% Text title : naaTyashaastra adhyaaya 19 % File name : natya19.itx % Category : nATyashAstra, major\_works, bharata % Location : doc\_z\_misc\_major\_works % Author : Sage Bharata % Transliterated by : dpadmakar at hotmail.com % Proofread by : dpadmakar at hotmail.com % Latest update : October 6, 2001 % Send corrections to : sanskrit at cheerful dot c om % % This text is prepared by volunteers and is to be used for personal study % and research. The file is not to be copied or reposted for promotion of % any website or individuals or for commercial purpose without permission. % Please help to maintain respect for volunteer spirit. % \documentstyle[11pt,multicol,itrans]{article} #include=ijag.inc #endwordvowel=.h \portraitwide \parindent=100pt \let\usedvng=\Largedvng % for 1 column \pagenumbering{itrans} \def\engtitle#1{\hrule\medskip\centerline{\LARGE #1}} \def\itxtitle#1{\medskip\centerline{\LARGEdvng #1}\medskip\hrule} \def\endtitles{\medskip\obeyspaceslines} %% \begin{document} \engtitle{.. Natya Shastra Chapter 19 ..}## \itxtitle{.. nATyashAstram adhyAyaH 19 ..}##\endtitles ## || shrIrastu || bharatamunipraNItaM nATyashAstram atha ekonaviMsho.adhyAyaH | itivR^ittaM tu nATyasya sharIraM parikIrtitam | pa~nchabhiH sandhibhistasya vibhAgaH samprakalpitaH || 1|| itivR^ittaM dvidhA chaiva budhastu parikalpayet | AdhikarikamekaM syAt prAsa~NgikamathAparam || 2|| yatkAryaM hi phalaprAptyA sAmarthyAtparikalpyate | tadAdhikArikaM j~neyamanyatprAsa~NgikaM viduH || 3|| kAraNAtphalayogyasya vR^ittaM syAdAdhikArikam | tasyopakaraNArthaM tu kIrtyate hyAnuSha~Ngikam || 4|| kaveH prayatnAnnetR^INAM yuktAnAM viddhyupAshrayAt | kalpyate hi phalaprAptiH samutkarShAtphalasya cha || 5|| ##(##laukikI sukhaduHkhAkhyA yathAvasthA rasodbhavA | dashadhA manmathAvasthA vyavasthAstrividhA matA ||##)## 6|| saMsAre phalayAge tu vyApAraH kAraNasya yaH | tasyAnupUrvyA vij~neyA pa~nchAvasthA prayoktR^ibhiH || 7|| prArambhashcha prayatnashcha tathA prApteshcha saMbhavaH | niyatA cha phalaprAptiH phalayogashcha pa~nchamaH || 8|| autsukyamAtrabandhastu yadbIjasya nibadhyate | mahataH phalayogasya sa phalArambha iShyate || 9|| apashyataH phalaprAptiM vyApAro yaH phalaM prati | paraM cautsukyagamanaM sa prayatnaH prakIrtitaH || 10|| IShatprAptiryadA kAchitphalasya parikalpate | bhAvamAtreNa tu prAhurvidhij~nAH prAptisambhavam || 11|| niyatAM tu phalaprAptiM yadA bhAvena pashyati | niyatAM tAM phalaprAptiM saguNAM parichakShate || 12|| abhipretaM samagraM cha pratirUpaM kriyAphalam | itivR^itte bhavedyasmin phalayogaH prakIrtitaH || 13|| sarvasyaiva hi kAryasya prArabdhasya phalArthibhiH | etAstvanukrameNaiva pa~nchAvasthA bhavanti hi || 14|| AsAM svabhAvabhinnAnAM parasparasamAgamAt | vinyAsa ekabhAvena phalahetuH prakIrtitaH || 15|| itivR^ittaM samAkhyAtaM pratyagevAdhikArikam | tadArambhAdi kartavyaM phalAntaM cha yathA bhavet || 16|| pUrNasandhi cha kartavyaM hInasandhyapi vA punaH | niyamAt pUrNasandhi syAddhInasandhyatha