%@@1 % File name : natya35.itx %-------------------------------------------- % Text title : naaTyashaastra adhyaaya 35 % Author : Sage Bharata % Language : Sanskrit % Subject : philosophy/hinduism/culture/Dance/Drama % Description/comments : % Transliterated by : hareshbakshi@hotmail.com % Proofread by : hareshbakshi@hotmail.com % Latest update : March 4, 2003 % Send corrections to : sanskrit@cheerful.com % % Special Instructions: % i1h.hdr,ijag.inc,itrans.sty,multicol.sty,iarticle.sty % Transliteration scheme: ITRANS 5.2 % Site access : % http://sanskrit.gde.to/ % http://www.alkhemy.com/sanskrit/ % ftp://jaguar.cs.utah.edu/sanskrit/sanskrit.html %----------------------------------------------------- % The text is to be used for personal studies and research only. % Any use for commercial purpose is prohibited as a 'gentleman's' % agreement. % @@2 % % Commands upto #indian and others with \ mark % are needed for devanaagarii output and formatting. %-------------------------------------------------------- \documentstyle[11pt,multicol,itrans]{article} %\documentclass[11pt]{article} %\usepackage{multicol} #include=ijag.inc #endwordvowel=.h \portraitwide \parindent=100pt \let\usedvng=\Largedvng % for 1 column \pagenumbering{itrans} \def\engtitle#1{\hrule\medskip\centerline{\large #1}} \def\itxtitle#1{\medskip\centerline{\LARGEdvng #1}\medskip\hrule} \def\endtitles{\medskip\obeyspaceslines} %% \begin{document} \engtitle{.. Natya Shastra Chapter 35..}## \itxtitle{.. naaTyashaastram.h adhyaaya 35 ..}##\endtitles## .. shrIrastu .. bharatamunipraNItaM naaTyashaastram.h atha pa~nchatriMsho.adhyaayaH . vinyaasaM bhuumikaanaaM cha sampravakshyaami naaTake . yaadR^isho yasya kartavyo vinyaaso bhuumikaasvatha .. 1 .. gativaaga~N{}gacheshhTaabhiH sattvashiilasvabhaavataH . pariikshya paatraM tajGYastu yu~njyaad bhuuminiveshane .. 2 .. tasmin{}nanvishhya hi guNavaan kaaryaa paatrasamaashrayaa . na khedajananaM buddheraachaaryasya bhavishhyati .. 3 .. aachaaryaH paatrajaaMsh{}chaiva guNaa~nGYaatvaa svabhaavajaan . tataH kuryaad yathaayogaM nR^iNaaM bhuuminiveshanam .. 4 .. a~Ngapratya~NgasaMyuk{}tamahiinaa~NgaM vayonvitam . na sthuulaM na kR^ishaM chaiva na diirghaM na cha mantharam .. 5 .. sh{}lishhTaa~NgaM dyutimantaM cha susvaraM priyadarshanam . etairguNaish{}cha saMyuk{}taM devabhuumishhu yojayet .. 6 .. sthuulaM praaMshuM bR^ihaddehaM meghagambhiiranisvanam . raudrasvabhaavanetraM cha svabhaavabhrukuTiimukham .. 7 .. rakshodaanavadaityaanaaM bhuumikaasu prayojayet . purushhaaNaaM prayogastu tathaa~NgakriyayaanvitaH .. 8 .. sunetrasubhruvaH sva~NgaaH sulalaaTaaH sunaasikaaH . svoshhThaaH sugaNDaaH sumukhaaH sukaNThaaH sushirodharaaH .. 9 .. sva~Ngapratya~NgasaMyuk{}taa na diirghaa na cha mantharaaH . na sthuulaa na kR^ishaash{}chaiva svabhaavena vyavasthitaaH .. 10 .. sushiilaa GYaanavantash{}cha tathaa cha priyadarshanaaaH . kumaararaajabhuumau tu saMyojyaash{}cha narottamaaH .. 11 .. a~NgairavikalairdhiiraM sphuTaM vasanakarmaNi . na diirghaM naiva cha sthuulamuuhaapohavichakshaNam .. 12 .. adiinaM cha pragalbhaM cha pratyutpan{}navinish{}chayam . senaapateramaatyaanaaM bhuumikaasu prayojayet .. 13 .. pi~NgaakshaM ghoNanaasaM cha netramuch{}chamathaapi vaa . ka~n{}chukishrotriyaadiinaaM bhuumikaasu niyojayet .. 14 .. evamanyeshhvapi tathaa naaTyadharmavibhaagataH . deshaveshhaanuruupeNa paatraM yojyaM svabhuumishhu .. 