\documentstyle[11pt,multicol,itrans]{article} #include=ijag.inc #endwordvowel=.h \portraitwide \parindent=50pt \let\usedvng=\Largedvng % for 1 column \pagenumbering{itrans} \def\engtitle#1{\hrule\medskip\centerline{\large #1}} \def\itxtitle#1{\medskip\centerline{\LARGEdvng #1}\medskip\hrule} \def\endtitles{\medskip\obeyspaceslines} %% \begin{document}\engtitle{.. Subala Upanishad ..}## \itxtitle{.. subaalopanishhat.h ..}##\endtitles## .. subaalopanishhat.h .. biijaaj~naanamahaamohaapahnavaadyadvishishhyate . nirbiija.n traipada.n tattva.n tadasmiiti vichintaye .. AUM puurNamadaH puurNamidaM puurNaatpuurNamudachyate . puurNasya puurNamaadaaya puurNamevaavashishhyate .. AUM shaantiH shaantiH shaantiH .. AUM tadaahuH ki.n tadaasiittasmai sa hovaacha na sannasanna sadasaditi tasmaattamaH sa~njaayate tamaso bhuutaadirbhuutaaderaakaashamaakaashaa##-## dvaayurvaayragniragneraapo.adbhyaH pR^ithivii tadaNDa.n samabhavattatsa.nvatsaramaatramushhitvaa dvidhaakaro##-## dadhastaadbhuumimuparishhTaadaakaashaM madhye purushho divyaH sahasrashiirshhaa purushhaH sahasraakshaH sahasrapaat.h . sahasrabaahuriti so.agre bhuutaanaaM mR^ityumasR^ijantryakshara.n trishiraska.n tripaada.n khaNDaparashu.n tasya brahmaabhidheti sa brahmaaNameva vivesha sa maanasaansapta putraanasR^ijatteha viraajaH satyamaanasaanasR^ijanteha prajaapatayo braahmaNo.asya mukhamaasiidbaahuu raajanyaH kR^itaH . uuruu tadasya yadvaishyaH padbhyaa.n shuudro ajaayata .. chandramaa manaso jaatashchakshoH suuryo ajaayata . shrotraadvaayushcha praaNashcha hR^idayaatsarvamida.n jaayate .. iti prathamaH khaNDaH .. apaanaannishhaadaa yaksharaakshasagandharvaashchaasthibhyaH parvataa lomabhya oshhadhivanaspatayo lalaaTaatkrodhajo rudro jaayate tasyaitasya mahato bhuutasya niHshvasitamevaitadyadR^igvado yajurvedaH saamavedo.atharvavedaH shikshaa kalpo vyaakaraNa.n nirukta.n chhando jyotishhaamayana.n nyaayo miimaa.nsaa dharmashaastraaNi vyaakhyaanaanyupavyaakhyaanaani cha sarvaaNi cha bhuutaani hiraNyajyotiryasminnayamaatmaadhikshiyanti bhuvanaani vishvaa .. aatmaana.n dvidhaakarodardhena strii ardhena purushho devo bhuutvaa devaanasR^ijadR^ishhirbhuutvaa R^ishhiinyaksharaakshasagandharvaan##-## graamyaanaaraNyaa.nshcha pashuunasR^ijaditaraa gauritaro.anaDvaanitaro vaDavetaro.ashva itaraa gardabhiitaro gardabha itaraa vishvambhariitaro vishvambharaH so.ante vaishvaanaro bhuutvaa sandagdhvaa sarvaaNi bhuutaani pR^ithivyapsu praliiyata aapastejasi praliiyante tejo vaayau viliiyate vaayuraakaashe viliiyata aakaashamindriyeshhvindriyaaNi tanmaatreshhu tanmaatraaNi bhuutaadau viliiyante bhuutaadirmahati viliiyate mahaanavyakte viliiyate.avyaktamakshare viliiyate akshara.n tamasi viliiyate tamaH pare deva ekiibhavati parastaanna sannaasannaasada##-## sadityetannirvaaNaanushaasanamiti vedaanushaasanamiti vedaanushaasanam.h .. iti dvitiiyaH khaNDaH .. 