%@@1 % File name : mandala.itx %-------------------------------------------- % Text title : Mandalabrahmana Upanishad % Author : Vedic tradition % Language : Sanskrit % Subject : philosophy/hinduism % Description/comments : # 48 / 108; Shukla Yajurveda - Yoga upanishad % Transliterated by : Sunder Hattangadi (sunderh@hotmail.com) % Proofread by : Sunder Hattangadi (sunderh@hotmail.com) % Latest update : Mar. 17, 2000 % Send corrections to : sanskrit@cheerful.com % % Special Instructions: % i1h.hdr,ijag.inc,itrans.sty,multicol.sty,iarticle.sty % Transliteration scheme: ITRANS 5.2 % Site access : % http://sanskrit.gde.to % http://www.alkhemy.com/sanskrit/ % ftp://jaguar.cs.utah.edu/sanskrit/sanskrit.html %----------------------------------------------------- % The text is to be used for personal studies and research only. % Any use for commercial purpose is prohibited as a 'gentleman's' % agreement. % @@2 % % Please ignore the following commands upto #indian and others with % \ mark, % which are needed for devanaagarii output and formatting. %-------------------------------------------------------- %-------------------------------------------------------- %-------------------------------------------------------- \documentstyle[11pt,multicol,itrans]{article} #include=ijag.inc #endwordvowel=.h \portraitwide \parindent=50pt \let\usedvng=\Largedvng % for 1 column \pagenumbering{itrans} \def\engtitle#1{\hrule\medskip\centerline{\large #1}} \def\itxtitle#1{\medskip\centerline{\LARGEdvng #1}\medskip\hrule} \def\endtitles{\medskip\obeyspaceslines} %% \begin{document} \engtitle{.. Mandalabrahmana Upanishad ..}## \itxtitle{.. maNDalabraahmaNopanishhat.h ..}##\endtitles## baahyaantastaarakaakara.n vyomapa~nchakavigraham.h . raajayogaikasa.nsiddha.n raamachandramupaasmahe .. AUM puurNamadaH puurNamidaM puurNaatpuurNamudachyate . puurNasya puurNamaadaaya puurNamevaavashishhyate .. AUM shaantiH shaantiH shaantiH .. AUM yaaj~navalkyo ha vai mahaamuniraadityaloka.n jagaama . tamaaditya.n natvaa bho bhagavannaadityaatmatattvamanubruuhiiti . sahovaacha naaraayaNaH . j~naanayuktayamaadyashhTaa~Ngayoga uchyate . shiitoshhNaahaaranidraavijayaH sarvadaa shaantirnishchalatva.n vishhayendriyanigrahashchaite yamaaH . gurubhaktiH satyamaargaanuraktiH sukhaagatavastvanubhavashcha tadvastvanubhavena tushhTirniHsa~Ngataa ekaantavaaso manonivR^ittiH phalaanabhilaashho vairaagyabhaavashcha niyamaaH . sukhaasanavR^ittishchiiravaasaashchaivamaasananiyamo bhavati . puurakakumbhakarechakaiH shhoDashachatushhshhashhTi\- dvaatri.anshatsa~Nkhyayaa yathaakrama.n praaNaayaamaH . vishhayebhya indriyaarthebhyo manonirodhanaM pratyaahaaraH . sarvashariireshhu chaitanyaikataanataa dhyaanam.h . vishhayavyaavartanapuurvaka.n chaitanye chetaHsthaapana.n dhaaraNaM bhavati . dhyaanavismR^itiH samaadhiH . eva.n suukshmaa~Ngaani . ya eva.n veda sa muktibhaagbhavati .. 