kAraNAt || 17|| ekalope chaturthasya dvilope trichaturthayoH | dvitIyatrichaturthAnAM trilope lopa iShyate || 18|| prAsa~Ngike parArthatvAnna hyeSha niyamo bhavet | yadvR^ittaM sambhavettatra tadyojyamavirodhataH || 19|| itivR^itte yathAvasthAH pa~nchArambhAdikAH smR^itAH | arthaprakR^itayaH pa~ncha tathA bIjAdikA api || 20|| bIjaM binduH patAkA cha prakarI kAryameva cha | arthaprakR^itayaH pa~ncha j~nAtvA yojyA yathAvidhi || 21|| svalpamAtraM samutsR^iShTaM bahudhA yadvisarpati | phalAvasAnaM yacchaiva bIjaM tatparikIrtitam || 22|| prayojanAnAM vichChede yadavichChedakAraNam | yAvatsamAptirbandhasya sa binduH parikIrtitaH || 23|| yadvR^ittaM tu parArthaM syAt pradhAnasyopakArakam pradhAnavaccha kalpyeta sA patAketi kIrtitA || 24|| phalaM prakalpyate yasyAH parArthAyaiva kevalam | anubandhavihInatvAt prakarIti vinirdishet || 25. yadAdhikArikaM vastu samyak prAj~naiH prayujyate | tadartho yaH samArambhastatkAryaM parikIrtitam || 26|| eteShAM yasya yenArtho yatashcha guNa iShyate | tat pradhAnaM tu kartavyaM guNabhUtAnyataH param || 27|| eko.aneko.api vA sandhiH patAkAyAM tu yo bhavet | pradhAnArthAnuyAyitvAdanusandhiH prakIrtyate || 28|| AgarbhAdAvimarshAdvA patAkA vinivartate | kasmAdyasmAnnibandho.asyAH parArthaH parikIrtyate || 29|| yatrArthe chintite.anyasmin####stallin~Ngo.anyaH prayujyate | Agantukena bhAvena patAkAsthAnakaM tu tat || 30. sahasaivArthasampattirguNavatyupakArataH | patAkAsthAnakamidaM prathamaM parikIrtitam || 31|| vachaH sAtishayaM kliShTaM kAvyabandhasamAshrayam | patAkAsthAnakamidaM dvitIayaM parikIrtitam || 32|| arthopakShepaNaM yatra lInaM savinayaM bhavet | shliShTapratyuttaropetaM tR^itIyamidamiShyate || 33|| dvyartho vachanavinyAsaH sushliShTaH kAvyayojitaH | upanyAsasuyuktashca tachchaturthamudAhR^itam || 34|| ##[##yatra sAtishayaM vAkyamarthopakShepaNaM bhavet | vinAshidR^iShTamante cha patAkArdhaM tu tadbhavet ##]##|| 35|| chatuShpatAkAparamaM nATake kAryayiShyate | pa~nchabhiH sandhibhiryuktaM tAMshcha vakShyAmyataH param ||36|| mukhaM pratimukhaM chaiva garbho vimarsha eva cha | tathA nirvahaNaM cheti nATake pa~ncha sandhayaH || 37|| ##[##pa~nchabhiH sandhibhiryuktaM pradhAnamanu kIrtyate | sheShAH pradhAnasandhInAmanugrAhyanusandhayaH ##]##|| 38|| yatra bIjasamutpattirnAnArtharasasambhavA | kAvye sharIrAnugatA tanmukhaM parikIrtitam || 39|| bIjasyodghATanaM yatra dR^iShTanaShTamiva kvachit | mukhanyastasya sarvatra tadvai pratimukhaM smR^itam || 40|| udbhedastasya bIjasya prAptiraprAptireva vA | punashchAnveShaNaM yatra sa garbha iti sa.nj~nitaH || 41|| garbhanirbhinnabIjArtho vilobhanakR^ito.athavA | krodhavyasanajo vApi sa vimarsha iti smR^itaH || 42|| samAnayanamarthAnAM mukhAdyAnAM sabIjinAm | nAnAbhAvottarANAM yadbhavennirvahaNaM tu tat || 43|| ete tu sandhayo j~neyA nATakasya prayoktR^ibhiH | tathA prakaraNAsyApi sheShANAM cha nibodhata || 44|| DimaH samavakArashcha chatuHsandhI prakIrtitau | na tayoravamarshastu kartavyaH kavibhiH sadA || 45|| vyAyogehAmR^igau