2.. asadvaa idamagra aasiidajaatamabhuutamapratishhThita##-## mashabdamasparshamaruupamarasamagandhamavyayama##-## mahaantamabR^ihantamajamaatmaanaM matvaa dhiiro na shochati .. apramaaNamamukhamashrotramavaagamano.atejaskamachakshu##-## shhkamanaamagotramashiraskamapaaNipaadamasnigdhamalohita##-## maprameyamahrasvamadiirghamasthuulamanaNvanalpamapaara##-## manirdeshyamanapaavR^itamapratarkyamaprakaashyamasa.nvR^ita##-## manantaramabaahya.n na tadashnaati ki.nchana na tadashnaati kashchanaitadvai satyena daanena tapasaa.anaashakena brahmacharyeNa nirvedanenaanaashakena shhaDa~Ngenaiva saadhayedetatraya.n viiksheta dama.n daana.n dayaamiti na tasya praaNaa utkraamantyatraiva samavaliiyante brahmaiva sanbrahmaapyeti ya eva.n veda .. iti tR^itiiyaH khaNDaH .. 3.. hR^idayasya madhye lohitaM maa.nsapiNDa.n yasmi.nstaddaharaM puNDariika.n kumudamivaanekadhaa vikasita.n hR^idayasya dasha chhidraaNi bhavanti yeshhu praaNaaH pratishhThitaaH sa yadaa praaNena saha sa.nyujyate tadaa pashyati nadyo nagaraaNi bahuuni vividhaani cha yadaa vyaanena saha sa.nyujyate tadaa pashyati devaa.nshcha R^ishhii.nshcha yadaapaanena saha sa.nyujyate tadaa pashyati yaksharaakshasagandharvaanyadaa udaanena saha sa.nyujyate tadaa pashyati devalokaandevaanskanda.n jayanta.n cheti yadaa samaanena saha sa.nyujyate tadaa pashyati devalokaandhanaani cha yadaa vairambheNa saha sa.nyujyate tadaa pashyati dR^ishhTa.n cha shruta.n cha bhukta.n chaabhukta.n cha sachchaasachcha sarvaM pashyati athemaa dasha dasha naaDyo bhavanti taasaamekaikasya dvaasaptatirdvaasaptatiH shaakhaa naaDiisahasraaNi bhavanti yasminnayamaatmaa svapiti shabdaanaa.n cha karotyatha yaddvitiiye sa~Nkoshe svapiti tadema.n cha lokaM para.n cha lokaM pashyati sarvaa~nchhabdaanvijaanaati sa samprasaada ityaachakshate praaNaH shariiraM parirakshati haritasya niilasya piitasya lohitasya shvetasya naaDyo rudhirasya puurNaa athaatraitaddaharaM puNDariika.n kumudamivaanekadhaa vikasita.n yathaa keshaH sahasradhaa bhinnastathaa hitaa naama naaDyo bhavanti hR^idyaakaashe pare koshe divyo.ayamaatmaa svapiti yatra supto na ka~nchana kaama.n kaamayate na ka~nchana svapnaM pashyati na tatra devaa na devalokaa yaj~naa na yaj~naa vaa na maataa na pitaa na bandhurna baandhavo na steno na brahmahaa tejaskaayamamR^ita.n salila eveda.n salila.n vana.n bhuuyastenaiva maargeNa jaagraaya dhaavati samraaDiti hovaacha .. iti chaturthaH khaNDaH .. 4.. sthaanaani sthaanibhyo yachchhati naaDii teshhaa.n nibandhana.n chakshuradhyaatma.n drashhTavyamadhibhuutamaadityastatraadhidaivata.n naaDii teshhaa.n nibandhana.n yashchakshushhi yo drashhTavye ya aaditye yo naaDyaa.n yaH praaNe yo vij~naane ya aanande yo hR^idyaakaashe ya etasminsarvasminnantare sa.ncharati so.ayamaatmaa tamaatmaanamupaasiitaajaramamR^itamabhayamashokamanantam.h .. shrotramadhyaatma.n shrotavyamadhibhuuta.n dishastatraadhidaivata.n naaDii teshhaa.n nibandhana.n yaH shrotre yaH shrotavye yo dikshu yo naaDyaa.n yaH praaNe yo vij~naane ya aanande yo hR^idyaakaashe ya etasminsarvasminnantare sa.ncharati so.ayamaatmaa tamaatmaanamupaasiitaajaramamR^itamabhayamashokamanantam.h .. naasaadhyaatma.n ghraatavyamadhibhuuta.n pR^ithivii tatraadhidaivata.n naaDii teshhaa.n nibandhana.n yo naasaayaa.n yo ghraatavye yaH pR^ithivyaa.n yo naaDyaa.n yaH praaNe yo vij~naane ya aanande yo