amarushatakam amarushatakam amarukavirachitam amarukavirachitam tet abbreviations this edition is based on the one in kAvya-sa~Ngraha edited by jIvAnanda vidyAsAgara it has been chompared ith the motilal banarsidass edition 1983 chontaining the chommentary o arjunavarmadeva the number in parentheses at the end o the last line o eaCh verse is the number o the verse in the motilal edition there seems to be a great deal o variation in the order and numbering o the verses beteen the editions and the chommentators the order o the verses ound in the kAvya-sa~Ngraha orms the bachkbone o the order o the verses presented here even though arjunavarmadeva chonsiders some o the verses ound in that edition to be interpolations those suspecht verses have been noted in the ootnotes the parentheses in beteen verses chontain chitations or the major anthologies these have been taken rom sures Chandra banerji.as edition o shrIdharadAsa.as sad-ukti-karNAmR^ita the abbreviations or those anthologies are the olloing su subhAShitaratnakoSha sad saduktikarNAmR^ita subh subhAShitAvalI sU sUktimuktAvalI pad padyAvalI shA shAr~Ngadharapaddhati these euivalenches have been taken rom the banerji edition o sad-ukti-karNAmR^ita and the de edition o padyAvalI main tet jyAkR^iShTibaddhakhaTakAmukhapANipR^iShTha- pre~NkhannakhAMshuchayasaMvalito.ambikAyAH | tvAM pAtu ma~njaritapallavakarNapUra- lobhabhramadbhramaravibhramabhR^itkaTAkShaH || 1|| 1 su 100 sad 123 kShipto hastAvalagnaH prasabhamabhihato.apyAdadAnoMshukAntaM gR^ihNan kesheShvapAstashcharaNanipatito nekShitaH sambhrameNa | Ali~Ngan yo.avadhUtastripurayuvatibhiH sAshrunetrotpalAbhiH kAmIvArdrAparAdhaH sa dahatu duritaM shAmbhavo vaH sharAgniH || 2|| 2 harabANaH su 49 sad 76 AlolAmalakAvalIM vilulitAM bibhrachchalatkuNDalaM ki~nchinmR^iShTavisheShakaM tanutaraiH khedAmbhasAM shIkaraiH | tanvyA yatsuratAntatAntanayanaM vaktraM rativyatyaye tattvAM pAtu chirAya kiM hariharabrahmAdibhirdaivataiH || 3|| 3 viparItaratam- sad 1141 shA 3702 alasavalitaiH premArdrArdrairmuhurmukulIkR^itaiH kShaNamabhimukhairlajjAlolairnimeShaparA~NmukhaiH | hR^idayanihitaM bhAvAkUtaM vamadbhirivekShaNaiH kathaya sukR^itI ko.ayaM mugdhe tvayAdya vilokyate || 4|| 4 vAsakasajjA su 508 sad 658 datto.asyAH praNayastvayaiva bhavatA cheyaM chiraM lAlitA daivAd adya kila tvameva kR^itavAn asyA navaM vipriyam | manyurduHsaha eSha yAtyupashamaM no sAntvavAdaiH sphuTaM he nistraMsha vimuktakaNThakaruNaM tAvatsakhI roditu || 5|| 6 likhannAste bhUmiM bahiravanataH prANadayito nirAhArAH skahyaH satataruditochChUNanayanAH | parityaktaM sarvaM hasitapaThitaM pa~njarashukais tavAvasthA cheyaM visR^ija kaThine mAnamadhunA || 6|| 7 sakhIprabodhaH sad 713 rasArNavasudhAkara 2206a nAryastanvi haThAddharanti ramaNaM tiShThanti no vAritAs tatkiM tAmyasi kiM cha rodiShi mudhA tAsAM priyaM mA kR^ithAH | kAntaH keliruchiryuvA sahR^idayastAdR^ikpatiH kAtarae kiM no barkarakarkaraiH priyashatairAkramya vikrIyate || 7|| 8 nAryo mugdhashaThA haranti ramaNaM tiShThanti no vAritAs kopAtkomalalolabAhulatikApAshena baddhA dR^iDhaM nItvA keliniketanaM dayitayA sAyaM sakhInAM puraH | bhUyo.apyevamiti skhalan mR^idugirA saMsUchya dushcheShTitaM dhanyo hanyata eva nihnutiparaH preyAn rudatyA hasan || 8|| 9 shaThanAyakaH sad 882 sU 853 subh 1351 praharaviratau madhye vAhnastato.api pare.athavA kimuta sakale jAte vAhnipriya tvamihaiShyasi | iti