chApi sadA kAryau trisandhikau | garbhAvamarshau na syAtAM tayorvR^ittishcha kaishikI || 46|| dvisandhi tu prahasanaM vIthya~Nko bhANa eva cha | mukhanirvahane tatra kartavye kavibhiH sadA || 47|| ##[##vIthI chaiva hi bhANashcha tathA prahasanaM punaH | kaishikIvR^ittihInAni kAryANi kavibhiH sadA ##]##|| 48|| evaM hi sandhayaH kAryA dasharUpe prayoktR^ibhiH | punareShAM tu sandhInAma~NgakalpaM nibodhadata || 49|| sandhinAM yAni vR^ittAni pradesheShvanupUrvashaH | svasampadguNayuktAni tAnya~NgAnyupadhArayet ||50|| iShTasyArthasya rachanA vR^ittAntasyAnupakShayaH | rAgaprAptiH prayogasya guhyAnAM chaiva gUhanam || 51|| AshcaryavadabhikhyAnaM prakAshyAnAM prakAshanam | a~NgAnAM ShaDvidhaM hyetad dR^IShTaM shAstre prayojanam ||52|| a~NgahIno naro yadvannaivArambhakShamo bhavet | a~NgahInaM tathA kAvyaM na prayogakShamaM bhavet || 53|| udAttamapi tatkAvyaM syAda~NgaiH parivarjitam | hInatvAddhi prayogasya na satAM ra~njayenmanaH || 54|| kAvyaM yadapi hInArthaM samyada~NgaiH samanvitam | dIptatvAttu prayogasya shobhAmeti na saMshayaH || 55|| ##[##tasmAt sandhipradesheShu yathAyogaM yathArasam | kavinA~NgAni kAryANi samyaktAni nibodhata##]## || 56|| upakShepaH parikaraH parinyAso vilobhanam | yuktiH prAptiH samAdhAnaM vidhAnaM paribhAvanA || 57|| udbhedaH karaNaM bheda etAnya~NgAni vai mukhe | tathA pratimukhe chaiva shR^iNutA~NgAni nAmataH || 58|| vilAsaH parisarpashcha vidhUta.n{} tApanaM tathA | narma narmadyutishchaiva tathA pragayaNaM punaH || 59|| nirodhashchaiva vij~neyaH paryupAsanameva cha | puShpaM vajramupanyAso varNasaMhAra eva cha || 60|| etAni vai pratimukhe garbhe.a~NgAni nibodhata | abhUtAharaNaM mArgo rUpodAharaNe kramaH || 61|| sa.ngrahashchAnumAnaM cha prArthanAkShiptameva cha | toTakAdhibale chaiva hyudvego vidravastathA ||62|| etAnya~NgAni vai garbhe hyavamarshe nibodhata | apavAdashcha sa.npheTo vidravaH shaktireva cha || 63|| vyavasAyaH prasa~Ngashcha dyutiH khedo niShedhanam | virodhanamathAdAnaM ChAdanaM cha prarochanA || 64|| vyavahArashcha yuktishcha vimarshA~NgAnyamUni cha | sandhirnirodho grathanaM nirNayaH paribhAShaNam || 65|| dyutiH prasAda AnandaH samayo hyupagUhanam | bhAShaNaM pUrvavAkyaM cha kAvyasaMhAra eva cha || 66|| prashastiriti saMhAre j~neyAnya~NgAni nAmataH | chatuShShaShThi budhairj~neyAnyetAnya~NgAni sandhiShu || 67|| ##[##sampAdanArthaM bIjasya samyak.hsiddhikarANi cha | kAryANyetAni kavibhirvibhajyArthAni nATake ##]## || 68|| punareShAM pravakShyAmi lakShaNAni yathAkramam | kAvyArthasya samutpattirupakShepa iti smR^itaH || 69|| yadutpannArthabAhulyaM j~neyaH parikarastu saH | tanniShpattiH parinyAso vij~neyaH kavibhiH sadA || 70|| guNanirvarNanaM chaiva vilobhanamiti smR^itam | sampradhAraNamarthAnAM yuktirityabhidhIyate || 71|| sukhArthasyAbhigamanaM prAptirityabhisa.nj~nitA | bIjArthasyopagamanaM samAdhAnamiti smR^itam || 72|| sukhaduHkhakR^ito yo.arthastadvidhAnamiti smR^itam | kutUhalottarAvego vij~neyA paribhAvanA || 73|| bIjArthasya praroho yaH sa