hR^idyaakaashe ya etasminsarvasminnantare sa.ncharati so.ayamaatmaa tamaatmaanamupaasiitaajaramamR^itamabhayamashokamanantam.h .. jihvaadhyaatma.n rasayitavyamadhibhuuta.n varuNastatraadhidaivata.n naaDii teshhaa.n nibandhana.n yastvachi yaH sparshayitavye yo varuNe yo naaDyaa.n yaH praaNe yo vij~naane ya aanande yo hR^idyaakaashe ya etasminsarvasminnantare sa.ncharati so.ayamaatmaa tamaatmaanamupaasiitaajaramamamR^itamabhayamashokamanantam.h .. tvagadhyaatma.n sparshayitavyamadhibhuuta.n vaayustatraadhidaivata.n naaDii teshhaa.n nibandhana.n yastvachi yaH sparshayitavye yo vaayau yo naaDyaa.n yaH praaNe yo vij~naane ya aanande yo hR^idyaakaashe ya etasminsarvasminnantare sa.ncharati so.ayamaatmaa tamaatmaanamupaasiitaajaramamR^itamabhayamashokamanantam.h .. mano.adhyaatma.n mantavyamadhibhuuta.n chandrastatraadhidaivata.n naaDii teshhaa.n nibandhana.n yo manasi yo mantavye yashchandre yo naaDyaa.n yaH praaNe yo vij~naane ya aanande yo hR^idyaakaashe ya etasminsarvasminnantare sa.ncharati so.ayamaatmaa tamaatmaanamupaasiitaajaramamR^itamabhayamashokamanantam.h .. buddhiradhyaatma.n boddhavyamadhibhuuta.n brahmaa tatraadhidaivata.n naaDii teshhaa.n nibandhana.n yo buddhau yo boddhavye yo brahmaNi yo naaDyaa.n yaH praaNe yo vij~naane ya aanande yo hR^idyaakaashe ya etasminsarvasminnantare sa.ncharati so.ayamaatmaa tamaatmaanamupaasiitaajaramamR^itamabhayamashokamanantam.h .. aha~Nkaaro.adhyaatmamaha.nkartavyamadhibhuuta.n rudrastatraadhidaivata.n naaDii teshhaa.n nibandhana.n yo.aha~Nkaare yo.aha.nkartavye yo rudre yo naaDyaa.n yaH praaNe yo vij~naane ya aanande yo hR^idyaakaashe ya etasminsarvasminnantare sa.ncharati so.ayamaatmaa tamaatmaanamupaasiitaajaramamR^itamabhayamashokamanantam.h .. chittamadhyaatma.n chetayitavyamadhibhuuta.n kshetraj~nastatraadhidaivata.n naaDii teshhaa.n nibandhana.n yashchitte yashchetayitavye yaH kshetraj~ne yo naaDyaa.n yaH praaNe yo vij~naane ya aanande yo hR^idyaakaashe ya etasminsarvasminnantare sa.ncharati so.ayamaatmaa tamaatmaanamupaasiitaajaramamR^itamabhayamashokamanantam.h .. vaagadhyaatma.n vaktavyamadhibhuutamagnistatraadhidaivata.n naaDii teshhaa.n nibandhana.n yo vaachi yo vaktavye yo.agnau yo naaDyaa.n yaH praaNe yo vij~naane ya aanande yo hR^idyaakaashe ya etasminsarvasminnantare sa.ncharati so.ayamaatmaa tamaatmaanamupaasiitaajaramamR^itamabhayamashokamanantam.h .. hastaavadhyaatmamaadaatavyamadhibhuutamindrastatraadhidaivata.n naaDii teshhaa.n nibandhana.n yo haste ya aadaatavye ya indre yo naaDyaa.n yaH praaNe yo vij~naane ya aanande yo hR^idyaakaashe ya etasminsarvasminnantare sa.ncharati so.ayamaatmaa tamaatmaanamupaasiitaajaramamR^itamabhayamashokamanantam.h .. paadaavadhyaatma.n gantavyamadhibhuuta.n vishhNustatraadhidaivata.n naaDii teshhaa.n nibandhana.n yaH paade yo gantavye yo vishhNau yo naaDyaa.n yaH praaNe yo vij~naane ya aanande yo hR^idyaakaashe ya etasminsarvasminnantare sa.ncharati so.ayamaatmaa tamaatmaanamupaasiitaajaramamR^itamabhayamashokamanantam.h .. paayuradhyaatma.n visarjayitavyamadhibhuuta.n mR^ityustatraadhidaivata.n naaDii teshhaa.n nibandhana.n