% Text title : naaTyashaastra adhyaaya 28 jaativikalpa % File name : natya28.itx % Category : nATyashAstra, major\_works, bharata % Location : doc\_z\_misc\_major\_works % Author : Sage Bharata % Transliterated by : Haresh Bakshi hareshbakshi at hotmail.com % Proofread by : Haresh Bakshi hareshbakshi at hotmail.com % Latest update : December 10, 2006 % Send corrections to : sanskrit at cheerful dot c om % % This text is prepared by volunteers and is to be used for personal study % and research. The file is not to be copied or reposted for promotion of % any website or individuals or for commercial purpose without permission. % Please help to maintain respect for volunteer spirit. % \documentstyle[11pt,multicol,itrans]{article} #include=ijag.inc #endwordvowel=.h \portraitwide \parindent=100pt \let\usedvng=\Largedvng % for 1 column \pagenumbering{itrans} \def\engtitle#1{\hrule\medskip\centerline{\LARGE #1}} \def\itxtitle#1{\medskip\centerline{\LARGEdvng #1}\medskip\hrule} \def\endtitles{\medskip\obeyspaceslines} %% \begin{document} \engtitle{.. Natya Shastra Chapter 28 ..}## \itxtitle{.. nATyashAstram adhyAyaH 28 jAtivikalpa ..}##\endtitles ## || shrIrastu || bharatamunipraNItaM nATyashAstram atha aShTAviMsho.adhyAyaH | AtodyavidhimidAnIM vakShyAmaH | tataM chaivAvanaddhaM cha ghanaM suShirameva cha | chaturvidhaM tu vij~neyamAtodyaM lakShaNAnvitam || 1|| tataM tantrIkR^itaM j~neyamavanaddhaM tu pauShkaram | ghanaM tAlastu vij~neyaH suShiro vaMsha uchyate || 2|| prayogastrividho hyeShAM vij~neyo nATakAshrayaH | tataM chaivAvanaddhaM cha tathA nATyakR^ito.aparaH || 3|| tataH kutapavinyAso gAyanaH saparigrahaH | vaipa~nchiko vaiNikashcha vaMshavAdastathaiva cha || 4|| mArda~NgikaH pANavikastathA dArduriko budhaiH | avanaddhavidhAveSha kutapaH samudAhR^itaH || 5|| 11/22 uttamAdhamamadhyAbhistathA prakR^itibhiryutaH | kutapo nATyayoge tu nAnAdeshasamAshrayaH || 6|| evaM gAnaM cha vAdyaM cha nATyaM cha vividhAshrayam | alAtachakrapratimaM kartavyaM nATyayoktR^ibhiH || 7|| yattu tantrIkR^itaM proktaM nAnAtodyasamAshrayam | gAndharvamiti tajj~neyaM svaratAlapadAtmakam || 8|| atyarthamiShTaM devAnAM tathA prItikaraM punaH | gandharvANAM cha yasmAddhi tasmAdgandharvamuchyate || 9|| asya yonirbhavedgAnaM vINA vaMshastathaiva cha | eteShAM chaiva vakShyAmi vidhiM svarasamutthitam || 10|| gAndharvaM trividhaM vidyAtsvaratAlapadAtmakam | trividhasyApi vakShyAmi lakShaNaM karma chaiva hi || 11|| dvyadhiShThAnAH svarA vaiNAH shArIrAshcha prakIrtitAH | eteShAM sampravakShyAmi vidhAnaM lakShaNAnvitam || 12|| svarA