%@@1 % File name : raghuvansha1.itx %-------------------------------------------- % Text title : Raghuvansha sarga 1 % Author : Kavi Kalidas % Language : Sanskrit % Subject : philosophy/hinduism/religion % Description/comments : % Transliterated by : Mrs. D. H. Rao % Proofread by : Arvind Kolhatkar akolhatkar at rogers.com % Latest update : January 21, 2005 % Send corrections to : sanskrit@cheerful.com % % Special Instructions: % i1h.hdr,ijag.inc,itrans.sty,multicol.sty,iarticle.sty % Transliteration scheme: ITRANS 5.2 % Site access : % http://sanskrit.gde.to/ % http://www.alkhemy.com/sanskrit/ % http://sanskrit.bhaarat.com See the document project %----------------------------------------------------- % The text is to be used for personal studies and research only. % Any use for commercial purpose is prohibited as a 'gentleman's' agreement. % @@2 % % Commands upto engtitle are % needed for devanaagarii output and formatting. %-------------------------------------------------------- \documentstyle[11pt,multicol,itrans]{article} %\documentclass[11pt]{article} %\usepackage{multicol} #include=ijag.inc #endwordvowel=.h \portraitwide \parindent=100pt \let\usedvng=\Largedvng % for 1 column \pagenumbering{itrans} \def\engtitle#1{\hrule\medskip\centerline{\LARGE #1}} \def\itxtitle#1{\medskip\centerline{\LARGEdvng #1}\medskip\hrule} \def\endtitles{\medskip\obeyspaceslines} %% \begin{document} \engtitle{.. Raghuvansha by Kalidas Chapter 1 ..}## \itxtitle{.. kaalidaasakR^itaM raghuva.nshaM sarga 1 ..}##\endtitles ## vaagarthaaviva sa.npR^iktau vaagarthapratipattaye | jagataH pitarau vande paarvatiiparameshvarau || 1\-1|| kva suuryaprabhavo va.nshaH kva chaalpaviShayaa matiH | titiirShurdustara.n mohaaduDupenaasmi saagaram || 1\-2|| mandaH kaviyashaH praarthii gamiShyaamyupahaasyataam | praa.nshulabhye phale lobhaadudbaahuriva vaamanaH || 1\-3|| athavaa kR^itavaagdvaare va.nshe.asminpuurvasuuribhiH | maNau vajrasamutkiirNe suutrasyevaasti me gatiH || 1\-4|| so.ahamaajanmashuddhaanaamaaphalodayakarmaNaam | aasamudrakShitiishaanaamaanaakarathavartmanaam || 1\-5|| yathaavidhihutaagniinaa.n yathaakaamaarchitaarthinaam | yathaaparaadhadaNDaanaa.n yathaakaalaprabodhinaam || 1\-6|| tyaagaaya sa.nbhR^itaarthaanaa.n satyaaya mitabhaaShiNaam | yashase vijigiiShuuNaa.n prajaayai gR^ihamedhinaam || 1\-7|| shaishave.abhyastavidyaanaa.n yauvane viShayaiShiNaam | vaarddhake munivR^ittiinaa.n yogenaante tanutyajaam || 1\-8|| raghuuNaamanvaya.n vakShye tanuvaagvibhavo.api san | tadguNaiH karNamaagatya chaapalaaya prachoditaH || 1\-9|| ta.n santaH shrotumarhanti sadasadvyaktihetavaH . hemnaH sa.nlakShyate hyagnau vishuddhiH shyaamikaa.api vaa || 1\-10|| vaivasvato manurnaama maananiiyo maniiShiNaam | aasiinmahiikShitaamaadyaH praNavashChandasaamiva || 1\-11|| tadanvaye shuddhimati prasuutaH shuddhimattaraH | diliipa iti raajendurinduH kShiiranidhaaviva || 1\-12|| vyuuDhorasko vR^iShaskandhaH shaalapraa.nshurmahaabhujaH | aatmakarmakShama.n deha.n kShaatro dharma ivaashritaH || 1\-13|| sarvaatiriktasaareNa sarvatejo.abhibhaavinaa | sthitaH sarvonnatenorvii.n kraantvaa merurivaatmanaa || 1\-14|| aakaarasadR^ishapraj~naH praj~nayaa sadR^ishaagamaH | aagamaiH