%@@1 % File name : tripadvibhu.itx %-------------------------------------------- % Text title : TripadvibhuMahanarayana Upanishad % Author : Vedic tradition % Language : Sanskrit % Subject : philosophy/hinduism/ % Description/comments : # 52 / 108; Atharva Veda - Vaishnava upanishad % Transliterated by : Sunder Hattangadi (sunderh@hotmail.com) % Proofread by : Sunder Hattangadi (sunderh@hotmail.com) % Latest update : May 09, 2000 % Send corrections to : sanskrit@cheerful.com % % Special Instructions: % i1h.hdr,ijag.inc,itrans.sty,multicol.sty,iarticle.sty % Transliteration scheme: ITRANS 5.2 % Site access : % http://sanskrit.gde.to % http://www.alkhemy.com/sanskrit/ % ftp://jaguar.cs.utah.edu/sanskrit/sanskrit.html %----------------------------------------------------- % The text is to be used for personal studies and research only. % Any use for commercial purpose is prohibited as a 'gentleman's' % agreement. % @@2 % % Please ignore the following commands upto #indian and others with % \ mark, % which are needed for devanaagarii output and formatting. %-------------------------------------------------------- %-------------------------------------------------------- %-------------------------------------------------------- \documentstyle[11pt,multicol,itrans]{article} #include=ijag.inc #endwordvowel=.h \portraitwide \parindent=50pt \let\usedvng=\Largedvng % for 1 column \pagenumbering{itrans} \def\engtitle#1{\hrule\medskip\centerline{\large #1}} \def\itxtitle#1{\medskip\centerline{\LARGEdvng #1}\medskip\hrule} \def\endtitles{\medskip\obeyspaceslines} %% \begin{document} \engtitle{.. Tripad-Vibhuti-Mahanaarayana Upanishad ..}## \itxtitle{.. tripaadvibhuutimahaanaaraayaNopanishhat.h ..}##\endtitles## yatraapahnavataa.n yaati svaavidyaapadavibhramaH . tattripaannaaraayaNaakhya.n svamaatramavashishhyate .. AUM bhadra.n karNebhiH shruNuyaama devaaH . bhadra.n pashyemaakshabhiryajatraaH . sthiraira~NgaistushhTuvaa{\m+}sastanuubhirvyashema devahita.n yadaayuH .. atha paramatattvarahasya.n jij~naasuH parameshhThii devamaanena sahasrasa.nvatsara.n tapashchachaara . sahasravarshhe.atiite.atyugratiivratapasaa prasannaM bhagavantaM mahaavishhNuM brahmaa paripR^ichchhati bhagavan paramatattvarahasyaM me bruuhiiti . paramatattvarahasyavaktaa tvameva naanyaH kashchidasti tatkathamiti . tadevochyate . tvameva sarvaj~naH . tvameva sarvashaktiH . tvameva sarvaadhaaraH . tvameva sarvasvaruupaH . tvameva sarveshvaraH . tvameva sarvapravartakaH . tvameva sarvapaalakaH . tvameva sarvanivartakaH . tvameva sadasadaatmakaH . tvameva sadasadvilakshaNaH . tvamevaantarbahirvyaapakaH . tvamevaatisuukshmataraH . tvamevaatimahato mahiiyaan.h . tvameva sarvamuulaavidyaanivartakaH . tvamevaavidyaavihaaraH . tvamevaavidyaadhaarakaH .tvameva vidyaavedyaH . tvameva vidyaasvaruupaH . tvameva vidyaatiitaH . tvameva sarvakaaraNahetuH . tvameva sarvakaaraNasamashhTiH . tvameva sarvakaaraNavyashhTiH . tvamevaakhaNDaanandaH . tvameva paripuurNaanandaH . tvameva niratishayaanandaH . tvameva turiiyaturiiyaH . tvameva turiiyaatiitaH . tvameva anantopanishhadvimR^igyaH . tvamevaakhilashaastrairvimR^igyaH . tvameva brahmeshaanapurandarapurogamairakhilaamarairakhilaagamairvimR^igyaH . tvameva sarvamumukshubhirvimR^igyaH . tvamevaamR^itamayairvimR^igyaH . tvamevaamR^itamayastvamevaamR^itamayastvamevaamR^itamayaH . tvameva sarva.n tvameva sarva.n tvameva sarvam.h . tvameva mokshastvameva mokshadastvamevaakhilamokshasaadhanam.h . na ki~nchidasti tvadvyatiriktam.h . tvadvyatirikta.n yatki.nchitpratiiyate tatsarva.n baadhitamiti nishchayam.h . tasmaattvameva vaktaa tvamevagurustvameva pitaa tvameva sarvaniyantaa tvameva sarva.n tvameva sadaa dhyeya iti sunishchitaH . paramatattvaj~nastamuvaacha mahaavishhNuratiprasanno bhuutvaa saadhusaadhviti saadhuprasha.nsaapuurva.n sarvaM paramatattvarahasya.n te kathayaami . saavadhaanena shruNu . brahman devadarshiityaakhyaatharvaNashaakhaayaaM paramatattvarahasyaakhyaatharvaNa\- mahaanaaraayaNopanishhadi gurushishhyasa.nvaadaH puraatanaH prasiddhatayaa jaagarti . puraa tatsvaruupaj~naanena mahaantaH sarvaM brahmabhaava.n gataaH . yasya shravaNena sarvabandhaH pravinashyanti . yasya j~naanena sarvarahasya.n viditaM bhavati . tatsvaruupa.n kathamiti . shaanto daanto.ativiraktaH sushuddho gurubhaktastaponishhThaH shishhyo brahmanishhTha.n gurumaasaadya pradakshiNapuurvaka.n daNDavatpraNamya praa~njalirbhuutvaa vinayenopasa.ngamya bhagavan guro me paramatattvarahasya.n vivichya vaktavyamiti . atyaadarapuurvakamiti harshheNa shishhyaM bahuukR^itya gururvadati . paramatattvarahasyopanishhatkramaH kathyate savaadhaanena shruuyataam.h .kathaM brahma . kaalatrayaabaadhitaM brahma . sarvakaalaabaadhitaM brahma . saguNanirguNasvaruupaM brahma . aadimadhyaantashuunyaM brahma . sarva.n khalvidaM brahma . maayaatiita.n guNaatiitaM brahma . anantamaprameyaakhaNDaparipuurNaM brahma . advitiiyaparamaanandashuddhabuddha\- muktasatyasvaruupavyaapakaabhinnaaparichchhinaM brahma . sachchidaanandasvaprakaashaM brahma . manovaachaamagocharaM brahma . amitavedaantavedyaM brahma . deshataH kaalato vastutaH parichchhedarahitaM brahma . sarvaparipuurNaM brahma turiiya.n niraakaaramekaM brahma . advaitamanirvaachyaM brahma . praNavaatmakaM brahma . praNavaatmakatvenoktaM brahma . praNavaadyakhilamantraatmakaM brahma . paadachatushhTayaatmakaM brahma . ki.n tatpaadachatushhTayaM brahma bhavati . avidyaapaadaH suvidyaapaadashchaanandapaadasturiiyapaadasturiiya iti . turiiyapaadasturiiyaturiiya.n turiiyaatiita.n cha . kathaM paadachatushhTayasya bhedaH . avidyaapadaH prathamaH paado vidyaapaado dvitiiyaH aanandapaadastR^itiiyasturiiyapaadasturiiya iti . muulaavidyaa prathamapaade naanyatra . vidyaanandaturiiyaa.nshaaH sarveshhu paadeshhu vyaapya tishhThanti . eva.n tarhi vidyaadiinaaM bhedaH kathamiti . tattatpraadhaanyena tattadvyapadeshaH . vastutastvabheda eva . tatraadhastanamekaM paadamavidyaashabalaM bhavati . uparitanapaadatraya.n shuddhabodhaananda\- lakshaNamamR^itaM bhavati . tachchaanirvaachyamanirdeshyamakhaNDaana\- ndaikarasaatmakaM bhavati . tatra madhyamapaadamadhyapradeshe.amitatejaHpravaahaakaaratayaa nityavaikuNTha.n vibhaati . tachcha niratishayaanandaakhaNDabrahmaananda\- nijamuurtyaakaareNa jvalati . aparichchhinnamaNDalaani yathaa dR^ishyante tadvadakhaNDaanandaamitavaishhNavadivyatejoraashyantargatavilasa\- nmahaavishhNoH paramaM pada.n viraajate . dugdhodadhimadhyasthitaamR^itaa\- mR^itakalashavadvaishhNava.n dhaama parama.n sa.ndR^ishyate . sudarshanadivyatejo.antargataH sudarshanapurushho yathaa suuryamaNDalaantargataH suuryanaaraayaNo.amitaaparichchhinnaadvaitaparamaanandalakshaNa\- tejoraashyantargata aadinaaraayaNastathaa sa.ndR^ishyate . sa eva turiiyaM brahma sa eva turiiyaatiitaH sa eva vishhNuH sa eva samastabrahmavaachakavaachyaH sa eva para.njyotiH sa eva maayaatiitaH sa eva guNaatiitaH sa eva kaalaatiitaH sa eva akhilakarmaatiitaH sa eva satyopaadhirahitaH sa eva parameshvaraH sa eva chirantanaH purushhaH praNavaadyakhilamantravaachakavaachya aadyantashuunya aadideshakaalavastuturiiyasa.nj~naanityaparipuurNaH puurNaH satyasa.nkalpa aatmaaraamaH kaalatrayaabaadhitanijasvaruupaH svaya.njyotiH svayaMprakaashamayaH svasamaanaadhikaraNashuunyaH svasamaanaadhikashuunyo na divaaraatrivibhaago na sa.nvatsaraadikaalavibhaagaH svaanandamayaanantaachintyavibhava aatmaantaraatmaa paramaatmaa j~naanaatmaa turiiyaatmetyaadivaachakavaachyo.advaitaparamaanando vibhurnityo nishhkala~Nko nirvikalpo nira~njano niraakhyaataH shuddho deva eko naaraayaNo na dvitiiyo.asti kashchiditi ya eva.n veda sa purushhastadiiyopaasanayaa tasya saayujyametiityasa.nshayamityupanishhat.h .. ityaatharvaNamahaanaaraayaNopanishhadi paadachatushhTayasvaruupaniruupaNa.n naama prathamo.adhyaayaH .. 