udbheda iti smR^itaH | prakR^itArthasamArambhaH karaNaM nAma tadbhavet || 74|| sa.nghAtabhedanArtho yaH sa bheda iti kIrtitaH | ##[##etAni tu mukhA~NgAni vakShye pratimukhe punaH##]## || 75|| samIhA ratibhogArthA vilAsa iti sa.nj~nitaH | dR^iShTanaShTAnusaraNaM parisarpa iti smR^itaH || 76|| kR^itasyAnunayasyAdau vidhUtaM hyaparigrahaH | apAyadarshanaM yattu tApanaM nAma tadbhaveet || 77|| krIDArthaM vihitaM yattu hAsyaM narmeti tatsmR^itam doShaprachChAdanArthaM tu hAsyaM narmadyutiH smR^itA || 78|| uttarottaravAkyaM tu bhavetpragayaNaM punaH | yA tu vyasanasamprAptiH sa nirodhaH prakIrtitaH || 79|| kruddhasyanunayo yastu bhavettatparyupAsanam | visheShavachanaM yattu tatpuShpamiti sa.nj~nitam || 80|| pratyakSharUkShaM yadvAkyaM vajraM tadabhidhIyate | upapattikR^ito yo.artha upanyAsashcha sa smR^itaH || 81|| chAturvarNyopagamanaM varNasaMhAra iShyate | kapaTApAshrayaM vAkyamabhUtAharaNaM viduH || 82|| tattvArthavachanaM chaiva mArga ityabhidhIyate | chitrArthasamavAye tu vitarko rUpamiShyate | yatsAtishayavadvAkyaM tadudAharaNaM smR^itam || 83|| bhAvatattvopalabdhistu krama ityabhidhIyate | sAmadAnAdisampannaH sa.ngrahaH parikIrtitaH || 84|| rUpAnurUpagamanamanumAnamiti smR^itam | ratiharShotsavAnAM tu prArthanA prArthanA bhavet | garbhasyodbhedanaM yatsAkShiptirityabhidhIyate || 86|| saMrambhavachanaM chaiva toTakaM tviti sa.nj~nitam | kapaTenAtisa.ndhAnaM bruvate.adhibalaM budhAH || 87|| bhayaM nR^ipAridasyUtthamudvegaH parikIrtitaH | sha~NkA bhayatrAsakR^ito vidrayaH samudAhR^itaH || 88|| doShaprakhyApanaM yattu so.apavAda iti smR^itaH | roShagrathitavAkyaM tu sampheTaH parikIrtitaH || 89|| guruvyatikramo yastu sa dravaH parikIrtitaH | virodhiprashamo yashcha sa shaktiH parikIrtitA ||90|| vyavasAyashcha vij~neyaH pratij~nAhetusaMbhavaH | prasa~Ngashchaiva vij~neyo gurUNA parikIrtanam || 91|| vAkyamAdharShasaMyuktaM dyutistajj~nairudAhR^itA | manashcheShTAviniShpannaH shramaH kheda udAhR^itaH || 92|| IpsitArthapratIghAtaH pratiShedhaH prakIrtitaH | kAryAtyayopagamanaM virodhanamiti smR^itam || 93|| bIjakAryopagamanamAtAnamiti sa.nj~nitam | apamAnakR^itaM vAkyaM kAryArthaM chChAdanaM bhavet || 94|| prarochanA sa vij~neyA saMhArArthapradarshinI | ##[##pratyakShavachanaM yattu sa vyAhAra iti smR^itaH || 95|| savichChedaM vacho yatra sA yuktiriti sa.nj~nitA | j~neyA vichalanA tajj~nairavamAnArthasaMyuta##]## || 96|| ##[##etAnyavamR^ishe.a~NgAni saMhAre tu nibodhata##]## | mukhabIjopagamanaM sandhirityabhidhIyate || 97|| kAryasyAnveShaNaM yuktyA nirodha iti kIrtitaH | upakShepastu kAryANAM grathanaM parikIrtitam || 98|| anubhUtArthakathanaM nirNayaH samudAhR^itaH | parivAdakR^itaM yasyAttadAhuH paribhAShaNam || 99|| labdhasyArthasya shamanaM dyutimAchakShate punaH | samAgamastathArthAnAmAnandaH parikIrtitaH || 100|| duHkhasyApagamo yastu samayaH sa nigadyate | shushrUShAdyupasampannaH prasAdaH prItiruchyate || 101|| adbhutasya tu samprAptirUpagUhanamiShyate | sAmadAnAdi sampannaM bhAShaNaM samudAhR^itam ||102|| pUrvavAkyaM tu vij~neyaM yathoktArthapradarshanam | varapradAnasamprAptiH kAvyasaMhAra iShyate || 103|| nR^ipadeshaprashAntishcha prashastirabhidhIyate | yathAsandhi tu kartavyAnyetAnya~NgAni nATake || 104|| kavibhiH kAvyakushalai rasabhAvamapekShya tu | saMmishrANi kadAchittu dvitriyogena vA punaH || 105|| j~nAtvA kAryamavasthAM cha kAryANya~NgAni sandhiShu | eteShAmeva chA~NgAnAM saMbaddhAnyarthayuktitaH || 106|| sandhyantarANi sandhInAM visheShAstvekaviMshatiH | sAmabhedastathA daNDaH pradAnaM vadha eva cha || 107|| pratyutpannamatitvaM cha gotraskhalitameva cha | sAhasaM cha bhayaM chaiva hrIrmAyA krodha eva cha || 108|| ojaH saMvaraNaM bhrAntistathA hetvapadhAraNam | dUto lekhastathA svapnashchitraM mada iti smR^itam || 109|| ##[##viShkambhachUlikA chaiva tatha chaiva praveshakaH | a~NkAvatAro.a~NkamukhamarthopakShepapa~nchakam ||110|| madhyamapuruShaniyojyo nATakamukhasandhimAtrasa.nchAraH | viShkambhakastu kAryaH purohitAmAtyaka~nchukibhiH || 111|| shuddhaH sa.nkIrNo vA dvividho viShkaMbhakastu vij~neyaH | madhyamapAtraiH shuddhaH sa.nkIrNo nIchamadhyakR^itaH || 112|| antaryavanikAsaMsthaiH sUtAdibhiranekadhA | arthopakShepaNaM yattu kriyate sA hi chUlikA || 113|| a~NkAntarAnusArI sa.nkShepArthamadhikR^itya bindUnAm | prakaraNanATakaviShaye praveshako nAma vij~neyaH || 114|| a~NkAnta eva chA~Nko nipatati yasmin prayogamAsAdya | bIjArthayuktiyukto j~neyo hya~NkAvatAro.asau || 115|| viShliShTamukhama~Nkasya striyA vA puruSheNa vA | yadupakShipyate pUrvaM tada~Nkamukhamuchyate ##]## || 116|| anyAnyapi lAsyavidhAva~NgAni tu nATakopayogIni | asmAdviniHsR^itAni tu bhANa ivaiakaprayojyAni || 117|| ##[##bhANAkR^itivallAsyaM vij~neyaM tvekapAtrahAryaM vA | prakaraNavadUhya kAryAsaMstavayuktaM vividhabhAvam.h##]## || 118|| geyapadaM sthitapAThyamAsInaM puShpagaNDikA | prachChedakaM trimUDhaM cha saindhavAkhyaM dvimUDhakam || 119|| uttamottamakaM chaivamuktapratyuktameva cha | lAsye dashavidhaM hyetada~NganirdeshalakShaNam || 120|| AsaneShUpaviShTairyattantrIbhANDopabR^iMhitam | gAyaneairgIyate shuShkaM tadgeyapadamuchyate || 121|| ##[##yA nR^ityatyAsanA nArI geyaM priyaguNAnvitam | sA~NgopA~NgavidhAnena tadgeyapadamuchyate ##]## || 122|| prAkR^itaM yadviyuktA tu paThedAttarasaM sthitA | madanAnalataptA~NgI sthitapAThyaM taduchyate || 123|| ##[##bahuchArIsamAyuktaM pa~nchapANikalAnugam | cha~nchatpuTena vA yuktaM sthitapAThyaM vidhIyate ##]##|| 124|| AsInamAsyate yatra sarvAtodyavivarjitam | aprasAritagAtraM cha chintAshokasamanvitam || 125|| nR^ittAni vividhAni syurgeyaM gAne cha saMshritan | cheShTAbhishchAshrayaH puMsA yatra sA puShpagaNDikA || 126|| ##[##yatra strI naraveSheNa lalitaM saMskR^itaM paThet | sakhInAM tu vinodAya sA j~neyA puShpagaNDikA || 127|| nR^ittaM tu vividhaM yatra gItaM chAtodyasaMyutam | striyaH puMvachcha cheShTante sA j~neyA puShpagaNDikA##]## || 128|| prachChedakaH sa vij~neyo yatra chandrAtapAhatAH | striyaH priyeShu sajjante hyapi vipriyakAriShu || 