% Text title : naaTyashaastra adhyaaya 26 % File name : natya26.itx % Category : nATyashAstra, major\_works, bharata % Location : doc\_z\_misc\_major\_works % Author : Sage Bharata % Transliterated by : dpadmakar at hotmail.com % Proofread by : dpadmakar at hotmail.com % Latest update : November 23, 2002 % Send corrections to : sanskrit at cheerful dot c om % % This text is prepared by volunteers and is to be used for personal study % and research. The file is not to be copied or reposted for promotion of % any website or individuals or for commercial purpose without permission. % Please help to maintain respect for volunteer spirit. % \documentstyle[11pt,multicol,itrans]{article} #include=ijag.inc #endwordvowel=.h \portraitwide \parindent=100pt \let\usedvng=\Largedvng % for 1 column \pagenumbering{itrans} \def\engtitle#1{\hrule\medskip\centerline{\LARGE #1}} \def\itxtitle#1{\medskip\centerline{\LARGEdvng #1}\medskip\hrule} \def\endtitles{\medskip\obeyspaceslines} %% \begin{document} \engtitle{.. Natya Shastra Chapter 26 ..}## \itxtitle{.. nATyashAstram adhyAyaH 26 ..}##\endtitles ## || shrIrastu || bharatamunipraNItaM nATyashAstram ShaDviMsho.adhyAyaH anurUpA virUpA cha tathA rUpAnurUpiNI | triprakAreha pAtrANAM prakR^itishcha vibhAvitA || 1|| nAnAvasthAkriyopetA bhUmikA prakR^itistathA | bhR^ishamudyotayennATyaM svabhAvakaraNAshrayam || 2|| bahubAhUbahumukhAstathA cha vikR^itAnanAH | pashushvApadavaktrAshcha kharoShTrAshcha gajAnanAH || 3|| ete chAnye cha bahavo nAnArUpA bhavanti ye | AchAryeNa tu te kAryA mR^itkAShThajatucharmabhiH || 4|| svAbhAvikena rUpena pravishedra~NgamaNDalam | AtmarUpamavachChAdya varNakairbhUShaNairapi || 5|| yAdR^ishaM yasya yadrUpaM prakR^ityA tatra tAdR^isham | vayoveShAnurUpeNa prayojyaM nATyakarmaNi || 6|| yathA jIvatsvabhAvaM hi parityajyAnyadehikam | parabhAvaM prakurute parabhAvaM samAshritaH || 7|| evaM budhaH paraMbhAvaM so.asmIti manasA smaran | yeShAM vAga~NgalIlAbhishcheShTAbhistu samAcharet || 8|| sukumAraprayogo yo rAj~nAmAmodasaMbhavaH | shR^i~NgArarasamAsAdya tannArIShu prayojayet || 9|| yuddhoddhatAviddhakR^itA saMraMbhArabhaTAshcha ye | na te strIbhiH prayoktavyAH yoktavyAH puruSheShu te || 10|| anudbhaTamasaMbhrAntamanAviddhA~NgacheShTitam | layatAlakalApAtapramANaniyatAkSharam || 11|| suvibhaktapadAlApamaniShThuramakAhalam | IdR^ishaM yadbhavennATyaM nArIbhishcha prayojayet || 12|| evaM kAryaM prayogaj~nairbhUmikAviniveshanam | striyo hi strIgato bhAvaH pauruShaH puruShasyacha || 13|| yathA vayo yathAvasthamanurUpeti sA smR^itA | puruShaH strIkR^itaM bhAvaM rUpAtprakurute tu yaH || 14|| rUpAnurUpA sA j~neyA prayoge prakR^itirbudhaH | ChandataH pauruShIM bhUmiM strI kuryAdanurUpataH || 15|| na parasparacheShTAsu kAryau sthavirabAlishau | pAThyaprayoge puruShAH prayoktavyA hi saMskR^ite || 16|| strINAM svabhAvamadhurAH kaNThAH puMsAM tu balavantaH | yadyapi puruSho vidyAt gItavidhAnaM cha lakShaNopetam || 17|| mAdhuryaguNavihInaM shobhAM janayenna tadgItam | yatra strINAM pAThyAdguNairnarANAM cha kaNThamAdhuryam || 18|| prakR^itiviparyayajanitau vij~neyau tAvala~NkArau | prAyeNa devapArthivasenApatimukhyapuruShabhavaneShu || 19|| strIjanakR^itAH prayogA bhavanti puruShasvabhAvena | rambhorvashIprabhR^itiShu svarge nATyaM pratiShThitam || 20|| tathaiva mAnuShe loke rAj~nAmantaHpureShviha | upadeShTavyamAchAryaiH prayatnenA~NganAjane || 21|| na svayaM bhUmikAbhyAso budhaiH kAryastu nATake | strIShu yojyaH prayatnena prayogaH puruShAshrayaH || 22|| yasmAtsvabhAvopagato vilAsaH strIShu vidyate | tasmAtsvabhAvamadhurama~NgaM sulabhasauShThavam || 23|| lalitaM sauShThavaM yachcha so.ala~NkAraH paro mataH | prayogo dvividhashchaiva vij~neyo nATakAshrayaH || 24|| sukumArastathAviddho nAnAbhAvarasAshrayaH | nATakaM saprakaraNaM bhANo vIthya~Nka eva cha || 25|| j~neyAni sukumArANi mAnuShairAshritAni tu | sukumAraprayogo.ayaM rAj~nAmAmodakArakaH || 26|| shR^i~NgArasamAsAdya strINAM tattu prayojayet | yuddhoddhatAviddhakR^itAsaMraMbhArabhaTAshcha ye || 27|| na te strINAM prakartavyAH kartavyAH puruShairhi te | yathAviddhA~NgahAraM tu bhedyabhedyAhavAtmakam || 28|| mAyendrajAlabahulaM pustanaipathyadIpitam | puruShaprAyasa.nchAramalpastrIkamathoddhatam || 29|| sAtvatyArabhaTIiyuktaM nATyamAviddhasa.nj~nitam | DimaH samavakArashcha vyAyogehAmR^igau tathA || 30|| etAnyAviddhasa.nj~nAni vij~neyAni prayoktR^ibhiH | eShAM prayogaH kartavyo devadAnavarAkShasaiH || 31|| uddhatA ye cha puruShAH shauryavIryasamanvitAH | yogyaH sa cha prayatnaH kartavyaH satatapramAdena || 32|| na hi yogyayA vinA bhavati cha bhAvarasasauShThavaM ki.nchit | sa.ngItapariklesho nityaM pramadAjanasya guNa eva || 33|| yanmadhurakarkashatvaM labhate nATyaprayogeNa | pramadAH nATyavilAsairlabhate yat kusumairvichitralAvaNyam | kAmopachArakushalA bhavanti cha kAmyA visheSheNa ||34|| gItaM vR^ittaM tathA vAdyaM prastAragamanakriyA | shiShyaniShpAdanaM chaiva ShaDAchAryaguNAH smR^itAH || 35|| etAni pa~ncha yo vetti sa AchAryaH prakIrtitaH | UhApohau matishchaiva smR^itirmedhA tathaiva cha || 36|| medhAsmR^itirguNashlAghArAgaH sa.ngharSha eva cha | utsAhashcha ShaDevaitAn shiShyasyApi guNAn viduH || 37|| evaM kAryaM prayogaj~nairnAnAbhUmivikalpanam | ata UrdhvaM pravakShyAmi siddhInAmapi lakShaNam || 38|| iti bhAratIye nATyashAstre vikR^itivikalpo nAma ShaDviMsho.adhyAyaH || ## Encoded by Padmakar Dadegaonkar dadegaonkar@yahoo.com \medskip\hrule\obeylines Please send corrections to sanskrit@cheerful.com Last updated \today https://sanskritdocuments.org \end{document}