%@@1 % File name : yogakund.itx %-------------------------------------------- % Text title : Yogakundali Upanishad % Author : Vedic tradition % Language : Sanskrit % Subject : philosophy/hinduism % Description/comments : #86 / 108; Krishna Yajurveda - Yoga upanishad % Transliterated by : Sunder Hattangadi (sunderh@hotmail.com) % Proofread by : Sunder Hattangadi (sunderh@hotmail.com) % Latest update : August 20, 2000 % Send corrections to : sanskrit@cheerful.com % % Special Instructions: % i1h.hdr,ijag.inc,itrans.sty,multicol.sty,iarticle.sty % Transliteration scheme: ITRANS 5.2 % Site access : % http://sanskrit.gde.to % http://www.alkhemy.com/sanskrit/ % ftp://jaguar.cs.utah.edu/sanskrit/sanskrit.html %----------------------------------------------------- % The text is to be used for personal studies and research only. % Any use for commercial purpose is prohibited as a 'gentleman's' % agreement. % @@2 % % Please ignore the following commands upto #indian and others with % \ mark, % which are needed for devanaagarii output and formatting. %-------------------------------------------------------------------------- \documentstyle[11pt,multicol,itrans]{article} %\documentclass[11pt]{article} %\usepackage{multicol} #include=ijag.inc #endwordvowel=.h \portraitwide \parindent=100pt \let\usedvng=\Largedvng % for 1 column \pagenumbering{itrans} \def\engtitle#1{\hrule\medskip\centerline{\large #1}} \def\itxtitle#1{\medskip\centerline{\LARGEdvng #1}\medskip\hrule} \def\endtitles{\medskip\obeyspaceslines} %% \begin{document} \engtitle{.. Yogakundali Upanishad ..}## \itxtitle{.. yogakuNDalyupanishhat.h ..}##\endtitles## yogakuNDalyupanishhadyogasiddhihR^idaasanam.h . nirvisheshhabrahmatattva.n svamaatramiti chintaye .. AUM saha naavavatu saha nau bhunaktu saha viirya.n karavaavahai . tejasvinaavadhiitamastu maa vidvishhaavahai .. AUM shaantiH shaantiH shaantiH .. hariH AUM .. hetudvaya.n hi chittasya vaasanaa cha samiiraNaH . tayorvinashhTa ekasmi.nstaddvaavapi vinashyataH .. 1.. tayoraadau samiirasya jaya.n kuryaanaraH sadaa . mitaahaarashchaasana.n cha shaktishchaalastR^itiiyakaH .. 2.. eteshhaa.n lakshaNa.n vakshye shR^iNu gautama saadaram.h . susnigdhamadhuraahaarashchaturthaa.nshavivarjitaH .. 3.. bhujyate shivasaMpriityai mitaahaaraH sa uchyate . aasana.n dvividhaM proktaM padma.n vajraasana.n tathaa .. 4.. uurvorupari cheddhatte ubhe paadatale yathaa . padmaasanaM bhavedetatsarvapaapapraNaashanam.h .. 5.. vaamaa~Nghrimuulakandaadho hyanya.n tadupari kshipet.h . samagriivashiraHkaayo vajraasanamitiiritam.h .. 6.. kuNDalyeva bhavechchhaktistaa.n tu sa.nchaalayedbudha . svasthaanaadaabhruvormadhya.n shaktichaalanamuchyate .. 7.. tatsaadhane dvayaM mukhya.n sarasvatyaastu chaalanam.h . praaNarodhamathaabhyaasaadR^ijvii kuNDalinii bhavet.h .. 