dinashataprApyaM deshaM priyasya yiyAsato harati gamanaM bAlAlApaiH sabAShpagalajjalaiH || 9|| 12 prasthAnabha~NgaH - su 532 sad 921 subh 1048 shA 3389 sU 377 yAtAH kiM na milanti sundari punashchintA tvayA matkR^ite no kAryA nitarAM kR^ishAmi kathayatyevaM sabAShpe mayi | lajjAmantharatArakeNa nipataddhArAshruNA chakShuShA dR^iShTvA mAM hAsitena bhAvimaraNotsAhastayA sUchitaH || 10|| 10 dhIraM vAridharasya vAri kirataH shrutvA nishIthe dhvaniM dIrghochChvAsamudashruNA virahiNIM bAlAM chiraM dhyAyatA | adhvanyena vimuktakaNThamakhilAM rAtriM tathA kranditaM grAmINairvrajato janasya vasatirgrAme niShiddhA yathA || 11|| 13 varShApathikaH sad 915 kathamapi sakhi krIDAkopAd vrajeti mayodite kaThinahR^idayastyaktvA shayyAM balAd gata eva saH | iti sarabhasaM dhvastapremNi vyapetaghR^iNe jane punarapi hatavrIDaM chetaH prayAti karomi kim || 12|| 15 dampatyornishi jalpatorgR^ihashukenAkarNitaM yadvachas tatprAtargurusannidhau nigadatastasyopahAraM vadhUH | karNAla~NkR^itipadmarAgashakalaM vinyasya cha~nchUpuTe vrIDArtA prakaroti dADimaphalavyAjena vAgbandhanam || 13|| 16 shukoktivrIDA kuval 173 su 621 sad 1180 subh 2214 shA 3743 aj~nAnena parA~NmukhIM paribhavAd AshliShya mAM duHkhitAM kiM labdhaM chaTula tvayeha nayatA saubhAgyametAM dashAm | pashyaitad dayitAkuchavyatikaron mR^iShTA~NgarAgAruNaM vakShaste malatailapa~NkashavalairveNIpadaira~Nkitam || 14|| 17 khaNDitA ekatrAsanasaMsthitiH parihatA pratudgamAd dUratas tAmbUlAnayanachChalena rabhasAshelSho.api saMvighnitaH | AlApo.api na mishritaH parijanaM vyApArayantyAntike kAntaM pratyupachAratashchaturayA kopaH kR^itArthIkR^itaH || 15|| 18 mAninI sad 692 rasArNavasudhAkara 267g dR^iShTvaikAsanasaMsthite priyatame pashchAd upetyAdarAd ekasyA nayane pidyAya vihitakrIDAnubandhachChalaH | IShadvakrimakandharaH sapulakaH premollasanmAnasAm antarhAsalasatkapolaphalakAM dhUrto.aparAM chumbati || 16|| 19 shaThanAyakaH su 603 sad 881 charaNapatanapratyAkhyAnAtprasAdaparA~Nmukhe nibhR^itakitavAchAretyuktvA ruShA puruShIkR^ite | vrajati ramaNe niHshvasyochchaiH stanasthitahastayA nayanasalilachChannA dR^iShTiH sakhIShu niveshitA || 17|| 20 mAninAyakaH sad 896 kA~nchyA gADhatarAvaruddhavasanaprAntA kimarthaM punar mugdhAkShI svaiptIti tatparijanaM svairaM priye pR^ichChati | mAtaH svaptumapIha vArayati mAmityAhitakrodhayA paryasya svapitichChalena shayane datto.avakAshastayA || 18|| 21 shayanAdhirohanam sad 1094 subh 2081 sU 7711 ekasmi~nshayane parA~NmukhatayA vItottaraM tAmyator anyonyasya hR^idi sthite.apyanunaye saMrakShatorgauravam | dampatyoH shanakairapA~NgavalanAn mishrIbhavachchakShuShor bhagno mAnakaliH sahAsarabhasaM vyAsaktakaNThagraham || 19|| 23 mAnabha~NgaH sad 723 pashyAmo mayi kiM prapadyata iti sthairyaM mayAlambitaM kiM mAmAlapatItyayaM khala shaThaH kopastayApyAshritaH | ityanyonyavilakShadR^iShTichature tasminnavasthAntare savyAjaM hasitaM mayA dhR^itiharo bAShpastu muktastayA || 20|| 24 uchchAvachaM kuval 185 sad 1366 parimlAne mAne mukhashashini tasyAH karadhR^ite mayi kShINopAye praNipatanamAtraikasharaNe | tayA pakShmaprAntavrajapuTaniruddhena sahasA prasAdo bAShpena stanataTavishIrNena kathitaH || 21|| 25 uchchAvachaM sad 1367 subh 1608 sU 581 tasyAH sAndravilepanastanataTaprashleShamudrA~NkitaM kiM vakShashcharaNAnativyatikaravyAjena gopAyyate | ityukte kva tad ityudIrya sahasA tatsampramArShTuM mayA sAshliShTA rabhasena tatsukhavashAttanvyApi