1.. atheti hovaacha chchhaatro guruM bhagavantam.h . bhagavanvaikuNThasya naaraayaNasya cha nityatvamuktvam.h . sa eva turiiyamityuktameva . vaikuNThaH saakaaro naaraayaNaH saakaarashcha . turiiya.n tu niraakaaram.h . saakaaraH saavayavo niravayava.n niraakaaram.h . tasmaatsaakaaramanitya.n nitya.n niraakaaramiti shruteH . yadyatsaavayava.n tattadanityamityanumaanaachcheti pratyaksheNa dR^ishhTatvaachcha . atastayoranityatvameva vaktumuchitaM bhavati . kathamukta.n nityatvamiti . turiiyamaksharamiti shruteH . turiiyasya nityatvaM prasiddham.h . nityatvaanityatve parasparaviruddhadharmau . tayorekasminbrahmaNyatyantaviruddhaM bhavati . tasmaadvaikuNThasya cha naaraayaNasya cha nityatvameva vaktumuchitaM bhavati . satyameva bhavatiiti deshikaM pariharati . saakaarastu dvividhaH . sopaadhiko nirupaadhikashcha . tatra sopaadhikaH saakaaraH kathamiti . aavidyakamakhilakaaryakaraNajaamavidyaapaada eva naanyatra . tasmaatsamastaavidyopaadhiH saakaaraH saavayava eva . saavayavatvaadavashyamanityaM bhavatyeva . sopaadhikasaakaaro varNitaH . tarhi nirupaadhika saakaaraH kathamiti . nirupaadhikasaakaarastrividhaH . brahmavidyaasaakaarashchaanandasaakaarubhayaatmakasaakaarashcheti . brahmavidyaasaakaarashchaanandasaakaara ubhayaatmakasaakaarashcheti . trividhasaakaaro.api punardvividho bhavati . nityasaakaaro muktasaakaarashcheti . nityasaakaarastvaadyantashuunyaH shaashvataH . upaasanayaa ye mukti.n gataasteshhaa.n saakaaro muktasaakaaraH . tasyaakhaNDaj~naanenaavirbhaavo bhavati . so.api shaashvataH . muktasaakaarastvaichchhika iti . anye vadanti shaashvatatva.n kathamiti . advaitaakhaNDaparipuurNaniratishayaparamaananda\- shuddhabuddhamuktasatyaatmakabrahma chaitanyasaakaaratvaat nirupaadhikasaakaarasya nityatva.n siddhameva . tasmaadeva nirupaadhikasaakaarasya niravayavatvaatsvaadhikamapi duurato nirastameva . niravayavaM brahmachaitanyamiti sarvopanishhatsu sarvashaastrasiddhaanteshhu shruuyate . atha cha vidyaanandaturiiyaaNaamabheda eva shruuyate . sarvatra vidyaadisaakaarabhedaH kathamiti . satyamevoktamiti deshikaH pariharati . vidyaapraadhaanyena vidyaasaakaaraH aanandapraadhaanyenaanandasaakaaraH ubhayapraadhaanyenobhayaatmakasaakaarashcheti . praadhaanyenaatra bheda eva . sa bhedo vastutastvabheda eva . bhagavannakhaNDaadvaitaparamaanandalakshaNaparabrahmaNaH saakaaraniraakaarau viruddhadharmau . viruddhobhayaatmakatva.n kathamiti . satyameveti guruH pariharati . yathaa sarvagatasya niraakaarasya mahaavaayoshcha tadaatmakasya tvakpatitvena prasiddhasya saakaarasya mahaavaayudevasya chaabheda eva shruuyate sarvatra . yathaa pR^ithiivyaadiinaa.n vyaapakashariiraaNaa.n devavisheshhaNaa.n cha tadvilakshaNatadabhinnavyaapakaa parichchhinnaa nijamuurtyaakaaradevataaH shruuyante sarvatra tadvatparabrahmaNaH sarvaatmakasya saakaaraniraakaarabhedavirodho naastyeva vividhavichitraanantashakteH parabrahmaNaH svaruupaj~naanenavirodho na vidyate . tadabhaave satyanantavirodho bhavati . atha cha raamakR^ishhNaadyavataareshhvadvaitaparamaanandalakshaNaparabrahmaNaH paramatattvaparamavibhavaanusandhaana.n sviiyatvena shruuyate sarvatra . sarvaparipuurNasyaadvaitaparamaanandalakshaNaparabrahmaNastu ki.n vaktavyam.h . anyathaa sarvaparipuurNasya parabrahmaNaH paramaarthataH saakaara.n vinaa kevala niraakaaratva.n yadyabhimata.n tarhi kevalaniraakaarasya gaganasyeva parabrahmaNo.api jaDatvamaapadyeta . tasmaatparabrahmaNaH paramaarthataH saakaaraniraakaarau svabhaavasiddhau . tathaavidhasyaadvaitaparamaanandalakshaNasyaadinaaraayaNasyonmeshhanimeshhaabhyaaM muulaavidyodayasthitilayaa jaayante . kadaachidaatmaaraamasyaakhilaparipuurNasyaadinaaraayaNasya svechchhaanusaareNonmeshho bhavati . avyaktaanmuulaavirbhaavo muulaavidyaavirbhaavashcha . tasmaadeva sachchhabdavaachyaM brahmaavidyaashabalaM bhavati . tato mahat.h . mahato.aha~NkaaraH . aha~Nkaaraatpa~nchatanmaatraaNi . pa~nchatanmaatrebhyaH pa~nchamahaabhuutaani . pa~nchamahaabhuutebhyo brahmaikapaadavyaaptamekamavidyaaNDa.n jaayate . tatra tattvato guNaatiitashuddhasattvamayo liilaagR^ihiitaniratishayaanandalakshaNo maayopaadhiko naaraayaNa aasiit.h . sa eva nityaparipuurNaH paadavibhuutivaikuNThanaaraayaNaH . sa chaanantakoTibrahmaaNDaanaamudayasthitilayaadyakhilakaaryakaaraNajaala\- paramakaaraNakaaraNabhuuto mahaamaayaatiitasturiiyaH parameshvaro jayati . tasmaatsthuulaviraaTsvaruupo jaayate . sasarvakaaraNamuula.n viraaTsvaruupo bhavati . sa chaanantashiirshhaa purushha anantaakshipaaNipaado bhavati . anantashravaNaH sarvamaavR^itya tishhThati . sarvavyaapako bhavati . saguNanirguNasvaruupo bhavati . j~naanabalaishvaryashaktitejaHsvaruupo bhavati . vividhavichitraanantajagadaakaaro bhavati . niratishayanira~Nkushasarvaj~nasarvashaktisarvaniyantR^itvaa\- dyanantakalyaaNaguNaakaaro bhavati . vaachaamagocharaanantadivyatejoraashyaakaaro bhavati . samastaavidyaaNDavyaapako bhavati . sa chaanantamahaamaayaavilaasaanaamadhishhThaanavisheshha\- niratishayaadvaitaparamaananda\- lakshaNaparabrahmavilaasavigraho bhavati . asyaikaikaromakuupaantareshhvanantakoTi\- brahmaaNDaani sthaavaraaNi cha jaayante . teshhvaNDeshhu sarveshhvekaikanaaraayaNaavataaro jaayate . naaraayaNaaddhiraNyagarbho jaayate . naaraayaNaadaNDaviraaTsvaruupo jaayate . naaraayaNaadakhilalokasrashhTR^iprajaapatayo jaayante . naaraayaNaadekaadasharudraashcha jaayante . naaraayaNaadakhilalokaashcha jaayante . naaraayaNaadindro jaayate . naaraayaNaatsarvedevaashcha jaayante . naaraayaNaaddvaadashaadityaaH sarve vasavaH sarve R^ishhayaH sarvaaNi bhuutaani sarvaaNi chhandaa.nsi naaraayaNaadeva samutpadyante . naaraayaNaatpravartante . naaraayaNe praliiyante . atha nityo.aksharaH paramaH svaraaT.h . brahmaa naaraayaNaH . shivashcha naaraayaNaH . shakrashcha naaraayaNaH . dishashcha naaraayaNaH . vidishashcha naaraayaNaH . kaalashcha naaraayaNaH . karmaakhila.n cha naaraayaNaH . muurtaamuurta.n cha naaraayaNaH . kaaraNaatmaka.n sarva.n kaaryaatmaka.n sakala.n naaraayaNaH . tadubhayavilakshaNo naaraayaNaH . para.njyotiH svaprakaashamayo brahmaanandamayo nityo nirvikalpo nira~njano niraakhyaataH shuddho deva eko naaraayaNo na dvitiiyo.asti kashchit.h . na sa samaanaadhika ityasa.nshayaM paramaarthato ya eva.n veda . sakalabandhaa.nshchhittvaa mR^ityu.n tiirtvaa sa mukto bhavati sa mukto bhavati . ya eva.n viditvaa sadaa tamupaaste purushhaH sa naaraayaNo bhavati sa naaraayaNo bhavatiityupanishhat.h .. ityaatharvaNamahaanaaraayaNopanishhadi parabrahmaNaH saakaaraniraakaarasvaruupaniruupaNa.n naama dvitiiyo.adhyaayaH .. 2.. atha chhaatrastathetihovaacha . bhagavandeshika paramatattvaj~na savilaasamahaamuulaa.avidyodayakramaH kathitaH . tadu prapa~nchotpattikramaH kiidR^isho bhavati . visheshheNa kathaniiyaH . tasya tattva.n veditumichchhaami . tathetyuktvaa gururityuvaacha .yathaanaadisarvaprapa~ncho dR^ishyate . nityo.anityo veti sa.nshayyete . prapa~ncho.api dvividhaH . vidyaaprapa~nchashchaavidyaaprapa~nchashcheti . vidyaaprapa~nchasya nityatva.n siddhameva nityaananda\- chidvilaasaatmakatvaat.h . atha cha shuddhabuddhamukta\- satyaanandasvaruupatvaachcha . avidyaaprapa~nchasya nityatvamanityatva.n vaa kathamiti . pravaahato nityatva.n vadanti kechana . pralayaadika.n shruuyamaaNatvaadanityatva.n vadantyanye . ubhaya.n na bhavati . punaH kathamiti . sa.nkochavikaasaatmakamahaamaayaavilaasaatmaka eva sarvo.apyavidyaaprapa~nchaH . paramaarthato na ki.nchidasti kshaNashuunyaanaadimuulaa.avidyaavilaasatvaat.h . tatkathamiti . ekamevaadvitiiyaM brahma . neha naanaasti ki.nchana . tasmaadbrahmavyatirikta.n sarvaM baadhitameva . satyameva paraMbrahma satya.n j~naanamanantaM brahma . tataH savilaasamuulaa.avidyopasa.nhaarakramaH kathamiti . atyaadarapuurvakamatiharshheNa deshika upadishati . chaturyugasahasraaNi brahmaNo divaa bhavati . taavataa kaalena punastasya raatrirbhavati . dve ahoraatre eka.n dinaM bhavati . tasminnekasmindine aasatyalokaantamudayasthitilayaa jaayante . pa~nchadashadinaani paksho bhavati . pakshadvayaM maaso bhavati . maasadvayamR^iturbhavati . R^itutrayamayanaM bhavati . ayanadvaya.n vatsaro bhavati . vatsarashataM brahmamaanena brahmaNaH paramaayuHpramaaNam.h .taavatkaalastasya sthitiruchyate . sthityante.aNDaviraaTpurushhaH svaa.nsha.n hiraNyagarbhamabhyeti . hiraNyagarbhasya kaaraNaM paramaatmaanamaNDaparipaalakanaaraayaNamabhyeti . punarvatsarashata.n tasya pralayo bhavati . tadaa jiivaaH sarve prakR^itau praliiyante . pralayaM sarvashuunyaM bhavati . tasya brahmaNaH sthitipralayaavaadinaaraayaNasyaa.nshenaavatiirNa\- syaaNDaparipaalakasya mahaavishhNorahoraatrisa.nj~nakau . te ahoraatre eka.n dinaM bhavati . eva.n dinapakshamaasa\- sa.nvatsaraadibhedaachcha tadiiyamaanena shatakoTivatsarakaalastasya sthitiruchyate . sthityante svaa.nshaM mahaaviraaTpurushhamabhyeti . tataH saavaraNaM brahmaaNDa.n vinaashameti . brahmaaNDaavaraNa.n vinashyati taddhi vishhNoH svaruupam.h . tasya taavatpralayo bhavati . pralaye sarvashuunyaM bhavati . aNDaparipaalakamahaavishhNoH sthitipralayaavaadiviraaTpurushhasyaahoraatrisa.nj~nakau te ahoraatre eka.n dinaM bhavati . eva.n dinapakshamaasasa.nvatsaraadibhedaachcha tadiiyamaanena shatakoTivatsarakaalastasya sthitiruchyate . sthityante aadiviraaTpurushhaH svaa.nshamaayopaadhikanaaraayaNamabhyeti . tasya viraaTpurushhasya yaavatsthitikaalastaavatpralayo bhavati . pralaye sarvashuunyaM bhavati . viraaTsthitipralayau muulaavidyaaNDaparipaalaka\- syaadinaaraayaNasyaahoraatrisa.nj~nakau . te ahoraatre eka.n dinaM bhavati . eva.n dinapakshamaasasa.nvatsaraadibhedaachcha tadiiyamaanena shatakoTivatsarakaalastasya sthitiruchyate . sthityante tripaadvibhuutinaaraayaNa syechchhaavashaannimeshho jaayate . tasmaanmuulaavidyaaNDasya saavaraNasya vilayo bhavati . tataH savilaasamuulavidyaa sarvakaaryopaadhisamanvitaa sadasadvilakshaNaanirvaachyaa lakshaNashuunyaavirbhaavatirobhaavaatmikaanaadyakhilakaaraNa\- kaaraNaanantamahaamaayaavisheshhaNavisheshhitaa paramasuukshmamuulakaaraNamavyakta.n vishati . avyakta.n vishedbrahmaNi nirindhano vaishvaanaro yathaa . tasmaanmaayopaadhika aadinaaraayaNastathaa svasvaruupaM bhajati . sarve jiivaashcha svasvaruupaM bhajante . yathaa japaakusumasaannidhyaadraktasphaTika\- pratiitistadabhaave shuddhasphaTikapratiitiH . brahmaNopi maayopaadhivashaatsaguNaparichchhinnaadipratiitirupaadhi\- vilayaannirguNaniravayavaadipratiitirityupanishhat.h .. ityaatharvaNamahaanaaraayaNopanishhadi muulaavidyaapralayasvaruupaNa.n naama tR^itiiyo.adhyaayaH .. 