8.. tayoraadau sarasvatyaashchaalana.n kathayaami te . arundhatyeva kathitaa puraavidbhiH sarasvatii .. 9.. yasyaaH sa.nchaalanenaiva svaya.n chalati kuNDalii . iDaayaa.n vahati praaNe baddhvaa padmaasana.n dR^iDham.h .. 10.. dvaadashaa~Nguladairghya.n cha ambara.n chatura~Ngulam.h . vistiirya tena tannaaDii.n veshhTayitvaa tataH sudhiiH .. 11.. a~NgushhThatarjaniibhyaa.n tu hastaabhyaa.n dhaarayeddhR^iDham.h . svashaktyaa chaalayedvaame dakshiNena punaHpunaH .. 12.. muhuurtadvayaparyanta.n nirbhayaachchaalayetsudhiiH . uurdhvamaakarshhayetki.nchitsushhumnaa.n kuNDaliigataam.h .. 13.. tena kuNDalinii tasyaaH sushhumnaayaa mukha.n vrajet.h . jahaati tasmaatpraaNo.aya.n sushhumnaa.n vrajati svataH .. 14.. tunde tu taaNa.n kuryaachcha kaNThasa.nkochane kR^ite . sarasvatyaa.n chaalanena vakshasashchordhvago marut.h .. 15.. suuryeNa rechayedvaayu.n saravatyaastu chaalane . kaNThasa.nkochana.n kR^itvaa vakshasashchordhvago marut.h .. 16.. tasmaatsa.nchaalayennitya.n shabdagarbhaa.n sarasvatiim.h . yasyaaH sa.nchaalanaanenaiva yogii rogaiH pramuchyate .. 17.. gulma.n jalodaraH pliihaa ye chaanye tundamadhyagaaH . sarve te shaktichaalena rogaa nashyanti nishchayam.h .. 18.. praaNarodhamathedaaniiM pravakshyaami samaasataH . praaNashcha dahano vaayuraayaamaH kumbhakaH smR^itaH .. 19.. sa eva dvividhaH proktaH sahitaH kevalastathaa . yaavatkevalasiddhiH syaattaavatsahitamabhyaset.h .. 20.. suuryojjaayii shiitalii cha bhastrii chaiva chaturthikaa . bhedaireva sama.n kumbho yaH syaatsahitakumbhakaH .. 21.. pavitre nirjane deshe sharkaraadivivarjite . dhanuHpramaaNaparyante shiitaagnijalavarjite .. 22.. pavitre naatyuchchaniiche hyaasane sukhade sukhe . baddhapadmaasana.n kR^itvaa sarasvatyaastu chaalanam.h .. 23.. dakshanaaDyaa samaakR^ishhya bahishhThaM pavana.n shanaiH . yatheshhTaM puurayedvaayu.n rechayediDayaa tataH .. 24.. kapaalashodhane vaapi rechayetpavana.n shanaiH . chatushhka.n vaatadoshha.n tu kR^imidoshha.n nihanti cha .. 25.. punaH punarida.n kaarya.n suuryabhedamudaahR^itam.h . mukha.n sa.nyamya naaDibhyaamaakR^ishhya pavana.n shanaiH .. 26.. yathaa lagati kaNThaattu hR^idayaavadhi sasvanam.h . puurvavatkumbhayetpraaNa.n rechayediDayaa tataH .. 27.. shiirshhoditaanalahara.n galashleshhmaharaM param.h . sarvarogaharaM puNya.n dehaanalavivardhanam.h .. 28.. naaDiijalodara.n dhaatugatadoshhavinaashanam.h . gachchhatastishhThataH kaaryamujjaayaakhya.n tu kumbhakam.h .. 29.. jihvayaa vaayumaakR^ishhya puurvavatkumbhakaadanu . shanaistu ghraaNarandhraabhyaa.n rechayedanila.n sudhiiH .. 30.. gulmapliihaadikaandoshhaankshayaM pitta.n jvara.n tR^ishhaam.h . vishhaaNi shiitalii naama kumbhako.aya.n nihanti cha .. 31.. tataH padmaasanaM baddhvaa samagriivodaraH sudhiiH . mukha.n sa.nyamya yatnena praaNa.n ghraaNena rechayet.h .. 