%@@1 % File name : raghuvansha13.itx %-------------------------------------------- % Text title : raghuvansha sarga 13 % Author : kalidasa % Language : Sanskrit % Subject : philosophy/hinduism/religion % Description/comments : % Transliterated by : Arvind Kolhatkar akolhatkar at rogers.com % Proofread by : Arvind Kolhatkar akolhatkar at rogers.com % Latest update : September 09, 2005 % Send corrections to : sanskrit@cheerful.com % % Special Instructions: % i1h.hdr,ijag.inc,itrans.sty,multicol.sty,iarticle.sty % Transliteration scheme: ITRANS 5.2 % Site access : % http://sanskrit.gde.to/ % http://www.alkhemy.com/sanskrit/ % http://sanskrit.bhaarat.com See the document project %----------------------------------------------------- % The text is to be used for personal studies and research only. % Any use for commercial purpose is prohibited as a 'gentleman's' agreement. % @@2 % % Commands upto engtitle are % needed for devanaagarii output and formatting. %-------------------------------------------------------- \documentstyle[11pt,multicol,itrans]{article} %\documentclass[11pt]{article} %\usepackage{multicol} #include=ijag.inc #endwordvowel=.h \portraitwide \parindent=100pt \let\usedvng=\Largedvng % for 1 column \pagenumbering{itrans} \def\engtitle#1{\hrule\medskip\centerline{\LARGE #1}} \def\itxtitle#1{\medskip\centerline{\LARGEdvng #1}\medskip\hrule} \def\endtitles{\medskip\obeyspaceslines} %% \begin{document} \engtitle{.. Raghuvansha 13 by Kalidas ..}## \itxtitle{.. kaalidaasakR^itam raghuva.nsham sarga 13 ..}##\endtitles ## athaatmanaH shabdaguNa.n guNadnyaH pada.n vimaanena vigaahamaanaH | ratnaakara.n viikShya mithaH sa jaayaa.n raamaabhidhaano harirityuvaacha || 13\-1|| vaidehi pashya.a.amalayaadvibhakta.n matsetunaa phenilamamburaashim Chaayaapatheneva sharatprasannamaakaashamaaviShkR^itachaarutaaram || 13\-2|| guroryiyakShoH kapilena medhye rasaatala.n sa.nkramite tura.nge | tadarthamurviimavadhaarayadbhiH puurvaiH kilaaya.n parivardhito naH || 13\-3|| garbha.n dadhatyarkamariichayo.asmaadvivR^iddhimatraashnuvate vasuuni | abindhana.n vahnimasau bibharti prahlaadana.n jyotirajanyanena || 13\-4|| taa.n taamavasthaa.n pratipadyamaana.n sthita.n dasha vyaapa disho mahimnaa | viShNorivaasyaanavadhaaraNiiyamiidR^iktayaa ruupamiyattaayaa vaa || 13\-5|| naabhipraruuDhaamburuhaasanena sa.nstuuyamaanaH prathamena dhaatraa | amu.n yugaantochitayoganidraH sa.nhR^itya lokaanpuruSho.adhishete || 13\-6|| pakShachChidaa gotrabhidaattagandhaaH sharaNyamena.n shatasho mahiidhraaH | nR^ipaa ivopaplavinaH parebhyo dharmottara.n madhyamamaashrayante || 13\-7|| rasaatalaadaadibhavena pu.nsaa bhuvaH prayuktodvahanakriyaayaaH | asyaachChamambhaH pralayapravR^iddha.n muhuurtavaktraabharaNa.n babhuuva || 13\-8|| mukhaarpaNeShu prakR^itipragalbhaaH svaya.n tara.ngaadharadaanadakShaH | ananyasaamaanyakalatravR^ittiH pibatyasau paayayate cha sindhuH || 13\-9|| sasatvamaadaaya nadiimukhaambhaH sa.nmiilayanto vivR^itaananatvaat | amii tirobhistimayaH sarandhrairuudhva.n vitanvanti jalapravaahaan || 13\-10|| maata.nganakraiH sahasotpatadbhirbhinnaandvidhaa pashya samudraphenaan | kapolasa.nsarpitayaa ya eShaa.n vrajanti karNakShaNachaamaratvam || 13\-11|| velaanilaaya prasR^itaa bhuja.ngaa vahormivisphuurjathunirvisheShaaH | suuryaa.nshusa.nparkavivR^iddharaagairvyajyanta ete maNibhiH phaNasthaiH || 13\-12|| tavaadharaspardhiShu vidrumeShu paryastametatsahasormivegaat | uurdhvaa~Nkuraprotamukha.n katha.nchitkleshaadapakraamati sha~Nkhayuutham || 13\-13|| pravR^ittamaatreNa payaa.nsi paatumaavartavegaadbhramataa ghanena | aabhaati bhuuyiShThamaya.n samudraH pramathyamaano giriNeva bhuuyaH || 13\-14|| duuraadayashchakranibhasya tanvii tamaalataaliivanaraajiniilaa | aabhaati velaa lavaNaamburaasherdhaaraanibaddheva kala~Nkarekhaa || 13\-15|| velaanilaH ketakareNubhiste sa.nbhaavayatyaananamaayataakShi | maamakShama.n maNDalakaalahaanervettiiva bimbaadharabaddhatR^iShNam || 13\-16|| ete vaya.n saikatabhinnashuktiparyastamuktaapaTala.n payodheH | praaptaa muhuurtena vimaanavegaatkuula.n phalaavarjitapuugamaalam || 13\-17|| kuruShva taavatkarabhoru pashchaanmaarge mR^igaprekShiNi dR^iShTipaatam | eShaa viduuriibhavataH samudraatsakaananaa niShpatatiiva bhuumiH || 13\-18|| kvachitpathaa sa.ncharate suraaNaa.n kvachidghanaanaa.n patataa.n kvachichcha | yathaavidho me manaso.abhilaaShaH pravartate pashya tathaa vimaanam || 13\-19|| asau mahendradvipadaanagandhistrimaargagaaviichivimardashiitaH | aakaashavaayurdinayauvanotthaanaachaamati svedalavaanmukhe te || 13\-20|| kareNa vaataayanalambitena spR^iShTastvayaa chaNDi kutuuhalinyaa | aamu~nchatiivaabharaNa.n dvitiiyamudbhinnavidyudvalayo ghanaste || 13\-21|| amii janasthaanamapoDhavighna.n matvaa samaarabdhanavoTajaani | adhyaasate chiirabhR^ito yathaasva.n chirojjhitaanyaashramamaNDalaani || 13\-22|| saiShaa sthalii yatra vichinvataa tvaa.n bhraShTa.n mayaa nuupuramekamurvyaam | adR^iShyata tvachcharaNaaravindavishleShaduHkhaadiva baddhamaunam || 13\-23|| tva.n rakShasaa bhiiru yato.apaniitaa ta.n maargametaaH kR^ipayaa lataa me | adarshayanvaktumashaknuvatyaH shaakhaabhiraavarjitapallavaabhiH || 13\-24|| mR^igyashcha darbhaa~NkuranirvyapekShaastavaagatidnya.n samabodhayanmaam | vyaapaarayantyo dishi dakShiNasyaamutpakSharaajiini vilochanaani || 13\-25|| etadgirermaalyavataH purastaadaavirbhatyambaralekhi shR^i~Ngam | nava.n payo yatra ghanairmayaa cha tvadviprayogaashru sama.n visR^iShTam || 13\-26|| gandhashcha dhaaraahatapalvalaanaa.n kaadambamardhodgatakesara.n cha | snigdhaashcha kekaaH shikhinaa.n babhuuvuryasminnasahyaani vinaa tvayaa me || 13\-27|| puurvaanubhuuta.n smarataa cha yatra kampottara.n