15 .. mantharaM vaamanaM kub{}jaM vikR^itaM vikR^itaananam . vishhTabdhanetraM kaaNaakshaM sthuulaM chipiTanaasikam .. 16 .. durjanaM dusvabhaavaM cha vikR^itaachaarameva cha . daasabhuumau prayu~n{}jiita budho daasaa~Ngasambhavam .. 17 .. prakR^ityaa.atikR^ishaM kshaamaM tapaHshraanteshhu yojayet . tathaa cha purushhaM sthuulamuparodheshhu yojayet .. 18 .. yadi vaa nedR^ishaaH santi prakR^ityaa purushhaa dvijaaH . aachaaryabuddhyaa yojyaastu bhaavacheshhTaasvabhaavataH .. 19 .. yaa yasya sadR^ishii cheshhTaa hyuttamaadhamamadhyamaa . sa tathaa.a.achaaryayogena niyamyaa bhaavabhaavinii .. 20 .. ataH paraM pravakshyaami bharataanaaM vikalpanam . bharataashrayaash{}cha bharato viduushhakaH saurikastathaa naandii . nandii sasuutradhaaro naaTyaraso naayakash{}chaiva .. 21 .. mukuTaabharaNavikalpau viGYeyo maalyavastuvividhaish{}cha . kaarakakushiilavaadyaa viGYeyaa naamatashchaiva .. 22 .. dhuryavadeko yasmaaduddhaaro.anekabhuumikaayuk{}taH . bhaaNDagrahopakaraNainaaTyaM bharato bhavet tasmaat .. 23 .. lokaahR^idaashrayakR^itaa sarvaprakR^itiprachaarasaMyuk{}taa . naanaashrayaaM prakurute tathaa cha naarii tu sarvatra .. 24 .. pratyutpannapratibho narmakR^ito narmagarbhanirbhedaH . chhedaviduushhitavachano viduushhako naama viGYeyaH .. 25 .. tuuryatistu naraH sarvaatodyapravaadane kushalaH . tuuraparigrahayuk{}to viGYeyastauriko naama .. 26 .. naTanR^iti dhaatvartho.ayaM bhuutaM naaTayati lokavR^ittaantam . rasabhaavasatvayuk{}taM yasmaat tasmaannaTo bhavati .. 27 .. stutyabhivaadanakR^itairmadhurairvaakyaiH suma~NgalaachaaraiH . sarva stauti hi lokaM yasmaat tasmaad{}bhaved{}vaadii .. 28 .. bhaavebhyo bahudhaa.asmin rasaa vadati naaTyayogeshhu . praakR^itasaMskR^itapaaThyo nandii naameti sa GYeyaH .. 29 .. giitasya cha vaadyasya cha paaThyasya cha naikabhaavavihitasya . shishhTopadeshayogaat suutraGYaH suutradhaarastu .. 30 .. yasmaat yathopadishhTaan rasaaMsh{}cha bhaavaaMsh{}cha satvasaMyuk{}taan . bhuumivikalpairnayati cha naaTyakaraH kiirtitastasmaat .. 31 .. chaturaatodyavidhaana.n sarvasya tu shaastrakhe davihitasya . naaTyasyaantaM gachchhati tasmaad{}vai naayako.abhihitaH .. 32 .. naanaaprakR^itisamutthaM karoti yaH shiirshhakaM mukuTayoge . vividhairveshhavisheshhaiH sa cha kuTakaarastu viGYeyaH .. 33 .. bhaaNDakavaadyaGYaa yaa layataalaGYaa rasaanuviddhaa cha . sarvaa~Ngasundarii vai kartavyaa naaTakiiyaa tu .. 34 .. yastvaabharaNaM kuryaad bahuvidhavihitaM sa chaabharaNaH . yash{}chopakaraNayogaat sa tena naamnaa.abhidhaatavyaH .. 35 .. yo vai maalyaM kurute pa~NchavidhaM maalyaakR^it sa viGYeyaH . yashchaapi veshhayogaM kurute sa cha veshhakaarii tu .. 36 .. chitraGYash{}chitrakaro vastrasya ra~n{}jaanaattathaa rajakaH . jatvashmalohakaashhThairdravyakaraiH kaarukash{}chaiva .. 37 .. naanaatodyavidhaane prayogayuk{}taH pravaadane kushalaH . atodye.apyatikushalo yasmaat sa kushalavo GYeyaH .. 38 .. yadyat samaashrayante shilpaM vaa karma vaa prayogaM vaa . tanaivopagataguNaa viGYeyaa naamataH purushhaaH .. 39 .. evaM tu naaTakavidhau jaatirnaTasaMshrayaa budhairGYeyaa . naaTyopakaraNayuk{}taa naanaashilpaprasak{}taa cha .. 40 .. uk{}to.atra bhuumikaanyaasaH prayok{}taarashcha yogataH . aadishhTaM naaTyashaastraM cha munayaH kimihochyataam ..41 .. iti bharatIye nATyashAstre bhUmikAvikalpAdhyAyaH pa~nchatriMshaH .. 35 .. ## Encoded by Haresh Bakshi hareshbakshi@hotmail.com \medskip\hrule\obeylines \medskip {\rm Please send corrections to sanskrit@cheerful.com} {\rm Last updated \today} \end{document}