32.. yathaa lagati kaNThaattu kapaale sasvana.n tataH . vegena puurayetki.nchid{}hR^itpadmaavadhi maarutam.h .. 33.. punarvirechayettadvatpuurayechcha punaH punaH . yathaiva lohakaaraaNaaM bhastraa vegena chaalyate .. 34.. tathaiva svashariirastha.n chaalayetpavana.n shanaiH . yathaa shramo bhaveddehe tathaa suuryeNa puurayet.h .. 35.. yathodaraM bhavetpuurNaM pavanena tathaa laghu . dhaarayannaasikaamadhya.n tarjaniibhyaa.n vinaa dR^iDham.h .. 36.. kumbhakaM puurvavatkR^itvaa recheyediDayaanilam.h . kaNThotthitaanalahara.n shariiraagnivivardhnam.h .. 37.. kuNDaliibodhakaM puNyaM paapaghna.n shubhada.n sukham.h . brahmanaaDiimukhaantastha kaphaadyargalanaashanam.h .. 38.. guNatrayasamudbhuutagranthitrayavibhedakam.h . visheshheNaiva kartavyaM bhastraakhya.n kumbhaka.n tvidam.h .. 39.. chaturNaamapi bhedaanaa.n kumbhake samupasthite . bandhatrayamida.n kaarya.n yogibhirviitakalmashhaiH .. 40.. prathamo muulabandhastu dvitiiyoDDiiyaNaabhidhaH . jaalandharastR^itiiyastu teshhaa.n lakshaNamuchyate .. 41.. adhogatimapaana.n vai uurdhvaga.n kurute balaat.h . aaku~nchanena taM praahurmuulabandho.ayamuchyate .. 42.. apaane chordhvage yaate saMpraapte vahnimaNDale . tato.analashikhaa diirghaa vardhate vaayunaahataa .. 43.. tato yaatau vahnyamaanau praaNamushhNasvaruupakam.h . tenaatyantapradiiptena jvalano dehajastathaa .. 44.. tena kuNDalinii suptaa sa.ntaptaa saMprabudhyate . daNDaahatabhuja~Ngiiva niHshvasya R^ijutaa.n vrajet.h .. 45.. bilapraveshato yatra brahmanaaDyantara.n vrajet.h . tasmaannityaM muulabandhaH kartavyo yogibhiH sadaa .. 46.. kumbhakaante rechakaadau kartavyastuuDDiyaaNakaH . bandho yena sushhumnaayaaM praaNastuuDDiiyate yataH .. 47.. tasmaaduDDiiyaNaakhyo.aya.n yogibhiH samudaahR^itaH . sati vajraasane paadau karaabhyaa.n dhaaraye{}dhR^iDham.h .. 48.. gulphadeshasamiipe cha kanda.n tatra prapiiDayet.h . pashchima.n taaNamudare dhaarayed{}hR^idaye gale .. 49.. shanaiH shanairyadaa praaNastundasandhi.n nigachchhati . tundadoshha.n vinirdhuuya kartavya.n satata.n shanaiH .. 50.. puurakaante tu kartavyo bandho jaalandharaabhidhaH . kaNThasa.nkocharuupo.asau vaayumaarganirodhakaH .. 51.. adhastaatku~nchanenaashu kaNThasa.nkochane kR^ite . madhye pashchimataaNena syaatpraaNo brahmanaaDigaH .. 52.. puurvoktena krameNaiva samyagaasanamaasthitaH . chaalana.n tu sarasvatyaaH kR^itvaa praaNa.n nirodhayet.h .. 53.. prathame divase kaarya.n kumbhakaanaa.n chatushhTayam.h . pratyeka.n dashasa.nkhyaa.nka.n dvitiiye pa~nchabhistathaa .. 54.. vishatyala.n tR^itiiyehni pa~nchavR^iddhyaa dinedine . kartavyaH kumbhako nityaM bandhatrayasamanvitaH .. 55.. divaa suptirnishaayaa.n tu jaagaraadatimaithunaat.h . bahusa.nkramaNa.n nitya.n rodhaanmuutrapuriishhayoH .. 