yaH paayau yo visarjayitavye yo mR^ityau yo naaDyaa.n yaH praaNe yo vij~naane ya aanande yo hR^idyaakaashe ya etasminsarvasminnantare sa.ncharati so.ayamaatmaa tamaatmaanamupaasiitaajaramamR^itamabhayamashokamanantam.h .. upastho.adhyaatmamaanandayitavyamadhibhuuta.n prajaapatistatraadhidaivata.n naaDii teshhaa.n nibandhana.n ya upasthe ya aanandayitavye yaH prajaapatau yo naaDyaa.n yaH praaNe yo vij~naane ya aanande yo hR^idyaakaashe ya etasminsarvasminnantare sa.ncharati so.ayamaatmaa tamaatmaanamupasiitaajaramamR^itamabhayamashokamanantam.h .. eshha sarvaj~na eshha sarveshvara eshha sarvaadhipatireshho.antaryaamyeshha yoniH sarvasya sarvasaukhyerupaasyamaano na cha sarvasaukhyaanyupaasyati vedashaastrairupaasyamaano na cha vedashaastraaNyupaasyati yasyaanamida.n sarve na cha yo.annaM bhavatyataH para.n sarvanayanaH prashaastaannamayo bhuutaatmaa praaNamaya indriyaatmaa manomayaH sa.nkalpaatmaa vij~naanamayaH kaalaatmaanandamayo layaatmaikatva.n naasti dvaita.n kuto martya.n naastyamR^ita.n kuto naantaHpraj~no na bahiHpraj~no nobhayataHpraj~no na praj~naaghano na praj~no naapraj~no.api no vidita.n vedya.n naastiityetannirvaaNaanushaasanamiti vedaanushaasanamiti vedaanushaasanam.h .. iti pa~nchamaH khaNDaH .. 5.. naiveha ki.nchanaagra aasiidamuulamanaadhaaramimaaH prajaaH prajaayante divyo deva eko naaraayaNashchakshushcha drashhTavya.n cha naaraayaNaH shrotra.n cha shrotavya.n cha naaraayaNo ghraaNa.n cha ghraatavya.n cha naaraayaNo jihvaa cha rasayitavya.n cha naaraayaNastvak cha sparshayitavya.n cha naaraayaNo matashcha mantavya.n cha naraayaNo buddhishcha boddhavya.n cha naaraayaNo.aha~nkaarashchaaha.nkaartavya.n cha naaraayaNashchitta.n cha chetayitavya.n cha naaraayaNo vaak cha vaktavya.n cha naaraayaNo hastau chaadaatavya.n cha naaraayaNaH paadau cha gantavya.n cha naaraayaNaH paayushcha visarjayitavya.n cha naaraayaNa upasthashchaanandayitavya.n cha naaraayaNo dhaataa vidhaataa kartaa vikartaa divyo deva eko naaraayaNa aadityaa rudraa maruto vasavo.ashvinaavR^icho yajuu.nshhi saamaani mantro.agni##-## raajyaahutirnaaraayaNa udbhavaH sambhavo divyo deva eko naaraayaNo maataa pitaa bhraataa nivaasaH sharaNa.n suhR^idgatirnaaraayaNo viraajaa sudarshanaajitaasomyaamoghaakumaaraamR^itaasatyaamadhyamaanaa##-## siiraashishutaasuuraasuuryaasvaraavij~neyaani naaDiinaamaani divyaani garjati gaayati vaati varshhati varuNo.aryamaa chandramaaH kalaa kalirdhaataa brahmaa prajaapatirmaghavaa divasaashchaardhadivasaashcha kalaaH kalpaashchordhva.n cha dishashcha sarva.n naaraayaNaH .. purushha eveda.n sarva.n yadbhuuta.n yachcha bhavyam.h . utaamR^itatvasyeshaano yadannenatirohati .. tadvishhNoH paramaM pada.n sadaa pashyanti suurayaH . diviiva chakshuraatatam.h .. tadvipraaso vipanyavo jaagR^ivaa.nsaH samindhate . vishhNoryatparamaM padam.h .. tadetannirvaaNaanushaasanamiti vedanushaasanamiti vedaanushaasanam.h .. iti shhashhThaH khaNDaH .. 