grAmau mUrchChanAshcha tAnAH sthAnAni vR^ittayaH | shuShkaM sAdhAraNe varNA hyala~NkArAshcha dhAtavaH || 13|| shrutayo yatayashchaiva nityaM svaragatAtmakAH | dAravyAM samavAyastu vINAyAM samudAhR^itaH || 14|| svarA grAmAvala~NkArA varNAH sthAnAni jAtayaH | sAdhAraNe cha sharIryAM vINAyAmeSha saMgrahaH || 15|| vya~njanAni svarA varNAH sandhayo.atha vibhaktayaH | nAmAkhyAtopasargAshcha nipAtAstaddhitAH kR^itaH || 16|| Chandovidhirala~NkArA j~neyaH padagato vidhiH | nibaddhaM chAnibaddhaM cha dvividhaM tatpadaM smR^itam || 17|| dhruvastvAvApaniShkAmau vikShepo.atha praveshanam | shamyA tAlaH sannipAtaH parivartaH savastukaH || 18|| mAtrA prakaraNA~NgAni vivArI yatayo layAH | gItayo.avayavA mArgAH pAdamArgAH sapANayaH || 19|| ityekaviMshatividhaM j~neyaM tAlagataM budhaiH | gAndharvasaMgraho hyeSha vistaraM tu nibodhata || 20|| tatra svarAH \- ShaDjashcha R^iShabhashchaiva gAndhAro madhyamastathA | pa~nchamo dhaivatashchaiva saptamo.atha niShAdavAn || 21|| chaturvidhatvameteShAM vij~neyaM gAnayoktR^ibhiH | vAdI chaivAtha saMvAdI vivAdI chAnuvAdyapi || 22|| saMvAdo madhyamagrAme pa~nchamasyarShabhasya cha | ShaDjagrAme tu ShaDjasya saMvAdaH pa~nchamasya cha || 23|| tisro dve cha chatasrashcha chatasrastisra eva cha | dve chaivAdya chatasrashcha ShaDjagrAme bhavedvidhiH || 24|| chatuHshrutirbhavet ShaDja R^iShabhastrishrutiH smR^itaH | dvishrutishchaiva gAndhAro madhyamashcha chatuHshrutiH || 25|| pa~nchamastadvadeva syAt trishrutirdhaivato mataH | dvishrutishcha niShAdaH syAt ShaDjagrAme vidhirbhavet || 26|| atha mUrchChanAH dvaigrAmikyashchaturdasha \- AdAvuttaramandrA syAdrajanI chottarAyatA | chaturthI shuddhaShaDjA tu pa~nchamI matsarIkR^itA || 27|| ashvakrAntA tathA ShaShThI saptamI chAbhirudgatA | ShaDjagrAmAshritA hyetA vij~neyAH saptamUrchChanAH || 28|| ShaDje chottaramandrA syAdR^iShabhe chAbhirudgatA | ashvakrAntA tu gAndhAre madhyame matsarIkR^itA || 29|| pa~nchame shuddhaShaDjA syAddhaivate chottarAyatA | niShAde rajanI cha syAdityetAH ShaDjamUrchChanAH || 30|| atha madhyamagrAme \- sauvIrI hariNAshvA cha syAtkalopanatA tathA | shuddhamadhyA tathA mArgI pauravI hR^iShyakA tathA | madhyamagrAmajA hyetA vij~neyAH saptamUrchChanAH || 31|| api cha \- kramayuktAH svarAH sapta mUrchChanetyabhisaMj~nitAH | ShaTpa~nchasvarakAstAnAH ShADavauDuvitAshrayAH || 32|| sAdhAraNakR^itAshchaiva kAkalIsamala~NkR^itAH | antarasvarasaMyuktA mUrchChanA grAmayordvayoH || 33|| yathA \- ChAyAsu bhavati shItaM prasvedo bhavati chAtapasthasya | na cha nAgato vasanto na cha niHsheShaH shishirakAlaH || 34|| bhavatashchAtra \- antarasvarasaMyogo nityamArohisaMshrayaH | kAryo hyalpo visheSheNa nAvarohI kadAchana || 35|| kriyamANo.avarohI syAdalpo vA yadi vA bahuH | jAtirAgaM shrutiM chaiva nayante tvantarasvarAH || 36|| iti || jAtIridAnIM vakShyAmaH | svarasAdhAraNagatAstisro j~neyAstu jAtayaH | madhyamA pa~nchamI chaiva ShaDjamadhyA tathaiva cha || 37|| AsAmaMshAstu vij~neyAH ShaDjamadhyamapa~nchamAH | yathA svaM durbalatarA vyaktA sA pa~nchamI tathA || 38|| jAtayo.aShTAdashetyevaM brahmaNAbhihitaM purA | tAstvahaM vartayiShyAmi grahAMshAdivibhAgataH || 39|| ShADjI chaivArShabhI chaiva dhaivatyatha niShAdinI | ShaDjodIchyavatI chaiva tathA vai ShaDjakaishikI || 40|| ShaDjamadhyA tathA chaiva ShaDjagrAmasamAshrayAH | ata UrdhvaM pravakShyAmi madhyamagrAmasaMshritAH || 41|| gAndhArI madhyamA chaiva gAndhArodIchyavA tathA | pa~nchamI raktagAndhArI tathA gAndhArapa~nchamI || 42|| madhyamodIchyavA chaiva nandayanti tathaiva cha | karmAravI cha vij~neyA tathAndhrI kaishikI matA || 43|| svarasAdhAraNagatAstisro j~neyAstu jAtayaH | madhyamA ShaDjamadhyA cha pa~nchamI chaiva sUribhiH || 44|| AsAmaMshAstu vij~neyAH ShaDjamadhyamapa~nchamAH | yathAsvaM durbalataraM vyatyAsAttvatra pa~nchamI || 45|| shuddhA vikR^itAshchaiva hi samavAyAjjAtayastu jAyante | punarevAshuddhakR^itA bhavantyathaikAdashAnyAstu || 46|| tAsAM yannirvR^ittAH svareShvathAMsheShu jAtiShu cha jAtiH | tadvakShyAmi yathAvatsaMkShepeNa krameNeha || 47|| parasparaviniShpannA j~neyA hyevaM tu jAtayaH | pR^ithaglakShaNasaMyuktA dvaigrAmikAH svarAshrayAH || 48|| chatasro jAtayo nityaM j~neyAH saptasvarA budhaiH | chatasraH ShaTsvarA j~neyAH smR^itAH pa~nchasvarA dasha || 49|| madhyamodIchyavA chaiva tathA vai ShaDjakaishikI | kArmAravI cha sampUrNA tathA gAndhArapa~nchamI || 50|| ShADjyAndhrI nandayantI cha gAndhArodIchyavA tathA | chatasraH ShaTsvarA hyetAH j~neyAH pa~ncha svarA dasha || 51|| naiShAdI chArShabhI chaiva dhaivatI ShaDjamadhyamA | ShaDjodIchyavatI chaiva pa~ncha ShaDjAshritAH smR^itAH || 52|| gAndhArI raktagAndhArI madhyamA pa~nchamI tathA | kaishikI chaiva pa~nchaitA madhyamagrAmasaMshrayAH || 53|| yAstAH saptasvarA j~neyA yAshchaitAH ShaTsvarAH smR^itAH | kadAchit ShADavIbhUtAH kadAchichchauDuve matAH || 54|| ShaDjagrAme tu sampUrNA vij~neyA ShaDjakaishikI | ShaTsvarA chaiva vij~neyA ShADjI gAndhArayogataH || 55|| gAndhArapa~nchamI chaiva madhyamodIchyavA tathA | punashcha ShaTsvarA j~neyA gAndhArodIchyavA budhaiH || 56|| AndhrI cha nandayantI cha madhyamagrAmasaMshrayAH | evametA budhairj~neyA dvaigrAmikyo.api jAtayaH || 57|| ata UrdhvaM