56.. vishhamaashanadoshhaachcha prayaasapraaNachintanaat.h . shiighramutpadyate rogaH stambhayedyadi sa.nyamii .. 57.. yogaabhyaasena me roga utpanna iti kathyate . tato.abhyaasa.n tyajedevaM prathama.n vighnaachyate .. 58.. dvitiiya.n sa.nshayaakhya.n cha tR^itiiya.n cha pramattataa . aalasyaakhya.n chaturtha.n cha nidraaruupa.n tu pa~nchamam.h .. 59.. shhashhTha.n tu viratirbhraantiH saptamaM parikiirtitam.h . vishhama.n chaashhTama.n chaiva anaakhya.n navama.n smR^itam.h .. 60.. alabdhiryogatattvasya dashamaM prochyate budhaiH . ityetadvighnadashaka.n vichaareNa tyajedbudhaH .. 61.. praaNaabhyaasastataH kaaryo nitya.n sattvasthayaa dhiyaa . sushhumnaa liiyate chitta.n tathaa vaayuH pradhaavati .. 62.. shushhke male tu yogii cha syaadgatishchalitaa tataH . adhogatimapaana.n vai uurdhvaga.n kurute balaat.h .. 63.. aaku~nchanena taM praahurmuulabandho.ayamuchyate . apaanashchordhvagobhuutvaa vahninaa saha gachchhati .. 64.. praaNasthaana.n tato vahniH praaNaapaanau cha satvaram.h . militvaa kuNDalii.n yaati prasuptaa kuNDalaakR^itiH .. 65.. tenaagninaa cha sa.ntaptaa pavanenaiva chaalitaa . prasaarya svashariira.n tu sushhumnaa vadanaantare .. 66.. brahmagranthi.n tato bhittvaa rajoguNasamudbhavam.h . sushhumnaa vadane shiighra.n vidyullekheva sa.nsphuret.h .. 67.. vishhNugranthiM prayaatyuchchaiH satvara.n hR^idi sa.nsthitaa . uurdhva.n gachchhati yachchaaste rudragranthi.n tadudbhavam.h .. 68.. bhruvormadhye tu saMbhidya yaati shiitaa.nshumaNDalam.h . anaahataakhya.n yachchakra.n dalaiH shhoDashabhiryutam.h .. 69.. tatra shiitaa.nshusa.njaata.n drava.n shoshhayati svayam.h . chalite praaNa vegena raktaM piita.n ravergrahaat.h .. 70.. yaatenduchakra.n yatraaste shuddhashleshhmadravaatmakam.h . tatra sikta.n grasatyushhNa.n katha.n shiitasvabhaavakam.h .. 71.. tathaiva rabhasaa shukla.n chandraruupa.n hi tapyate . uurdhvaM pravahati kshubdhaa tadaivaM bhramatetaraam.h .. 72.. tasyaasvaadavashaachchittaM bahishhTha.n vishhayeshhu yat.h . tadeva paramaM bhuktvaa svasthaH svaatmarato yuvaa .. 73.. prakR^ityashhTakaruupa.n cha sthaana.n gachchhati kuNDalii . kroDiikR^itya shiva.n yaati kroDiikR^itya viliiyate .. 74.. ityadhordhvarajaH shukla.n shive tadanu maarutaH . praaNaapaanau samau yaati sadaa jaatau tathaiva cha .. 75.. bhuute.alpe chaapyanalpe vaa vaachake tvativardhate . dhavayatyakhilaa vaataa agnimuushhaahiraNyavat.h .. 76.. aadhibhautikadeha.n tu aadhidaivikavigrahe . deho.ativimala.n yaati chaativaahikataamiyaat.h .. 77.. jaaDyabhaavavinirmuktamamala.n chinmayaatmakam.h . tasyaativaahikaM mukhya.n sarveshhaa.n tu madaatmakam.h .. 78.. jaayaabhavavinirmuktiH kaalaruupasya vibhramaH . iti ta.n svasvaruupaa hi matii rajjubhuja~Ngavat.h .. 79.. mR^ishhaivodeti sakalaM mR^ishhaiva praviliiyate . raupyabuddhiH shuktikaayaa.n striipu.nsorbhramato yathaa .. 