6.. antaHshariire nihito guhaayaamaja eko nityo yasya pR^ithivii shariira.n yaH pR^ithiviimantare sa.ncharan yaM pR^ithivii na veda .. yasyaapaH shariira.n yo.apontare sa.ncharanyamaapo na viduH .. yasya tejaH shariira.n yastejontare sa.ncharan ya.n tejo na veda .. yasya vaayuaH shariira.n yo vaayumantare sa.ncharan ya vaayurna veda .. yasyaakaashaH shariira.n ya aakaashamantare sa.ncharan yamaakaasho na veda .. yasya manaH shariira.n yo manontare sa.ncharan yaM mano na veda .. yasya buddhiH shariira.n yo buddhimantare sa.ncharan yaM buddhirna veda .. yasyaaha~NkaaraH shariira.n yo.aha~Nkaaramantare sa.ncharan yamaha~Nkaaro na veda .. yasya chitta.n shariira.n yashchittamantare sa.ncharan ya.n chitta.n na veda .. yasyaavyakta.n shariira.n yo.avyaktamantare sa.ncharan yamavyakta.n na veda .. yasyaakshara.n shariira.n yo.aksharamantare sa.ncharan yamakshara.n na veda .. yasya mR^ityuH shariira.n yo mR^ityumantare sa.ncharan yaM mR^ityurna veda .. sa eshha sarvabhuutaantaraatmaapahatapaapmaa divyo deva eko naaraayaNaH .. etaa.n vidyaamapaantaratamaaya dadaavapaantaratamo brahmaNe dadau brahmaa ghoraa~Ngirase dadau ghoraa~Ngiraa raikvaaya dadau raikvo raamaaya dadau raamaH sarvebhyo bhuutebhyo dadaavityeva.n nirvaaNaanushaasanamiti vedaanushaasanamiti vedaanushaasanam.h .. iti saptamaH khaNDaH .. 7.. antaHshariire nihito guhaayaa.n shuddhaH so.ayamaatmaa sarvasya medomaa.nsakledaavakiirNe shariiramadhye.atyantopahate chitrabhittipratiikaashe gandharvanagaropame kadaliigarbhavanniHsaare jalabudbudavachcha~nchale niHsR^itamaatmaanamachintyaruupa.n divya.n devamasa~Nga.n shuddha.n tejaskaayamaruupa.n sarveshvaramachintyamashariira.n nihita.n guhaayaamamR^ita.n vibhraajamaanamaananda.n taM pashyanti vidvaa.nsastena laye na pashyanti .. iti ashhTamaH khaNDaH .. 8.. atha haina.n raikvaH paprachchha bhagavankasminsarve.asta.n gachchhantiiti .. tasmai sa hovaacha chakshurevaapyeti yachchakshurevaastameti drashhTavyamevapyeti yo drashhTavyamevaastametyaadityamevaapyeti ya aadityamevaastameti viraajamevaapyeti yo viraajamevaastameti praaNamevaapyeti yaH praaNamevaastameti vij~naanamevaapyeti yo vij~naanamevaastame##-## tyaanandamevaapyeti ya aanandamevaastameti turiiyamevaapyeti yasturiiyamevaastameti tadamR^itamabhayamashokamananta##-## nirbiijamevaapyetiiti hovaacha .. shrotramevaapyeti yaH shrotramevaastameti shrotavyaevaapyeti yaH shrotavyamevaastameti dishamevaapyeti yo dishamevaastameti sudarshanaamevaapyeti yaH sudarshanaamevaastametyapaanamevaapyeti yo.apaanamevaastameti vij~naanamevaapyeti yo vij~naanamevaastameti tadamR^itamabhayamashokamanantanirbiijamevaapyetiiti hovaacha .. naasamevaapyeti yo naasaamevaastameti ghraatavyamevaapyeti yo ghraatavyamevaastameti pR^ithivimeevaapyeti yaH pR^ithiviievaastameti jitaamevaapyeti yo jitaamevaastameti vyaanamevaapyeti yo vyaanamevaastameti vij~naanamevaapyeti tadamR^itamabhayamashokamanantanirbiijamevaapyetiiti hovaacha .. jihvaamevaapyeti yo jihvaamevaastameti rasayitavyamevaapyeti yo rasayitavyamevaastameti varuNamevaapyeti yo varuNamevaastameti saumyaamevaapyeti yaH saumyaamevaastametyudaanamevaapyeti ya uadaanamevaastameti vij~naanamevaapyeti tadamR^itamabhayamashokamanantanirbiijamevaapyetiiti hovaacha .. tvachamevaapyeti yastvachamevaastameti