1.. dehasya pa~nchadoshhaa bhavanti kaamakrodhaniHshvaasabhayanidraaH . tanniraasastu niHsa~Nkalpakshamaalaghvaahaarapramaadataatattvasevanam.h . nidraabhayasariisR^ipa.n hi.nsaaditara~Nga.n tR^ishhNaavarta.n daarapa~Nka.n sa.nsaaravaardhi.n tartu.n suukshmamaargamavalambya sattvaadiguNaanatikramya taaramavalokayet.h . bhruumadhye sachchidaanandatejaHkuuTaruupa.n taarakaM brahma . tadupaaya.n lakshyatrayaavalokanam.h . muulaadhaaraadaarabhya brahmarandhraparyanta.n sushhumnaa suuryaabhaa . mR^iNaalatantusuukshmaa kuNDalinii . tato tamonivR^ittiH . taddarshanaatsarvapaapanivR^ittiH . tarjanyagronmiilitakarNarandhradvaye phuutkaarashabdo jaayate . tatra sthite manasi chakshurmadhya niilajyotiH pashyati . eva.n hR^idaye.api . bahirlakshya.n tu naasaagre chatuH\- shhaDashhTadashadvaadashaa~NguliibhiH kramaanniiladyutishyaamatva\- sadR^igraktabha~NgiisphuratpiitavarNadvayopeta.n vyomatvaM pashyati sa tu yogii chalanadR^ishhTyaa vyomabhaagaviikshituH purushhasya dR^ishhTyagre jyotirmayuukhaa vartante . taddR^ishhTiH sthiraa bhavati . shiirshhopari dvaadashaa~NgulimaanajyotiH pashyati tadaa.amR^itatvameti . madhyalakshya.n tu praatashchitraadivarNasuuryachandravahnijvaalaa\- valiivattadvihiinaantarikshavatpashyati . tadaakaaraakaarii bhavati . abhyaasaannirvikaara.n guNarahitaakaashaM bhavati . visphurattaarakaakaaragaaDha\- tamopamaM paraakaashaM bhavati . kaalaanalasama.n dyotamaanaM mahaakaashaM bhavati . sarvotkR^ishhTa\- paramaadvitiiyapradyotamaana.n tattvaakaashaM bhavati . koTisuuryaprakaasha.n suuryaakaashaM bhavati . evamabhyaasaattanmayo bhavati . ya eva.n veda .. 2.. tadyoga.n cha dvidhaa viddhi puurvottaravibhaagataH . puurva.n tu taaraka.n vidyaadamanaska.n taduttaramiti . taaraka.n dvividham.h . muurtitaarakamamuurtitaarakamiti . yadindriyaanta.n tanmuurtitaarakam.h . yad{}bhruuyugaatiita.n tadamuurtitaarakamiti . ubhayamapi manoyuktamabhyaset.h . manoyuktaantaradR^ishhTistaarakaprakaashaaya bhavati . bhruuyugamadhyabile tejasa aavirbhaavaH . etatpuurvataarakam.h . uttara.n tvamanaskam.h . taalumuulordhvabhaage mahaajyotirvidyate . taddarshanaadaNimaadisiddhiH . lakshye.antarbaahyaayaa.n dR^ishhTau nimeshhonmeshhavarjitaayaa.n cha iya.n shaambhavii mudraa bhavati . sarvatantreshhu gopyamahaavidyaa bhavati . tajj~naanena sa.nsaaranivR^ittiH . tatpuujanaM mokshaphaladam.h . antarlakshya.n jalajyotiHsvaruupaM bhavati . maharshhivedyaM antarbaahyendriyairadR^ishyam.h .. 3.. sahasraare jalajyotirantarlakshyam.h . buddhiguhaayaa.n sarvaa~NgasundaraM purushharuupamantarlakshyamityapare . shiirshhaantargatamaNDalamadhyagaM pa~nchavaktramumaasahaaya.n niilakaNThaM prashaantamantarlakshyamiti kechit.h . a~NgushhThamaatraH purushho.antarlakshyamityeke . uktavikalpa.n sarvamaatmaiva . tallakshya.n shuddhaatmadR^ishhTyaa vaa yaH pashyati sa eva brahmanishhTho bhavati . jiivaH pa~nchavi.nshakaH svakalpitachaturvi.nshatitattvaM parityajya shhaDvi.nshaH paramaatmaahamiti nishchayaajjiivanmukto bhavati . evamantarlakshyadarshanena jiivanmuktidashaayaa.n svayamantarlakshyo bhuutvaa paramaakaashaakhaNDamaNDalo bhavati .. 