80.. piNDabrahmaaNDayoraikya.n li~Ngasuutraatmanorapi . svaapaavyaakR^itayoraikya.n svaprakaashachidaatmanoH .. 81.. shaktiH kuNDalinii naama bisatantunibhaa shubhaa . muulakandaM phaNaagreNa dR^ishhTvaa kamalakandavat.h .. 82.. mukhena puchchha.n sa.ngR^ihya brahmarandhrasamanvitaa . padmaasanagataH svastho gudamaaku~nchya saadhakaH .. 83.. vaayumuurdhvagata.n kurvankumbhakaavishhTamaanasaH . vaayvaaghaatavashaadagniH svaadhishhThaanagato jvalan.h .. 84.. jvalanaaghaatapavanaaghaatoruunnidrito.ahiraaT.h . brahmagranthi.n tato bhittvaa vishhNugranthiM bhinattyataH .. 85.. rudragranthi.n cha bhittvaiva kamalaani bhinatti shhaT.h . sahasrakamale shaktiH shivena saha modate .. 86.. saivaavasthaa paraa j~neyaa saiva nirvR^itikaariNii iti .. iti prathamo.adhyaayaH .. 1.. athaaha.n saMpravakshyaami vidyaa.n khecharisa.nj~nikaam.h . yathaa vij~naanavaanasyaa loke.asminnajaro.amaraH .. 1.. mR^ityuvyaadhijaraagrasto dR^ishhTvaa vidyaamimaaM mune . buddhi.n dR^iDhataraa.n kR^itvaa khecharii.n tu samabhyaset.h .. 2.. jaraamR^ityugadaghno yaH khecharii.n vetti bhuutale . granthatashchaarthatashchaiva tadabhyaasaprayogataH .. 3.. taM mune sarvabhaavena guruM matvaa samaashrayet.h . durlabhaa khecharii vidyaa tadabhyaaso.api durlabhaH .. 4.. abhyaasaM melana.n chaiva yugapannaiva sidhyati . abhyaasamaatranirataa na vindante ha melanam.h .. 5.. abhyaasa.n labhate brahma~njanmajanmaantare kvachit.h . melana.n tu janmanaa.n shataante.api na labhyate .. 6.. abhyaasaM bahujanmaante kR^itvaa tadbhaavasaadhitam.h . melana.n labhate kashchidyogii janmaantare kvachit.h .. 7.. yadaa tu melana.n yogii labhate guruvaktrataH . tadaa tatsiddhimaapnoti yaduktaa shaastrasantatau .. 8.. granthatashchaarthatashchaiva melana.n labhate yadaa . tadaa shivatvamaapnoti nirmuktaH sarvasa.nsR^iteH .. 9.. shaastra.n vinaapi saMboddhu.n guravo.api na shaknayuH . tasmaatsudurlabhatara.n labhya.n shaastramidaM mune .. 10.. yaavanna labhyate shaastra.n taavadgaaM paryaTedyatiH . yadaa sa.nlabhyate shaastra.n tadaa siddhiH kare sthitaa .. 11.. na shaastreNa vinaa siddhirdR^ishhTaa chaiva jagattraye . tasmaanmelanadaataara.n shaastradaataaramachyutam.h .. 12.. tadabhyaasapradaataara.n shivaM matvaa samaashrayet.h . labdhvaa shaastramidaM mahyamanyeshhaa.n na prakaashayet.h .. 13.. tasmaatsarvaprayatnena gopaniiya.n vijaanataa . yatraaste cha gururbrahmandivyayogapradaayakaH .. 14.. tatra gatvaa cha tenoktavidyaa.n sa.ngR^ihya khechariim.h . tenoktaH samyagabhyaasa.n kuryaadaadaavatandritaH .. 15.. anayaa vidyayaa yogii khechariisiddhibhaagbhavet.h . khecharyaa khecharii.n yu~njankhechariibiijapuurayaa .. 16.. khecharaadhipatirbhuutvaa khechareshhu sadaa vaset.h . khecharaavasatha.n vahnimambumaNDalabhuushhitam.h .. 