bhiiru tavopaguuDham | guhaavisaariiNyativaahitaani mayaa katha.nchidghanagarjitaani || 13\-28|| aasaarasiktakShitibaaShpayogaanmaamakShiNodyatra vibhinnakoshaiH | viDambyamaanaa navakandalaiste vivaahadhuumaaruNalochanashriiH || 13\-29|| upaantavaaniiravanopaguuDhaanyaalakShapaariplavasaarasaani | duuraavatiirNaa pibatiiva khedaadamuuni pampaasalilaani dR^iShTiH || 13\-30|| atraaviyuktaani ratha~NganaamnaamanyonyadattotpalakesaraaNi | dvandvaani duuraantaravartinaa te mayaa priye sasmitamiikShitaani || 13\-31|| imaa.n taTaashokalataa.n cha tanvii.n stanaabhiraamastabakaabhinamraam | tvatpraaptibuddhyaa parirabdhukaamaH saumitriNaa saashruraha.n niShiddhaH || 13\-32|| amuurvimaanaantaralambiniinaa.n shrutvaa svana.n kaa~nchanaki~NkiNiinaam | pratyudvrajantiiva khamutpatantyo godaavariisaarasapa~Nktayastvaam || 13\-33|| eShaa tvayaa peshalamadhyayaapi ghaTaambusa.nvardhitabaalachuutaa | aanandayatyunmukhakR^iShNasaaraa dR^iShTaa chiraatpa~nchavaTii mano me || 13\-34|| atraanugoda.n mR^igayaanivR^ittastara.ngavaatena viniitakhedaH | rahastvadutsa~NganiShaNNamuurdhaa smaraami vaaniiragR^iheShu suptaH || 13\-35|| bhruubhedamaatreNa padaanmaghonaH prabhra.nshayaa.n yo nahuSha.n chakaara | tasyaavilaambhaHparishuddhihetorbhaumo muneH sthaanaparigraho.ayam || 13\-36|| tretaagnidhuumaagramanindyakiirtestasyedamaakraantavimaanamaargam | ghraatvaa havirgandhi rajovimuktaH samashnute me laghimaanamaatmaa || 13\-37|| etanmumunermaanini shaatakarNeH pa~nchaapsaro naama vihaaravaari | aabhaati paryantavana.n viduuraanmeghaantaraalakShyamivendubimbam || 13\-38|| puraa sa darbhaa~NkuramaatravR^ittishcharanmR^igaiH saardhamR^iShirmaghonaa | samaadhibhiitena kilopaniitaH pa~nchaapsaroyauvanakuuTabandham || 13\-39|| tasyaayamantarhitasaudhabhaajaH prasaktasa.ngiitamR^ida~NgaghoShaH | viyadgataH puShpakachandrashaalaaH kShaNa.n pratishrunmukharaaH karoti || 13\-40|| havirbhujaamedhavataa.n chaturNaa.n madhye lalaaTa.ntapasaptasaptiH | asau tapasyatyaparastapasvii naamnaa sutiikShNashcharitena daantaH || 13\-41|| amu.n sahaasaprahitekShaNaani vyaajaardhasa.ndarshitamekhalaani | naala.n vikartu.n janitendrasha~Nka.n suraa~NganaavibhramacheShTitaani || 13\-42|| eSho.akShamaalaavalaya.n mR^igaaNaa.n kaNDuuyitaara.n kushasuuchilaavam | sabhaajane me bhujamuurdhvabaahuH savyetara.n praadhvamitaH prayu~Nkte || 13\-43|| vaacha.nyamatvaatpraNati.n mamaiSha kampena ki~nchitpratigR^ihya muurdhnaH | dR^iShTi.n vimaanavyavadhaanamuktaa.n punaH sahasraarchiShi sa.nnidhatte || 13\-44|| adaH sharaNya.n sharabha~Nganaamnastapovana.n paavanamaahitaagneH | chiraaya sa.ntarpya samidbhiragni.n yo mantrapuutaa.n tanumapyahauShiit || 13\-45|| ChaayaaviniitaadhvaparishrameShu bhuuyiShThasa.nbhaavyaphaleShvamiiShu | tasyaatithiinaamadhunaasaparyaa sthitaa suputreShviva paadapeShu || 