sparshayitavyamevaapyeti yaH sparshaitavyamevaastameti vaayumevaapyeti yo vaayumevaastameti modhaamevaapyeti yo modhaamevaastameti samaanamevaapyeti yaH samaanamevaastameti vij~naanaevaapyeti tadamR^itamabhayamashokamanantanirbiijamevaapyetiiti hovaacha .. vaachamevaapyeti yo vaachamevaastameti vaktavyamevaapyeti yo vaktavyamevaastametyagnimevaapyeti yo.agnimevaastameti kumaaraamevaapyeti yaH kumaaraamevaastameti vairambha##-## mevaapyeti yo vairambhamevaastameti vij~naanamevaapyeti tadamR^itamabhayamashokamanantanirbiijamevaapyetiiti hovaacha .. hastamevaapyeti yo hastamevaastametyaadaatavyamevaapyeti ya aadaatavyamevaastametiindramevaapyeti ya indramevaasta##-## metyamR^itaamevaapyeti yo.amR^itaamevaastameti mukhyamevaapyeti yo mukhyamevaastameti vij~naanamevaapyeti tadamR^itamabhayamashokamanantanirbiijamevaapyetiiti hovaacha .. paadamevaapyeti yaH paadamevaastameti gantavyamevaapyeti yo gantavyamevaastameti vishhNumevaapyeti yo vishhNumevaastameti satyaamevaapyeti yaH satyaamevaastamettyantaryaamamevaapyeti yo.antaryaamamevaastameti vij~naanamevaapyeti tadamR^itamabhayamashokamanantanirbiijamevaapyetiiti hovaacha .. paayumevaapyeti yaH paayumevaastameti visarjayitavyamevaapyeti yo visarjayitavyamevaastameti mR^ityumevaapyeti yo mR^ityumevaastameti madhyamaamevaapyeti yo madhyamaamevaastameti prabha~njanamevaapyeti yaH prabha~njanamevaastameti vij~naanamevaapyeti tadamR^itamabhayamashokamanantanirbiijamevaapyetiiti hovaacha .. upasthamevaapyeti ya upasthamevaastametyaanandayitavyamevaapyeti ya aanandayitavyamevaastameti prajaapatimevaapyeti yaH prajaapati##-## mevaastameti naasiiraamevaapyeti yo naasiiraamevaastameti kumaaramevaapyeti yaH kumaaramevaastameti vij~naanamevaapyeti tadamR^itamabhayamashokamanantanirbiijamevaapyetiiti hovaacha .. mana evaapyeti yo mana evaastameti mantavyamevaapyeti yo mantavyamevaastameti chandramevaapyeti yashchandramevaastameti shishumevaapyeti yaH shishumevaastameti shyenamevaapyeti yaH shyenamevaastameti vij~naanamevaapyeti tadamR^itamabhayamashokamanantanirbiijamevaapyetiiti hovaacha .. buddhimevaapyeti yo buddhimevaastameti boddhavyamevaapyeti yo boddhavyamevaastameti brahmaaNamevaapyeti yo brahmaaNamevaastameti suuryaamevaastameti yaH suuryaamevaastameti kR^ishhNamevaapyeti yaH kR^ishhNamevaastameti vij~naanamevaapyeti tadamR^itamabhayamashokamanantanirbiijamevaapyetiiti hovaacha .. aha~Nkaaramevaapyeti yo.aha~Nkaaramevaastame##-## tyaha~Nkartavyamevaapyeti yo.aha~Nkartavyamevaastameti rudramevaapyeti yo rudramevaastametyasuraamevaapyeti yo.asuraamevaastameti shvetamevaapyeti yaH shvetamevaastameti vij~naanamevaapyeti tadamR^itamabhayamashokamananta##-## nirbiijamevaapyetiiti hovaacha .. chittamevaapyeti yashchittamevaastameti chetayitavyamevaapyeti yashchetayitavyamevaastameti kshetraj~namevaapyeti yaH kshetraj~namevaastameti bhaasvatiimevaapyeti yo bhaasvatii##-## mevaastameti naagamevaapyeti yo naagamevaastameti vij~naana##-## mevaapyeti yo vij~naamevaastametyaanandamevaapyeti ya aanandamevaastameti turiiyamevaapyeti yasturiiyamevaastameti tadamR^itamabhayamashokamananta.n nirbiijamevaapyeti