17.. aakhyaata.n khechariibiija.n tena yogaH prasidhyati . somaa.nshanavaka.n varNaM pratilomena choddharet.h .. 18.. tasmaattrya.nshakamaakhyaatamakshara.n chandraruupakam.h . tasmaadapyashhTama.n varNa.n vilomena paraM mune .. 19.. tathaa tatparama.n viddhi tadaadirapi pa~nchamii . indoshcha bahubhinne cha kuuTo.ayaM parikiirtitaH .. 20.. guruupadeshalabhya.n cha sarvayogaprasiddhidam.h . yattasya dehajaa maayaa niruddhakaraNaashrayaa .. 21.. svapne.api na labhettasya nitya.n dvaadashajapyataH . ya imaaM pa~ncha lakshaaNi japedapi suyantritaH .. 22.. tasya shriikhechariisiddhiH svayameva pravartate . nashyanti sarvavighnaani prasiidanti cha devataaH .. 23.. valiipalitanaashashcha bhavishhyati na sa.nshayaH . eva.n labdhvaa mahaavidyaamabhyaasa.n kaarayettataH .. 24.. anyathaa klishyate brahmanna siddhiH khechariipathe . yadabhyaasavidhau vidyaa.n na labhedyaH sudhaamayiim.h .. 25.. tataH saMmelakaadau cha labdhvaa vidyaa.n sadaa japet.h . naanyathaa rahito brahmanna ki.nchitsiddhibhaagbhavet.h .. 26.. yadida.n labhyate shaastra.n tadaa vidyaa.n samaashrayet.h . tatastadoditaa.n siddhimaashu taa.n labhate muniH .. 27.. taalumuula.n samutkR^ishhya saptavaasaramaatmavit.h . svaguruuktaprakaareNa mala.n sarva.n vishodhayet.h .. 28.. snuhipatranibha.n shastra.n sutiikshNa.n snigdhanirmalam.h . samaadaaya tatastena romamaatra.n samuchchhinet.h .. 29.. hitvaa saindhavapathyaabhyaa.n chuurNitaabhyaaM prakarshhayet.h . punaH saptadine praapte romamaatra.n samuchchhinet.h .. 30.. eva.n krameNa shhaNmaasa.n nityodyuktaH samaacharet.h . shhaNmaasaadrasanaamuula.n siraabaddhaM praNashyati .. 31.. atha vaagiishvariidhaama shiro vastreNa veshhTayet.h . shanairutkarshhayedyogii kaalavelaavidhaanavit.h .. 32.. punaH shhaNmaasamaatreNa nitya.n sa.ngharshhaNaanmune . bhruumadhyaavadhi chaapyeti tiryakkaNabilaavadhiH .. 33.. adhashcha chubukaM muulaM prayaati kramachaaritaa . punaH sa.nvatsaraaNaa.n tu tR^itiiyaadeva liilayaa .. 34.. keshaantamuurdhva.n kramati tiryak shaakhaavadhirmune . adhastaatkaNThakuupaantaM punarvarshhatrayeNa tu .. 35.. brahmarandhra.n samaavR^itya tishhThedeva na sa.nshayaH . tiryak chuulitala.n yaati adhaH kaNThabilaavadhi .. 36.. shanaiH shanairmastakaachcha mahaavajrakapaaTabhit.h . puurvaM biijayutaa vidyaa hyaakhyaataa yatidurlabhaa .. 37.. tasyaaH shhaDa~Nga.n kurviita tayaa shhaTsvarabhinnayaa . kuryaadeva.n karanyaasa.n sarvasiddhyaadihetave .. 38.. shanairevaM prakartavyamabhyaasa.n yugapannahi . yugapadvartate yasya shariira.n vilaya.n vrajet.h .. 39.. tasmaachchhanaiH shanaiH kaaryamabhyaasaM munipu~Ngava . yadaa cha baahyamaargeNa jihvaa brahmabila.n vrajet.h .. 40.. tadaa brahmaargalaM brahmandurbhedya.n tridashairapi . a~NgulyagreNa sa.nghR^ishhya jihvaamaatra.n niveshayet.h .. 