sadR^ishaarambha aarambhasadR^ishodayaH || 1\-15|| bhiimakaantairnR^ipaguNaiH sa babhuuvopajiivinaam | adhR^iShyashchaabhigamyashcha yaadoratnairivaarNavaH || 1\-16|| rekhaamaatramapi kShuNNaadaa manorvartmanaH param | na vyatiiyuH prajaastasya niyanturnemivR^ittayaH || 1\-17|| prajaanaameva bhuutyartha.n sa taabhyo balimagrahiit | sahasraguNamutsraShTumaadatte hi rasa.n raviH || 1\-18|| senaa parichChadastasya dvayamevaarthasaadhanam | shaastreShvakuNThitaa buddhirmaurvii dhanuShi chaatataa || 1\-19|| tasya sa.nvR^itamantrasya guuDhaakaare~Ngitasya cha | phalaanumeyaaH praarambhaaH sa.nskaaraaH praaktanaa iva || 1\-20|| jugopaatmaanamatrastaH bheje dharmamanaaturaH | agR^idhnuraadade so.arthamasaktaH sukhamanvabhuut || 1\-21|| j~naane mauna.n kShamaa shaktau tyaage shlaaghaaviparyayaH | guNaa guNaanubandhitvaattasya saprasavaa iva || 1\-22|| anaakR^iShTasya viShayairvidyaanaa.n paaradR^ishvanaH | tasya dharmarateraasiidvR^iddhatva.n jarasaa vinaa || 1\-23|| prajaanaa.n vinayaadhaanaadrakShaNaadbharaNaadapi | sa pitaa pitarastaasaa.n kevala.n janmahetavaH || 1\-24|| sthityai daNDayato daNDyaanpariNetuH prasuutaye | apyarthakaamau tasyaastaa.n dharma eva maniiShiNaH || 1\-25|| dudoha gaa.n sa yaj~naaya sasyaaya maghavaa divam | sampadviniyamenobhau dadhaturbhuvanadvayam || 1\-26|| na kilaanunayustasya raajaano rakShituryashaH | vyaavR^ittaa yatparasvebhyaH shrutau taskarataa sthitaa || 1\-27|| dveShyo.api sammataH shiShTastasyaartasya yathauShadham | tyaajyo duShTaH priyo.apyaasiida~NguliivoragakShataa || 1\-28|| ta.n vedhaa vidadhe nuuna.n mahaabhuutasamaadhinaa | tathaa hi sarve tasyaasanparaarthaikaphalaa guNaaH || 1\-29|| sa velaavapravalayaa.n parikhiikR^itasaagaraam | ananyashaasanaamurvii.n shashaasaikapuriimiva || 1\-30|| tasya daakShiNyaruuDhena naamnaa magadhava.nshajaa | patnii sudakShiNetyaasiidadhvarasyeva dakShiNaa || 1\-31|| kalatravantamaatmaanamavarodhe mahatyapi | tayaa mene manasvinyaa lakShmyaa cha vasudhaadhipaH || 1\-32|| tasyaamaatmaanuruupaayaamaatmajanmasamutsukaH | vilambitaphalaiH kaala.n sa ninaaya manorathaiH || 1\-33|| santaanaarthaaya vidhaye svabhujaadavataaritaa | tena dhuurjagato gurvii sachiveShu nichikShipe || 1\-34|| athaabhyarcha vidhaataara.n prayatau putrakaamayaa | tau dampatii vasiShThasya gurorjagmaturaashramam || 1\-35|| snigdhagambhiiranirghoShameka.n syandanamaashritau | praavR^iSheNya.n payovaaha.n vidyudairaavataaviva || 1\-36|| maa bhuudaashramapiiDeti parimeyapurassarau | anubhaavavisheShaattu senaaparivR^itaaviva || 1\-37|| sevyamaanau sukhasparshaiH shaalaniryaasagandhibhiH | puShpareNuutkirairvaatairaadhuutavanaraajibhiH || 1\-38|| manobhiraamaaH shR^iNvantau rathanemisvanonmukhaiH | ShaDjasa.nvaadiniiH kekaa dvidhaa bhinnaaH shikhaNDibhiH || 1\-39|| parasparaakShisaadR^ishyamaduurojjhitavartmasu | mR^igadvandveShu pashyantau syandanaabaddhadR^iShTiShu || 1\-40|| shreNiibandhaadvitanvadbhirastambhaa.n toraNasrajam | saarasaiH kalanirhraadaiH kvachidunnamitaananau || 1\-41|| pavanasyaanukuulatvaatpraarthanaasiddhisha.nsinaH | rajobhisturagotkiirNairaspR^iShTaalakaveShTanau || 1\-42|| sarasiiShvaravindaanaa.n viichivikShobhashiitalam | aamodamupajighrantau svaniHshvaasaanukaariNam || 