%@@1 % File name : sanyasa.itx %-------------------------------------------- % Text title : Sanyasa Upanishad % Author : Vedic tradition % Language : Sanskrit % Subject : philosophy/hinduism/religion % Description/comments : # 65 / 108; Sama veda - sanyasa upanishad % Transliterated by : Sunder Hattangadi % Proofread by : Sunder Hattangadi % Latest update : July 20, 2000 % Send corrections to : sanskrit@cheerful.com % % Special Instructions: % i1h.hdr,ijag.inc,itrans.sty,multicol.sty,iarticle.sty % Transliteration scheme: ITRANS 5.2 % Site access : % http://sanskrit.gde.to % http://www.alkhemy.com/sanskrit/ % ftp://jaguar.cs.utah.edu/sanskrit/sanskrit.html %----------------------------------------------------- % The text is to be used for personal studies and research only. % Any use for commercial purpose is prohibited as a 'gentleman's' % agreement. % @@2 % % Please ignore the following commands upto #indian and others with % \ mark, % which are needed for devanaagarii output and formatting. %-------------------------------------------------------- %-------------------------------------------------------- %-------------------------------------------------------- \documentstyle[11pt,multicol,itrans]{article} %\documentclass[11pt]{article} %\usepackage{multicol} #include=ijag.inc #endwordvowel=.h \portraitwide \parindent=100pt \let\usedvng=\Largedvng % for 1 column \pagenumbering{itrans} \def\engtitle#1{\hrule\medskip\centerline{\large #1}} \def\itxtitle#1{\medskip\centerline{\LARGEdvng #1}\medskip\hrule} \def\endtitles{\medskip\obeyspaceslines} %% \begin{document} \engtitle{.. Sanyasa Upanishad ..}## \itxtitle{.. sa.nnyaasopanishhat.h..}##\endtitles## sa.nnyaasopanishhadvedya.n sa.nnyaasipaTalaashrayam.h . sattaasaamaanyavibhava.n svamaatramiti bhaavaye .. AUM aapyaayantu maamaa~Ngaani vaakpraaNashchakshuH shrotramatho balamindriyaaNi cha .. sarvaaNi sarvaM brahmopanishhadaM maahaM brahma niraakuryaaM maa maa brahma niraakarodaniraakaraNa\- mastvaniraakaraNaM mestu tadaatmani nirate ya upanishhatsu dharmaaste mayi santu te mayi santu . AUM shaantiH shaantiH shaantiH .. hariH AUM athaataH sa.nnyaasopanishhada.n vyaakhyaasyaamo yo.anukrameNa sa.nnyasyati sa sa.nnyasto bhavati . ko.aya.n sa.nnyaasa uchyate katha.n sa.nnyasto bhavati . ya aatmaana.n kriyaabhirgupta.n karoti maataraM pitaraM bhaaryaaM putraanbandhuunanumodayitvaa ye chaasyartvijastaansarvaa.nshcha puurvavatpraaNitvaa vaishvaanareshhTi.n nirvapetsarvasva.n dadyaadyajamaanasya gaa R^itvijaH sarvaiH paatraiH samaaropya yadaahavaniiye gaarhapatye vaanvahaaryapachane sabhyaavasathyoshcha praaNaapaanavyaanodaanasamaanaansarvaansarveshhu samaaropayet.h . sashikhaankeshaanvisR^ijya yaj~nopaviita.n chhittvaa putra.n dR^ishhTvaa tva.n yaj~nastva.n sarvamityanumantrayet.h . yadyaputro bhavatyaatmaanamevema.n dhyaatvaa.anavekshamaaNaH praachiimudiichi.n vaa dishaM pravrajechcha . trishhu varNeshhu bhikshaacharya.n charet.h . paaNipaatreNaanaashana.n kuryaat.h . aushhadhavadahanamaacharet.h . aushhadhavadashanaM praashniiyaat.h . yathaalaabhamashniiyaatpraaNasandhaaraNaartha.n yathaa medovR^iddhirna jaayate . kR^isho bhuutvaa graama ekaraatra.n nagare pa~ncharaatra.n chaturomaasaanvaarshhikaangraame vaa nagare vaapi vaset.h . vishiirNavastra.n valkala.n vaa pratigR^ihNiiyaanaanyatpratigR^ihNiiyaadyadyashakto bhavati kleshatastapyate tapa iti . yo vaa eva.n krameNa sa.nnyasyati yo vaa evaM pashyati kimasya yaj~nopaviita.n kaasya shikhaa katha.n vaasyopasparshanamiti . ta.n hovaachedamevaasya tadyaj~nopaviita.n yadaatmadhyaana.n vidyaa shikhaa niiraiH sarvatraavasthitaiH kaarya.n nirvartayannudarapaatreNa jalatiire niketanam.h . brahmavaadino vadantyastamita aaditye katha.n vaasyopasparshanamiti . taanhovaacha yathaahani tathaa raatrau naasya nakta.n na divaa tadapyetadR^ishhiNoktam.h . sa.nkR^iddivaa haivaasmai bhavati ya eva.nvidvaanetenaatmaana.n sa.ndhatte .. iti prathamo.adhyaayaH .. 1.. AUM chatvaari.nshhatsa.nskaarasaMpannaH sarvato viraktashchittashuddhimetyaashaasuuyershhyaaha.nkaara.n dagdhvaa saadhanachatushhTayasaMpanna eva sa.nnyastumarhati . sa.nnyaasa.n nishchaya.n kR^itvaa punarna cha karoti yaH . sa kuryaatkR^ichchhramaatra.n tu punaH sa.nnyastumarhati ., 1.. sa.nnyaasaM paatayedyastu patita.n nyaasayettu yaH . sa.nnyaasavighnakartaa cha triinetaanpatitaanviduH .. 2.. iti.. atha shhaNDaH patito.a~NgavikalaH straiNo badhiro.arbhako muukaH paashhaNDashchakrii li~Ngii kushhThii vaikhaanasaharadvijau bhR^itakaadhyaapakaH shipivishhTo.anagniko naastiko vairaagyavanto.apyete na sa.nnyaasaarhaaH . sa.nnyastaa yadyapi mahaavaakyopadeshe naadhikaariNaH .. aaruuDhapatitaapatya.n kunakhii shyaavadantakaH . kshiibastathaa~Ngavikalo naiva sa.nnyastumarhati .. 3.. saMpratyavasitaanaa.n cha mahaapaatakinaa.n tathaa . vraatyaanaamabhishastaanaa.n sa.nnyaasa.n na kaarayet.h .. 4.. vratayaj~natapodaanahomasvaadhyaayavarjitam.h . satyashauchaparibhrashhTa.n sa.nnyaasa.n na kaarayet.h .. 5.. ete naarhanti sa.nnyaasamaatureNa vinaa kramam.h . AUM bhuuH svaaheti shikhaamutpaaTya yaj~nopaviitaM bahirna nivaset.h . yasho bala.n j~naana.n vairaagyaM medhaaM prayachchheti yaj~nopaviita.n chhittvaa AUM bhuuH svaahetyapsu vastra.n kaTisuuya.n cha visR^ijya sa.nnyastaM mayeti trivaaramabhimantrayet.h . sa.nnyaasina.n dvija.n dR^ishhTvaa sthaanaachchalati bhaaskaraH . eshha me maNDalaM bhittvaa paraM brahmaadhigachchhati .. 6.. shhashhTi.n kulaanyatiitaani shhashhTimaagaamikaani cha . kulaanyuddharate praaj~naH sa.nnyastamiti yo vadet.h .. 7.. ye cha santaanajaa doshhaa ye doshhaa dehasaMbhavaaH . praishhaagnirnirdahetsarvaa.nstushhaarinniva kaa~nchanam.h .. 8.. sakhaa maa gopaayeti daNDaM parigrahet.h . daNDa.n tu vaaNava.n saumya.n satvacha.n samaparvakam.h . puNyasthalasamutpanna.n naanaakalmashhashodhitam.h .. 9.. adagdhamahata.n kiiTaiH parvagranthiviraajitam.h . naasaadaghna.n shirastulyaM bhruvorvaa bibhR^iyaadyatiH .. 10.. daNDaatmanostu sa.nyogaH sarvathaa tu vidhiiyate . na daNDena vinaa gachchhedishhukshepatrayaM budhaH .. 