4.. iti prathamaM braahmaNam.h .. atha ha yaaj~navalkya aadityamaNDalapurushhaM paprachchha . bhagavannantarlakshyaadikaM bahudhoktam.h . mayaa tanna j~naatam.h . tad{}bruuhi mahyam.h . taduhovaacha pa~nchabhuuta\- kaaraNa.n taDitkuuTaabha.n tadvachchatuHpiiTham.h . tanmadhye tattvaprakaasho bhavati . so.atiguuDha avyaktashcha . tajj~naanaplavaadhiruuDhena j~neyam.h . tadbaahyaabhyantarlakshyam.h . tanmadhye jagalliinam.h . tannaadabindukalaatiitamakhaNDamaNDalam.h . tatsaguNanirguNasvaruupam.h . tadvettaa vimuktaH . aadaavagnimaNDalam.h . tadupari suuryamaNDalam.h . tanmadhye sudhaachandramaNDalam.h . tanmadhye.akhaNDabrahmatejomaNDalam.h . tadvidyullekhaavachchhukla\- bhaasvaram.h . tadeva shaambhaviilakshaNam.h . taddarshane tisro muurtaya amaa pratipatpuurNimaa cheti . nimiilitadarshanamamaadR^ishhTiH . ardhonmiilitaM pratipat.h . sarvonmiilanaM puurNimaa bhavati . taasu puurNimaabhyaasaH kartavyaH tallakshya.n naasaagram.h . tadaa taalumuule gaaDhatamo dR^ishyate . tadabhyaasaadakhaNDamaNDalaakaara\- jyotirdR^ishyate . tadeva sachchidaanandaM brahma bhavati . eva.n sahajaanande yadaa mano liiyate tadaa shaanto bhavii bhavati . taameva khechariimaahuH . tadabhyaasaanmanaHsthairyam.h . tato vaayusthairyam.h . tachchihnaani . aadau taarakavaddR^ishyate . tato vajradarpaNam.h . tata upari puurNachandramaNDalam.h . tato vahnishikhaamaNDala.n kramaaddR^ishyate .. 1.. tadaa pashchimaabhimukhaprakaashaH sphaTikadhuumra\- bindunaadakalaanakshatrakhadyotadiipanetrasavarNanava\- ratnaadiprabhaa dR^ishyante . tadeva praNavasvaruupam.h . praaNaapaanayoraikya.n kR^itvaa dhR^itakumbhako naasaagra\- darshanadR^iDhabhaavanayaa dvikaraa~NgulibhiH shhaNmukhii\- karaNena praNavadhvani.n nishamya manastatra liinaM bhavati . tasya na karmalepaH . raverudayaastamayayoH kila karma kartavyam.h . eva.nvidashchidaadityasyodayaastamayaabhaavaa\- tsarvakarmaabhaavaH . shabdakaalalayena divaaraatryatiito bhuutvaa sarvaparipuurNaj~naanenonyaanyavasthaavashena brahmaikyaM bhavati . unmanyaa amanaskaM bhavati . tasya nishchintaa dhyaanam.h . sarvakarmaniraakaraNamaavaahanam.h . nishchayaj~naanamaasanam.h . unmaniibhaavaH paadyam.h . sadaa.amanaskamarghyam.h . sadaadiiptirapaaraamR^itavR^ittiH snaanam.h . sarvatra bhaavanaa gandhaH . dR^iksvaruupaavasthaana\- makshataaH . chidaaptiH pushhpam.h . chidagnisvaruupa.n dhuupaH . chidaadityasvaruupa.n diipaH . paripuurNachandraamR^itarasasyaikiikaraNa.n naivedyam.h . nishchalatvaM pradakshiNam.h . sohaMbhaavo namaskaaraH . mauna.n stutiH . sarvasantoshho visarjanamiti ya eva.n veda . .. 