tad vismR^itam || 22|| 26 tvaM mugdhAkShi vinaiva ka~nchulikayA dhatse manohAriNIM lakShmImityabhidhAyini priyatame tadvITikAM saMspR^ishi | shayyopAntaniviShTasasmitamukhInetrotsavAnandito niryAtaH shanakairalIkavachanopanyAsamAlIjanaH || 23|| 27 bhrUbha~Nge rachite.api dR^iShTiradhikaM sotkaNThamudvIkShate kArkashyaM gamite.api chetasi tanUromA~nchamAlambate | ruddhAyAmapi vAchi sasmitamidaM dagdhAnanaM jAyate dR^iShTe nirvahaNaM bhaviShyati kathaM mAnasya tasmi~njane || 24|| 28 anuraktamAninI su 695 sad 702 subh 1580 uN 525 kAnte katyapi vAsarANi gamaya tvaM mIlayitvA dR^ishau svasti svasti nimIlayAmi nayane yAvan na shUnyA dishaH | AyAtA vayamAgamiShyati suhR^idvargasya bhAgyodayaiH sandesho vada kastavAbhilaShitastIrtheShu toyA~njaliH || 25|| yAtrAkShepaH sad731 vIrasya sA patyuH prathamAparAdhasamaye sakhyopadeshaM vinA no jAnAti savibhramA~NgavalanAvakroktisaMsUchanam | svachChairachChakapolamUlagalitaiH paryastanetrotpalA bAlA kevalameva roditi luThallolAlakairashrubhiH || 26|| 29 mugdhA sad498 bhavatu viditaM ChadmAlApairalaM priya gamyatAM tanurapi na te doSho.asmAkaM vidhistu parA~NmukhaH | tava yathA tathAbhUtaM prema prapannamimAM dashAM prakR^itichapale kA naH pIDA gate hatajIvite || 27|| 30 mAninIvAkyam sad 708 pad 223 urasi nihitastAro hAraH kR^itA jaghane ghane kalakalavatI kA~nchI pAdau kvaNanmaNinUpurau | priyamabhisarasyevaM mugdhe samAhataDiNDimA yadi kimadhikatrAsotkampaM dishaH samudIkShase || 28|| 31 prAtaH prAtarupAgatena janitA nirnidritA chakShuShor mandAyAM mayi gauravavyapagamAd utpAditaM lAghavam | kiM mugdhe na mayA kR^itaM ramaNadhIrmuktA tvayA gamyatAM dusthaM tiShThasi yachcha pathyamadhunA kartAsmi tachChroShyasi || 29|| 33 sA bAlA vayamapragalbhamanasaH sA strI vayaM kAtarAH sA pInonnatimatpayodharayugaM dhatte sakhedA vayam | sAkrAntA jaghanasthalena guruNA gantuM na shaktA vayaM doShairanyajanAshritairapaTavo jAtAH sma ityadbhutam || 30|| 34 anukUlanAyakaH su 481 sad 872 subh 1346 sk 342 prasthAnaM valayaiH kR^itaM priyasakhairajasraM gataM dhR^ityA na kShaNamAsitaM vyavasitaM chittena gantuM puraH | gantuM nishchitachetasi priyatame sarve samaM prasthitA gantavye sati jIvitapriyasuhR^itsArthaH kimu tyajyate || 31|| 35 proShitabhartR^ikAvachanam subh 1151 shA 3424 sad 741 sU 3719 sandaShTAdharapallavA sachakitaM hastAgramAdhunvatI mAmAmu~ncha shaTheti kopavachanairAnartitabhrUlatA | shItkArA~nchitalochanA sarabhasaM yaishchumbitA mAninI prAptaM tairamR^itaM mudhaiva mathito mUDhaiH suraiH sAgaraH || 32|| 36 chumbanam sad 1105 subh 1303 shA 3668 supto.ayaM sakhi supyatAmiti gatAH sakhyastato.anantaraM premAvAsitayA mayA saralayA nyastaM mukhaM tanmukhe | j~nAte.alIkanimIlane nayanayordhUrtasya romA~nchito lajjAsIn mama tena sApyapahR^itA tatkAlayogyaiH kramaiH || 33|| 37 kopo yatra bhrUkuTirachanA nigraho yatra maunaM yatrAnyonyasmitamanunayo yatra dR^iShTiH prasAdaH | tasya premNastad idamadhunA vaiShamaM pashya jAtaM tvaM pAdAnte luThasi nahi me manyumokShaH khalAyAH || 34|| 38 nAyake mAninI sad 709 sutanu jahihi kopaM pashya pAdAnataM mAM na khalu tava kadAchitkopa evaM vidho.abhUt | iti nigadati nAthe tiryagAmIlitAkShyA nayanajalamanalpaM muktamuktaM na ki~nchit || 35|| 39 mAnabha~NgaH sad 725 gADhAli~NganavAmanIkR^itakuchaprodbhinnaromodgamA sAndrasneharasAtirekavigalatshrImannitambAmbarA | mA mA mAnada mAti mAmalamiti kShAmAkSharollApinI suptA kiM nu mR^itA nu