% Text title : naaTyashaastra adhyaaya 35 % File name : natya35.itx % Category : nATyashAstra, major\_works, bharata % Location : doc\_z\_misc\_major\_works % Author : Sage Bharata % Transliterated by : hareshbakshi at hotmail.com % Proofread by : hareshbakshi at hotmail.com % Latest update : March 4, 2003 % Send corrections to : sanskrit at cheerful dot c om % % This text is prepared by volunteers and is to be used for personal study % and research. The file is not to be copied or reposted for promotion of % any website or individuals or for commercial purpose without permission. % Please help to maintain respect for volunteer spirit. % \documentstyle[11pt,multicol,itrans]{article} #include=ijag.inc #endwordvowel=.h \portraitwide \parindent=100pt \let\usedvng=\Largedvng % for 1 column \pagenumbering{itrans} \def\engtitle#1{\hrule\medskip\centerline{\LARGE #1}} \def\itxtitle#1{\medskip\centerline{\LARGEdvng #1}\medskip\hrule} \def\endtitles{\medskip\obeyspaceslines} %% \begin{document} \engtitle{.. Natya Shastra Chapter 35 ..}## \itxtitle{.. nATyashAstram adhyAyaH 35 ..}##\endtitles ## || shrIrastu || bharatamunipraNItaM nATyashAstram atha pa~nchatriMsho.adhyAyaH | vinyAsaM bhUmikAnAM cha sampravakShyAmi nATake | yAdR^isho yasya kartavyo vinyAso bhUmikAsvatha || 1|| gativAga~NgacheShTAbhiH sattvashIlasvabhAvataH | parIkShya pAtraM tajj~nastu yu~njyAd bhUminiveshane || 2|| tasminnanviShya hi guNavAn kAryA pAtrasamAshrayA | na khedajananaM buddherAchAryasya bhaviShyati || 3|| AchAryaH pAtrajAMshchaiva guNA~nj~nAtvA svabhAvajAn | tataH kuryAd yathAyogaM nR^iNAM bhUminiveshanam || 4|| a~Ngapratya~NgasaMyuktamahInA~NgaM vayonvitam | na sthUlaM na kR^ishaM chaiva na dIrghaM na cha mantharam || 5|| shliShTA~NgaM dyutimantaM cha susvaraM priyadarshanam | etairguNaishcha saMyuktaM devabhUmiShu yojayet || 6|| sthUlaM prAMshuM bR^ihaddehaM meghagambhIranisvanam | raudrasvabhAvanetraM cha svabhAvabhrukuTImukham || 7|| rakShodAnavadaityAnAM bhUmikAsu prayojayet | puruShANAM prayogastu tathA~NgakriyayAnvitaH || 8|| sunetrasubhruvaH sva~NgAH sulalATAH sunAsikAH | svoShThAH sugaNDAH sumukhAH sukaNThAH sushirodharAH || 9|| sva~Ngapratya~NgasaMyuktA na dIrghA na cha mantharAH | na sthUlA na kR^ishAshchaiva svabhAvena vyavasthitAH || 10|| sushIlA j~nAnavantashcha tathA cha priyadarshanAH | kumArarAjabhUmau tu saMyojyAshcha narottamAH || 11|| a~NgairavikalairdhIraM sphuTaM vasanakarmaNi | na dIrghaM naiva cha sthUlamUhApohavichakShaNam || 12|| adInaM cha pragal\-bhaM cha pratyutpannavinishchayam | senApateramAtyAnAM bhUmikAsu prayojayet || 13|| pi~NgAkShaM ghoNanAsaM cha netramuchchamathApi vA | ka~nchukishrotriyAdInAM bhUmikAsu niyojayet || 14|| evamanyeShvapi tathA nATyadharmavibhAgataH | deshaveShAnurUpeNa pAtraM yojyaM svabhUmiShu || 15|| mantharaM vAmanaM kubjaM vikR^itaM vikR^itAnanam | viShTabdhanetraM kANAkShaM sthUlaM chipiTanAsikam || 16|| durjanaM dusvabhAvaM cha vikR^itAchArameva cha | dAsabhUmau prayu~njIta budho dAsA~Ngasambhavam || 17|| prakR^ityA.atikR^ishaM kShAmaM tapaHshrAnteShu yojayet | tathA cha puruShaM sthUlamuparodheShu yojayet || 18|| yadi vA nedR^ishAH santi prakR^ityA puruShA dvijAH | AchAryabuddhyA yojyAstu bhAvacheShTAsvabhAvataH || 19|| yA yasya sadR^ishI cheShTA hyuttamAdhamamadhyamA | sa tathA.a.achAryayogena niyamyA bhAvabhAvinI || 20|| ataH paraM pravakShyAmi bharatAnAM vikalpanam | bharatAshrayAshcha bharato vidUShakaH saurikastathA nAndI | nandI sasUtradhAro nATyaraso nAyakashchaiva || 21|| mukuTAbharaNavikalpau vij~neyo mAlyavastuvividhaishcha | kArakakushIlavAdyA vij~neyA nAmatashchaiva || 22|| dhuryavadeko yasmAduddhAro.anekabhUmikAyuktaH | bhANDagrahopakaraNainATyaM bharato bhavet tasmAt || 23|| lokAhR^idAshrayakR^itA sarvaprakR^itiprachArasaMyuktA | nAnAshrayAM prakurute tathA cha nArI tu sarvatra || 24|| pratyutpannapratibho narmakR^ito narmagarbhanirbhedaH | ChedavidUShitavachano vidUShako nAma vij~neyaH || 25|| tUryatistu naraH sarvAtodyapravAdane kushalaH | tUraparigrahayukto vij~neyastauriko nAma || 26|| naTanR^iti dhAtvartho.ayaM bhUtaM nATayati lokavR^ittAntam | rasabhAvasatvayuktaM yasmAt tasmAnnaTo bhavati || 27|| stutyabhivAdanakR^itairmadhurairvAkyaiH suma~NgalAchAraiH | sarva stauti hi lokaM yasmAt tasmAdbhavedvAdI || 28|| bhAvebhyo bahudhA.asmin rasA vadati nATyayogeShu | prAkR^itasaMskR^itapAThyo nandI nAmeti sa j~neyaH || 29|| gItasya cha vAdyasya cha pAThyasya cha naikabhAvavihitasya | shiShTopadeshayogAt sUtraj~naH sUtradhArastu || 30|| yasmAt yathopadiShTAn rasAMshcha bhAvAMshcha satvasaMyuktAn | bhUmivikalpairnayati cha nATyakaraH kIrtitastasmAt || 31|| chaturAtodyavidhAnaM sarvasya tu shAstrakhe davihitasya | nATyasyAntaM gachChati tasmAdvai nAyako.abhihitaH || 32|| nAnAprakR^itisamutthaM karoti yaH shIrShakaM mukuTayoge | vividhairveShavisheShaiH sa cha kuTakArastu vij~neyaH || 33|| bhANDakavAdyaj~nA yA layatAlaj~nA rasAnuviddhA cha | sarvA~NgasundarI vai kartavyA nATakIyA tu || 34|| yastvAbharaNaM kuryAd bahuvidhavihitaM sa chAbharaNaH | yashchopakaraNayogAt sa tena nAmnA.abhidhAtavyaH || 35|| yo vai mAlyaM kurute pa~NchavidhaM mAlyAkR^it sa vij~neyaH | yashchApi veShayogaM kurute sa cha veShakArI tu || 36|| chitraj~nashchitrakaro vastrasya ra~njAnAttathA rajakaH | jatvashmalohakAShThairdravyakaraiH kArukashchaiva || 37|| nAnAtodyavidhAne prayogayuktaH pravAdane kushalaH | atodye.apyatikushalo yasmAt sa kushalavo j~neyaH || 38|| yadyat samAshrayante shilpaM vA karma vA prayogaM vA | tanaivopagataguNA vij~neyA nAmataH puruShAH || 39|| evaM tu nATakavidhau jAtirnaTasaMshrayA budhairj~neyA | nATyopakaraNayuktA nAnAshilpaprasaktA cha || 40|| ukto.atra bhUmikAnyAsaH prayoktArashcha yogataH | AdiShTaM nATyashAstraM cha munayaH kimihochyatAm || 41|| iti bharatIye nATyashAstre bhUmikAvikalpAdhyAyaH pa~nchatriMshaH || 35|| ## Encoded by Haresh BakShi hareshbakShi@hotmail.com \medskip\hrule\obeylines Please send corrections to sanskrit@cheerful.com Last updated \today https://sanskritdocuments.org \end{document}