pravakShyAmi tAsAmaMshavikalpanam | ShaTsvarAH saptame hyaMshe neShyante ShaDjamadhyamAH || 58|| saMvAdyalopAdgAndhAre tadvadeva hi neShyate | gAndhArIraktagAndhArIkaishikInAM tu pa~nchamaH || 59|| ShaDjAyAM chaiva gAndhAramaMshakaM viddhi ShADavam | ShADavaM dhaivate nAsti ShaDjodIchyAmathAMshake || 60|| saMvAdyalopAtsaptaitAH ShATsvaryeNa vivarjitAH | gAndhArIraktagAndhAryoH ShaDjamadhyamapa~nchamAH || 61|| saptamashchaiva vij~neyo yeShu nauDuvitaM bhavet | dvau ShaDjamadhyamAMsho tu gAndhAro.atha niShAdavAn || 62|| R^iShabhashchaiva pa~nchamyAM kaishikyAM chaiva dhaivataH | evaM tu dvAdashaiveha varjyAH pa~ncha svarAH sadA || 63|| tAstvanauDuvitA nityaM kartavyA hi svarAshrayAH | sarvasvarANAM nAshastu vihitastvatha jAtiShu || 64|| na madhyamasya nAshastu kartavyo hi kadAchana | sarvasvarANAM pravaro hyanAshI madhyamaH smR^itaH | gAndharvakalpe vihitaH sAmasvapi cha madhyamaH || 65|| dashakaM jAtilakShaNam \- grahAMshau tAramandrau cha nyAso.apanyAsa eva cha | alpatvaM cha bahutvaM cha ShADavauDuvite tathA || 66|| atha grahAH | grahAstu sarvajAtInAmaMshavatparikIrtitAH | yatpravR^ittaM bhavedgeyamaMsho grahavikalpitaH || 67|| tatrAMsho nAma \- yasmin bhavati rAgashcha yasmAchchaiva pravartate | mandrashcha tAramandrashcha yo.atyarthaM chopalabhyate || 68|| grahApanyAsavinyAsasaMnyAsanyAsagocharaH | anuvR^ittashcha yasyeha soM.ashaH syAddashalakShaNaH || 69|| pa~nchasvaraparA tAragatiryathA aMshAttAragatiM vidyAdAchaturthasvarAdiha | A pa~nchamAtpa~nchamAdvA nAtaHparamiheShyate || 70|| tridhA mandragatiH | aMshaparA nyAsaparA aparanyAsaparA cheti | mandrastvaMshaparo nAsti nyAsau tu dvau vyavasthitau | gAndhAranyAsali~Nge tu dR^iShTamArShabhasevanam || 71|| atha nyAsa ekaviMshatisa~NkhyaH | a~NgasamAptau nyAsaH | tadvadapanyAso hya~Ngamadhye ShaTpa~nchAshatsa~NkhyaH | yathA \- nyAso.a~NgasamAptau sa chaikaviMshatisa~NkhyastathA | 16 akSharANi ShaTpa~nchAshatsaMkhyo.apanyAso.a~Ngamadhye bhavet || 72|| tatra prathamaM vidArImadhye nyAsasvaraprayuktastu | vivadanashIlaM muktvA saMnyAsaH so.abhidhAtavyaH | kR^itvA padAvasAne vinyAsAtkvApi vinyAsaH || 73|| tathA \- alpatve.atha bahutve balavadabalatA vinishchayAdeva | jAtisvaraistu nityaM jAtyalpatvaM dvividhametat || 74|| sa~nchArAMshe balasthAnAmalpatve durbalAsu cha | nyAsashchAntaramArgastu jAtInAM vyaktikArakaH || 75|| pa~nchasvaramauDuvitaM vij~neyaM dashavidhaM prayogaj~naiH | triMshatprakAravihitaM pUrvoktaM lakShaNaM chAsya || 76|| ShaTsvarasya prayogo.asti tathA pa~nchasvarasya cha | chatuHsvaraprayogo.api hyavakR^iShTadhruvAsviha || 