13\-46|| dhaaraasvanodgaaridariimukho.asau shR^i~Ngaa~Ngalagnaambujavaprapa~NkaH | badhnaati me bandhuragaatri chakShurdR^iptaH kakudmaaniva chitrakuuTaH || 13\-47|| eShaa prasannastimitapravaahaa saridviduuraantarabhaavatanvii | mandaakinii bhaati nagopakaNThe muktaavalii kaNThagateva bhuumeH || 13\-48|| aya.n sujaato.anugira.n tamaalaH pravaalamaadaaya sugandhi yasya | yavaa~NkuraapaaNDukapolashobhii mayaavata.nsaH parikalpitaste || 13\-49|| anigrahatraasaviniitasattvamapuShpali~NgaatphalabandhivR^ikSham | vana.n tapaHsaadhanametadatreraaviShkR^itodagrataraprabhaavam || 13\-50|| atraabhiShekaaya tapodhanaanaa.n saptarShihastoddhR^itahemapadmaam | pravartayaamaasa kilaanasuuyaa trisrotasa.n tryambakamaulimaalaam || 13\-51|| viiraasanairdhyaanajuShaamR^iShiiNaamamii samadhyaasitavedimadhyaaH | nivaataniShkampatayaa vibhaanti yogaadhiruuDhaa iva shaakhino.api || 13\-52|| tvayaa purastaadupayaachito yaH so.aya.n vaTaH shyaama iti pratiitaH | raashirmaNiinaamiva gaaruDaanaa.n sapadmaraagaH phalito vibhaati || 13\-53|| kvachitprabhaalepibhirindraniilairmuktaamayii yaShTirivaanuviddhaa | anyatra maalaa sitapa~Nkajaanaamindiivarairutkhachitaantareva || 13\-54|| kvachitkhagaanaa.n priyamaanasaanaa.n kaadambasa.nsargavatiiva pa~NktiH | anyatra kaalaagurudataapatraa bhaktirbhuvashchandanakalpiteva || 13\-55|| kvachitprabhaa chaandramasii tamobhishChaayaaviliinaiH shabaliikR^iteva | anyatra shubhraa sharadabhralekhaa randhreShvivaalakShyanabhaHpradeshaa || 13\-56|| kvachichcha kR^iShNoragabhuuShaNeva bhasmaa~Ngaraagaa tanuriishvarasya | pashyaanavadyaa~Ngi vibhaati ga~Ngaa bhinnapravaahaa yamunaatara~NgaiH || 13\-57|| samudrapatyorjalasa.nnipaate puutaatmanaamatra kilaabhiShekaat | tattvaavabodhena vinaapi bhuuyastanutyajaa.n naasti shariirabandhaH || 13\-58|| pura.n niShaadaadhipaterida.n tadyasminmayaa maulimaNi.n vihaaya | jaTaasu baddhaasvarudatsumantraH kaikeyi kaamaaH phalitaastaveti || 13\-59|| payodharaiH puNyajanaa~Nganaanaa.n nirviShTahemaambujareNu yasyaaH | braahma.n saraH kaaraNamaaptavaacho buddherivaavyaktamudaaharanti || 13\-60|| jalaani yaa tiiranikhaatayuupaa vahatyayodhyaamanu raajadhaaniim | tura.ngamedhaavabhR^ithaavatiirNairikShvaakubhiH puNyatariikR^itaani || 13\-61|| yaa.n saikatotsa~Ngasukhochitaanaa.n praajyaiH payobhiH parivardhitaanaam | saamaanyadhaatriimiva maanasa.n me sa.nbhaavayatyuttarakosalaanaam || 13\-62|| seya.n madiiyaa jananiiva tena maanyena raadnyaa sarayuurviyuktaa | duure vasanta.n shishiraanilairmaa.n tara.ngahastairupaguuhatiiva || 13\-63|| viraktasa.ndhyaakapisha.n parastaadyato rajaH paarthivamujjihiite | sha~Nke hanuumatkathitapravR^ittiH pratyudgato maa.n bharataH sasainyaH || 13\-64|| addhaa shriya.n paalitasa.ngaraaya pratyarpayiShyatyanaghaa.n sa saadhuH | hatvaa nivR^ittaaya mR^idhe kharaadiinsa.nrakShitaa.n tvaamiva lakShmaNo me || 