2.. eva.n tripuTyaa.n nirastaayaa.n nistara~Ngasamudravannivaata\- sthitadiipavadachalasaMpuurNabhaavaabhaavavihiinakaivalyadyotirbhavati . jaagrannindaantaHparij~naanena brahmavidbhavati . sushhuptisamaadhyormanolayaavisheshhe.api mahadastyubhayo\- rbhedastamasi liinatvaanmuktihetutvaabhaavaachcha . samaadhau mR^iditatamovikaarasya tadaakaaraakaaritaakhaNDaakaara\- vR^ittyaatmakasaakshichaitanye prapa~nchalayaH saMpadyate prapa~nchasya manaHkalpitatvaat.h . tato bhedaabhaavaatkadaachi\- dbahirgate.api mithyaatvabhaanaat.h . sakR^idvibhaatasadaanandaa\- nubhavaikagocharo brahmavittadeva bhavati . yasya sa~NkalpanaashaH syaattasya muktiH kare sthitaa . tasmaadbhaavaabhaavau parityajya paramaatmadhyaanena mukto bhavati . punaHpunaH sarvaavasthaasu j~naanaj~neyau dhyaanadhyeyau lakshyaalakshye dR^ishyaadR^ishye chohaapohaadi parityajya jiivanmukto bhavet.h . ya eva.n veda .. 3.. pa~nchaavasthaaH jaagratsvapnasushhuptituriiyaturiiyaatiitaaH . jaagrati pravR^itto jiivaH pravR^ittimaargaasaktaH . paapaphalanarakaadimaa.nstu shubhakarmaphalasvargamastviti kaa~Nkshate . sa eva sviikR^itavairaagyaatkarmaphalajanmaa.ala.n sa.nsaarabandhanamalamiti vimuktyabhimukho nivR^ittimaarga\- pravR^itto bhavati . sa eva sa.nsaarataaraNaaya gurumaashritya kaamaadi tyaktvaa vihitakarmaacharansaadhanachatushhTayasaMpanno hR^idayakamalamadhye bhagavatsattaamaatraantarlakshyaruupamaasaadya sushhuptyavasthaayaa muktabrahmaanandasmR^iti.n labdhvaa eka evaahamadvitiiyaH ka~nchitkaalamaj~naanavR^ittyaa vismR^itajaagradvaasanaanuphalena taijaso.asmiiti tadubhayanivR^ittyaa praaj~na idaaniimasmiityahameka eva sthaanabhedaadavasthaabhedasya para.ntu nahi madanyaditi jaatavivekaH shuddhaadvaitabrahmaahamiti bhidaagandha.n nirasya svaantarvijR^imbhitabhaanumaNDaladhyaana\- tadaakaaraakaaritaparaMbrahmaakaaritamuktimaargamaaruuDhaH paripakvo bhavati . sa~NkalpaadikaM mano bandhahetuH . tadviyuktaM mano mokshaaya bhavati . tadvaa.nshchakshuraadibaahyaprapa~ncharato vigataprapa~nchagandhaH sarvajagadaatmatvena pashya.nstyaktaaha~Nkaaro brahmaahamasmiiti chintayannida.n sarva.n yadayamaatmeti bhaavayankR^itakR^ityo bhavati .. 4.. sarvaparipuurNaturiiyaatiitabrahmabhuuto yogii bhavati . taM brahmeti stuvanti . sarvalokastutipaatraH sarvadesha\- sa.nchaarashiilaH paramaatmagagane bindu.n nikshipya shuddhaadvaitaajaaDyasahajaamanaskayoganidraakhaNDaa\- nandapadaanuvR^ittyaa jiivanmukto bhavati . tachchaananda\- samudramagnaa yogino bhavanti . tadapekshayaa indraadayaH svalpaanandaaH . evaM praaptaanandaH paramayogii bhavatiityupanishhat.h .. 5.. iti dvitiiyaM braahmaNam.h .. 2.. yaaj~navalkyo mahaamunirmaNDalapurushhaM paprachchha svaaminnamanaskalakshaNamuktamapi vismR^itaM punastallakshaNaM bruuhiiti . tatheti maNDalapurushho.abraviit.h . idamamanaskamatirahasyam.h . yajj~naanena kR^itaartho bhavati tannitya.n shaaMbhaviimudraanvitam.h . paramaatmadR^ishhTyaa tatpratyayalakshyaaNi dR^ishhTvaa tadanu sarveshamaprameyamaja.n shivaM paramaakaasha.n niraalambamadvayaM brahmavishhNurudraadiinaa\- mekalakshya.n sarvakaaraNaM paraMbrahmaatmanyeva pashyamaano guhaaviharaNameva nishchayena j~naatvaa bhaavaabhaavaadidvandvaatiitaH sa.nviditamanonmanyanubhavastadanantaramakhilendriyakshayavashaadamanaska\- sukhabrahmaanandasamudre manaHpravaahayogaruupanivaatasthitadiipavadachalaM paraMbrahma praapnoti . tataH