| sa dadhanmaithiliikaNThanirvyaapaareNa baahunaa | pashcaannivavR^ite raamaH praakparaasurdvijaatmajaH || 15\-56|| tasya puurvoditaa.n nindaa.n dvijaH putrasamaagataH | stutvaa nivartayaamaasa traaturvaivasvataadapi|| 15\-57|| tamadhvaraaya muktaashva.n rakShaHkapinareshvaraaH | meghaaH sasyamivaambhobhirabhyavarShannupaayanaiH|| 15\-58|| digbhyo nimantritaashcainamabhijagmurmaharShayaH | na bhaumaanyeva dhiShNyaani hitvaa jyotirmayaanyapi|| 15\-59|| upashalyaniviShTaistaishcaturdvaaramukhii babhau | ayodhyaa sR^iShTalokeva sadyaH paitaamahii tanuH|| 15\-60|| shlaaghyastyaago.api vaidehyaaH patyuH praagva.nshavaasinaH | ananyajaaneH saivaasiidyasmaajjaayaa hiraNmayii|| 15\-61|| vidheradhikasa.nbhaarastataH pravavR^ite makhaH | aasanyatra kriyaavighnaa raakShasaa eva rakShiNaH|| 15\-62|| atha praacetasopadnya.n raamaayaNamitastataH | maithileyau kushalavau jagaturgurucoditau|| 15\-63|| vR^itta.n raamasya vaalmiikeH kR^itistau ki.nnarasvanau | ki.n tadyena mano hartumala.n syaataa.n na shR^iNvataam|| 15\-64|| ruupe giite ca maadhurya.ntayostajdnyairniveditam | dadarsha saanujo raamaH shushraava ca kutuuhalii|| 15\-65|| tadgiitashravaNaikaagraa sa.nsadashrumukhii babhau | himaniShyandinii praatarnirvaateva vanasthalii|| 15\-66|| vayoveShavisa.nvaadi raamasya ca tayostadaa | janataa prekShya saadR^ishya.n naakShikampa.n vyatiShThata|| 15\-67|| ubhayorna tathaa lokaH praaviiNyena visiShmiye | nR^ipateH priitidaaneShu viitaspR^ihatayaa yathaa|| 15\-68|| geye ko nu vinetaa vaa.n kasya ceya.n kR^itiH kaveH | iti raadnyaa svaya.n pR^iShTau tau vaalmiikimasha.nsataam|| 15\-69|| atha saavarajo raamaH praacetasamupeyivaan | uuriikR^ityaatmano deha.n raajyamasmai nyavedayat|| 15\-70|| sa taavaakhyaaya raamaaya maithiliiyau tadaatmajau | kaviH kaaruNiko vavre siitaayaaH sa.nparigraham|| 15\-71|| taata shuddhaa samakSha.n naH snuShaa te jaatavedasi | dauraatmyaadrakShasastaa.n tu naatratyaaH shraddadhuH prajaaH|| 15\-72|| taaH svacaaritryamuddishya pratyaayayatu maithilii | tataH putravatiimenaa.n pratipatsye tvadaadnyayaa|| 15\-73|| iti pratishrute raadnyaa jaanakiimaashramaanmuniH | shiShyairaanaayayaamaasa svasiddhi.n niyamairiva|| 15\-74|| anyedyuratha kaakutsthaH sa.nnipaatya puraukasaH | kavimaahvaayayaamaasa prastutapratipattaye|| 15\-75|| svarasa.nskaaravatyaasau putraabhyaamatha siitayaa | R^icevodarciSha.n suurya.n raama.n munirupasthitaH|| 15\-76|| kaaShaayapariviitena svapadaarpitacakShuShaa | anvamiiyata shuddheti shaantena vapuShaiva saa|| 15\-77|| janaastadaalokapathaatpratisa.nhR^itacakShuShaH | tasthuste.avaa~NmukhaaH sarve phalitaa iva shaalayaH|| 15\-78|| taa.n dR^iShTiviShaye bharturmuniraasthitaviShTaraH | kuru niHsa.nshaya.n vatse svavR^itte lokamityashaat|| 15\-79|| atha vaalmiikishiShyeNa puNyamaavarjita.n payaH | aacamyodiirayaamaasa siitaa satyaa.n sarasvatiim|| 15\-80|| vaa~NmanaHkarmabhiH patyau vyabhicaaro yathaa na me | tathaa vishva.nbhare devi maamantardhaatumarhasi|| 