13\-65|| asau puraskR^itya guru.n padaatiH pashchaadavasthaapitavaahiniikaH | vR^iddhairamaatyaiH saha chiiravaasaa maamarghyapaaNirbharato.apyupaiti || 13\-66|| pitraa visR^iShTaa.n madapekShayaa yaH shriya.n yuvaapya~Nkagataamabhoktaa | iyanti varShaaNi tayaa sahogramabhyasyatiiva vratamaasidhaaram || 13\-67|| etaavaduktavati daasharathau tadiiyaa\- michChaa.n vimaanamadhidevatayaa viditvaa | jyotiShpathaadavataara savismayaabhi\- rudviikShita.n prakR^itibhirbharataanugaabhiH || 13\-68|| tasmaatpuraHsarabibhiiShaNadarshanena sevaavichakShaNahariishvaradattahastaH | yaanaadavaataradaduuramahiitalena maargeNa bha~NgirachitasphaTikena raamaH || 13\-69|| ikShvaakuva.nshagurave prayataH praNamya sa bhraatara.n bharatamarghyaparigrahaante | paryashrurasvajata muurdhani chopajaghrau tadbhaktyapoDhapitR^iraajyamahaabhiSheke || 13\-70|| shmashrupravR^iddhijanitaananavikriyaa.nshcha plakShaanprarohajaTilaaniva mantrivR^iddhaan | anvagrahiitpraNavataH shubhadR^iShTipaatai\- rvaataanuyogamadhuraakSharayaa cha vaachaa || 13\-71|| durjaatabandhurayamR^ikShahariishvaro me paulastya eSha samareShu puraHprahartaa | ityaadR^itena kathitau raghunandanena vyutkramya lakShmaNamubhau bharato vavande || 13\-72|| saumitriNaa tadanu sa.nsasR^ije sa chaina\- mutthaapya namrashirasa.n bhR^ishamaalili~Nga | ruuDhendrajitpraharaNavraNakarkashena klishyannivaasya bhujamadhyamurasthalena || 13\-73|| raamaadnyayaa harichamuupatayastadaanii.n kR^itvaa manuShyavapuraaruruhurgajendraan | teShu kSharatsu bahudhaa madavaaridhaaraaH shailaadhirohaNasukhaanyupalebhireme || 13\-74|| saanuplavaH prabhurapi kShaNadaacharaaNaa.n bheje rathaandasharathaprabhavaanushiShTaH | maayaavikalparachitairapi ye tadiiyai\- rna syandanaistulitakR^itrimabhaktishobhaaH || 13\-75|| bhuuyastato raghupatirvilasatpataaka\- madhyaasta kaamagati saavarajo vimaanam | doShaatana.n budhabR^ihaspatiyogadR^ishya\- staaraapatistaralavidyudivaabhravR^indam || 13\-76|| tatreshvareNa jagataa.n pralayaadivorvii.n varShaatyayena ruchamabhraghanaadivendoH| raameNa maithilasutaa.n dashakaNThakR^ichChraa\- tpratyuddhR^itaa.n dhR^itimatii.n bharato vavande || 13\-77|| la~NkeshvarapraNatibha~NgadR^iDhavrata.n ta\- dvandya.n yuga.n charaNayorjanakaatmajaayaaH | jeShThaanuvR^ittijaTila.n cha shiro.asya saadho\- ranyonyapaavanamabhuudubhaya.n sametya || 13\-78|| kroshaardha.n prakR^itipuraHsareNa gatvaa kaakutsthaH stimitajavena puShpakeNa | shatrughnaprativihitopakaaryamaaryaH saaketopavanamudaaramadhyuvaasa || 13\-79|| iti shriiraghuva.nshe mahaakaavye kavishriikaalidaasakR^itau daNDakaapratyaagamano naama trayodashaH sargaH || ## \medskip\hrule\medskip Encoded and Proofread by Arvind Kolhatkar akolhatkar at rogers.com \medskip\hrule\obeylines \medskip {\rm Please send corrections to sanskrit@cheerful.com} {\rm Last updated \today} \end{document}