11.. jagajjiivana.n jiivanaadhaarabhuutaM maate maamantrayasva sarvasaumyeti kamaNDaluM parigR^ihya yogapaTTaabhishhikto bhuutvaa yathaasukha.n viharet.h .. tyaja dharmamadharma.n cha ubhe satyaanR^ite tyaja . ubhe satyaanR^ite tyaktvaa yena tyajasi tattyaja .. 12.. vairaagyasa.nnyaasii j~naanasa.nnyaasii j~naanavairaagyasa.nnyaasii karmasa.nnyaasiiti chaaturvidhyamupaagataH . tadyatheti dR^ishhTaanushravika\- vishhayavaitR^ishhNyametya praakpuNyakarmavisheshhaatsa.nnyastaH sa vairaagyasa.nnyaasii . shaastraj~naanaatpaapapuNyalokaanubhavashravaNaa\- tprapa~nchoparato dehavaasanaa.n shaastravaasanaa.n lokavaasanaa.n tyaktvaa vamanaannamiva pravR^itti.n sarva.n heyaM matvaa saadhanachatushhTayasaMpanno yaH sa.nnyasyati sa eva j~naanasa.nnyaasii . krameNa sarvamabhyasya sarvamanubhuuya j~naanavairaagyaabhyaa.n svaruupaanusandhaanena dehamaatraavashishhTaH sa.nnyasya jaataruupadharo bhavati sa j~naanavairaagyasa.nnyaasii . brahmacharya.n samaapya gR^ihii bhuutvaa vaanaprasthaashramametya vairaagyaabhaave.apyaashramakramaanusaareNa yaH sa.nnyasyati sa karmasa.nnyaasii . sa sa.nnyaasaH shhaDvidho bhavati kuTiichakabahuudakaha.nsaparamaha.nsaturiiyaatiitaavadhuutaashcheti . kuTiichakaH shikhaayaj~nopaviiti daNDakamaNDaludharaH kaupiinashaaTiikanthaadharaH pitR^imaatR^igurvaaraadhanaparaH piTharakhanitrashikyaadimaatrasaadhanapara ekatraannaadanaparaH shvetordhvapuNDradhaarii tridaNDaH . bahuudakaH shikhaadikanthaadhara\- stripuNDradhaarii kuTiichakavatsarvasamo madhukaravR^ittyaashhTakavalaashii . ha.nso jaTaadhaarii tripuNDrordhvapuNDradhaarii asa.nklR^iptamaadhuukaraannaashii kaupiinakhaNDatuNDadhaarii . paramaha.nsaH shikhaayaj~nopaviitarahitaH pa~nchagR^iheshhu karapaatrii ekakaupiinadhaarii shaaTiimekaameka.n vaiNava.n daNDamekashaaTiidharo vaa bhasmoddhR^ilanaparaH sarvatyaagii turiiyaatiito gomukhavR^ittyaa phalaahaarii annaahaarii chedgR^ihatraye dehamaatraavashishhTo digaMbaraH kuNapavachchhariinvR^ittikaH . avadhuutastvaniyamaH patitaabhishastavarjanapuurvaka.n sarvavarNeshhvajagaravR^ittyaahaaraparaH svaruupaanusandhaanaparaH . jagattaavadida.n naaha.n savR^ikshatR^iNaparvatam.h . yadbaahya.n jaDamatyanta.n tatsyaa.n kathamaha.n vibhuH .. 13.. kaalenaalpena vilayii deho naahamachetanaH . jaDayaa karNashashhkulyaa kalpamaanakshaNasthayaa .. 14.. shuunyaakR^itiH shuunyabhavaH shabdo naahamachetanaH . tvachaa kshaNavinaashinyaa praapyo.apraapyo.ayamanyathaa .. 15.. chitprasaadopalabdhaatmaa sparsho naahamachetanaH . labdhaatmaa jihvayaa tuchchho lolayaa lolasattayaa .. 16.. svalpasyando dravyanishhTho raso naahamachetanaH . dR^ishyadarshanayorliina.n kshayikshaNavinaashinoH .. 17.. kevale drashhTari kshiiNa.n ruupa.n naahamachetanam.h . naasayaa gandhajaDayaa kshayiNyaa parikalpitaH .. 18.. pelavo niyataakaaro gandho naahamachetanaH . nirmamo.amananaH shaanto gatapa~nchendriyabhramaH .. 19.. shuddhachetana evaaha.n kalaakalanavarjitaH . chaityavarjitachinmaatramahameshho.avabhaasakaH .. 