15\-81|| evamukte tayaa saadhvyaa randhraatsadyobhavaadbhuvaH | shaatahradamiva jyotiH prabhaamaNDalamudyayau|| 15\-82|| tatra naagaphaNotkShiptasi.nhaasananiSheduShii | samudrarashanaa saakShaatpraaduraasiidvasu.ndharaa|| 15\-83|| saa siitaama~Nkamaaropya bhartR^ipraNihitekShaNaam | maameti vyaaharatyeva tasminpaataalamabhyagaat|| 15\-84|| dharaayaa.n tasya sa.nrambha.n siitaapratyarpaNaiShiNaH | gururvidhibalaapekShii shamayaamaasa dhanvinaH|| 15\-85|| R^iShiinvisR^ijya yadnyaante suhR^idashca puraskR^itaan | raamaH siitaagata.n sneha.n nidadhe tadapatyayoH|| 15\-86|| yudhaajitasya sa.ndeshaatsa desha.n sindhunaamakam | dadau dattaprabhaavaaya bharataaya bhR^itaprajaH|| 15\-87|| bharatastatra gandharvaanyudhi nirjitya kevalam | aatodya.n graahayaamaasa samatyaajayadaayudham|| 15\-88|| sa takShapuShkalau putrau raajadhaanyostadaakhyayoH | abhiShicyaabhiShekaarhau raamaantikamagaatpunaH|| 15\-89|| a~Ngada.n candraketu.n ca lakShmaNo.apyaatmasa.nbhavau | shaasanaadraghunaathasya cakre kaaraapatheshvarau|| 15\-90|| ityaaropitaputraaste jananiinaa.n janeshvaraaH | bhartR^ilokaprapannaanaa.n nivaapaanvidadhuH kramaat|| 15\-91|| upetya muniveSho.atha kaalaH provaaca raaghavam | rahaHsa.nvaadinau pashyedaavaa.n yasta.n tyajeriti|| 15\-92|| tatheti pratipannaaya vivR^itaatmaa nR^ipaaya saH | aacakhyau divamadhyaasva shaasanaatparameShThinaH|| 15\-93|| vidvaanapi tayordvaaHsthaH samaya.n lakShmaNo.abhinat | bhiito durvaasasaH shaapaadraamasa.ndarshanaarthinaa|| 15\-94|| sa gatvaa sarayuutiira.n dehatyaagena yogavit | cakaaraavitathaa.n bhraatuH pratidnyaa.n puurvajanmanaH|| 15\-95|| tasminnaatmacaturbhaage praa~NnaakamadhitasthuShi | raaghavaH shithila.n tasthau bhuvi dharmastripaadiva|| 15\-96|| sa niveshya kushaavatyaa.n ripunaagaa~Nkusha.n kusham | sharaavatyaa.n sataa.n suuktairjanitaashrulava.n lavam|| 15\-97|| udakpratasthe sthiradhiiH saanujo.agnipuraHsaraH | anvitaH pativaatsalyaadgR^ihavarjamayodhyayaa|| 15\-98|| jagR^ihustasya cittadnyaaH padavii.n hariraakShasaaH | kadambamukulasthuulairabhivR^iShTaa.n prajaashrubhiH|| 15\-99|| upasthitavimaanena tena bhaktaanukampinaa | cakre tridivaniHshreNiH sarayuuranuyaayinaam|| 15\-100|| yadgopratarakalpo.abhuutsa.nmardastatra majjataam | atastadaakhyayaa tiirtha.n paavana.n bhuvi paprathe|| 15\-101|| sa vibhurvibudhaa.nsheShu pratipannaatmamuurtiShu | tridashiibhuutapauraaNaa.n svargaantaramakalpayat|| 15\-102|| nirvartyaiva.n dashamukhashirashChedakaarya.n suraaNaa.n viShvaksenaH svatanumavishatsarvalokapratiShThaam | la~Nkaanaatha.n pavanatanaya.n cobhaya.n sthaapayitvaa kiirtistambhadvayamiva girau dakShiNe cottare ca|| 15\-103|| iti shriiraghuva.nshe mahaakaavye kavishriikaalidaasakR^itau shriiraamasvargaarohaNo naama pa~ncadashaH sargaH || ## Encoded and Proofread by Arvind Kolhatkar akolhatkar at rogers.com \medskip\hrule\obeylines \medskip {\rm Please send corrections to sanskrit@cheerful.com} {\rm Last updated \today} \end{document}