tadamR^itamabhayamashokamanantanirbiijamevaapyetiiti hovaacha .. ya eva.n nirbiija.n veda nirbiija eva sa bhavati na jaayate na mriyate na muhyate na bhidyate na dahyate na chhidyate na kampate na kupsate sarvadahano.ayamaatmetyaachakshate naivamaatmaa pravachanashatenaapi labhyate na bahushrutena na buddhij~naanaashritena na medhayaa na vedairna yaj~nairna tapobhirugrairna saa.nkhyairna yogairnaashramairnaanyairaatmaa##-## namupulabhante pravachanena prasha.nsayaa vyutthaanena tametaM braahmaNaa shushruvaa.nso.anuuchaanaa upalabhante shaanto daanta uparatastitikshuH samaahito bhuutvaatmanyevaatmaanaM pashyati sarvasyaatmaa bhavati ya eva.n veda .. iti navamaH khaNDaH .. 9.. atha haina.n raikvaH paprachchha bhagavankasminsarve saMpratishhThitaa bhavantiiti rasaatalalokeshhviti hovaacha kasminrasaatalalokaa otaashcha protaashcheti bhuurlokeshhviti hovaacha kasminbhuurlokaa otaashcha protaashcheti bhuvarlokeshhviti hovaacha kasminbhuvarlokaa otaashcha protaashcheti suvarlokeshhviti hovaacha kasminsuvarlokaa otaashcha protaashcheti maharlokeshhviti hovaacha kasminmaharlokaa otaashcha protaashcheti janolokeshhviti hovaacha kasmin janolokaa otaashcha protaashcheti tapolokeshhviti hovaacha kasmi.nstapolokaa otaashcha protaashcheti satyalokeshhviti hovaacha kasminsatyalokaa otaashcha protaashcheti prajaapatilokeshhviti hovaacha kasminprajaapatilokaa otaashcha protaashcheti brahmalokeshhviti hovaacha kasminbrahmalokaa otaashcha protaashcheti sarvalokaa aatmani brahmaNi maNaya ivautaashcha protaashcheti sa hovaachaivametaan lokaanaatmani pratishhThitaanvedaatmaiva sa bhavatiityetannirvaaNaanushaasanamiti vedaanushaasanamiti vedaanushaasanam.h .. iti dashamaH khaNDaH .. 10.. atha haina.n raikvaH paprachchha bhagavanvo.aya.n vij~naanaghana utkraamansa kena kataradvaava sthaanamutsR^ijyaapakraamatiiti tasmai sa hovaacha hR^idayastha madhye lohitaM maa.nsapiNDa.n yasmi.anstaddaharaM puNDariika.n kumudamivaanekadhaa vikasita.n tasya madhye samudraH samudrasya madhye koshastasminnnaaDyashchatasro bhavanti ramaaramechchhaa.apunarbhaveti tatra ramaa puNyena puNya.n loka.n nayatyaramaa paapena paapamichchhayaa yatsmarati tadabhisaMpadyate apunarbhavayaa koshaM bhinatti koshaM bhittvaa shiirshhakapaalaM bhinatti shiirshhakapaalaM bhittvaa pR^ithiviiM bhinatti pR^ithiviiM bhittvaapo bhinattyaapo bhittvaa tejo bhinatti tejo bhittvaa vaayuM bhinatti vaayuM bhittvaakaashaM bhinattyaakaashaM bhittvaa mano bhinatti mano bhittvaa bhuutaadiM bhinatti bhuutaadiM bhittvaa mahaantaM bhinatti mahaantaM bhittvaavyaktaM bhinattyavyaktaM bhittvaaksharaM bhinattyaksharaM bhittvaa mR^ityuM bhinatti mR^ityurvai pare deva ekiibhavatiiti parastaanna sannaasanna sadasadityetannirvaaNaa##-## nushaasanamiti vedaanushaasanamiti vedaanushaasanam.h .. ityekaadashaH khaNDaH .. 11.. AUM naaraayaNaadvaa annamaagataM pakvaM brahmaloke mahaasa.nvartake punaH pakvamaaditye punaH pakva.n krabyaadi punaH pakva.n jaalakilaklinnaM paryushhitaM puutamannamayaachitamasa.nklR^iptamashniiyaanna ka.nchana yaacheta .. iti dvaadashaH khaNDaH .. 