%@@1 % File name : natya26.itx %-------------------------------------------- % Text title : naaTyashaastra adhyaaya 26 % Author : Sage Bharata % Language : Sanskrit % Subject : philosophy/hinduism/culture/Dance/Drama % Description/comments : % Transliterated by : dpadmakar@hotmail.com % Proofread by : dpadmakar@hotmail.com % Latest update : November 23, 2002 % Send corrections to : sanskrit@cheerful.com % % Special Instructions: % i1h.hdr,ijag.inc,itrans.sty,multicol.sty,iarticle.sty % Transliteration scheme: ITRANS 5.2 % Site access : % http://sanskrit.gde.to/ % http://www.alkhemy.com/sanskrit/ % ftp://jaguar.cs.utah.edu/sanskrit/sanskrit.html %----------------------------------------------------- % The text is to be used for personal studies and research only. % Any use for commercial purpose is prohibited as a 'gentleman's' % agreement. % @@2 % % Commands upto #indian and others with \ mark % are needed for devanaagarii output and formatting. %-------------------------------------------------------- \documentstyle[11pt,multicol,itrans]{article} %\documentclass[11pt]{article} %\usepackage{multicol} #include=ijag.inc #endwordvowel=.h \portraitwide \parindent=100pt \let\usedvng=\Largedvng % for 1 column \pagenumbering{itrans} \def\engtitle#1{\hrule\medskip\centerline{\large #1}} \def\itxtitle#1{\medskip\centerline{\LARGEdvng #1}\medskip\hrule} \def\endtitles{\medskip\obeyspaceslines} %% \begin{document} \engtitle{.. Natya Shastra Chapter 26..}## \itxtitle{.. naaTyashaastram.h adhyaaya 26 ..}##\endtitles## .. shrIrastu .. bharatamunipraNItaM naaTyashaastram.h shhaDvi.nsho.adhyaayaH anuruupaa viruupaa cha tathaa ruupaanuruupiNii . triprakaareha paatraaNaaM prakR^itishcha vibhaavitaa .. 1.. naanaavasthaakriyopetaa bhuumikaa prakR^itistathaa . bhR^ishamudyotayennaaTya.n svabhaavakaraNaashrayam.h .. 2.. bahubaahuubahumukhaastathaa cha vikR^itaananaaH . pashushvaapadavaktraashcha kharoshhTraashcha gajaananaaH .. 3.. ete chaanye cha bahavo naanaaruupaa bhavanti ye . aachaaryeNa tu te kaaryaa mR^itkaashhThajatucharmabhiH .. 4.. svaabhaavikena ruupena pravishedra~NgamaNDalam.h . aatmaruupamavachchhaadya varNakairbhuushhaNairapi .. 5.. yaadR^isha.n yasya yadruupaM prakR^ityaa tatra taadR^isham.h .. vayoveshhaanuruupeNa prayojya.n naaTyakarmaNi .. 6.. yathaa jiivatsvabhaava.n hi parityajyaanyadehikam.h . parabhaavaM prakurute parabhaava.n samaashritaH .. 7.. evaM budhaH paraMbhaava.n so.asmiiti manasaa smaran.h . yeshhaa.n vaaga~NgaliilaabhishcheshhTaabhistu samaacharet.h .. 8.. sukumaaraprayogo yo raadnyaamaamodasaMbhavaH . shR^i~Ngaararasamaasaadya tannaariishhu prayojayet.h .. 9.. yuddhoddhataaviddhakR^itaa sa.nraMbhaarabhaTaashcha ye . na te striibhiH prayoktavyaaH yoktavyaaH purushheshhu te .. 10.. anudbhaTamasaMbhraantamanaaviddhaa~NgacheshhTitam.h . layataalakalaapaatapramaaNaniyataaxaram.h .. 11.. suvibhaktapadaalaapamanishhThuramakaahalam.h . iidR^isha.n yadbhavennaaTya.n naariibhishcha prayojayet.h .. 12.. eva.n kaaryaM prayogadnyairbhuumikaaviniveshanam.h . striyo hi striigato bhaavaH paurushhaH purushhasyacha .. 13.. yathaa vayo yathaavasthamanuruupeti saa smR^itaa . purushhaH striikR^itaM bhaava.n ruupaatprakurute tu yaH .. 