20.. sabaahyaabhyantaravyaapii nishhkalo.aha.n nira~njanaH . nirvikalpachidaabhaasa eka aatmaasmi sarvagaH .. 21.. mayaiva chetaneneme sarve ghaTapaTaadayaH . suuryaantaa avabhaasyante diipenevaatmatejasaa .. 22.. mayaivaitaaH sphurantiiha vichitrendriyavR^ittayaH . tejasaantaHprakaashena yathaagnikaNapa~NktayaH .. 23.. anantaanandasaMbhogaa paropashamashaalinii . shuddheya.n chinmayii dR^ishhTirjayatyakhiladR^ishhTishhu .. 24.. sarvabhaavaantarasthaaya chaityamuktachidaatmane . pratyakchaitanyaruupaaya mahyameva namo namaH .. 25.. vichitraaH shaktayaH svachchhaaH samaa yaa nirvikaarayaa . chitaa kriyante samayaa kalaakalanamuktayaa .. 26.. kaalatrayamupekshitryaa hiinaayaashchaityabandhanaiH . chitashchaityamupekshitryaaH samataivaavashishhyate .. 27.. saa hi vaachaamagamyatvaadasattaamiva shaashvatiim.h . nairaatmasiddhaatmadashaamupayaataiva shishhyate .. 28.. iihaaniihaamayairantaryaa chidaavalitaa malaiH . saa chinnotpaaditu.n shaktaa paashabaddheva pakshiNii .. 29.. ichchhaadveshhasamutthena dvandvamohena jantavaH . dharaavivaramagnaanaa.n kiiTaanaa.n samataa.n gataaH .. 30.. aatmane.astu namo mahyamavichchhinnachidaatmane . paraamR^ishhTo.asmi labdho.asmi prodito.asmyachiraadaham.h . uddhR^ito.asmi vikalpebhyo yo.asmi so.asmi namo.astu te .. 31.. tubhyaM mahyamanantaaya mahya.n tubhya.n chidaatmane . namastubhyaM pareshaaya namo mahya.n shivaaya cha .. 32.. tishhThannapi hi naasiino gachchhannapi na gachchhati . shaanto.api vyavahaarasthaH kurvannapi na lipyate .. 33.. sulabhashchaayamatyanta.n suj~neyashchaaptabandhuvat.h . shariirapadmakuhare sarveshhaameva shhaTpadaH .. 34.. na me bhogasthitau vaa~nchhaa na me bhogavisarjane . yadaayaati tadaayaatu yatprayaati prayaatu tat.h .. 35.. manasaa manasi chchhinne niraha.nkaara.n gate . bhaavena galite bhaave svasthastishhThaami kevalaH .. 36.. nirbhaava.n niraha.nkaara.n nirmanaskamaniihitam.h . kevalaaspandashuddhaatmanyeva tishhThati me ripuH .. 37.. tR^ishhNaarajjugaNa.n chhitvaa machchhariirakapa~njaraat.h . na jaane kva gatoDDiiya niraha.nkaarapakshiNii .. 38.. yasya naaha.nkR^ito bhaavo buddhiryasya na lipyate . yaH samaH sarvabhuuteshhu jiivita.n tasya shobhate .. 39.. yo.antaHshiitalayaa buddhyaa raagadveshhavimuktayaa . saakshivatpashyatiida.n hi jiivita.n tasya shobhate .. 40.. yena samyakparij~naaya heyopaadeyamujjhataa . chittasyaante.arpita.n chitta.n jiivita.n tasya shobhate .. 41.. graahyagraahakasaMbandhe kshiiNe shaantirudetyalam.h . sthitimabhyaagataa shaantirmokshanaamaabhidhiiyate .. 42.. bhrashhTabiijopamaa bhuuyo janmaa~Nkuaravivarjitaa . hR^idi jiivadvimuktaanaa.n shuddhaa bhavati vaasanaa .. 43.. paavanii paramodaaraa shuddhasattvaanupaatinii . aatmadhyaanamayii nityaa sushhuptistheva tishhThati .. 44.. chetana.n chittarikta.n hi pratyakchetanamuchyate . nirmanaskasvabhaavatvaanna tatra kalanaamalam.h .. 45.. saa satyataa saa shivataa saavasthaa paaramaatmikii . sarvaj~nataa saa sa.ntR^iptirnatu yatra manaH kshatam.h .. 