12.. baalyena tishhThaasedbaalasvabhaavo.asa~Ngo niravadyo maunena paaNDityena niravadhikaaratayopalabhyeta kaivalyamukta.n nigamana.n prajaapatiruvaacha mahatpada.n j~naatvaa vR^ikshamuule vaseta kuchelo.asahaaya ekaakii samaadhistha aatmakaama aaptakaamo nishhkaamo jiirNakaamo hastini si.nhe da.nshe mashake nakule sarparaakshasagandharve mR^ityo ruupaaNi viditvaa na bibheti kutashchaneti vR^ikshamiva tishhThaasechchhidyamaano.api na kupyeta na kampetotpalamiva tishhThaasechchhidyamaano.api na kupyeta na kampetaakaashamiva tishhThaasechchhidyamaano.api na kupyeta na kampeta satyena tishhThaasetsatyo.ayamaatmaa sarveshhaameva gandhaanaaM pR^ithivii hR^idaya.n sarveshhaameva rasaanaamaapo hR^idaya.n sarveshaameva ruupaaNaa.n tejo hR^idaya.n sarveshhaameva sparshaanaa.n vaayurhR^idaya.n sarveshhaameva shabdaanaamaakaasha.n hR^idaya.n sarveshhaameva gatiinaamavyakta.n hR^idaya.n sarveshhaameva sattvaanaa.n mR^ityurhR^idayaM mR^ityurvai pare deva ekiibhavatiiti parastaanna sannaasanna sadasadityetannirvaaNaanushaasanamiti vedaanushaasanamiti vedaanushaasanam.h .. iti trayodashaH khaNDaH .. 13.. AUM pR^ithivii vaannamaapo.annaadaa aapo vaanna.n jyotirannaada.n jyotirvaanna.n vaayurannaado vaayurvaannamaakaasho.annaada aakaasho vaannamindriyaaNyannaadaaniindriyaaNi vaannaM mano.annaada.n mano vaanna.n buddhirannaadaa buddhirvaanamavyaktamannadamavyakta.n vaannamaksharamannaadamakshara.n vaannaM mR^ityurannaado mR^ityurvai pare deva ekiibhavatiiti parastaanna sannaasanna sadasadityetannirvaaNaa##-## nushaasanamiti vedaanushaasanamiti vedaanushaasanam.h .. iti chaturdashaH khaNDaH .. 14.. atha haina.n raikvaH paprachchha bhagavanyo.aya.n vij~naanaghana utkraamansa kena kataradvaava sthaana.n dahatiiti tasmai sa hovaacha yo.aya.n vij~naanaghana utkraamanpraaNa.n dahatyapaana.n vyaanamudaana.n samaana.n vairambhaM mukhya##-## mantaryaamaM prabha~njana.n kumaara.n shyena.n shveta.n kR^ishhNa.n naaga.n dahati pR^ithivyaapastejo##-## yvaakaasha.n dahati jaagarita.n svapna.n sushhupta.n turiiya.n cha mahataa.n cha lokaM para.n cha loka.n dahati lokaaloka.n dahati dharmaadharma.n dahatyabhaaskara##-## mamaryaada.n niraalokamataH para.n dahati mahaanta.n dahatyavyakta.n dahatyakshara.n dahati mR^ityu.n dahati mR^ityurvai pare deva ekiibhavatiiti parastaanna sannaasanna sadasadityetannirvaaNaanushaasanamiti vedaanushaasanamiti vedaanushaasanam.h .. iti pa~nchadashaH khaNDaH .. 15.. saubaalabiijabrahmopanishhannaaprashaantaaya daatavyaa naaputraaya naashishhyaaya naasa.nvatsara##-## raatroshhitaaya naaparij~naatakulashiilaaya daatavyaa naiva cha pravaktavyaa . yasya deve paraa bhaktiryathaa deve tathaa gurau . tasyaite kathitaa hyarthaaH prakaashante mahaatmana ityetannirvaaNaanushaasanamiti vedaanushaasanamiti vedaanushaasanam.h .. iti shhoDashaH khaNDaH .. 16.. AUM puurNamadaH puurNamidaM puurNaatpuurNamudachyate . puurNasya puurNamaadaaya puurNamevaavashishhyate .. AUM shaantiH shaantiH shaantiH .. .. iti subaalopanishhatsamaaptaa .. ## \medskip\hrule\obeylines {\rm Please send corrections to sanskrit@cheerful.com} {\rm Last updated \today} \end{document}