14.. ruupaanuruupaa saa dnyeyaa prayoge prakR^itirbudhaH . chhandataH paurushhiiM bhuumi.n strii kuryaadanuruupataH .. 15.. na parasparacheshhTaasu kaaryau sthavirabaalishau . paaThyaprayoge purushhaaH prayoktavyaa hi sa.nskR^ite .. 16.. striiNaa.n svabhaavamadhuraaH kaNThaaH pu.nsaa.n tu balavantaH . yadyapi purushho vidyaat.h giitavidhaana.n cha laxaNopetam.h .. 17.. maadhuryaguNavihiina.n shobhaa.n janayenna tadgiitam.h . yatra striiNaaM paaThyaadguNairnaraaNaa.n cha kaNThamaadhuryam.h .. 18.. prakR^itiviparyayajanitau vidnyeyau taavala~Nkaarau . praayeNa devapaarthivasenaapatimukhyapurushhabhavaneshhu .. 19.. striijanakR^itaaH prayogaa bhavanti purushhasvabhaavena . rambhorvashiiprabhR^itishhu svarge naaTyaM pratishhThitam.h .. 20.. tathaiva maanushhe loke raadnyaamantaHpureshhviha . upadeshhTavyamaachaaryaiH prayatnenaa~Nganaajane .. 21.. na svayaM bhuumikaabhyaaso budhaiH kaaryastu naaTake . striishhu yojyaH prayatnena prayogaH purushhaashrayaH .. 22.. yasmaatsvabhaavopagato vilaasaH striishhu vidyate . tasmaatsvabhaavamadhurama~Nga.n sulabhasaushhThavam.h .. 23.. lalita.n saushhThava.n yachcha so.ala~NkaaraH paro mataH . prayogo dvividhashchaiva vidnyeyo naaTakaashrayaH .. 24.. sukumaarastathaaviddho naanaabhaavarasaashrayaH . naaTaka.n saprakaraNaM bhaaNo viithya~Nka eva cha .. 25.. dnyeyaani sukumaaraaNi maanushhairaashritaani tu . sukumaaraprayogo.aya.n raadnyaamaamodakaarakaH .. 26.. shR^i~Ngaarasamaasaadya striiNaa.n tattu prayojayet.h . yuddhoddhataaviddhakR^itaasa.nraMbhaarabhaTaashcha ye .. 27.. na te striiNaaM prakartavyaaH kartavyaaH purushhairhi te . yathaaviddhaa~Ngahaara.n tu bhedyabhedyaahavaatmakam.h .. 28.. maayendrajaalabahulaM pustanaipathyadiipitam.h . purushhapraayasa.nchaaramalpastriikamathoddhatam.h .. 29.. saatvatyaarabhaTIiyukta.n naaTyamaaviddhasa.ndnyitam.h . DimaH samavakaarashcha vyaayogehaamR^igau tathaa .. 30.. etaanyaaviddhasa.ndnyaani vidnyeyaani prayoktR^ibhiH . eshhaaM prayogaH kartavyo devadaanavaraaxasaiH .. 31.. uddhataa ye cha purushhaaH shauryaviiryasamanvitaaH . yogyaH sa cha prayatnaH kartavyaH satatapramaadena .. 32.. na hi yogyayaa vinaa bhavati cha bhaavarasasaushhThava.n ki.nchit.h . sa.ngiitapariklesho nityaM pramadaajanasya guNa eva .. 33.. yanmadhurakarkashatva.n labhate naaTyaprayogeNa . pramadaaH naaTyavilaasairlabhate yat.h kusumairvichitralaavaNyam.h . kaamopachaarakushalaa bhavanti cha kaamyaa visheshheNa ..34.. giita.n vR^itta.n tathaa vaadyaM prastaaragamanakriyaa . shishhyanishhpaadana.n chaiva shhaDaachaaryaguNaaH smR^itaaH .. 35.. etaani pa~ncha yo vetti sa aachaaryaH prakiirtitaH . uuhaapohau matishchaiva smR^itirmedhaa tathaiva cha .. 36.. medhaasmR^itirguNashlaaghaaraagaH sa.ngharshha eva cha . utsaahashcha shhaDevaitaan.h shishhyasyaapi guNaan.h viduH .. 37.. eva.n kaaryaM prayogadnyairnaanaabhuumivikalpanam.h . ata uurdhvaM pravaxyaami siddhiinaamapi laxaNam.h .. 38.. iti bhaaratiiye naaTyashaastre vikR^itivikalpo naama shhaDvi.nsho.adhyaayaH .. ## Encoded by Padmakar Dadegaonkar dpadmakar@hotmail.com \medskip\hrule\obeylines \medskip {\rm Please send corrections to sanskrit@cheerful.com} {\rm Last updated \today} \end{document}