shushhkavR^ikshavanmuurchchhaanidraamaya\- niHshvaasochchhvaasaabhaavaannashhTadvandvaH sadaacha~nchalagaatraH paramashaanti.n sviikR^itya manaH prachaarashuunyaM paramaatmani liinaM bhavati . payasraavaanantara.n dhenustanakshiiramiva sarvendriyavarge parinashhTe manonaashaM bhavati tadevaamanaskam.h . tadanu nityashuddhaH paramaatmaahameveti tattvamasiityupadeshena tvamevaahamahameva tvamiti taarakayogamaargeNaakhaNDaanandapuurNaH kR^itaartho bhavati .. 1.. paripuurNaparaakaashamagnamanaaH praaptonmanyavasthaH sa.nnyastasarvendriyavargaH anekajanmaarjitapuNyapu~njapakva\- kaivalyaphalo.akhaNDaanandanirastasarvakleshakashmalo brahmaahamasmiiti kR^itakR^ityo bhavati . tvamevaaha.n na bhedo.asti puurNatvaatparamaatmanaH . ityuchcharantsamaali~Ngya shishhya.n j~naptimaniinayat.h .. 2.. iti tR^itiiyaM braahmaNam.h .. 3.. atha ha yaaj~navalkyo maNDalapurushhaM paprachchha vyomapa~nchakalakshaNa.n vistareNaanubruuhiiti . sa hovaachaakaashaM paraakaashaM mahaakaasha.n suuryaakaashaM paramaakaashamiti pa~ncha bhavanti . baahyaabhyantaramandhakaaramayamaakaasham.h . baahyasyaabhyantare kaalaanalasadR^ishaM paraakaasham.h . sabaahyaabhyantare.aparimitadyutinibha.n tattvaM mahaakaasham.h . sabaahyaabhyantare suuryanibha.n suuryaakaasham.h . anirvachaniiyajyotiH sarvavyaapaka.n niratishayaanandalakshaNaM paramaakaasham.h . eva.n tattallakshyadarshanaattattadruupo bhavati . navachakra.n shhaDaadhaara.n trilakshya.n vyomapa~nchakam.h . samyagetanna jaanaati sa yogii naamato bhavet.h .. 1.. iti chaturthaM braahmaNam.h .. 4.. savishhayaM mano bandhaaya nirvishhayaM muktaye bhavati . ataH sarva.n jagachchittagocharam.h . tadeva chitta.n niraashrayaM manonmanyavasthaaparipakva.n layayogyaM bhavati . tallayaM paripuurNe mayi samabhyaset.h . manolayakaaraNamahameva . anaahatasya shabdasya tasya shabdasya yo dhvaniH . dhvanerantargata.n jyotirjyotirantargataM manaH . yanmanastrijagatsR^ishhTisthitivyasanakarmakR^it.h . tanmano vilaya.n yaati tadvishhNoH paramaM padam.h . tallayaachchhuddhaadvaitasiddhirbhedaabhaavaat.h . etadeva paramatattvam.h . sa tajj~no baalonmatta\- pishaachavajjaDavR^ittyaa lokamaacharet evamamanaskaabhyaasenaiva nityatR^iptiralpamuutrapuriishhamitabhojanadR^iDhaa~Ngaa\- jaaDyanidraadR^igvaayuchalanaabhaavabrahmadarshanaajj~naata\- sukhasvaruupasiddhirbhavati . eva.n chirasamaadhijanita\- brahmaamR^itapaanaparaayaNo.asau sa.nnyaasii paramaha.nsa avadhuuto bhavati . taddarshanena sakala.n jagatpavitraM bhavati . tatsevaaparo.aj~no.api mukto bhavati . tatkulamekottarashata.n taarayati . tanmaatR^ipitR^ijaayaapatyavarga.n cha muktaM bhavatiityupanishhat.h .. AUM puurNamadaH puurNamidaM puurNaatpuurNamudachyate . puurNasya puurNamaadaaya puurNamevaavashishhyate .. AUM shaantiH shaantiH shaantiH .. iti maNDalabraahmaNopanishhatsamaaptaa .. ## \medskip\hrule\obeylines Encoded by Sunder Hattangadi (sunderh@hotmail.com) {\rm Please send corrections to sanskrit@cheerful.com} {\rm Last updated \today} \end{document}