kiM manasi me lInA vilInA nu kim || 36|| 40 paTAlagne patyau namayati mukhaM jAtavinayA haThAshleShaM vA~nChatyapaharati gAtrANi nibhR^itam | na shaknotyAkhyAtuM smitamukhasakhIdattanayanA hriyA tAmyatyantaH prathamaparihAse navavadhUH || 37|| 41 navoDhA sad 512 subh 2056 shA 3673 viShNudAs uN 519 gate premAbandhe praNayabahumAne vigalite nivR^itte sadbhAve jana iva jane gachChati puraH | tad utprekShyotprekShya priyasakhi gatAMstAMshcha divasAn na jAne ko heturdalati shatadhA yan na hR^idayam || 38|| 43 uchchAvachaM su 697 sad 1368 subh 1141 shA 3545 sU 841 rasArNavasudhAkara 2263ch chiravirahiNorutkaNThArtishlathIkR^itagAtrayor navamiva jagaj jAtaM bhUyashchirAd abhinandatoH | kathamapi dine dIrghe yAte nishAmadhirUDhayoH prasarati kathA bahvI yUnoryathA na tathA ratiH || 39|| 44 dIrghA vandanamAlikA virachitA hR^iShTyaiva nendIvaraiH puShpANAM prakaraH smitena rachito no kundajAtyAdibhiH | dattaH svedamuchA payodharayuge nArghyo na kumbhAmbhasA svairevAvayavaiH priyasya vishatastanvyA kR^itaM ma~Ngalam || 40|| 45 kAnte sAgasi shAyite priyasakhIveshaM vidhAyAgate bhrAntyAli~Ngya mayA rahasyamuditaM tatsa~NgamAkA~NkShayA | mugdhe duShkarametad ityatitarAmuktvA sahAsaM balAd Ali~Ngya ChalitAsmi tena kitavenAdya pradoShAgame || 41|| 46 Asha~Nkya praNatiM paTAntapihitau pAdau karotyAdarAt vyAjenAgatamAvR^iNoti hasitaM na spaShTamudvIkShate | mayyAlApavati pratIpavachanaM sakhyA sahAbhAShate tasyAstiShThatu nirbharapraNayitA mAno.api ramyodayaH || 42|| 47 sA yAvanti padAnyalIkavachanairAlIjanaiH shikShitA tAvantyeva kR^itAgaso drutataraM vyAhR^itya patyuH puraH | prArabdhA purato yathA manasijasyAj~nA tathA vartituM premNo maugdhyavibhUShaNasya sahajaH ko.apyeSha kAntaH kramaH || 43|| 48 dUrAdutsukamAgate vivalitaM sambhAShiNi sphAritaM saMshliShyatyaruNaM gR^ihItavasane ki~nchin natabhrUlatam | mAninyAshcharaNAnativyatikare bAShpAmbupUrNekShaNaM chakShurjAtamaho prapa~nchachaturaM jAtAgasi preyasi || 44|| 49 a~NgAnAmatitAnavaM kathamidaM kampashcha kasmAtkuto mugdhe pANDukapolamAnanamiti prANeshvare pR^ichChati | tanvyA sarvamidaM svabhAvajamiti vyAhR^itya pakShmAntara vyApI bAShpabharastayA chalitayA niHshvasya mukto.anyataH || 45|| 50 purastanvyA gotraskhalanachakito.ahaM natamukhaH pravR^itto vailakShyAtkimapi likhituM daivahatakaH | sphuTo rekhAnyAsaH kathamapi sa tAdR^ik pariNato gatA yena vyaktaM punaravayavaiH saiva taruNI || 46|| 51 asya shlokasya parArdhaH tatashchAbhij~nAya sphuradaruNagaNDasthalaruchA manasvinyA rUDhapraNayasahasodgadgadagirA | aho chitraM chitraM sphuTamiti nigadyAshrukaluShaM ruShA brahmAstraM me sharasi nihito vAmacharaNaH || gotraskhalitam sad 686 kaThinahR^idaye mu~ncha bhrAntiM vyalIkakathAshritAM pishunavachanairdukhaM netuM na yuktamimaM janam | kimidamathavA satyaM mugdhe tvayA hi vinishchitaM yad abhiruchitaM tan me kR^itvA priye sukhamAsyatAm || 47|| 53 mandaM mudritapAMshavaH paripatajjha~NkArajha~njhAmarud vegadhvastakuTIrakAntaragatachChidreShu labdhAntarAH | karmavyagrakuTumbinIkuchataTasvedachChidaH prAvR^iShaH prArambhe nipatanti kandaladalollAsAH payobindavaH || 48|| pItastuShArakiraNo madhunaiva sArdham antaH pravishya chaShake pratibimbavartI | mAnAndhakAramapi mAnavatIjanasya nUnaM bibheda yad asau prasasAda sadyaH || 49|| madhupAnam sad 1089 subh 2022 shA 3648 nabhasi jaladalakShmIM sambhR^itAM vIkShya diShTyA prasarasi yadi kAntetyardhamuktvA katha~nchit | mama