41.. eva.n varshhatraya.n kR^itvaa brahmadvaaraM pravishyati . brahmadvaare pravishhTe tu samya~Nmathanamaacharet.h .. 42.. mathanena vinaa kechitsaadhayanti vipashchitaH . khechariimantrasiddhasya sidhyate mathana.n vinaa .. 43.. japa.n cha mathana.n chaiva kR^itvaa shiighraM phala.n labhet.h . svarNajaa.n raupyajaa.n vaapi lohajaa.n vaa shalaakikaam.h .. 44.. niyojya naasikaarandhra.n dugdhasiktena tantunaa . praaNaannirudhya hR^idaye sukhamaasanamaatmanaH .. 45.. shanaiH sumathana.n kuryaadbhruumadhye nyasya chakshushhii . shhaNmaasaM mathanaavasthaa bhaavenaiva prajaayate .. 46.. yathaa sushhuptirbaalaanaa.n yathaa bhaavastathaa bhavet.h . na sadaa mathana.n shastaM maase maase samaacharet.h .. 47.. sadaa rasanayaa yogii maarga.n na parisa.nkramet.h . eva.n dvaadashavarshhaante sa.nsiddhirbhavati dhruvaa .. 48.. shariire sakala.n vishvaM pashyatyaatmaavibhedataH . brahmaaNDo.ayaM mahaamaargo raajadantordhvakuNDalii .. 49.. iti.. iti dvitiiyo.adhyaayaH .. 2.. melanamanuH . hrIM bhaM saM paM phaM saM ksham.h . padmaja uvaacha . amaavaasyaa cha pratipatpaurNamaasii cha sha.nkara . asyaaH kaa varNyate sa.nj~naa etadaakhyaahi tattvataH .. 1.. pratipaddinato.akaale amaavaasyaa tathaiva cha . paurNamaasyaa.n sthiriikuryaatsa cha panthaa hi naanyathaa .. 2.. kaamena vishhayaakaa~Nkshii vishhayaatkaamamohitaH . dvaaveva sa.ntyajennitya.n nira~njanamupaashrayet.h .. 3.. apara.n sa.ntyajetsarva.n yadichchhedaatmano hitam.h . shaktimadhye manaH kR^itvaa manaH shakteshcha madhyagam.h .. 4.. manasaa mana aalokya tattyajetparamaM padam.h . mana eva hi bindushcha utpattisthitikaaraNam.h .. 5.. manasotpadyate binduryathaa kshiira.n ghR^itaatmakam.h . na cha bandhanamadhyastha.n tadvai kaaraNamaanasam.h .. 6.. chandraarkamadhyamaa shaktiryatrasthaa tatra bandhanam.h . j~naatvaa sushhumnaa.n tadbheda.n kR^itvaa vaayu.n cha madhyagam.h .. 7.. sthitvaasau baindavasthaane ghraaNarandhre nirodhayet.h . vaayuM bindu.n samaakhyaata.n sattvaM prakR^itimeva cha .. 8.. shhaT chakraaNi parij~naatvaa pravishetsukhamaNDalam.h . muulaadhaara.n svaadhishhThaanaM maNipuura.n tR^itiiyakam.h .. 9.. anaahata.n vishuddha.n cha aaj~naachakra.n cha shhashhThakam.h . aadhaara.n gudamityukta.n svaadhishhThaana.n tu lai~Ngikam.h .. 10.. maNipuura.n nabhidesha.n hR^idayasthamanaahatam.h . vishuddhiH kaNThamuule cha aaj~naachakra.n cha mastakam.h .. 11.. shhaT chakraaNi parij~naatvaa pravishetsukhamaNDale . pravishedvaayumaakR^ishhya tayaivordhva.n niyojayet.h .. 12.. eva.n samabhyasedvaayu.n sa brahmaaNDamayo bhavet.h . vaayuM bindu.n tathaa chakra.n chitta.n chaiva samabhyaset.h .. 13.. samaadhimekena samamamR^ita.n yaanti yoginaH . yathaagnirdaarumadhyastho nottishhThenmathana.n vinaa .. 14.. vinaa chaabhyaasayogena j~naanadiipastathaa na hi . ghaTamadhyagato diipo baahye naiva prakaashate .. 