77|| dvaigrAmikINAM jAtInAM sarvAsAmapi nityashaH | aMshAstriShaShTirvij~neyAsteShAM chaivAMshavad grahAH || 78|| aMshagrahamidAnIM vakShyAmaH | tatra \- madhyamodIchyavAyAstu nandayantyAstathaiva cha | tathA gAndhArapa~nchamyAH pa~nchamoM.asho grahastathA || 79|| dhaivatyAshcha tathA hyaMshau vij~neyau dhaivatarShabhau | pa~nchamyAshcha tathA j~neyau grahAMshau pa~nchamarShabhau || 80|| gAndhArodIchyavAyAstu grahAMshau ShaDjamadhyamau | ArShabhyAshcha grahA aMshA dhaivatarShabhasaptamAH || 81|| gAndhArashcha niShAdashcha hyArShabhashcha tathAparaH | niShAdinyAstrayo hyete grahA aMshAshcha kIrtitAH || 82|| ShaDjapa~nchamagAndhAraistribhireva prakIrtitAH | aMshairgrahaistathA chaiva vij~neyA ShaDjakaishikI || 83|| ShaDjashcha madhyamashchaiva niShAdo dhaivatastathA | ShaDjodIchyavatIjAtergrahA aMshAshcha kIrtitAH || 84|| pa~nchamashchArShabhashchaiva niShAdo dhaivatastathA | kArmAravyA budhairaMshA grahAshcha parikIrtitAH || 85|| gAndhArashchArShabhashchaiva pa~nchamo.atha niShAdavAn | chatvaroMshA bhavantyAndhryA grahAshchaiva tathaiva hi || 86|| ShaDjashchAtharShabhashchaiva madhyamaH pa~nchamastathA | madhyamAyA grahA j~neyA aMshAshchaiva sadhaivatAH || 87|| niShAdaShaDjagAndhAramadhyamAH pa~nchamastathA | gAndhArIraktagAndhAryorgrahA aMshAH prakIrtitAH || 88|| ShaDjI dhaivatagAndhAraShaDjamadhyamapa~nchamaiH | grahairaMshaishcha vij~neyA vikR^itA svarayogataH || 89|| kaishikyAshchArShabhaM hitvA grahAMshAH ShaT svarAH smR^itAH | saptasvaragrahAMshA tu vij~neyA ShaDjamadhyamA || 90|| ete triShaShTirvij~neyAH sarvAsvaMshAstu jAtiShu | aMshavachcha grahAstAsAM sarvAsAmeva nityashaH || 91|| sarvAsAmeva jAtInAM trijAtistu gaNaH smR^itaH | te cha sapta gaNA j~neyA vardhamAnasvarA budhaiH || 92|| ekasvaro dvisvarashcha trisvaro.atha chatuHsvaraH | pa~nchasvarashchaturthA syAdekadhA saptaShaTsvarau || 93|| etaduktaM mayA tvAsAM grahAMshaparikalpanam | punashchaiva pravakShyAmi nyAsApanyAsayogataH || 94|| pa~nchAMshA tu bhavet ShADjI niShAdarShabhavarjitA | apanyAso bhavedatra gAndhAraH pa~nchamastathA || 95|| nyAsashchAtra bhavet ShaDjo lopyaH saptama eva cha | ShaDjagAndhArasa~nchAraH ShaDjadhaivatayostathA || 96|| ShADavaM saptamopetamalpau vai saptamarShabhau | gAndhArasya cha bAhulyaM tvatra kAryaM prayoktubhiH || 97|| ArShabhyAmR^iShabhastvaMsho niShAdo dhaivatastathA | eta eva hyapanyAsA nyAsashchApyR^iShabhaH smR^itaH | ShaTpa~nchasvaratA chAtra ShaDjapa~nchamayorvinA || 98|| dhaivatyAM dhaivato nyAsastvaMshAvR^iShabhadhaivato | apanyAsA bhavantyatra dhaivatArShabhamadhyamAH || 99|| ShaDjapa~nchamahInaM