1\-43|| graameShvaatmavisR^iShTeShu yuupachihneShu yajvanaam | amoghaaH pratigR^ihNantaavarghyaanupadamaashiShaH || 1\-44|| haiya~Ngaviinamaadaaya ghoShavR^iddhaanupasthitaan | naamadheyaani pR^ichChantau vanyaanaa.n maargashaakhinaam || 1\-45|| kaapyabhikhyaa tayoraasiidvrajatoH shuddhaveShayoH | himanirmuktayoryoge chitraachandramasoriva || 1\-46|| tattadbhuumipatiH patnyai darshayanpriyadarshanaH | api la~Nghitamadhvaana.n bubudhe na budhopamaH || 1\-47|| sa duShpraapayashaaH praapadaashrama.n shraantavaahanaH | saaya.n sa.nyaminastasya maharShermahiShiisakhaH || 1\-48|| vanaantaraadupaavR^ittaiH samitkushaphalaaharaiH | puuryamaaNamadR^ishyaagnipratyudyaatyaistapasvibhiH || 1\-49|| aakiirNamR^iShipatniinaamuTajadvaararodhibhiH | apatyairiva niivaarabhaagadheyochitairmR^igaiH || 1\-50|| sekaante munikanyaabhistatkShaNojjhitavR^ikShakam | vishvaasaaya viha~Ngaanaamaalavaalaambupaayinam || 1\-51|| aatapaatyayasa.nkShiptaniivaaraasu niShaadibhiH | mR^igairvartitaromanthamuTajaa~NganabhuumiShu || 1\-52|| abhyutthitaagnipishunairatithiinaashramonmukhaan | punaana.n pavanoddhuutairdhuumairaahutigandhibhiH || 1\-53|| atha yantaaramaadishya dhuryaanvishraamayeti saH | taamavaarohayatpatnii.n rathaadavatataara cha || 1\-54|| tasmai sabhyaaH sabhaaryaaya goptre guptatamendriyaaH | arhaNaamarhate chakrurmunayo nayachakShuShe || 1\-55|| vidheH saayantanasyaante sa dadarsha taponidhim | anvaasitamarundhatyaa svaahayeva havirbhujam || 1\-56|| tayorjagR^ihatuH paadaanraajaa raaj~nii cha maagadhii | tau gururgurupatnii cha priityaa pratinanandatuH || 1\-57|| tamaatithyakriyaashaantarathakShobhaparishramam | paprachCha kushala.n raajye raajyaashramamuni.n muniH || 1\-58|| athaatharvanidhestasya vijitaaripuraH puraH | arthyaamarthapatirvaachamaadade vadataa.n varaH || 1\-59|| upapanna.n nanu shiva.n saptasva~NgeShu yasya me | daiviinaa.n maanuShiiNaa.n cha pratikartaa tvamaapadaam || 1\-60|| tava mantrakR^ito mantrairduuraatprashamitaaribhiH | pratyaadishyanta iva me dR^iShTalakShyabhidaH sharaaH || 1\-61|| haviraavarjita.n hotastvayaa vidhivadagniShu | vR^iShTirbhavati sasyaanaamavagrahavishoShiNaam || 1\-62|| puruShaayuShyajiivinyo niraata~Nkaa niriitayaH | yanmadiiyaaH prajaastasya hetustvadbrahmavarchasam || 1\-63|| tvayaiva.n chintyamaanasya guruNaa brahmayoninaa | saanubandhaaH katha.n na syuH sa.npado me niraapadaH || 1\-64|| kintu vadhvaa.n tavaitasyaamadR^iShTasadR^ishaprajam | na maamavati sadviipaa ratnasuurapi medinii || 1\-65|| nuuna.n mattaH para.n va.nshyaaH piNDavichChedadarshinaH | na prakaamabhujaH shraaddhe svadhaasa.ngrahatatparaaH || 1\-66|| matpara.n durlabha.n matvaa nuunamaavarjita.n mayaa | payaH puurvaiH svaniHshvaasaiH kavoShNamupabhujyate || 1\-67|| so.ahamijyaavishuddhaatmaa prajaalopanimiilitaH | prakaashashchaaprakaashashcha lokaaloka ivaachalaH || 1\-68|| lokaantarasukha.n puNya.n tapodaanasamudbhavam | sa.ntatiH shuddhava.nshyaa hi paratreha cha sharmaNe || 1\-69|| tayaa hiina.n vidhaatarmaa.n katha.n pashyanna duuyase | sikta.n svayamiva snehaadvandhyamaashramavR^ikShakam || 1\-70|| asahyapiiDa.n bhagavanR^iNamantyamavehi me | aruntudamivaalaanamanirvaaNasya dantinaH || 1\-71|| tasmaanmuchye yathaa taata sa.nvidhaatu.n