paTamavalambya prollikhantI dharitrIM tadanukR^itavatI sA yatra vAcho nivR^ittAH || 50|| iyamasau taralAyatalochanA gurusamunnatapInapayodharA | pR^ithunitambabharAlasagAminI priyatamA mama jIvitahAriNI || 51|| sAlaktakena navapallavakomalena pAdena nUpuravatA madanAlasena | yastADyate dayitayA praNayArAdhAt so.a~NgIkR^ito bhagavatA makaradhvajena || 52|| anukUlanAyakaH sad 873 sU 851 bAle nAtha vimu~ncha mAnini ruShaM roShAn mayA kiM kR^itaM khedo.asmAsu na me.aparAdhyati bhavAn sarve.aparAdhA mayi | tatkiM rodiShi gadgadena vachasA kasyAgrato rudyate nanvetan mama kA tavAsmi dayitA nAsmItyato rudyate || 53|| 57 mAninI sad 691 subh 1614 nItvochchairvikShipantaH kR^itatuhinakaNAsArasa~NgAn parAgAn kaundAn AnanditAlIn atitarasurabhIn bhUrisho di~NmukheShu | ete te ku~NkumAktastanakalasabharAsphAlanAd uchChalantaH pItvA shItkArivaktraM shishuharidR^ishAM haimanA vAnti vAtAH || 54|| shrutvA tanvyA nishIthe navaghanarasitaM vishlathA~NkaM patitvA shayyAyAM bhUmipR^iShThe karataladhR^itayA duHkhitAlIjanena | sotkaNThaM muktakaNThaM kaThinakuchataTAghAtashIrNAshrubindu smR^itvA smR^itvA priyasya skhalitamR^iduvacho rudyate pAnthabadhvA || 55|| shliShTaH kaNThe kimiti na mayA mUDhayA prANanAthash chumbatyasmin vadanavidhutiH kiM kR^itA kiM na dR^iShTaH | noktaH kasmAd iti navavadhUcheShTitaM chintayantI pashchAttApaM vahati taruNI premNi jAte rasaj~nA || 56|| 58 uchchAvachaH sad 1369 subh 2143 shrutvA nAmApi yasya sphuTaghanapulakaM jAyate.a~NgaM samantAt dR^iShTvA yasyAnanenduM bhavati vapuridaM chandrakAntAnukAri | tasminnAgatya kaNThagrahaNasarabhasasthAyini prANanAthe bhagnA mAnasya chintA bhavati mama pnarvajramayyAH kadA nu || 57|| 59 rAmANAM ramaNIyavaktrashashinaH svedodabindupluto vyAlolAlakavallarIM prachalayan dhunvan nitambAmbaram | prAtarvAti madhau prakAmavikasadrAjIvarAjIrajo jAlAmodamanoharo ratirasaglAniM haranmArutaH || 58|| prAbhAtikavAtaH sad 459 a~NgaM chandanapANDupallavamR^idustAmbUlatAmrAdharo dhArAyantrajalAbhiShekakaluShe dhautA~njane lochane | antaHpuShpasugandhirArdrakavarI sarvA~NgalagnAmbaraM romANAM ramaNIyatAM vidadhati grIShmAparAhvAgame || 59|| varamasau divaso na punarnishA nanu nishaiva varaM na punardivA | ubhayametad upaitvathavA kShayaM priyajanena na yatra samAgamaH || 60|| lolairlochanavAribhiH sashapathaiH pAdapraNAmaiH priyair anyAstA vinivArayanti kR^ipaNAH prANeshvaraM prasthitam | puNyAhaM vraja ma~NgalaM sudivasaM prAtaH prayAtasya te yatsnehochitamIhitaM priyatama tvaM nirgataH shroShyasi || 61|| 61 yAtrAkShepaH sad 735 sv 1060 shA 3395 sU 3712 lagnA nAMshukapallave bhujalatA na dvAradeshe.apitA no vA pAdatale tayA nipatitaM tiShTheti noktaM vachaH | kAle kevalamambudAtimaline gantuM pravR^ittaH shaThaH tanvyA bAShpajalaughakalpitanadIpUreNa baddhaH priyaH || 62|| 62 prasthAnabha~NgaH sad 922 subh 1057 shA 3388 sU 375 na jAne saMmukhAyAte priyANi vadati priye | sarvANya~NgAni me yAnti shrotratAM kimu netratAm || 63|| 64 nAyikAbhilAShaH sad 960 virahaviShamaH kAmo vAmastanuM kurute tanuM divasagaNanAd akShashchAsau vyapetaghR^iNo yamaH | tvamapi vashago mAnavyAdhervichintaya nAtha he kishalayamR^idurjIved evaM kathaM pramadAjanaH || 64|| 67 mAninAyakaH sad 898 subh 1633 shA 3572 pAdAsakte suchiramiha te vAmatA kaiva kAnte sanmArgasthe praNayini jane kopane ko.aparAdhaH | itthaM tasyAH parjanakathA kopavegopashAntau bAShpodbhedaistad anu sahasA na sthitaM na prayAtam || 65|| 68 purAbhUdasmAkaM niyatamavibhinnA tanuriyaM tato nu tvaM preyAnvayamapi hatAshAH priyatamAH | idAnIM nAthastvaM vayamapi kalatraM kimaparaM mayAptaM prANAnAM kulishakaThinAnAM phalamidam || 66|| 69 mugdhe mudghatayaiva netumakhilaH kAlaH kimArabhyate mAnaM dhatsva dhR^itiM vadhAna R^ijutAM dUre kuru preyasi | sakhyaivaM pratibodhitA prativachastAmAha bhItAnanA nIcheH shaMsa hR^idi sthito nanu sa me prANeshvaraH shroShyati || 67|| 70 pIto yataH prabhR^iti kAmapipAsitena tasyA mayAdhararasaH prachuraH priyAyAH | tR^iShNA tataH prabhR^iti me dviguNatvameti tAvaNyamasti bahu tatra kimapi chitram || 68|| kva prasthitAsi karabhoru ghane nishIthe prANAdhiko vasati yatra janaH priyo me | ekAkinI vada kathaM na bibheShi bAle nanvasti pu~Nkhitasharo madanaH sahAyaH || 69|| 71 su 816 lIlAttAmarasAhato.anyavanitAniHsha~NkadaShTAdharaH kashchitkesaradUShitekShaNa iva vyAmIlya netre sthitaH | mugdhA kudmalitAnanena dadhato vAyuM sthitA tasya sA bhrAntyA dhUrtatayA cha vepathumatI tenAnishaM chumbitA || 70|| 72 sphuTatu hR^idayaM kAmaM kAmaM karatu tanuM tanuM na sakhi chaTulapremNA kAryaM punardayitena me | iti sarabhasaM mAnATopAd udIrya vachastayA ramaNapadavI sAra~NgAkShyA sasha~NkitamIkShitA || 71|| 73 anuraktamAninI su 666 sad 705 sU 551 gADhAshleShavishIrNachandanarajaHpu~njaprakarShAdiyaM shayyA samprati komalA~Ngi paruShetyAropya mAM vakShasi | gADhauShThagrahapUrvamAkulatayA pAdAgrasaMdaMshake- nAkR^iShyAmbaramAtmano yaduchitaM dhUrtena tatprastutam || 72|| 74 kathamapi kR^itapratyAkhyAne priye skhalitottare virahakR^ishayA kR^itvA vyAjaM prakalpitamashrutaM | asahanasakhIshrotraprAptipramAdasasaMbhramaM vigalitadR^ishA shUnye gehe samuchChvasitaM punaH || 73|| 75 AdR^iShTiprasarAtpriyasya padavImudvIkShya nirviNNayA vichChinneShu pathiShvahaHpariNatau dhvAnte samutsarpati | dattaikaM sashuchA gR^ihaM prati padaM pAnthastriyAsminkShaNe mA bhUdAgata ityamandavalitagrIvaM punarvIkShitam || 74|| 76 AyAte dayite manorathashatairnItvA kathaMchiddinaM vaidagdhyApagamAjjaDe parijane dIrghAM kathAM kurvati | daShTAsmItyabhidhAya satvarapadaM vyAdhUya chInAMshukaM tanva~NgyA ratikAtareNa manasA nItaH pradIpaH shamam || 75|| 77 AlambyA~NgaNavATikAparisare chUtadrume ma~njarIM sarpatsAndraparAgalampaTaraTadbhR^i~NgA~NganAshobhinIm | manye svAM tanumuttarIyashakalenAchChAdya bAlA sphurat- kaNThadhvAnanirodhakampitakuchashvAsodgamA roditi || 76|| 78 yAsyAmiti samudyatasya gaditaM visrabdhamAkarNitaM gachChandUramupekShito muhurasau vyAvR^itya tiShThannapi | tachChUnye punarAsthitAsmi bhavane prANAsta ete dR^iDhAH sakhyastiShThata jIvitavyasaninI dambhAdahaM rodimi || 77|| 79 shUnyaM vAsagR^ihaM vilokya shayanAdutthAya kiMchichChanair nidrAvyAjamupAgatasya suchiraM nirvarNya patyurmukham || visrabdhaM parichumbya jAtapulakAmAlokya gaNDastalIM lajjAnamramukhI priyeNa hasatA bAlA chiraM chumbitA || 78|| 82 loladbhrUlatayA vipakShadigupanyAse.avadhUtaM shiras tadvR^ittAntanirIkShaNe kR^itanamaskAro vilakShaH sthitaH | kopAttAmrakapolabhittini mukhe dR^iShTyA gataH pAdayor utsR^iShTo gurusannidhAvapi vidhirdvAbhyAM na kAlochitaH || 79|| 83 jAtA notkalikA stanau na lulitau gAtraM na romA~nchitaM vaktraM svedakaNAnvita na sahasA yAvachChaThenAmunA | dR^iShTenAva mano hR^itaM dhR^itimuShA prANeshvareNAdya me tatkenAtra nirUpyamANanipuNo mAnaH samAdhIyatAm || 80|| 84 dR^iShTaH kAtaranetrayA chirtaraM baddhA~njaliM yAchit