tu pA~nchsvaryaM vidhIyate | pa~nchamena vinA chaiva ShADavaM parikIrtitam || 100|| ArohiNau cha tau kAryau la~NghanIyau tathaiva cha | niShAdashcharShabhashchaiva gAndhAro balavAMstathA || 101|| niShAdinyAM niShAdoM.asho sagAndhArarShabhastathA | eta eva hyapanyAsA nyAsashchaivAtra saptamaH || 102|| dhaivatyA iva kartavye ShADavauDuvite tathA | tadvachcha la~NghanIyau tu balavantau tathaiva cha || 103|| aMshAstu ShaDjakaishikyAH ShaDjagAndhArapa~nchamAH | apanyAsA bhavantyatra ShaDjapa~nchamasaptamAH || 104|| gAndhArashcha bhavennyAso hainasvaryaM na chAtra tu | daurbalyaM chAtra kartavyaM dhaivata##(##madhyama##) ##syArShabhasya cha || 105|| ShaDjashcha madhyamashchaiva niShAdo dhaivatastathA | syuH ShaDjodIchyavAMshAstu nyAsashchaiva tu madhyamaH || 106|| apanyAso bhavatyasya dhaivataH ShaDja eva cha | parasparAMshagamanamiShTatashcha vidhIyate || 107|| ShATsvaryamR^iShabhApetaM kAryaM gAndharvavedibhiH | pa~nchamArShabhahInaM tu pA~nchasvaryaM tu tatra vai || 108|| ShaDjashchApyR^iShabhashchaiva gAndhArashcha balI bhavet | gAndhArasya cha bAhulyaM mandrasthAne vidhIyate || 109|| sarveMshAH ShaDjamadhyAyAmapanyAsAstathaiva cha | ShaDjashcha madhyamashchApi nyAsau nAryau prayoktR^ibhiH || 110|| gAndhArasaptamApetaM pA~nchasvaryaM vidhIyate | ShADavaM saptamApetaM kAryaM chAtra prayogataH || 111|| sarvasvarANAM sa~nchAra iShTatastu vidhIyate | ShaDjagrAmAshritA hyetA vij~neyAH sapta jAtayaH || 112|| ataH paraM pravakShyAmi madhyamagrAmasaMshrayAH | gAndhAryAH pa~ncha evAMshA dhaivatarShabhavarjitAH || 113|| ShaDjashcha pa~nchamashchaiva hyapanyAsau prakIrtitau | gAndhArashcha bhavennyAsaH ShADavaM charShabhaM vinA || 114|| dhaivatarShabhayorhInaM tathA chauDuvitaM bhavet | la~NghanIyau cha tau nityamArShabhAddhaivataM vrajet | vihitastviti gAndhAryAH svaranyAsAMshagocharaH || 115|| lakShaNaM raktagAndhAryA gAndhAryA eva yatsmR^itam | dhaivato balavAnatra daurbalyaM tasya lopataH || 116|| gAndhAraShaDjayoshchAtra sa~nchArashchArShabhAdvinA | apanyAsastathA chaiva madhyamastu vidhIyate || 117|| gAndhArodIchyavAMshau tu vij~neyau ShaDjamadhyamau | pA~nchasvaryaM na chaivAtra ShATsvaryamR^iShabhaM vinA || 118|| kAryashchAntaramArgashcha nyAsopanyAsa eva cha | ShaDjodIchyavatIvattu pA~nchasvaryeNa jAtuchit || 119|| madhyamAyA bhavantyaMshA vinA gAndhArasaptamau | eta eva hyapanyAsA nyAsashchaiva tu madhyamaH || 120|| gAndhArasaptamApetaM pA~nchasvaryaM vidhIyate | ShADavaM chApyagAndhAraM kartavyaM tu prayogataH || 121|| ShaDjamadhyamayoshchAtra kAryaM bAhulyameva hi | gAndhArala~NghanaM chAtra