3.. AUM tatastasmaannirvisheshhamatinirmalaM bhavati . avidyaapaadamatishuddhaM bhavati . shuddhabodhaananda\- lakshaNakaivalyaM bhavati . brahmaNaH paadachatushhTaya.n nirvisheshhaM bhavati . akhaNDalakshaNaakhaNDaparipuurNa\- sachchidaanandasvaprakaashaM bhavati . advitiiyamaniishvaraM bhavati . akhilakaaryakaaraNasvaruupamakhaNDachidghanaananda\- svaruupamatidivyama~Ngalaakaara.n niratishayaanandatejoraashi\- visheshha.n sarvaparipuurNaanantachinmayastagbhaakaara.n shuddhabodhaanandavisheshhaakaaramanantachidvilaasavibhuuti\- samashhTyaakaaramadbhutaanandaashcharyavibhuutivisheshhaakaaramananta\- paripuurNaanandadivyasaudaaminiinichayaakaaram.h . evamaakaaramadvitiiyaakhaNDaanandabrahmasvaruupa.n niruupitam.h . atha chhaatro vadati . bhagavanpaadabhedaadika.n katha.n kathamadvaitasvaruupamiti niruupitam.h . deshikaH pariharati . virodho na vidyate brahmaadvitiiyameva satyam.h . tathaivokta.n cha . brahmabhedo na kathito brahmavyatirikta.n na ki.nchidasti . paadabhedaadikathana.n tu brahmasvaruupakathanameva . tadevochyate . paadachatushhTayaatmakaM brahma tatraikamavidyaapaadam.h . paadatrayamamR^itaM bhavati . shaakhaantaropanishhatsvaruupameva niruupitam.h . tamasastu para.n jyotiH paramaanandalakshaNam.h . paadatrayaatmakaM brahma kaivalya.n shaashvataM paramiti . vedaahametaM purushhaM mahaantamaadityavarNa.n tamasaH parastaat.h . tameva.nvidvaanamR^itaiha bhavati . naanyaH panthaa vidyate.ayanaaya . sarveshhaa.n jyotishhaa.n jyotistamasaH paramuchyate . sarvasya dhaataaramachintyaruupamaadityavarNaM para.njyotistamasa upari vibhaati . yadekamavyaktamanantaruupa.n vishvaM puraaNa.n tamasaH parastaat.h . tadevarta.n tadu satyamaahustadeva satya.n tadeva brahma parama.n vishuddha.n kathyate . tamashshabdenaavidyaa . paado.asya vishvaa bhuutaani . tripaadasyaamR^ita.n divi . tripaaduurdhva udaitpurushhaH . paado.asyehaabhavatpunaH . tato vishva~N vyakraamat.h . saashanaa.anashane abhi . vidyaanandaturiiyaakhyapaadatrayamamR^itaM bhavati . avashishhTamavidyaashrayamiti . aatmaaraamasyaanaadinaaraayaNasya kiidR^ishaavunmeshhanimeshhau tayoH svaruupa.n kathamiti . gururvadati . paraagdR^ishhTirunmeshhaH . pratyagdR^ishhTirnimeshhaH . pratyagdR^ishhTyaa svasvaruupachintanameva nimeshhaH . paraagdR^ishhTyaa svasvaruupachintanamevonmeshhaH . yaavadunmeshhakaalastaavannimeshhakaalo bhavati . avidyaayaaH sthitirunmeshhakaale nimeshhakaale tasyaaH pralayo bhavati . yathaa unmeshho jaayate tathaa chirantanaatisuukshmavaasanaabalaatpunaravidyaayaa udayo bhavati . yathaapuurvamavidyaakaaryaaNi jaayante . kaaryakaaraNopaadhibhedaajjiiveshvarabhedo.api dR^ishyate . kaaryopaadhiraya.n jiivaH kaaraNopaadhiriishvaraH . iishvarasya mahaamaayaa tadaaj~naavashavartinii . tatsa.nkalpaanusaariNii vividhaanantamahaamaayaa\- shaktisa.nsavetinaanantamahaamaayaa jaalajananamandiraa mahaavishhNoH kriiDaashariiraruupiNii brahmaadiinaamagocharaa . etaaM mahaamaayaa.n tarantyeva ye vishhNumeva bhajanti naanye taranti kadaachana . vividhopayairapi avidyaakaaryaaNyantaHkaraNaanyatiitya kaalaananu taani jaayante . brahmachaitanya.n teshhu pratibimbitaM bhavati . pratibimbaa eva jiivaa iti kathyante . antaHkaraNopaadhikaaH sarve jiivaa ityeva.n vadanti . mahaabhuutotthasuukshmaa~NgopaadhikaaH sarve jiivaa ityeke vadanti . buddhipratibimbitachaitanya.n jiivaa ityapare manyante . eteshhaamupaadhiinaamatyantabhedo na vidyate . sarvaparipuurNo naaraayaNastvanayaa nijayaa kriiDati svechchhayaa sadaa . tadvadavidyamaanaphalguvishhayasukhaashayaaH sarve jiivaaH prabhaavantyasaarasa.nsaarachakre . evamanaadiparamparaa vartate.anaadisa.nsaaravipariitabhramaadityupanishhat.h .. ityatharvaNashaakhaayaa.n tripaadvibhuutimahaanaaraayaNopanishhadi mahaamaayaatiitaakhaNDaadvaitaparamaanandalakshaNaparabrahmaNaH paramatattvasvaruupaniruupaNa.n naama chaturtho.adhyaayaH .. 4.. puurvakaaNDaH samaaptaH .. atha shishhyo vadati guruM bhagavanta.n namaskR^itya bhagavan sarvaatmanaa nashhTaayaa avidyaayaaH punarudayaH katham.h . satyameveti gururiti hovaacha . praavR^iTkaalapraarambhe yathaa maNDuukaadiinaaM praadurbhaavastadvatsarvaatmanaa nashhTaayaa avidyaayaa unmeshhakaale punarudayo bhavati . bhagavan katha.n jiivaanaamanaadisa.nsaarabhramaH . tannivR^ittirvaa kathamiti . katha.n mokshamaargasvaruupa.n cha . mokshasaadhana.n kathamiti . ko vaa mokshopaayaH . kiidR^ishaM mokshasvaruupam.h . kaa vaa saayujyamuktiH . etatsarva.n tattvataH kathaniiyamiti . atyaadarapuurvakamatiharshheNa shishhyaM bahuukR^itya gururvadati shruuyataa.n saavadhaanena . kutsitaanantajanmaabhyastaatyantotkR^ishhTa\- vividhavichitraanantadushhkarmavaasanaajaalavisheshhairdehaatmaviveko na jaayate . tasmaadeva dR^iDhataradehaatmabhramo bhavati . ahamaj~naH ki.nchijj~no.ahamaha.n jiivo.ahamatyantaduHkhaakaaro. ahamanaadisa.nsaariiti bhramavaasanaabalaatsa.nsaara eva pravR^ittistannivR^ittyupaayaH kadaapi na vidyate . mithyaabhuutaansvapnatulyaanvishhayabhogaananubhuuya vividhaanasa.nkhyaanatidurlabhaanmanorathaananavaratamaashaasyamaanaH atR^iptaH sadaa paridhaavati . vividhavichitrasthuulasuukshmotkR^ishhTa\- nikR^ishhTaanantadehaanparigR^ihya tattadehavihitavividhavichitraa.aneka\- shubhaashubhapraarabdhakarmaaNyanubhuuya tattatkarmaphala\- vaasanaajaalavaasitaantaHkaraNaanaaM punaHpunastattatkarmaphala\- vishhayapravR^ittireva jaayate . sa.nsaaranivR^ittimaargapravR^ittiH kadaapi na jaayate . tasmaadanishhTameveshhTamiva bhaati . ishhTamevaa.anishhTamiva bhaatyanaadisa.nsaaravipariitabhramaat.h . tasmaatsarveshhaa.n jiivaanaamishhTavishhaye buddhiH sukhabuddhirduHkhabuddhishcha bhavati . paramaarthatastvabaadhita\- brahmasukhavishhaye pravR^ittireva na jaayate . tatsvaruupaj~naanaabhaavaat.h . tatkimiti na vidyate . kathaM bandhaH kathaM moksha iti vichaaraabhaavaachcha . tatkathamiti . aj~naanapraabalyaat.h . kasmaadaj~naanapraabalyamiti . bhaktij~naanavairaagyavaasanaabhaavaachcha . tadabhaavaH kathamiti . atyantaantaHkaraNamalinavisheshhaat.h . ataH sa.nsaarataraNopaayaH kathamiti . deshikastameva kathayati . sakalavedashaastrasiddhaantarahasya\- janmaabhyastaatyantotkR^ishhTasukR^itaparipaakavashaatsadbhiH sa~Ngo jaayate . tasmaadvidhinishhedhaviveko bhavati . tataH sadaachaarapravR^ittirjaayate . sadaachaaraadakhiladuritakshayo bhavati . tasmaadantaHkaraNamativimalaM bhavati . tataH sadgurukaTaakshamantaHkaraNamaakaa~Nkshati . tasmaatsadgurukaTaakshaleshavisheshheNa sarvasiddhayaH siddhyanti . sarvabandhaaH pravinashyanti . shreyovighnaaH sarve pralaya.n yaanti . sarvaaNi shreyaa.nsi svayamevaayaanti . yathaa jaatyandhasya ruupaj~naana.n na vidyate tathaa guruupadeshena vinaa kalpakoTibhistattvaj~naana.n na vidyate . tasmaatsadgurukaTaakshaleshavisheshheNaachiraadeva tattvaj~naanaM bhavati . yadaa sadgurukaTaaksho bhavati tadaa bhagavatkathaashravaNadhyaanaadau shraddhaa jaayate . tasmaaddhR^idayasthitaanaadidurvaasanaagranthivinaasho bhavati . tato hR^idayasthitaaH kaamaaH sarve vinashyanti . tasmaaddhR^idayapuNDariikakarNikaayaaM paramaatmaavirbhaavo bhavati . tato dR^iDhataraa vaishhNavii bhaktirjaayate . tato vairaagyamudeti . vairaagyaadbuddhivij~naanaavirbhaavo bhavati . abhyaasaattajj~naana.n krameNa paripakvaM bhavati . pakvavij~naanaajjiivanmukto bhavati . tataH shubhaashubhakarmaaNi sarvaaNi savaasanaani nashyanti . tato dR^iDhatarashuddhasaattvika\- vaasanayaa bhaktyatishayo bhavati . bhaktyatishayena naaraayaNaH sarvamayaH sarvaavasthaasu vibhaati . sarvaaNi jaganti naaraayaNamayaani pravibhaanti . naaraayaNavyatirikta.n na ki.nchidasti . ityetadbuddhvaa viharatyupaasakaH sarvatra . nirantarasamaadhiparamparaabhi\- rjagadiishvaraakaaraaH sarvatra sarvaavasthaasu pravibhaanti . asya mahaapurushhasya kvachitkvachidiishvarasaakshaatkaaro bhavati . asya dehatyaagechchhaa yadaa bhavati tadaa vaikuNThapaarshhadaaH sarve samaayaanti . tato bhagavaddhyaanapuurvaka.n hR^idayakamale vyavasthitamaatmaana.n sa.nchitya samyagupachaarairabhyarchya ha.nsamantramuchcharantsarvaaNi dvaaraaNi sa.nyamya samya~Nmano nirudhya chordhvagena vaayunaa saha praNavena praNavaanusandhaanapuurvaka.n shanaiH shanairaabrahmarandhraadvinirgatya so.ahamiti mantreNa dvaadashaantasthitaj~naanaatmaanamekiikR^itya pa~nchopachaarairabhyarchya punaH so.ahamiti mantreNa shhoDashaantasthitaj~naanaatmaanamekiikR^itya samyagupachaarairabhyarchya praakR^itapuurvadehaM parityajya punaHkalpitamantramayashuddhabrahmatejomayaniratishayaanandamaya\- mahaavishhNuusaaruupyavigrahaM parigR^ihya suuryamaNDalaantargataananta\- divyacharaNaaravindaa~NgushhThanirgataniratishayaanandamayaaparanadii\- pravaahamaakR^ishhya bhaavanayaatra snaatvaa vastraabharaNaadyupachaarai\- raatmapuujaa.n vidhaaya saakshaannaaraayaNo bhuutvaa tato gurunamaskaarapuurvakaM praNavagaruDa.n dhyaatvaa dhyaanenaavirbhuuta\- mahaapraNavagaruDaM pa~nchopachaarairaaraadhya gurvanuj~nayaa pradakshiNanamaskaarapuurvakaM praNavagaruDamaaruhya mahaavishhNoH samastaasaadhaaraNachihnachihnito mahaavishhNoH samastaasaadhaaraNadivyabhuushhaNairbhuushhitaH sudarshanapurushhaM puraskR^itya vishhvaksenaparipaalito vaikuNThapaarshhadaiH pariveshhTito nabhomaargamaavishya paarshvadvayasthitaanekapuNyalokaanatikramya tatratyaiH puNyapurushhairabhipuujitaH satyalokamaavishya brahmaaNamabhyarchya brahmaNaa cha satyalokavaasibhiH sarvairabhipuujitaH shaivamiishaanakaivalyamaasaadya shiva.n dhyaatvaa shivamabhyarchya shivagaNaiH sarvaiH shivena chaabhipuujito maharshhimaNDalaanyatikramya suuryasomamaNDale bhittvaa kiilakanaaraayaNa.n dhyaatvaa dhruvamaNDalasya darshana.n kR^itvaa bhagavanta.n dhruvamabhipuujya tataH shi.nshumaarachakra.n vibhidya shi.nshumaaraprajaapatimabhyarchya chakramadhyagata.n sarvaadhaara.n sanaatanaM mahaavishhNumaaraadhya tena puujitastata uparyupari gatvaa paramaanandaM praapya prakaashate . tato vaikuNThavaasinaH sarve samaayaanti taantsarvaansusaMpuujya taiH sarvairabhipuujita\- shchoparyupari gatvaa virajaanadiiM praapya tatra snaatvaa bhagavaddhyaanapuurvakaM punarnimajjya tatraapa~nchiikR^itabhuutottha.n suukshmaa~Ngabhoga\- saadhana.n suukshmashariiramutsR^ijya kevalamantramayadivyatejomaya\- niratishayaanandamayamahaavishhNusaaruupyavigrahaM parigR^ihya tata unmajyaatmapuujaa.n vidhaaya pradakshiNanamaskaarapuurvakaM brahmamayavaikuNThamaavishya tatratyaanvisheshheNa saMpuujya tanmadhye cha brahmaanandamayaanantapraakaarapraasaadatoraNa\- vimaanopavanaavalibhirjvalachchhikharairupalakshito nirupamanityaniravadyaniratishayaniravadhika\- brahmaanandaachalo viraajate . tadupari jvalati niratishayaanandadivyatejoraashiH . tadabhyantarasa.nsthaane shuddhabodhaanandalakshaNa.n vibhaati . tadantaraale chinmayavedikaa aanandavedikaanandavanavibhuushhitaa . tadabhyantare amitatejoraashistaduparijvalati . paramama~Ngalaasana.n viraajate . tatpadmakarNikaayaa.n shuddhasheshhabhogaasana.n viraajate . tasyopari samaasiinamaanandaparipaalakamaadinaaraayaNa.n dhyaatvaa tamiishvara.n vividhopachaarairaaraadhya pradakshiNanamaskaaraanvidhaaya tadanuj~naatashcoparyupari gatvaa pa~nchavaikuNThaanatiityaaNDaviraaTkaivalyaM praapya ta.n samaaraadhopaasakaH paramaanandaM praapetyupanishhat.h .. ityaatharvaNamahaanaaraayaNopanishhadi sa.nsaarataraNopaayakathanadvaaraa paramamokshamaargasvaruupaniruupaNa.n naama pa~nchamo.adhyaayaH .. .. 5.. yata upaasakaH paramaanandaM praapa saavaraNaM brahmaaNDa.n cha bhittvaa paritaH samavalokya brahmaaNDasvaruupa.n niriikshya paramaarthatastatsvaruupaM brahmaj~naanenaavabudhya samastavedashaastretihaasapuraaNaani samastavidyaajaalaani brahmaadayaH suraaH sarve samastaaH paramarshhayashchaaNDaabhyantaraprapa~nchaikadeshameva varNayanti . aNDasvaruupa.n na jaananti . brahmaaNDaadbahiH prapa~nchaj~naana.n na jaanatyeva . kuto.aNDaantaraantararbahiH prapa~nchaj~naana.n duurato mokshaprapa~nchaj~naanamavidyaa cheti kathaM brahmaaNDasvaruupamiti . kukkuTaaNDaakaaraM mahadaadisamashhTyaakaaraNamaNDa.n tapaniiyamaya.n taptajaambuunadaprabhamudyatkoTidivaakaraabha.n chaturvidhasR^ishhTyupalakshitaM mahaabhuutaiH pa~nchabhiraavR^itaM mahadaha~NkR^ititamobhishcha muulaprakR^ityaa pariveshhTitam.h . aNDabhiitivishaala.n sapaadakoTiyojanapramaaNam.h . ekaikaavaraNa.n tathaiva . aNDapramaaNaM parito.ayutadvayakoTiyojanapramaaNaM mahaamaNDuukaadyanantashaktibhiradhishhThita.n naaraayaNakriiDaakantukaM paramaaNuvadvishhNulokasusa.nlagna\- madR^ishhTashrutavividhavichitraanantavisheshhairupalakshitam.h . asya brahmaaNDasya samantataH sthitaanyetaadR^ishaanyananta\- koTibrahmaaNDaani saavaraNaani jvalanti . chaturmukhapa~nchamukhashhaNmukhasaptamukha\- ashhTamukhaadisa.nkhyaakrameNa sahasraavadhimukhaa\- ntairnaaraayaNaa.nshai rajoguNapradhaanairekaikasR^ishhTi\- kartR^ibhiradhishhThitaani vishhNumaheshvaraakhyairnaaraayaNaa.nshaiH sattvatamoguNapradhaanairekaikasthitisa.nhaarakartR^ibhiradhishhThitaani mahaajalaughamatsyabudbudaanantasa~Nghavadbhramanti . kriiDaasaktajaalakakaratalaamalakavR^indavanmahaavishhNoH karatale vilasantyanantakoTibrahmaaNDaani . jalayantrasthaghaTamaalikaa\- jaalavanmahaavishhNorekaikaromakuupaantareshhvanantakoTibrahmaaNDaani saavaraNaani bhramanti . samastabrahmaaNDaantarbahiH prapa~ncharahasyaM brahmaj~naanenaavabudhya vividhavichitraanantaparamavibhuutisamashhTi\- visheshhantsamavalokyaatyaashcharyaamR^itasaagare nimajjya niratishayaanandapaaraavaaro bhuutvaa samastabrahmaaNDajaalaani samulla~NghyaamitaaparichchhinnaanantatamaH saagaramR^ittiirya muulaavidyaapura.n dR^ishhTvaa vividhavichitraanantamahaamaayaa\- visheshhaiH pariveshhTitaamanantamahaamaayaashaktisamashhTyaakaaraamanantadivya\- tejojvaalaajaalairala~NkR^itaamanantamahaamaayaavilasaanaaM paramaadhishhThaanavisheshhaakaaraa.n shashvadamitaanandaachalopari vihaariNiiM muulaprakR^itijananiimavidyaalakshmiimeva.n dhyaatvaa vividhopachaarairaaraadhya samastabrahmaaNDasamashhTijananii.n vaishhNaviiM mahaamaayaa.n namaskR^itya tayaa chaanuj~naatashchoparyupari gatvaa mahaaviraaTpadaM praapa .. mahaaviraaTsvaruupa.n kathamiti . samastaavidyaapaadako viraaT.h . vishvatashchakshuruta vishvatomukho vishvatohasta uta vishvataspaat.h . saMbaahubhyaa.n namati saMpatatrai\- rdyaavaapR^ithivii janayandeva ekaH . na sandR^ishe tishhThati ruupamasya na chakshushhaa pashyati kashchanainam.h . hR^idaa maniishhaa manasaabhiklR^ipto ya ena.n viduramR^itaaste bhavanti . manovaachaamagocharamaadiviraaTsvaruupa.n dhyaatvaa vividhopachaarairaaraadhya tadanuj~naatashchoparyupari gatvaa vividhavichitraanantamuulaavidyaavilaasaanavalokyopaasakaH paramakautukaM praapa . akhaNDaparipuurNaparamaanandalakshaNa\- parabrahmaNaH samastasvaruupavirodhakaariNyaparichchhinna\- tiraskariNyaakaaraa vaishhNavii mahaayogamaayaa muurtimadbhirananta\- mahaamaayaajaalavisheshhaiH parishhevitaa tasyaaH puramatikautuka\- matyaashcharyasaagaraanandalakshaNamamR^itaM bhavati . avidyaasaagarapratibimbitanityavaikuNThaprativaikuNThamiva vibhaati . upaasakastatpuraM praapya yogalakshmiima.ngamaayaa.n dhyaatvaa vividhopachaarairaaraadhya tayaa saMpuujitashchaanuj~naata\- shchoparyupari gatvaanantamaayaavilaasaanavalokyopaasakaH paramakautukaM praapa .. tata upari paadavibhuutivaikuNThapura\- maabhaati . atyaashcharyaanantavibhuutisamashhTyaakaara\- maanandarasapravaahairala~NkR^itamabhitastara~NgiNyaaH pravaahairatima~NgalaM brahmatejovisheshhaakaarairananta\- brahmavanairabhitastatamanantanityamuktairabhivyaaptamananta\- chinmayapraasaadajaalasa.nkulamanaadipaadavibhuutivaikuNTha\- mevamaabhaati . tanmadhye cha chidaanandaachalo vibhaati .. tadupari jvalati niratishayaanandadivyatejoraashiH . tadabhyantare paramaanandavimaana.n vibhaati . tadabhyantarasa.nsthaane chinmayaasana.n viraajate . tatpadmakarNikaayaa.n niratishayadivyatejoraashyantara\- samaasiinamaadinaaraayaNa.n dhyaatvaa vividhopachaaraista.n samaaraadhya tenaabhipuujitastadanuj~naatashchoparyuparigatvaa saavaraNamavidyaaNDa.n cha bhittvaa vidyaapaadamulla~Nghya vidyaavidyayoH sandhau vishvaksenavaikuNThapuramaabhaati .. anantadivyatejojvaalaajaalairabhito.aniikaM prajvalantamananta\- bodhaanantabodhaanandavyuuhairabhitastata.n shuddhabodha\- vimaanaavalibhirviraajitamanantaanandaparvataiH paramakautuka\- maabhaati . tanmadhye cha kalyaaNaachalopari shuddhaananda\- vimaana.n vibhaati . tadabhyantare divyama~Ngalaasana.n viraajate . tatpadmakarNikaayaaM brahmatejoraashyabhyantarasamaasiinaM bhagavadanantavibhuutividhinishhedhaparipaalaka.n sarvapravR^itti\- sarvahetunimittika.n niratishayalakshaNamahaavishhNuusvaruupa\- makhilaapavargaparipaalakamamitavikramameva.nvidha.n vishvaksena.n dhyaatvaa