pashchAdaMshukapallavena vidhR^ito nirvyAjamAli~NgitaH | ityAkShipya yadA samastamaghR^iNo gantuM pravR^ittaH shaThaH pUrvaM prANaparigraho dayitayA muktastato vallabhaH || 81|| 85 kR^ito dUrAdeva smitamadhuramabhyudgamavidhiH shirasyAj~nA nyastA prativachanavatyAnatimati | na dR^iShTeH shaithilyaM milana iti cheto dahati me nigUDhAntaHkopAtkaThiNahR^idaye saMvR^itiriyam || 82|| 14 ekasmi~nshayane vipakSharamaNInAmagrahe mugdhayA sadyaH kopaparA~NmukhaM shayitayA chATUni kurvannapi | AvegAdavadhIritaH priyatamastUShNIM sthitastatkShaNAt mA bhUssupta ivaiSha mandavalitagrIvaM punarvIkShitaH || 83|| 22 malayamarutAM vrAtA yAtA vikAsitamallikA parimalabharo bhagno grIShmastvamutsahase yadi | ghana ghaTayituM nisnehaM tvAM ya eva nivartane prabhavati gavAM kinnashChinnaM sa eva dhana~njayaH || 84|| 32 svaM dR^iShTvA karajakShataM madhumadakShIvA vichAryerShyayA gachChantI kva nu gachChasIti vidhR^itA bAlA paTAnte mayA | pratyAvR^ittamukhI sabAShpanayanA mAM mu~ncha mu~ncheti sA kopAtprasphuritAdharA yadavadattatkena vismaryate || 85|| 55 sAlaktakaM shatadalAdhikakAntiramyaM ratnaughadhAmanikarAruNanUpuraM cha | kShiptaM bhR^ishaM kupitayA taralotpalAkShyA saubhAgyachihnamiva mUrdhni padaM vireje || 86|| kapole patrAlI karatalanirodhena mR^iditA nipIto niHshvAsairayamamR^itahR^idyo.adhararasaH | muhuH kaNThe lagnastaralayati bAShpaH stanataTaM priyo manyurjAtastava niranurodhe na tu vayam || 87|| 81 anunayaH su 664 sad 720 skv 489 subh 1627 lAkShAlakShmalalATapaTTamabhitaH keyUramudrA gale vaktre kajjalakAlimA nayanayorstAmbUlarAgo ghanaH | dR^iShTA kopavidhAyi maNDanamidaM prAtashchiraM preyaso lIlAtAmarasodare mR^igadR^ishaH shvAsAH samAptiM gatAH || 88|| 60 anyaratichihnaduHkhitA sad 594 shA 3740 subh 2215 sU 8217 pad 222 dasharUpaka 26 tapte mahAvirahavahnishikhAvalIbhir ApANDurastanataTe hR^idaye priyAyAH | rathyAlivIkShaNaniveshitaloladR^iShTer nUnaM ChanachChaniti bAShpakaNAH patanti || 89|| 86 chintAmohavinishchalena manasA maunena pAdAnataH pratyAkhyAnaparA~NmukhaH priyatamo gantuM pravR^itto.adhunA | savrIDairalasairnirantaraluThadbAShpAkulairlochanaiH shvAsotkampakuchaM nirIkShya suchiraM jIvAshayA vAritaH || 90|| 87 tanva~NgyA gurusannidhau nayanajaM yad vAri saMstambhitaM tenAntargalitena manmathashikhI sikto.anuSha~NgodbhavaH | manye tasya nirasyamAnakiraNasyaiShA mukhenodgatA shvAsAmodasamAkulAlinikaravyAjena dhUmAvaliH || 91|| 96 bhrUbhedo rachitaH chiraM nayanayorabhyastamAmIlanaM roddhuM shikShitamAdareNa hasitaM maune.abhiyogaH kR^itaH | dhairyaM kartumapi sthirIkR^itamidaM chetaH katha~nchin mayA baddho mAnaparigrahe parikaraH siddhistu daivasthitA || 92|| 97 bhrUbha~Ngo guNitashchiraM nayanayorabhyastamAmIlanaM roddhuM shikShitamAdareNa hasitaM maune.abhiyogaH kR^itaH | dhairyaM kartumapi sthirIkR^itamidaM chetaH katha~nchin mayA baddho mAnaparigrahe parikaraH siddhistu daive sthitA || anuraktamAninI su 645 sad 703 pad 231 deshairantaritA shataishcha saritAmurvIbhR^itAM kAnanair yatnenApi na yAti lochanapathaM kAnteti jAnannapi | udgrIvashcharaNArdharuddhavasudhaH kR^itvAshrupUrNAM dR^ishaM tAmAshAM pathikastathApi kimapi dhyAyaMshchiraM vIkShate || 93|| 99 proShitaH su 765 sad 901 shA 3445 mlAnaM pANDu kR^ishaM viyogavidhuraM lambAlakaM sAlasaM bhUyastatkShaNajAtakAnti rabhasaprApte mayi proShite | sATopaM ratikelikAlasarasaM ramyaM kimapyAdarAd yatpItaM sutanormayA vadanakaM vaktuM na