tathaarhasi | ikShvaakuuNaa.n duraape.arthe tvadadhiinaa hi siddhayaH || 1\-72|| iti vij~naapito raaj~naa dhyaanastimitalochanaH | kShaNamaatramR^iShistasthau suptamiina iva hradaH || 1\-73|| so.apashyatpraNidhaanena santateH stambhakaaraNam | bhaavitaatmaa bhuvo bharturathaina.n pratyabodhayat || 1\-74|| puraa shakramupasthaaya tavorvii.n prati yaasyataH | aasiitkalpataruchChaayaamaashritaa surabhiH pathi || 1\-75|| dharmalopabhayaadraaj~niimR^itusnaataamanusmaran | pradakShiNakriyaarhaayaa.n tasyaa.n tva.n saadhu naacharaH || 1\-76|| avajaanaasi maa.n yasmaadataste naabhaviShyati | matprasuutimanaaraadhya prajeti tvaa.n shashaapa saa || 1\-77|| sa shaapo na tvayaa raajanna cha saarathinaa shrutaH | nadatyaakaashaga~NgaayaaH srotasyuddaamadiggaje || 1\-78|| iipsita.n tadavaj~naanaadviddhi saargalamaatmanaH | pratibadhnaati hi shreyaH puujyapuujaavyatikramaH || 1\-79|| haviShe diirghasatrasya saa chedaanii.n prachetasaH | bhuja~Ngapihitadvaara.n paataalamadhitiShThati || 1\-80|| sutaa.n tadiiyaa.n surabheH kR^itvaa pratinidhi.n shuchiH | aaraadhaya sapatniikaH priitaa kaamadughaa hi saa || 1\-81|| iti vaadina evaasya hoturaahutisaadhanam | anindyaa na.ndinii naama dhenuraavavR^ite vanaat || 1\-82|| lalaaTodayamaabhugna.n pallavasnigdhapaaTalaa | bibhratii shvetaromaa~Nka.n sandhyeva shashina.n navam || 1\-83|| bhuva.n koShNena kuNDodhnii medhyenaavabhR^ithaadapi | prasraveNaabhivarShantii vatsaalokapravartinaa || 1\-84|| rajaHkaNaiH khuroddhuutaiH spR^ishadbhirgaatramantikaat | tiirthaabhiShekajaa.n shuddhimaadadhaanaa mahiikShitaH || 1\-85|| taa.n puNyadarshanaa.n dR^iShTvaa nimittaj~nastaponidhiH | yaajyamaasha.nsitaavandhyapraarthana.n punarabraviit || 1\-86|| aduuravartinii.n siddhi.n raajan vigaNayaatmanaH | upasthiteya.n kalyaaNii naamni kiirtita eva yat || 1\-87|| vanyavR^ittirimaa.n shashvadaatmaanugamanena gaam | vidyaamabhyasaneneva prasaadayitumarhasi || 1\-88|| prasthitaayaa.n pratiShThethaaH sthitaayaa.n sthitimaachareH | niShaNNaayaa.n niShiidaasyaa.n piitaambhasi piberapaH || 1\-89|| vadhuurbhaktimatii chainaamarchitaamaa tapovanaat | prayataa praataranvetu saaya.n pratyudvrajedapi || 1\-90|| ityaaprasaadaadasyaastva.n paricharyaaparo bhava | avighnamastu te stheyaaH piteva dhuri putriNaam || 1\-91|| tatheti pratijagraaha priitimaansaparigrahaH | aadesha.n deshakaalaj~naH shiShyaH shaasituraanataH || 1\-92|| atha pradoShe doShaj~naH sa.nveshaaya vishaa.npatim | suunuH suunR^itavaaksraShTurvisasarjorjitashriyam || 1\-93|| satyaamapi tapaHsiddhau niyamaapekShayaa muniH | kalpavitkalpayaamaasa vanyaamevaasya sa.nvidhaam || 1\-94|| nirdiShTaa.n kulapatinaa sa parNashaalaa\- madhyaasya prayataparigrahadvitiiyaH | tachChiShyaadhyananiveditaavasaanaa.n sa.nviShTaH kushashayane nishaa.n ninaaya || 1\-95|| || iti shriimatkaalidaasakR^ite raghuva.nshe mahaakaavye prathamaH sargaH || ## \medskip\hrule\medskip Encoding by Arvind Kolhatkar and Mrs. and Mr. Desriraju H. Rao. Proofread and corrected by Arvind Kolhatkar akolhatkar at rogers.com and Avinash Sathaye \medskip\hrule\obeylines \medskip {\rm Please send corrections to sanskrit@cheerful.com} {\rm Last updated \today} {\rm http://sanskritdocuments.org} \end{document}