pradakshiNanamaskaaraanvidhaaya vividhopachaarai\- raaraadhya tadanuj~naatashchoparyupari gatvaa vidyaavibhuutiM praapya vidyaamayaanantavaikuNThaanparito.avasthitaanbrahmatejomayaa\- navalokyopaasakaH paramaanandaM praapa .. vidyaamayaananantasamudraanatikramya brahmavidyaa\- tara~NgiNiimaasaadya tatra snaatvaa bhagavaddhyaanapuurvakaM punarnimajjya mantramayashariiramutsR^ijya vidyaananda\- mayaamR^itadivyashariiraM parigR^ihya naaraayaNasaaruupyaM praapyaatmapuujaa.n vidhaaya brahmamayavaikuNThavaasibhiH sarvairnityamuktaiH supuujitastato brahmavidyaapravaahairaananda\- rasanirbharaiH kriiDaanantaparvatairanantairabhivyaaptaM brahmavidyaamahaiH sahasrapraakaarairaanandaamR^itamayai\- rdivyagandhasvabhaavaishchinmayairanantabrahmavanairatishobhita\- mupaasakastveva.nvidhaM brahmavidyaavaikuNThamaavishya tadabhyantarasthitaatyantonnatabodhaanandapraasaadaagrasthita\- praNavavimaanoparisthitaamapaarabrahmavidyaasaamraajyaadhidevataa\- mamoghanijamandakaTaaksheNaanaadimuulaavidyaapralayakariimadvitiiyaa\- mekaamanantamokshasaamraajyakshmiimeva.n dhyaatvaa pradakshiNanamaskaaraanvidhaaya vividhopachaarairaaraadhya pushhpaa~njali.n samarpya stutvaa stotravisheshhaistayaabhipuujita\- stadanugatashchoparyupari gatvaa brahmavidyaatiire gatvaa bodhaanandamayaananantavaikuNThaanavalokya niratishayaanandaM praapya bodhaanandamayaananantasamudraanatikramya gatvaagatvaa brahmavaneshhu paramama~NgalaachalashroNiishhu tato bodhaanandavimaanaparamparaa\- suupaasakaH paramaanandaM praapa .. tataH shriitulasiivaikuNThapuramaabhaati paramakalyaaNamananta\- vibhavamamitatejoraashyaakaaramanantabrahmatejoraashi\- samashhTyaakaara.n chidaanandamayaanekapraakaaravisheshhaiH pariveshhTitamamitabodhaanandaachaloparisthitaM bodhaananda\- tara~NgiNyaaH pravaahairatima~Ngala.n niratishayaanandairananta\- vR^indaavanairatishobhitamakhilapavitraaNaaM paramapavitra.n chidruupairanantanityamuktairabhivyaaptamaanandamayaananta\- vimaanajalairala~NkR^itamamitatejoraashyantargatadivyatejoraashi\- visheshhamupaasakastvevamaakaara.n tulasiivaikuNThaM pravishya tadantargatadivyavimaanoparisthitaa.n sarvaparipuurNasya mahaavishhNoH sarvaa~Ngeshhu vihaariNii.n niratishayasaundaryalaavaNyaadhidevataaM bodhaanandamayairanantanityaparijanaiH parishhevitaa.n shriisakhii.n tulasiimeva.n lakshmii.n dhyaatvaa pradakshiNanamaskaaraanvidhaaya vividhopachaarairaaraadhya stutvaa stotravisheshhaistayaabhipuujita\- stadanuj~naatashchoparyuparigatvaa paramaanandatara~NgiNyaastiire gatvaa tatra parito.avasthitaa~nchhuddhabodhaanandamayaanananta\- vaikuNThaanavalokya niratishayaanandaM praapya tatraityaishchidruupaiH puraaNapurushhaishchaabhipuujitastato gatvaagatvaa brahmavaneshhu divyagandhaanandapushhpavR^ishhTibhiH samanviteshhu divya\- ma~Ngalaalayeshhu niratishayaanandaamR^itasaagareshhvamitatejo\- raashyaakaareshhu kallolavanasa.nkuleshhu tato.anantashuddhabodha\- vimaanajaalasa.nkulaanandaachalashroNiishhuupaasakastata uparyupari gatvaa vimaanaparamparaasvanantatejaHparvataraajishhveva.n krameNa praapya vidyaanandamayoH sandhi.n tatraanadatara~NgiNyaaH pravaaheshhu snaatvaa bodhaanandavanaM praapya shuddhabodhaparamaanandaanandaakaaravana.n santataamR^itapushhpavR^ishhTibhiH pariveshhTitaM paramaanandapravaahairabhivyaaptaM muurtimadbhiH paramama~NgalaiH paramakautukamaparichchhinnaananda\- saagaraakaara.n kriiDaanandaparvatairabhishobhita.n tanmadhye cha shuddhabodhaanandavaikuNTha.n yadeva brahmavidyaapaadavaikuNTha.n sahasraanandapraakaaraiH samujjvalati . anantaanandavimaanajaalasa.nkulamanantabodhasaudha\- visheshhairabhito.anishaM prajvalanta.n kriiDaanantamaNDapa\- visheshhairvisheshhitaM bodhaanandamayaanantaparamachchhatra\- dhvajachaamaravitaanatoraNairala~NkR^itaM paramaanandavyuuhai\- rnityamuktairabhitastatamanantadivyatejaHparvatasamashhTyaakaara\- maparichchhinnaanantashuddhabodhaanantamaNDala.n vaachaamagocharaanandabrahmatejoraashimaNDalamaakhaNDalavisheshha.n shuddhaanandasamashhTimaNDalavisheshhamakhaNDachidghanaananda\- visheshhameva.n tejomaNDalavidhaM bodhaanandavaikuNThamupaasakaH pravishya tatratyaiH sarvairabhipuujitaH paramaanandaachaloparyakhaNDa\- bodhavimaanaM prajvalati . tadabhyantare chinmayaasana.n viraajate . tadupari vibhaatyakhaNDaanandatejomaNDalam.h . tadabhyantare samaasiina\- maadinaaraayaNa.n dhyaatvaa pradakshiNanamaskaaraanvidhaaya vividhopachaaraiH susaMpuujya pushhpaa~njali.n samarpya stutvaa stotravisheshhaiH svaruupeNaavasthitamupaasakamavalokya tamupaasaka\- maadinaaraayaNaH svasi.nhaasane susa.nsthaapya tadvaikuNThavaasibhiH sarvaiH samanvitaH samastamokshasaamraajyapaTTaabhishhekamuddishya mantrapuutairapaasakamaanandakalashairabhishhichya divyama~Ngala\- mahaavaadyapuraHsara.n vividhopachaarairabhyarchya muurtimadbhiH sarvaiH svachihnairala~NkR^itya pradakshiNanamaskaaraanvidhaaya tvaM brahmaasi ahaM brahmaasmi aavayorantara.n na vidyate tvamevaaham ahamevatvam ityabhidhaayetyuktvaadinaaraayaNastirodadhe tadetyupanishhat.h .. ityaatharvaNamahaanaaraayaNopanishhadi paramamokshamaargasvaruupaniruupaNa.n naama shhashhThodhyaayaH .. 6.. athopaasakastadaaj~nayaa nitya.n garuDamaaruhya vaikuNThavaasibhiH sarvaiH pariveshhTito mahaasudarshanaM puraskR^itya vishvaksenaparipaalitashchoparyupari gatvaa brahmaanandavibhuutiM praapya sarvatraavasthitaabrahmaananda\- mayaananantavaikuNThaanavalokya niratishayaanandasaagaro bhuutvaatmaaraamaanandavibhuutipurushhaananantaanavalokya taansarvaanupachaaraiH samabhyarchya taiH sarvairabhipuujita\- shchopaasakastata uparyupari gatvaa brahmaanandavibhuutiM praapyaanantadivyatejaHparvatairala~NkR^itaanparamaananda\- lahariivanashobhitaanasa.nkhyaakaanaanandasamudraanatikramya vividhavichitraanantaparamatattvavibhuutisamashhTivisheshhaa\- nparamakautukaanbrahmaanandavibhuutivisheshhanatikramyopaasakaH paramakautukaM praapa.. tataH sudarshanavaikuNThapuramaabhaati nityama~Ngalamanantavibhava.n sahasraanandaprakaarapariveshhTitamayutakukshyupalakshita\- manantotkaTajvaladaramaNDala.n niratishayadivyatejomaNDala.n vR^indaarakaparamaananda.n shuddhabuddhasvaruupamanantaananda\- saudaaminiiparamavilaasa.n niratishayaparamaanandapaaraavaara\- manantairaanandapurushhaishchidruupairadhishhThitam.h . tanmadhye cha sudarshanaM mahaachakram.h . charaNaM pavitra.n vitataM puraaNa.n yena puutastarati dushhkR^itaani . tena pavitreNa shuddhena puutaa atipaapmaanamaraati.n tarema . lokasya dvaaramarchimatpavitram.h . jyotishhmadbhraajamaanaM mahasvat.h . amR^itasya dhaaraa bahudhaa dohamaanam.h . charaNa.n no loke sudhitaa.n dadhaatu . ayutaara.n jvalantamayutaarasamashhTyaakara.n niratishayavikramavilaasamananta\- divyaayudhadivyashaktisamashhTiruupaM mahaavishhNoranargalaprataapa\- vigrahamayutaayutakoTiyojanavishaalamanantajvaalajaalairala~NkR^ita.n samastadivyama~Ngalanidaanamanantadivyatiirthaanaa.n nijamandirameva.n sudarshanaM mahaachakraM prajvalati . tasya naabhimaNDalasa.nsthaane upalakshyate niratishayaananda\- divyatejoraashiH . tanmadhye cha sahasraarachakraM prajvalati . tadakhaNDadivyatejomaNDalaakaaraM paramaanandasaudaaminii\- nichayojjvalam.h . tadabhyantarasa.nsthaane shhaTshataarachakraM prajvalati . tasyaamitaparamatejaH paramavihaarasa.nsthaanavisheshha.n vij~naanaghanasvaruupam.h . tadantaraale trishataarachakra.n vibhaati . tachcha paramakalyaaNavilaasavisheshhamanantachidaadityasamashhTyaakaram.h . tadabhyantare shataarachakramaabhaati . tachcha paramatejomaNDala\- visheshham.h . tanmadhye shhashhTyarachakramaabhaati . tachcha brahmatejaHparamavilaasavisheshham.h . tadabhyantarasa.nsthaane shhaTkoNachakraM prajvalati . tachchaaparichchhinnaanantadivyatejo\- raashyaakaram.h . tadabhyantare mahaanandapada.n vibhaati . tatkarNikaayaa.n suuryenduvahnimaNDalaani chinmayaani jvalanti . tatropalakshyate niratishayadivyatejoraashiH . tadabhyantarasa.nsthaane yuagapaduditaa\- nantakoTiraviprakaashaH sudarshanapurushho viraajate . sudarshanapurushho mahaavishhNureva . mahavishhNoH samastaasaadhaaraNachihnachihnitaH . evamupaasakaH sudarshanapurushha dhyaatvaa vividhopachaarairaaraadhya pradakshiNanamaskaaraanvidhaayopaasakastenaabhipuujitastadanuj~naata\- shchoparyupari gatvaa paramaanandamayaanantavaikuNThaanavalokyopaasakaH paramaanandaM praapa . tata upari vividhavichitraanantachidvilaasavibhuuti\- visheshhaanatikramyaanantaparamaanandavibhuutisamashhTivisheshhaananta\- niratishayaanantasamudraanatiityopaasakaH krameNaadvaitasa.nsthaanaM praapa .. kathamadvaitasa.nsthaanam.h . akhaNDaanandasvaruupa\- manirvaachyamatibodhasaagaramamitaanandasamudra.n vijaatiiyavisheshhavivarjita.n sajaatiiyavisheshhavisheshhita.n niravayava.n niraadhaara.n nirvikaara.n