46.. pralapanvisR^ijangR^ihNannunmishhannimishhannapi . nirastamananaanandaH sa.nvinmaatraparo.asmyaham.h .. 47.. mala.n sa.nvedyamutsR^ijya mano nirmuulayanparam.h . aashaapaashaanala.n chhittvaa sa.nvinmaatraparo.asmyaham.h .. 48.. ashubhaashubhasa.nkalpaH sa.nshaanto.asmi niraamayaH . nashhTeshhTaanishhTakalanaH sa.nmaatraparosmyaham.h .. 49.. aatmataaparate tyaktvaa nirvibhaago jagatsthitau . vajrastaMbhavadaatmaanamavalaMbya sthiro.asmyaham.h .. 50.. nirmalaayaa.n niraashaayaa.n svasa.nvittau sthito.asmyaham.h . iihitaaniihitairmukto heyopaadeyavarjitaH .. 51.. kadaantastoshhameshhyaami svaprakaashapade sthitaH . kadopashaantamanano dharaNiidharakandare .. 52.. sameshhyaami shilaasaamya.n nirvikalpasamaadhinaa . nira.nshadhyaanavishraantimuukasya mama mastake .. 53.. kadaa taarNa.n karishhyanti kulaaya.n vanaputrikaaH . sa.nkalpapaadapa.n tR^ishhNaalata.n chhittvaa manovanam.h .. 54.. vitataaM bhuvamaasaadya viharaabhi yathaasukham.h . pada.n tadanu yaato.asmi kevalo.asmi jayaamyaham.h .. 55.. nirvaaNo.asmi niriiho.asmi nira.nsho.asmi niriipsitaH . svachchhatorjitataa sattaa hR^idyataa satyataa j~nataa .. 56.. aananditopashamataa sadaa pramuditoditaa . puurNatodaarataa satyaa kaantisattaa sadaikataa .. 57.. ityeva.n chintayanbhikshuH svaruupasthitima~njasaa . nirvikalpasvaruupaj~no nirvikalpo babhuuva ha .. 58.. aaturo jiivati chetkramasa.nnyaasaH kartavyaH . na shuudrastriipatitodakyaa saMbhaashhaNam.h . na yaterdevapuujanotsavadarshanam.h . tasmaanna sa.nnyaasina eshha lokaH . aaturakuTiichakayorbhuulokabhuvarlokau . bahuudakasya svargalokaH . ha.nsasya tapolokaH . paramaha.nsasya satyalokaH . turiiyaatiitaavadhuutayoH svaatmanyeva kaivalya.n svaruupaanusandhaanena bhramarakiiTanyaayavat.h . svaruupaanusandhaanavyatiriktaanyashaastraabhyaasa ushhTraku.nkumabhaaravadvyarthaH . na yogashaastrapravR^ittiH . na saa.nkhyashaastraabhyaasaH . na mantratantravyaapaaraH . netarashaastrapravR^ittiryaterasti . asti chechchhavaala.nkaarava\- tkarmaachara vidyaaduuraH . na parivraaNnaamasa.nkiirtanaparo yadyatkarma karoti tattatphalamanubhavati . eraNDatailaphenavatsarvaM parityajet.h . na devataaprasaadagrahaNam.h . na baahyadevaabhyarchana.n kuryaat.h . svavyatirikta.n sarva.n tyaktvaa madhukaravR^ittyaahaaramaaharankR^ishiibhuutvaa medovR^iddhimakurvanviharet.h . maadhuukareNa karapaatreNaasyapaatreNa vaa kaala.n nayet.h . aatmasaMmitamaahaaramaaharedaatmavaanyatiH . aahaarasya cha bhaagau dvau tR^itiiyamudakasya cha . vaayoH sa.ncharaNaarthaaya chaturthamavasheshhayet.h ..59.. bhaiksheNa vartayennitya.n naikaannaashii bhavetkvachit.h . niriikshante tvanudvignaastadgR^iha.n yatnato vrajet.h .. 60.. pa~nchasaptagR^ihaaNaa.n tu bhikshaamichchhetkriyaavataam.h . godohamaatramaakaa~Nkshennishhkraanto na punarvrajet.h .. 61.. naktaadvarashchopavaasa upavaasaadayaachitaH . ayaachitaadvaraM bhaikshya.n tasmaatbhaiksheNa vardhayet.h .. 62.. naiva savyaapasavyena bhikshaakaale vishedgR^ihaan.h . naatikraamedgR^ihaM mohaadyatra doshho na vidyate .. 