kAryaM nityaM prayoktR^ibhiH || 122|| madhyamodIchyavA pUrNA hyaMsha ekastu pa~nchamaH | sheSho vidhistu kartavyo gAndhArodIchyavAM gataH || 123|| dvAvaMshAvatha pa~nchamyAmR^iShabhaH pa~nchamastathA | sa##(##R^i##)##niShAdAvapanyAsau nyAsashchaiva tu pa~nchamaH || 124|| madhyamAvattu kartavye ShADavauDuvite tathA | daurbalyaM chAtra kartavyaM ShaDjagAndhAramadhyamaiH || 125|| kuryAdapyatra sa~nchAraM pa~nchamasyArShabhasya cha | gAndhAragamanaM chaiva kAryaM tvalpashcha ##(##lpaM cha##)## saptamaH ##(##mAt##)## || 126|| atha gAndhArapa~nchamyAH pa~nchamoM.ashaH prakIrtitaH | tAragatyA tu ShaDjo.api kadAchinnAtivartate || 127|| R^iShabhaH pa~nchamashchaiva hyapanyAsau prakIrtitau | nyAsashchaiva tu gAndhAro sA cha pUrNasvarA sadA | pa~nchamyA yashcha gAndhAryAH sa~nchAraH sa vidhIyate || 128|| pa~nchamashchArShabhashchaiva gAndhAro.atha niShAdavAn | chatvAroM.ashA bhavantyAndhryAmapanyAsAsta eva hi || 129|| gAndhArashcha bhavennyAsaH ShaDjApetaM tu ShADavam | gAndhArArShabhayoshchApi sa~nchArastu parasparam || 130|| saptamasya cha ShaShThasya nyAso gatyanupUrvashaH | ShaDjasya la~NghanaM chAtra nAsti chauDuvitaM sadA || 131|| nandayantyAH kramAn nyAsApanyAsAMshAH prakIrtitAH | gAndhAro madhyamashchaiva pa~nchamashchaiva nityashaH || 132|| ShaDjo lopyashcha la~Nghyashcha nAndhrIsa~ncharaNaM bhavet | la~NghanaM hyR^iShabhasyApi tachcha mandragataM smR^itam || 133|| tAragatyA tu ShaDjastu kadAchinnAtivartate | gAndhAro vA grahaH kAryastathA nyAsashcha nityashaH || 134|| kArmAravyAH smR^itA hyaMshA ArShabhaH pa~nchamastathA | dhaivatashcha niShAdashchApyapanyAsAsta eva tu | pa~nchamashcha bhavennyAso hainasvaryaM na chAtra tu || 135|| gAndhArasya visheSheNa sarvato gamanaM bhavet || 136|| kaishikyAstu tathA hyaMshAH sarve chaivArShabhaM vinA | eta eva hyapanyAsA nyAsau gAndhArasaptamau || 137|| dhaivateMshe niShAde cha nyAsaH pa~nchama iShyate | apanyAsaH kadAchittu R^iShabho.api vidhIyate || 138|| ArShabhe ShADavaM chAtra dhaivatarShabhavarjitam | tathA chauDuvitaM kuryAd balinau chAntyapa~nchamau || 139|| daurbalyamR^iShabhasyAtra la~NghanaM cha visheShataH | aMshavat kalpitashchAnyaiH ShADave tu vidhIyate | ShaDjamadhyAvadatrApi sa~nchArastu bhavediha || 140|| evametA budhairj~neyA jAtayo dashalakShaNAH | yathA yasmin rase yAshcha gadato me nibodhata || 141|| || iti jAtivikalpAdhyAyo.aShTAviMshaH samAptaH || ## Encoded by Haresh BakShi hareshbakShi@hotmail.com \medskip\hrule\obeylines Please send corrections to sanskrit@cheerful.com Last updated \today https://sanskritdocuments.org \end{document}