129|| aniShThurashlakShNapadaM samavR^ittairala~NkR^itam | nATyaM puruShabhAvADhyaM trimUDhakamiti smR^itam || 130|| pAtraM vibhraShTasa.nketaM suvyaktakaraNAnvitam | prAkR^itairvachanairyuktaM viduH saindhavakaM budhAH || 131|| ##[##rUpavAdyAdisaMyuktaM pAThyena cha vivarjitam | nATyaM hi tattu vij~neyaM saindhavaM nATyakovidaiH##]## || 132|| mukhapratimukhopetaM chaturashrapadakramam | shliShTabhAvarasopetaM vaichitryArthaM dvimUDhake || 133|| uttamottamakaM vidyAdanekarasasaMshrayam | vichitraiH lokabandhaishcha helAhAvavichitritam || 134|| kopaprasAdajanitaM sAdhikShepapadAshrayam | uktapratyuktamevaM syAchchitragItArthayojitam || 135|| yatra priyAkR^itiM dR^iShTvA vinodayati mAnasam | madanAnalataptA~NgI tachchitrapadamuchyate || 136|| dR^iShTvA svapne priyaM yatra madanAnalatApitA | karotivividhAn bhAvAMstadvai bhAvikamuchyate || 137|| eteShAM lAsyavidhau vij~neyaM lakShaNaM prayogaj~naiH | tadihaiva tu yannauktaM prasa~NgavinivR^ittahetostu ||138|| pa~nchasandhi chaturvR^itti chatuHShaShTya~NgasaMyutam | ShaT.htriMshallakShaNopetaM guNAla~NkArabhUShitam || 139|| mahArasaM mahAbhogamudAttavacanAnvitam | mahApuruShasa.nchAraM sAdhvAchArajanapriyam ||140|| sushliShTasandhisaMyogaM suprayogaM sukhAshrayam | mR^idushabdAbhidhAnaM cha kaviH kuryAttu nATakam ||141|| avasthA yA tu lokasya sukhaduHkhasamudbhavA | nAnApuruShasa.nchArA nATake.asau vidhIyate || 142|| na tajj~nAnaM na tachChilpaM na sA vidyA na sA kalA | na tat karma na vA yogo nATye.asimnyanna dR^ishyate || 143|| yo.ayaM svabhAvo lokasya nAnAvasthAntarAtmakaH | so.a~NgAdyabhinayairyukto nATyamityabhidhIyate || 144|| devatAnAmR^iShInAM cha rAj~nAM chotkR^iShTamedhasAm | pUrvavR^ittAnucharitaM nATakaM nAma tadbhavet.h. ||145|| yasmAtsvabhAvaM sa.ntyajya sA~NgopA~NgagatikramaiH | prayujyate j~nAyate cha tasmAdvai nATakaM smR^itam || ||146|| sarvabhAvaiH sarvarasaiH sarvakarmapravR^ittibhiH | nAnAvasthAntaropetaM nATakaM saMvidhIyate || 147|| ##[##anekashilpajAtAni naikakarmakriayANi cha | tAnyasheShANi rUpANi kartavyAni prayoktR^ibhiH ##]## || 148|| lokasvabhAvaM sa.nprekShya narANAM cha balAbalam | sa.nbhogaM chaiva yuktiM cha tataH kAryaM tu nATakam || 149|| bhaviShyati yuge prAyo bhaviShyantyabudhA narAH | ye chApi hi bhaviShyanti te yatnashrutabuddhayaH || 150|| karmashilpAni shAstrANi vichakShaNabalAni cha | sarvANyetAni nashyanti yadA lokaH praNashyati || 151|| tadevaM lokabhAShANAM prasamIkShya balAbalam | mR^idushabdaM sukhArthaM cha kaviH kuryAttu nATakam || 152|| chaikrIDitAdyaiH shabdaistu kAvyabandhA bhavanti ye | veshyA iva na te bhAnti kamaNDaludharairdvijaiH || 153|| dasharUpavidhAnaM cha mayA proktaM dvijottamAH | ataH paraM pravakShyAmi vR^ittInAmiha lakShaNam ||154|| iti bhAratIye nATyashAstre sandhinirUpaNaM nAmadhyAya ekonaviMshaH || ## Encoded by Padmakar Dadegaonkar dadegaonkar@yahoo.com \medskip\hrule\obeylines Please send corrections to sanskrit@cheerful.com Last updated \today https://sanskritdocuments.org \end{document}