63.. shrotriyaanna.n na bhiksheta shraddhaabhaktibahishhkR^itam.h . vraatyasyaapi gR^ihe bhikshechchhraddhaabhaktipuraskR^ite .. 64.. maadhuukaramasa.nklR^iptaM praakpraNiitamayaachitam.h . taatkaalika.n chopapannaM bhaiksha.n pa~nchavidha.n smR^itam.h .. 65.. manaHsa.nkalparahitaa.nstriingR^ihaanpa~ncha sapta vaa . madhumakshikavatkR^itvaa maadhuukaramiti smR^itam.h .. 66.. praataHkaale cha puurvedyuryadbhaktaiH praathitaM muhuH . tadbhaikshaM praakpraNiita.n syaatsthiti.n kuryaattathaapi vaa .. 67.. bhikshaaTanasamudyogaadyena kena nimantritam.h . ayaachita.n tu tadbhaikshaM bhoktavya.n cha mumukshubhiH .. 68.. upasthaanena yatproktaM bhikshaarthaM braahmaNena tat.h . taatkaalikamiti khyaataM bhoktavya.n yatibhistadaa .. 69.. siddhamanna.n yadaaniita.n braahmaNena maThaM prati . upapannamiti praahurmunayo mokshakaa~NkshiNaH .. 70.. charenmaadhuukaraM bhaiksha.n yatirmlechchhakulaadapi . ekaanna.n natu bhu~njiita bR^ihaspatisamaadapi . yaachitaayaachitaabhyaa.n cha bhikshaabhyaa.n kalpayetsthitam.h .. 71.. na vaayuH sparshadoshheNa naagnirdahanakarmaNaa . naapo muutrapuriishhaabhyaa.n naannadoshheNa maskarii .. 72.. vidhuume sannamusale vya~Ngaare bhuktavajjane . kaale.aparaahNe bhuuyishhThe bhikshaacharaNamaacharet.h .. 73.. abhishata.n cha patitaM paapaNDa.n devapuujakam.h . varjayitvaa charedbhaiksha.n sarvavarNeshhu chaapadi .. 74.. ghR^ita.n svamuutrasadR^ishaM madhu syaatsurayaa samam.h . taila.n suukaramuutra.n syaatsuupa.n lashunasaMmitam.h .. 75.. maashhaapuushhaadi gomaa.nsa.n kshiiraM muutrasamaM bhavet.h . tasmaatsarvaprayatnena ghR^itaadiinvarjayedyatiH . ghR^itasuupaadisa.nyuktamanna.n naadyaatkadaachana .. 76.. paatramasya bhavetpaaNistena nitya.n sthiti.n nayet.h . paaNipaatrashcharanyogii naasakR^idbhaikshamaacharet.h .. 77.. aasyena tu yadaahaara.n govanmR^igayate muniH . tadaa samaH syaatsarveshhu so.amR^itatvaaya kalpate .. 78.. aajya.n rudhiramiva tyajedekatraannaM palalamiva gandhalepanamashuddhalepanamiva kshaaramantyajamiva vastramuchchhishhTapaatramivaabhya~Nga.n striisa~Ngamiva mitraahlaadakaM muutramiva spR^ihaa.n gomaa.nsamiva j~naatacharadesha.n chaNDaalavaaTikaadiva striyamahimiva suvarNa.n kaalakuuTamiva sabhaasthala.n shmashaanasthalamiva raajadhaanii.n kuMbhiipaakamiva shavapiNDavadekatraanna.n na devataarchanam.h . prapa~nchavR^ittiM parityaya jiivanmukto bhavet.h .. aasanaM paatralopashcha sa.nchayaH shishhyasa.nchayaH . divaasvaapo vR^ithaalaapo yaterbandhakaraaNi shhaT.h .. 79.. varshhaabhyo.anyatra yatsthaanamaasana.n tadudaahR^itam.h . utkaalaabvaadipaatraaNaamekasyaapiiha sa.ngrahaH .. 80.. yateH sa.nvyavaharaaya paatralopaH sa uchyate . gR^ihiitasya tu daNDaaderdvitiiyasya parigrahaH .. 81.. kaalaantaropabhogaartha.n sa.nchayaH parikiirtitaH . shushruushhaalaabhapuujaartha.n yashortha.n vaa parigrahaH .. 82.. shishhyaaNaa.n natu kaaruNyaachchhishhyasa.ngraha iiritaH . vidyaa divaa prakaashatvaadavidyaa raatriruchyate .. 83.. vidyaabhyaase pramaado yaH sa divaasvaapa uchyate . aadhyaatmikii.n kathaaM muktvaa bhikshaavaartaa.n vinaa tathaa .. 