nira~njanamananta\- brahmaanandasamashhTikandaM paramachidvilaasa\- samashhTyaakaara.n nirmala.n niravadya.n niraashraya\- matinirmalaanantakoTiraviprakaashaikasphuli~Ngamana\- ntopanishhadarthasvaruupamakhilapramaaNaatiitaM manovaachaamagochara.n nityamuktasvaruupamanaadhaara\- maadimadhyaantashuunya.n kaivalyaM parama.n shaanta.n suukshmataraM mahato mahattaramaparimitaanandavisheshha.n shuddhabodhaanandavibhuutivisheshhamanantaanandavibhuuti\- visheshhasamashhTiruupamaksharamanirdeshya.n kuuTastha\- machala.n dhruvamadigdeshakaalamantarbahishcha tatsarva.n vyaapya paripuurNaM paramayogibhirvimR^igya.n deshataH kaalato vastutaH parichchhedarahita.n nirantaraabhinava.n nityaparipuurNamakhaNDaanandaamR^itavisheshha.n shaashvataM paramaM pada.n niratishayaanandaanantataTitparvataakaara\- madvitiiya.n svayaMprakaashamanisha.n jvalati . paramaananda\- lakshaNaaparichchhinnaanantapara.njyotiH shaashvata.n shashvadvibhaati . tadabhyantarasa.nsthaane.amitaanandachidruupaachala\- makhaNDaparamaanandavisheshhaM bodhaanandamahojjvala.n nityama~Ngalamandira.n chinmathanaavirbhuuta.n chitsaaramanantaashcharyasaagaramamitatejoraashyantargata\- tejovisheshhamanantaanandapravaahairala~NkR^ita.n niratishayaanandapaaraavaaraakaara.n nirupamanityaniravadya\- niratishayaniravadhikatejoraashivisheshha.n niratishayaananda\- sahasrapraakaarairala~NkR^ita.n shuddhabodhasaudhaavali\- visheshhairala~NkR^ita.n chidaanandamayaanantadivyaaraamaiH sushobhita.n shashvadamitapushhpavR^ishhTibhiH samantataH santatam.h . tadeva tripaadvibhuuti vaikuNThasthaana.n tadeva paramakaivalyam.h . tadevaabaadhitaparamatattvam.h . tadevaananto\- panishhadvimR^igyam.h . tadeva paramayogibhirmumukshibhiH sarvairaashaasyamaanam.h . tadeva sadghanam.h . tadeva chidghanam.h . tadevaanandaghanam.h . tadeva shuddhabodhaghanavisheshha\- makhaNDaanandabrahmachaitanyaadhidevataasvaruupam.h . sarvaadhishhThaanamadvayaparabrahmavihaaramaNDala.n niratishayaanandatejomaNDalamadvaitaparamaanandalakshaNa\- parabrahmaNaH paramaadhishhThaanamaNDala.n niratishaya\- paramaanandaparamamuurtivisheshhamaNDalamanantaparama\- muurtisamashhTimaNDala.n niratishayaparamaanandalakshaNa\- parabrahmaNaH paramamuurtiparamatattvavilaasavisheshhamaNDalaM bodhaanandamayaanantaparamavilaasavibhuutivisheshhasamashhTi\- maNDalamanantachidvilaasavibhuutivisheshhasamashhTimaNDala\- makhaNDashuddhachaitanyanijamuurtivisheshhavigraha.n vaachaamagocharaanantashuddhabodhavisheshhavigrahamanantaananda\- samudrasamashhTyaakaaramanantabodhaachalairadhishhThita.n niratishayaanandaparamama~NgalavisheshhasamashhTyaakaara\- makhaNDaadvaitaparamaanandalakshaNaparabrahmaNaH paramamuurti\- paramatejaHpu~njapiNDavisheshha.n chidruupaadityamaNDala.n dvaatri.nshadvyuuhabhedairadhishhThitam.h . vyuuhabhedaashcha keshavaadichaturvi.nshatiH . sudarshanaadinyaasamantraaH . sudarshanaadi yantroddhaaraH . anantagaruDavishvaksenaashcha niratishayaanandaashcha . aanandavyuuhamadhye sahasrakoTiyojanaayatonnata\- chinmayapraasaadaM brahmaanandamayavimaanakoTibhi\- ratima~Ngalamanantopanishhadarthaaraamajaalasa.nkula.n saamaha.nsakuujitairatishobhitamaanandamayaanantashikharai\- rala~NkR^ita.n chidaanandarasanirjharairabhivyaaptamakhaNDaa\- nandatejoraashyantarasthitamanantaanandaashcharyasaagara.n tadabhyantarasa.nsthaane.anantakoTiraviprakaashaatishaya\- praakaara.n niratishayaanandalakshaNaM praNavaakhya.n vimaana.n viraajate . shatakoTishikharairaanandamayaiH samujjvalati . tadantaraale bodhaanandaachaloparyashhTaaksharii\- maNTapo vibhaati . tanmadhye cha chidaanandamayavedikaananda\- vanavibhuushhitaa . tadupari jvalati niratishayaanandatejoraashiH . tadabhyantarasa.nsthaane.ashhTaakshariipadmavibhuushhita.n chinmayaasana.n viraajate . praNavakarNikaayaa.n suuryendu\- vahnimaNDalaani chinmayaani jvalanti . tatraakhaNDaananda\- tejoraashyantargataM paramama~Ngalaakaaramanantaasana.n viraajate . tasyopari cha mahaayantraM prajvalati . niratishaya\- brahmaanandaparamamuurtimahaayantra.n samastabrahma\- tejoraashisamashhTiruupa.n chitsvaruupa.n nira~njanaM parabrahma\- svaruupaM parabrahmaNaH paramarahasyakaivalyaM mahaayantramaya\- paramavaikuNThanaaraayaNayantra.n vijayate . tatsvaruupa.n kathamiti . deshikastatheti hovaacha . aadau shhaTkoNachakram.h . tanmadhye shhaTdalapadmam.h . tatkarNikaayaaM praNava AUMiti . praNavamadhye naaraayaNabiijamiti . tatsaadhyagarbhitaM mama sarvaabhiishhTasiddhi.n kurukuru svaaheti . tatpadmadaleshhu vishhNunR^isi.nhashhaDakshara\- mantrau AUM namo vishhNave aiM kliiM shriiM hriiM kshmauM phaT.h . taddalakapoleshhu raamakR^ishhNashhaDaksharamantrau . raaM raamaaya namaH . kliiM kR^ishhNaaya namaH . shhaTkoNeshhu sudarshanashhaDaksharamantraH . sahasraara huM phaDiti . shhaTkoNa\- kapoleshhu praNavayuktashivapa~nchaaksharamantraH . AUM namaH shivaayeti . tadbahiH praNavamaalaayukta.n vR^ittam.h . vR^ittaadbahi\- rashhTadalapadmam.h . teshhu daleshhu naaraayaNanR^isi.nha\- ashhTaaksharamantrau . AUM namo naaraayaNaaya . jayajaya narasi.nha . taddalasandhishhu raamakR^ishhNashriikaraashhTaaksharamantraaH . AUM raamaaya huM phaT svaahaa . kliiM daamodaraaya namaH . uttishhTha shriikarasvaahaa . tadbahiH praNavamaalaayukta.n vR^ittam.h . vR^ittadbahirnavadalapadmam.h . teshhu daleshhu raamakR^ishhNa\- hayagriivanavaaksharamantraaH . AUM raamachandraaya namaAUM . kliiM kR^ishhNaaya govindaaya kliim.h . hlauM hayagriivaaya namo hlauM . taddalakapoleshhu dakshiNaamuurtiriishvaram.h . tadbahi\- rnaaraayaNabiijayukta.n vR^ittam.h . vR^ittadbahirdashadalapadmam.h . teshhu daleshhu raamakR^ishhNadashaaksharamantrau . huM jaanakii\- vallabhaaya svaahaa . gopiijanavallabhaaya svaahaa . taddalasandhishhu nR^isi.nhamaalaamantraH . AUM namo bhagavate shriimahaanR^isi.nhaaya karaalada.nshhTravadanaaya mama vighnaatpachapacha svaahaa . tadbahirnR^isi.nhaikaaksharayukta.n vR^ittam.h . kshmauM ityekaaksharam.h . vR^ittaadbahirdvaadashadalapadmam.h . teshhu daleshhu naaraayaNa\- vaasudevadvaadashaaksharamantrau . AUM namo bhagavate naaraayaNaaya . AUM namo bhagavate vaasudevaaya . taddalakapoleshhu mahaavishhNu\- raamakR^ishhNadvaadashaaksharamantraashcha . AUM namo bhagavate mahaavishhNave . AUM hriiM bharataagraja raama kliiM svaahaa . shriiM hriiM kliiM kR^ishhNaaya govindaaya namaH . tadbahirjaganmohana\- biijayukta.n vR^itta.n kliiM iti . vR^ittadbahishchaturdashadalapadmam.h . teshhu daleshhu lakshmiinaaraayaNahayagriivagopaaladadhivaamana\- mantraashcha . AUM hriiM hriiM shriiM shriiM lakshmiivaasudevaaya namaH . AUM namaH sarvakoTisarvavidyaaraajaaya kliiM kR^ishhNaaya gopaalachuuDaamaNaye svaahaa . AUM namo bhagavate dadhivaamanaaya AUM . taddalasandhishhvannapuurNeshvariimantraH . hriiM padmaavatyannapuurNe maaheshvarii svaahaa . tadbahiH praNavamaalaayukta.n vR^ittam.h . vR^ittaadbahiH shhoDashadalapadmam.h . teshhu daleshhu shriikR^ishhNa\- sudarshanashhoDashaaksharamantrau cha . AUM namo bhagavate rukmiNiivallabhaaya svaahaa . AUM namo bhagavate mahaasudarshanaaya huM phaT.h . taddalasandhishhu svaraaH sudarshanamaalaamantraashcha . a aa i ii u uu R^i R^I lR^i lR^I e ai o au aM aH . sudarshanamahaachakraaya diiptaruupaaya sarvato maa.n raksharaksha sahasraara huM phaT svaahaa . tadbahirvaraahabiijayukta.n vR^ittam.h . taddhumiti . vR^ittadbahirashhTaadashadalapadmam.h . teshhu daleshhu shriikR^ishhNavaamanaashhTaadashaaksharamantrau . kliiM kR^ishhNaaya govindaaya gopiijanavallabhaaya svaahaa . AUM namo vishhNave surapataye mahaabalaaya svaahaa . taddalakapoleshhu garuDapa~nchaakshariimantro garuDamaalaamantrashcha . kshipa AUM svaahaa . AUM namaH pakshiraajaaya sarvavishhabhuutarakshaH\- kR^ityaadibhedanaaya sarveshhTasaadhakaaya svaahaa . tadbahirmaayaabiijayukta.n vR^ittam.h . vR^ittadbahiH punarashhTadalapadmam.h . teshhu daleshhu shriikR^ishhNavaamanaashhTaaksharamantrau . AUM namo daamodaraaya . AUM vaamanaaya namaH AUM . taddalakapoleshhu niilakaNThatryakshariigaruDapa~nchaakshariimantrau cha . preM riiM ThaH . namo.aNDajaaya . tadbahirmanmathabiijayukta.n vR^ittam.h . vR^ittadbahishchaturvi.nshatidalapadmam.h . teshhu daleshhu sharaNaagata\- naaraayaNamantrau naaraayaNahayagriivagaayatrii mantrau cha . shriimannaaraayaNacharaNau sharaNaM prapadye shriimate naaraayaNaaya namaH . naaraayaaNaaya vidmahe vaasudevaaya dhiimahi . tanno vishhNuH prachodayaat.h . vaagiishvaraaya vidmahe hayagriivaaya dhiimahi . tanno ha.nsaH prachodayaat.h . taddalakapoleshhu nR^isi.nhasudarshanagaayatriimantraashcha . vajranakhaaya vidmahe tiikshNada.nshhTraaya dhiimahi . tanno nR^isi.nhaH prachodayaat.h . sudarshanaaya vidmahe hetiraajaaya dhiimahi . tannashchakraH prachodayaat.h . tatsaviturvareNyaM bhargo devasya dhiimahi . dhiyo yo naH prachodayaat.h . tadbahirhayagriivaikaaksharayukta.n vR^itta.n hlohsaumiti . vR^ittaadbahirdvaatri.nshaddalapadmam.h . teshhu daleshhu nR^isi.nhahayagriivaanushhTubhamantrau ugra.n viiraM mahaavishhNu.n jvalanta.n sarvatomukham.h . nR^isi.nhaM bhiishhaNaM bhadraM mR^ityumR^ityu.n namaamyaham.h . R^igyajuHsaamaruupaaya vedaaharaNakarmaNe . praNavodgiithavapushhe mahaashvashirase namaH . taddalakapoleshhu raamakR^ishhNaanushhTubhamantrau . raamabhadra maheshvaasa raghuviira nR^ipottama . bho dashaasyaantakaasmaaka.n rakshaa.n dehi shriya.n cha me . devakiisuta govinda vaasudeva jagatpate . dehi me tanaya.n kR^ishhNa tvaamaha.n sharaNa.n gataH . tadbahiH praNavasaMpuTitaagnibiijayukta.n vR^ittam.h . AUM ramomiti . vR^ittadbahiH shhaTtri.nshaddalapadmam.h . teshhu daleshhu hayagriivashhaTtri.nshadaksharamantraH punarashhTatri.nshadakshara mantrashcha . ha.nsaH . vishvottiirNasvaruupaaya chinmayaanandaruupiNe . tubhya.n namo hayagriiva vidyaaraajaaya vishhNave . so.aham.h . hlauM AUM namo bhagavate hayagriivaaya sarvavaagiishvareshvaraaya sarvavedamayaaya sarvavidyaa.n me dehi svaahaa . taddalakapoleshhu praNavaadinamontaashcha turthyantaaH keshavaadichaturvi.nshatimantraashcha . avashishhTadvaadashasthaaneshhu raamakR^ishhNagaayatriidvaya\- varNachatushhTayamekaikasthale . AUM keshavaaya namaH . AUM naaraayaNaaya namaH . AUM maadhavaaya namaH . AUM govindaaya namaH . AUM vishhNave namaH . AUM madhusuudanaaya namaH . AUM trivikramaaya namaH . AUM vaamanaaya namaH . AUM shriidharaaya namaH . AUM hR^ishhiikeshaaya namaH . AUM padmanaabhaaya namaH . AUM daamadaraaya namaH . AUM sa~NkarshhaNaaya namaH . AUM vaasudevaaya namaH . AUM pradyumnaaya namaH . AUM aniruddhaaya namaH . AUM purushhottamaaya namaH . AUM adhokshajaaya namaH . AUM naarasi.nhaaya namaH . AUM achyutaaya namaH . AUM janaardanaaya namaH . AUM upendraaya namaH . AUM haraye namaH . AUM shriikR^ishhNaaya namaH . daasharathaaya vidmahe siitaavallabhaaya dhiimahi . tanno raamaH prachodayaat.h . daamodaraaya vidmahe vaasudevaaya dhiimahi . tannaH kR^ishhNaH prachodayaat.h. tadbahiH praNavasaMpuTitaa~Nkushabiijayukta.n vR^ittam.h . AUM kromiti . tadbahiH punarvR^itta.n tanmadhye dvaadashakukshisthaanaani saantaraalaani . teshhu kaustubhavanamaalaashriivatsasudarshanagaruDapadma\- dhvajaanantashaar~Ngagadaasha~NkhanandakamantraaH praNavaadi\- namaontaashchaturthyantaaH krameNa . AUM kaustubhaaya namaH . AUM vanamaalaaya namaH . AUM shriivatsaaya namaH . AUM sudarshanaaya namaH . AUM garuDaaya namaH . AUM padmaaya namaH . AUM dhvajaaya namaH . AUM anantaaya namaH . AUM shaar~Ngaaya namaH . AUM gadaayai namaH . AUM sha~Nkhaaya namaH . AUM nandakaaya namaH . tadantaraaleshhu##----##AUM vishvaksenaaya namaH . AUMaachakraaya svaahaa . AUM vichakraaya svaahaa . AUM suchakraaya svaahaa . AUM dhiichakraaya svaahaa . AUM sa.nchakraaya svaahaa . AUM jvaalachakraaya svaahaa . AUM kruddholkaaya svaahaa . AUM mahotkaaya svaahaa . AUM viiryolkaaya svaahaa . AUM dyulkaaya svaahaa . AUM sahasrolkaaya svaahaa . iti praNavaadi mantraaH . tadbahiH praNavasaMpuTitagaruDapa~nchaaksharayukta.n vR^ittam.h . AUM kshipa AUM svaahaam.h . AUM tachcha dvaadashavajraiH saantaraalairala~NkR^itam.h . teshhu vajreshhu AUM padmanidhaye namaH . AUM mahaapadmanidhaye namaH . AUM garuDanidhaye namaH . sha~Nkhanidhaye namaH . AUM makaranidhaye namaH . AUM kachchhapanidhaye namaH . AUM vidyaanidhaye namaH . AUM paramaanandanidhaye namaH . AUM mokshanidhaye namaH . AUM lakshmiinidhaye namaH . AUM brahmanidhaye namaH . AUM shriimukundanidhaye namaH . AUM vaikuNThanidhaye namaH . tatsandhisthaaneshhu##----## AUM vidyaakalpakatarave namaH . AUM muktikalpakatarave namaH . AUM aanandakalpakatarave namaH . AUM brahmakalpakatarave namaH . AUM muktikalpakatarave namaH . AUM amR^itakalpakatarave namaH . AUM bodhakalpakatarave namaH . AUM vibhuutikalpakatarave namaH . AUM vaikuNThakalpakatarave namaH . AUM vedakalpakatarave namaH . AUM yogakalpakatarave namaH . AUM yaj~nakalpakatarave namaH . AUM padmakalpakatarave namaH . tachcha shivagaayatriiparabrahmamantraaNaa.n varNairvR^ittaakaareNa sa.nveshhTya . tatpurushhaaya vidmahe mahaadevaaya dhiimahi . tanno rudraH prachodayaat.h . shriamannaaraayaNo jyotiraatmaa naaraayaNaH paraH . naaraayaNaparaM brahma naaraayaNa namostu te . tadbahiH praNavasaMpuTitashriibiijayukta.n vR^ittam.h . AUM shriimomiti . vR^ittaadbahishchatvaari.nshaddalapadmam.h . teshhu daleshhu vyaahR^itishiraHsaMpuTitavedagaayatrii\- paadachatushhTayasuuryaashhTaaksharamantrau . AUM bhuuH . AUM bhuvaH . AUM suvaH . AUM mahaH . AUM janaH . AUM tapaH . AUM satyam.h . AUM tatsaviturvareNyam.h . AUM bhargo devasya dhiimahi . AUM dhiyo yo naH prachodayaat.h . AUM parorajase saavadom.h . AUM aapojyotii raso.amR^itaM brahma bhuurbhuvaH suvarom.h . AUM ghR^iNiH suurya aadityaH . taddalasandhishhu praNavashriibiijasaMpuTitanaaraayaNabiija.n sarvatra . AUM shriimaM shriimom.h . tadbahirashhTashuulaa~Nkitabhuuchakram.h . chakraantashchakshurdikshu ha.nsaHsohaMmantrau praNavasaMpuTitaa naaraayaNaastramantraashcha . AUM ha.nsaH soham.h . AUM namo naaraayaNaaya huM phaT.h . tadbahiH praNavamaalaasa.nyukta.n vR^ittam.h . vR^ittaadbahiH pa~nchaashaddalapadmam.h . teshhu daleshhu maatR^ikaa pa~nchaashadaksharamaalaa lakaaravarjyaa . taddalasandhishhu praNavashriibiijasaMpuTitaraamakR^ishhNamaalaamantrau . AUM shriimoM namo bhagavate raghunandanaaya rakshoghnavishadaaya madhuraprasannavadanaayaamitatejase balaaya raamaaya vishhNave namaH . shriimoM namaH kR^ishhNaaya devakiiputraaya vaasudevaaya nirgalachchhedanaaya sarvalokaadhipataye sarvajaganmohanaaya vishhNave kaamitaarthadaaya svaahaa shriimom.h . tadbahirashhTashuulaa~Nkitabhuuchakram.h . teshhu praNavasaMpuTitamahaaniilakaNThamantravarNaani . AUMmoM namo niilakaNThaaya . AUM shuulaagreshhu lokapaalamantraaH praNavaadinamontaashchaturthyantaaH krameNa . AUM indraaya namaH . AUM agnaye namaH . AUM yamaaya namaH . AUM nirR^itaye namaH . AUM varuNaaya namaH . AUM vaayave namaH . AUM somaaya namaH . AUM iishaanaaya namaH . tadbahiH praNavamaalaayukta.n vR^ittatrayam.h . tadbahirbhuupurachatushhTaya.n chaturdvaarayuta.n chakrakoNachatushhTayamahaavajravibhuushhitam.h teshhu vajreshhu praNavashriibiijasaMpuTitaamR^itabiijadvayam.h . AUM shriiM ThaM vaM shriimomiti . bahirbhuupuraviithyaam.h ##----## AUM aadhaarashaktyai namaH . AUM muulaprakR^ityai namaH . AUM aadikuurmaaya namaH . AUM anantaaya namaH . AUM pR^ithivyai namaH . madhyabhuupuraviithyaam.h##----## AUM kshiirasamudraaya namaH . AUM ratnadviipaaya namaH . AUM maNimaNDapaaya namaH . AUM shvetachchhatraaya namaH . AUM kalpakavR^ikshaaya namaH . AUM ratnasi.nhaasanaaya namaH . prathamabhuupuraviithyaamoM dharmaj~naanavairaagyaishva\- ryaadharmaaj~naanaavairaagyaanaishvaryasatvarajastamomaayaa\- vidyaanantapadmaaH praNavaadinamontaashchaturthyantaaH krameNa . antavR^ittaviithyaamomanugrahaayai namaH . AUM namo bhagavate vishhNave sarvabhuutaatmane vaasudevaaya sarvaatmasa.nyoga\- yogapiiThaatmane namaH . vR^ittavakaasheshhu##----##biijaM praaNa.n cha shakti.n cha dR^ishhTi.n vashyaadika.n tathaa . mantrayantraakhyagaayatriipraaNasthaapanameva cha . bhuutadikpaalabiijaani yantrasyaa~Ngaani vai dasha . muulamantramaalaamantrakavachadigbandhanamantraashcha . eva.nvidhametadyantraM mahaamantramaya.n yogadhiiraantaiH paramantrairala~NkR^ita.n shhoDashopachaarairabhyarchita.n japahomaadinaa saadhitametadyantra.n shuddhabrahmatejomaya.n sarvaabhaya~Nkara.n samastaduritakshayakara.n sarvaabhiishhTa\- saMpaadaka.n saayujyamuktipradametatparamavaikuNTha\- mahaanaaraayaNayantraM prajvalati . tasyopari cha niratishayaananda\- tejoraashyabhyantarasamaasiina.n vaachaamagocharaananda\- tejoraashyaakaara.n chitsaaraavirbhuutaanandavigrahaM bodhaananda\- svaruupa.n niratishayasaundaryapaaraavaara.n turiiyasvaruupa.n turiiyaatiita.n chaadvaitaparamaanandanirantaraatituriiyaniratishaya\- saundaryaanandapaaraavaara.n laavaNyavaahiniikallolataTidbhaasura.n divyama~NgalavigrahaM muurtimadbhiH paramama~Ngalairupasevyamaana.n chidaanandamayairanantakoTiraviprakaashairanantabhuushhaNairala~NkR^ita.n sudarshanapaa~nchajanyapadmagadaasishaar~Ngamusalaparighaadyai\- shchinmayairanekaayudhagaNairmuurtimadbhiH susevitam.h . baahyavR^ittaviithyaa.n vimalotkarshhiNii j~naana kriyaa yoga prahvii satyeshaanaa praNavaadinamontaashchaturthyantaaH krameNa . shriivatsakaustubhavanamaalaa~NkitavakshasaM brahmakalpavanaamR^ita\- pushhpavR^ishhTibhiH santatamaanandaM brahmaanandarasanirbharai\- rasa.nkhyairatima~Ngala.n sheshhaayutaphaNaajaalavipulachchhatrashobhita.n tatphaNaamaNDalodarchirmaNidyotitavigraha.n tada~Ngakaantinirjharaistata.n niratishayabrahmagandhasvaruupa.n niratishayaanandabrahmagandha\- visheshhakaaramanantabrahmagandhaakaarasamashhTivisheshhamantaananda\- tulasiimaalyairabhinava.n chidaanandamayaanantapushhpamaalyairviraajamaana.n tejaHpravaahatara~NgatatparaMparaabhirjvalanta.n niratishayaananda.n kaantivisheshhaavartairabhito.anishaM prajvalantaM bodhaanandamayaananta\- dhuupadiipaavaliniratishobhita.n niratishayaanandachaamaravisheshhaiH parisevita.n nirantaranirupamaniratishayotkaTaj~naanaanandaanantaguchchha\- phalairala~NkR^ita.n chinmayaanandadivyavimaanachchhatradhvajaraajibhi\- rviraajamaanaM paramama~Ngalaanantadivyatejobhirjvalantamanisha.n vaachaamagocharamanantatejoraashyantargatamardhamaatraatmaka.n turya.n dhvanyaatmaka.n turiiyaatiitamavaachya.n naadabindukalaadhyaatma\- svaruupa.n chetyaadyanantaakaareNaavasthita.n nirguNa.n nishhkriya.n nirmala.n niravadya.n nira~njana.n niraakaara.n niraashraya.n niratishayaadvaita\- paramaanandalakshaNamaadinaaraayaNa.n dhyaayedityupanishhat.h .. ityaatharvaNamahaanaaraayaNopanishhadi paramamokshasvaruupa\- niruupaNadvaaraa tripaadvibhuutiparamavaikuNThamahaanaaraayaNa\- yantrasvaruupaniruupaNa.n naama saptamo.adhyaayaH .. 