15.. bhinne tasminghaTe chaiva diipajvaalaa cha bhaasate . svakaaya.n ghaTamityukta.n yathaa diipo hi tatpadam.h .. 16.. guruvaakyasamaabhinne brahmaj~naana.n sphuTiibhavet.h . karNadhaara.n guruM praapya kR^itvaa suukshma.n taranti cha .. 17.. abhyaasavaasanaashaktyaa taranti bhavasaagaram.h . paraayaama~Nkuriibhuuya pashyantaa.n dvidaliikR^itaa .. 18.. madhyamaayaaM mukulitaa vaikharyaa.n vikasiikR^itaa . puurva.n yathoditaa yaa vaagvilomenaastagaa bhavet.h .. 19.. tasyaa vaachaH paro devaH kuuTastho vaakprabodhakaH . sohamasmiiti nishchitya yaH sadaa vartate pumaan.h .. 20.. shabdairuchchaavachairniichairbhaashhito.api na lipyate . vishvashcha taijasashchaiva praaj~nashcheti cha te trayaH .. 21.. viraaDDhiraNyagarbhashcha iishvarashcheti te trayaH . brahmaaNDa.n chaiva piNDaaNDa.n lokaa bhuuraadayaH kramaat.h .. 22.. svasvopaadhilayaadeva liiyante pratyagaatmani . aNDa.n j~naanaagninaa tapta.n liiyate kaaraNaiH saha .. 23.. paramaatmani liina.n tatparaM brahmaiva jaayate . tataH stimitagambhiira.n na tejo na tamastatam.h .. 24.. anaakhyamanabhivyakta.n satki.nchidavashishhyate . dhyaatvaa madhyasthamaatmaana.n kalashaantaradiipavat.h .. 25.. a~NgushhThamaatramaatmaanamadhuumajyotiruupakam.h . prakaashayantamantastha.n dhyaayetkuuTasthamavyayam.h .. 26.. vij~naanaatmaa tathaa dehe jaagratsvapnasushhuptitaH . maayayaa mohitaH pashchaadbahujanmaantare punaH .. 27.. satkarmaparipaakaattu svavikaara.n chikiirshhati . ko.aha.n kathamaya.n doshhaH sa.nsaaraakhya upaagataH .. 28.. jaagratsvapne vyavaharantsushhuptau kva gatirmama . iti chintaaparo bhuutvaa svabhaasaa cha visheshhataH .. 29.. aj~naanaattu chidaabhaaso bahistaapena taapitaH . dagdhaM bhavatyeva tadaa tuulapiNDamivaagninaa .. 30.. daharasthaH pratyagaatmaa nashhTe j~naane tataH param.h . vitato vyaapya vij~naana.n dahatyeva kshaNena tu .. 31.. manomayaj~naanamayaantsamyagdagdhvaa krameNa tu . ghaTasthadiipavachchhashvadantareva prakaashate .. 32.. dhyaayannaaste munishchaivamaasupteraamR^itestu yaH . jiivanmuktaH sa vij~neyaH sa dhanyaH kR^itakR^ityavaan.h .. 33.. jiivanmuktapada.n tyaktvaa svadehe kaalasaatkR^ite . vishatyadehamuktatvaM pavano.aspandataamiva .. 34.. ashabdamasparshamaruupamavyaya.n tathaarasa.n nityamagandhavachcha yat.h . anaadyanantaM mahataH para.n dhruva.n tadeva shishhyatyamala.n niraamayam.h .. 35.. ityupanishhat.h .. AUM saha naavavatu saha nau bhunaktu saha viirya.n karavaavahai . tejasvinaavadhiitamastu maa vidvishhaavahai .. AUM shaantiH shaantiH shaantiH .. hariH AUM tatsat.h .. iti yogakuNDalyupanishhatsamaaptaa .. ##\medskip\hrule\obeylines Encoded by Sunder Hattangadi (sunderh@hotmail.com) {\rm Please send corrections to sanskrit@cheerful.com} {\rm Last updated \today} \end{document}