84.. anugrahaM pariprashna.n vR^ithaajalpo.anya uchyate . ekaannaM madamaatsarya.n gandhapushhpavibhuushhaNam.h .. 85.. taambuulaabhya~njane kriiDaa bhogaakaa~Nkshaa rasaayanam.h . katthana.n kutsana.n svasti jyotishcha krayavikrayam.h .. 86.. kriyaakarmavivaadashcha guruvaakyavila~Nghanam.h . sa.ndhishcha vigraho yaanaM ma~nchaka.n shuklavastrakam.h .. 87.. shuklotsargo divaasvaapo bhikshaadhaarastu taijasam.h . vishha.n chaivaayudhaM biija.n hi.nsaa.n taikshNya.n cha maithunam.h .. 88.. tyakta.n sa.nnyaasayogena gR^ihadharmaadika.n vratam.h . gotraadicharaNa.n sarvaM pitR^imaatR^ikula.n dhanam.h . pratishhiddhaani chaitaani sevamaano vrajedadhaH .. 89.. sujiirNo.api sujiirNaasu vidvaa.nstriishhu na vishvaset.h . sujiirNaasvapi kanthaasu sajjate jiirNamambaram.h .. 90.. sthaavara.n ja~NgamaM biija.n taijasa.n vishhamaayudham.h . shhaDetaani na gR^ihNiiyaadyatirmuutrapuriishhavat.h .. 91.. naivaadadiita paatheya.n yatiH ki.nchidanaapadi . pakvamaapatsu gR^iNhiiyaadyaavadanna.n na labhyate .. 92.. niirujashcha yuvaa chaiva bhikshurnaavasathe vaset.h . paraartha.n na pratigraahya.n na dadyaachcha katha.nchana .. 93.. dainyabhaavaattu bhuutaanaa.n saubhagaaya yatishcharet.h . pakva.n vaa yadi vaa.apakva.n yaachamaano vrajedadhaH .. 94.. annapaanaparo bhikshurvastraadiinaaM pratigrahii . aavika.n vaanaavika.n vaa tathaa paTTapaTaanapi .. 95.. pratigR^ihya yatishchaitaanpatatyeva na sa.nshayaH . advaita.n naavamaashritya jiivanmuktatvamaapnuyaat.h .. 96.. vaagdaNDe maunamaatishhTetkaayadaNDe tvabhojanam.h . maanase tu kR^ite daNDe praaNaayaamo vidhiiyate .. 97.. karmaNaa badhyate janturvidyayaa cha vimuchyate . tasmaatkarma na kurvanti yatayaH paaradarshinaH .. 98.. rathyaayaaM bahuvastraaNi bhikshaa sarvatra labhyate . bhuumiH shayyaasti vistiirNaa yatayaH kena duHkhitaH .. 99.. prapa~nchamakhila.n yastu j~naanaagnau juhuyaadyatiH . aatmanyagniinsamaaropya so.agnihotrii mahaayatiH .. 100.. pravR^ittirdvividhaa proktaa maarjaarii chaiva vaanarii . j~naanaabhyaasavataamoturvaanariibhaaktvameva cha .. 101.. naapR^ishhTaH kasyachidbruuyaanna chaanyaayena pR^ichchhataH . jaanannapi hi medhaavii jaDavallokamaacharet.h .. 102.. sarveshhaameva paapaanaa.n sa~Nghaate samupasthite . taara.n dvaadashasaahasramabhyasechchhedana.n hi tat.h .. 103.. yastu dvaadashasaahasraM praNava.n japate.anvaham.h . tasya dvaadashabhirmaasaiH paraM brahma prakaashate.. 104.. ityupanishhat.h hariH AUM tatsat .. iti dvitiiyo.adhyaayaH .. 2.. AUM aapyaayantu maamaa~Ngaani vaakpraaNashchakshuH shrotramatho balamindriyaaNi cha .. sarvaaNi sarvaM brahmopanishhadaM maahaM brahma niraakuryaaM maa maa brahma niraakarodaniraakaraNa\- mastvaniraakaraNaM mestu tadaatmani nirate ya upanishhatsu dharmaaste mayi santu te mayi santu . AUM shaantiH shaantiH shaantiH .. iti sa.nnyaasopanishhatsamaaptaa .. ## \medskip\hrule\obeylines \medskip {\rm Please send corrections to sanskrit@cheerful.com} {\rm Last updated \today} \end{document}