7.. tataH pitaamahaH paripR^ichchhati bhagavantaM mahaavishhNuM bhagava~nchhuddhaadvaitaparamaanandalakshaNaparabrahmaNastava katha.n viruddhavaikuNThapraasaadapraakaaravimaanaadyanantavastubhedaH . satyamevoktamiti bhagavaanmahaavishhNuH pariharati . yathaa shuddhasuvarNasya kaTakamukuTaa~NgadaadibhedaH . yathaa samudrasalilasya sthuulasuukshmatara~NgaphenabudbuadakaralavaNa\- paashhaaNaadyanantavastubhedaH . yathaa bhuumeH parvatavR^iksha\- tR^iNagulmalataadyanantavastubhedaH . tathaivaadvaitaparamaananda\- lakshaNaparabrahmaNo mama sarvaadvaitamupapannaM bhavatyeva . matsvaruupameva sarvaM madvyatiriktamaNumaatra.n na vidyate . punaH pitaamahaH paripR^ichchhati . bhagavan paramavaikuNTha eva paramamokshaH . paramamokshastveka eva shruuyate sarvatra . kathamanantavaikuNThaashchaanantaanandasamudraadayashchaananta\- muurtayaH santiiti . tatheti hovaacha bhagavaanmahaavishhNuH . ekasminnavidyaapaade.anantakoTibrahmaaNDaani saavaraNaani shruuyante . tasminnekasminnaNDe bahavo lokaashcha bahavo vaikuNThaashchaananta\- vibhuutayashcha santyeva . sarvaaNDeshhvaanantalokaashchaananta\- vaikuNThaaH santiiti sarveshhaa.n khalvabhimatam.h . paadatraye.api ki.n vaktavya.n niratishayaanandaavirbhaavo moksha iti mokshalakshaNaM paadatraye vartate . tasmaatpaadatrayaM paramamokshaH . paadatrayaM paramavaikuNThaH . paadatrayaM paramakaivalyamiti . tataH shuddhachidaanandabrahmavilaasaanandaashchaanantaparamaananda\- vibhuutayashchaanantavaikuNThaashchaanantaparamaanandasamudraadayaH santyeva . upaasakastato.abhyetyaiva.nvidha.n naaraayaNa.n dhyaatvaa pradakshiNanamaskaaraanvidhaaya vividhopachaarairabhyarchya niratishayaadvaitaparamaanandalakshaNo bhuutvaa tadagre saavadhaaneno\- pavishyaadvaitayogamaasthaaya sarvaadvaitaparamaanandalakshaNaa\- khaNDaamitatejoraashyaakaara.n vibhaavyopaasakaH svaya.n shuddha\- bodhaanandamayaamR^itaniratishayaanandatejoraashyaakaaro bhuutvaa mahaavaakyaarthamanusmaran brahmaahamasmi ahamasmi brahmaahamasmi yo.ahamasmi brahmaahamasmi ahamevaahaM maa.n juhomi svaahaa . ahaM brahmeti bhaavanayaa yathaa paramatejomahaanadii\- pravaahaparamatejaHpaaraavaae pravishati . yathaa paramatejaHpaaraavaara\- tara~NgaaH paramatejaHpaaraavaare pravishanti . tathaiva sachchidaana\- ndaatmopaasakaH sarvaparipuurNaadvaitaparamaanandalakshaNe parabrahmaNi naaraayaNe mayi sachchidaatmako.ahamajo.ahaM paripuurNo.ahamasmiiti pravivesha . tata upaasako nistara~Ngaadvaitaapaaraniratishayasachchidaananda samudro babhuuva . yastvanena maargeNa samyagaacharati sa naaraayaNo bhavatyasa.nshayameva . anena maargeNa sarve munayaH siddhi.n gataaH . asa.nkhyaataaH paramayoginashcha siddhi.n gataaH . tataH shishhyo guruM paripR^ichchhati . bhagavantsaalamba\- niraalambayogau kathamiti bruuhiiti . saalambastu samastakarmaati\- duuratayaa karacharaNaadimuurtivishishhTaM maNDalaadyaalambana.n saalambayogaH . niraalambastu samastanaamaruupakarmaatiduuratayaa sarvakaamaadyantaHkaraNavR^ittisaakshitayaa tadaalambanashuunyatayaa cha bhaavana.n niraalambayogaH . atha cha niraalambayogaadhikaarii kiidR^isho bhavati . amaanitvaadilakshaNopalakshito vaH purushhaH sa eva niraalambayogaadhikaarii kaaryaH kashchidasti . tasmaatsarveshhaa\- madhikaariNaamanadhikaariNaaM bhaktiyoga eva prashasyate . bhaktiyogo nirupadravaH . bhaktiyogaanmuktiH . buddhimataamanaayaasenaachiraadeva tattvaj~naanaM bhavati . tatkathamiti . bhaktavatsalaH svayameva sarvebhyo mokshavighnebhyo bhaktinishhThaansarvaanparipaalayati . sarvaabhiishhTaa\- nprayachchhati . moksha.n daapayati . chaturmukhaadiinaa.n sarveshhaamapi vinaa vishhNubhaktyaa kalpakoTibhirmoksho na vidyate . kaaraNena vinaa kaarya.n nodeti . bhaktyaa vinaa brahmaj~naana.n kadaapi na jaayate . tasmaattvamapi sarvopaayaanparityajya bhaktimaashraya . bhaktinishhTho bhava . bhaktinishhTho bhava . bhaktyaa sarvasiddhayaH sidhyanti . bhaktyaa.asaadhya.n na ki.nchidasti . eva.nvidha.n guruupadeshamaakarNya sarvaM paramatattvarahasyamavabudhya sarvasa.nshayaanvidhuuya kshiprameva moksha.n saadhayaamiiti nishchitya tataH shishhyaH samutthaaya pradakshiNanamaskaara.n kR^itvaa gurubhyo gurupuujaa.n vidhaaya gurvanuj~nayaa krameNa bhaktinishhTho bhuutvaa bhaktyatishayena pakva.n vij~naanaM praapya tasmaadanaayaasena shishhyaH kshiprameva saakshaannaaraayaNo babhuuvetyupanishhat.h .. tataH provaachat bhagavaan mahaavishhNushchaturmukhamavalokya brahman paramatattvarahasya.n te sarva.n kathitam.h . tatsmaraNa\- maatreNa moksho bhavati . tadanushhThaanena sarvamavidita.n viditaM bhavati . yatsvaruupaj~naaninaH sarvamavidita.n viditaM bhavati . tatsarvaM paramarahasya.n kathitam.h . guruH ka iti . guruH saakshaadaadinaaraayaNaH purushhaH . sa aadinaaraayaNo.ahameva . tasmaanmaameka.n sharaNa.n vraja . madbhaktinishhTho bhava . madiiyopaasanaa.n kuru . maameva praapsyasi . madvyatirikta.n sarvaM baadhitam.h . madvyatiriktamabaadhita.n na ki.nchidasti . niratishayaanandaadvitiiyo.ahameva . sarvaparipuurNo.ahameva . sarvaashrayo.ahameva . vaachaamagocharaniraakaaraparabrahmasvaruupo.ahameva . madvyatiriktamaNumaatra.n na vidyate . ityevaM mahaavishhNoH paramimamupadesha.n labdhvaa pitaamahaH paramaanandaM praapa . vishhNoH karaabhimarshanena divyaj~naanaM praapya pitaamahastataH samutthaaya pradakshiNanamaskaaraa\- nvidhaaya vividhopachaarairmahaavishhNuM prapuujya praa~njalirbhuutvaa vinayenopasa.ngamya bhagavan bhaktinishhThaaM me prayachchha . tvadabhinnaM maaM paripaalaya kR^ipaalaya . tathaiva saadhusaadhviti saadhuprasha.nsaapuurvakaM mahaavishhNuH provaacha . madupaasakaH sarvotkR^ishhTaH sa bhavati . madupaasanayaa sarvama~Ngalaani bhavanti . madupaasanayaa sarva.n jayati . madupaasakaH sarvavandyo bhavati . madiiyopaasakasyaasaadhya.n na ki.nchidasti . sarve bandhaaH pravinashyanti . sadvR^ittamiva sarve devaasta.n sevante . mahaashreyaa.nsi cha sevante . madupaasakastasmaanniratishayaa\- dvaitaparamaanandalakshaNaparabrahma bhavati . yastu paramatattva\- rahasyaatharvaNamahaanaaraayaNopanishhadamadhiite sarvebhyaH paapebhyo mukto bhavati . j~naanaaj~naanakR^itebhyaH paatakebhyo mukto bhavati . mahaapaatakebhyaH puuto bhavati . rahasyakR^ita\- prakaashakR^itachirakaalaatyantakR^itebhyastebhyaH sarvebhyaH paapebhyo mukto bhavati . sa sakalalokaa~njayati . sa sakalamantra\- japanishhTho bhavati . sa sakalavedaantarahasyaadhigataparamaarthaj~no bhavati . sa sakalabhogabhugbhavati . sa sakalayogavidbhavati . sa sakala\- jagatparipaalako bhavati . so.advaitaparamaanandalakshaNaM parabrahma bhavati . idaM paramatattvarahasya.n na vaachya.n gurubhaktivihiinaaya . na chaashushruushhave vaachyam.h . na tapovihiinaaya naastikaaya . na daambhikaaya madbhaktivihiinaaya . maatsaryaa~Nkitatanave na vaachyam.h . na vaachyaM madasuuyaaparaaya kR^itaghnaaya . idaM paramarahasya.n yo madbhakteshhvabhidhaasyati . madbhaktinishhTho bhuutvaa maameva praapsyati . aavayorya ima.n sa.nvaadamadhyeshhyati . sa naro brahmanishhTho bhavati . shraddhaavaananasuuyuH shruNuyaa\- tpaThati vaa ya ima.n sa.nvaadamaavayoH sa purushho matsaayujyameti . tato mahaavishhNustirodadhe . tato brahmaa svasthaana.n jagaametyupanishhat.h .. ityaatharvaNamahaanaaraayaNopanishhadi paramasaayujyamukti\- svaruupaniruupaNa.n naamaashhTamo.adhyaayaH .. 8.. iti tripaadvibhuutimahaanaaraayaNopanishhatsamaaptaa .. ## \medskip\hrule\obeylines Encoded by Sunder Hattangadi (sunderh@hotmail.com) {\rm Please send corrections to sanskrit@cheerful.com} {\rm Last updated \today} \end{document}