tatpAryate || 94|| 88 saivAhaM pramadA nR^iNAmadhigatAvetau cha tau nUpurAv eShAsmAkamavR^ittireva sahajavrIDAdhanaH strIjanaH | itthaM lajjitayA smR^iterupagame matvA tanuM sambhramAt pumbhAvaH prathamaM rativyatikare muktastato vallabhaH || 95|| 89 karakisalayaM dhUtvA dhUtvA vimArgati vAsasI kShipati sumanomAlAsheShaM pradIpashikhAM prati | sthagayati muhuH patyurnetre vihasya samAkulA surataviratA ramyA tanvI muhurmuhurIkShate || 96|| 90 santyevAtra gR^ihe gR^ihe yuvatayastAH pR^ichCha gatvAdhunA preyAMsaH praNamanti kiM tava punardAso yathA vartate | AtmadrohiNi durjanaiH pralapitaM karNe.anishaM mA kR^ithAsh ChinnasneharasA bhavanti puruShA duHkhAnuvartyAH punaH || 97|| 91 niHshvAsA vadanaM dahanti hR^idayaM nirmUlamunmathyate nidrA neti na dR^ishyate priyamukhaM rAtrindivaM rudyate | a~NgaM shoShamupaiti pAdapatitaH preyAMstathopekShitaH sakhyaH kaM guNamAkalayya dayite mAnaM vayaM kAritAH || 98|| 92 pad 237 sad 677 dasharUpaka 226 adyArabhya yadi priye punarahaM mAnasya vA.anyasya vA gR^ihNIyAM shaThadurnayena manasA nAmApi saMkShepataH | tattenaiva vinA shashA~NkadhavalAH spaShTATTahAsA nishA eko vA divasaH payodamalino yAyAnmama prAvR^iShi || 99|| 93 idaM kR^iShNaM kR^iShNaM priyatama tanu shvetamatha kiM gamiShyAmo yAmo bhavatu gamanenAtha bhavatu | purA yenAvaM me chiramanusR^itA chittapadavI sa evAnyo jAtaH sakhi parichitAH kasya puruShAH || 100|| 94 charaNapatanaM sakhyAlApA manoharachATavaH kR^ishataratanorgADhAshleSho haThAtparichumbanam | iti hi chapalo mAnArambhastathApi hi notsahe hR^idayadayitaH kAntaH kAmaM kimatra karomyaham || 101|| 95 ahaM tenAhUtA kimapi kathayAmIti vijane samIpe chAsInA sarasahR^idayatvAdavahitA | tataH karNopAnte kimapi vadatAghrAya vadanaM gR^ihItA dharmille sakhi sa cha mayA gADhamadhare || 102|| 98 chakShuHprItiprasakte manasi parichaye chintyamAnAbhyupAye rAge yAte.atibhUmiM vikasati sutarAM gochare dUtikAyAH | AstAM dUreNa tAvatsarabhasadayitAli~NganAnandalAbhas tadgehopAntarathyAbhramaNamapi parAM nirvR^itiM santanoti || 103|| 100 kAnte talpamupAgate vigalitA nIvI svayaM bandhanAd vAso vishlathamekhalAguNadhR^itaM kiMchinnitambe sthitam | etAvatsakhi vedmi sAmpratamahaM tasyA~Ngasa~Nge punaH ko.ayaM kAsmi rataM nu vA kathamiti svalpApi me na smR^itiH || 104|| 101 prAsAde sA dishi dishi cha sA pR^iShThataH sA puraH sA parya~Nke sA pathi pathi cha sA tadviyogAturasya | haMho chetaH prakR^itiraparA nAsti me kApi sA sA sA sA sA sA jagati sakale ko.ayamadvaitavAdaH || 105|| 102 anAlochya premNaH pariNatimanAdR^itya suhR^idas tvayAkANDe mAnaH kimiti sarale preyasi kR^itaH | samAkR^iShTA hyete virahadahanodbhAsurashikhAH svahastenA~NgArAstad alamadhunAraNyaruditaiH || 112 || 80 subh 1170 sad 2421 sU 569 su 659 verses ound in arjunavarmadeva.as version not ound elsehere a~Ngulyagranakhena bAShpasalilaM vikShipya vikShipya kiM tUShNIM rodiShi kopane bahutaraM phUtkR^itya rodiShyasi | yasyAste pishunopadeshavachanairmAne.atibhUmiM gate nirviNNo.anunayaM prati priyatamo madhyasthatAmeShyate || 5 tadvaktrAbhimukhaM mukhaM vinamitaM dR^iShTiH kR^itA pAdayos tasyAlApakutUhalAkulatare shrotre niruddhe mayA | pANibhyAM cha tiraskR^itaH sapulakaH svedodgamo gaNDayoH sakhyaH kiM karavANi yAnti shatadhA yatka~nchuke sandhayaH || 11 nApeto.anunayena yaH priyasuhR^idvAkyairna yaH saMhR^ito yo dIrghaM divasaM viShahya viShamaM yatnAtkathaMchiddhR^itaH | anyonyasya hR^ite mukhe nihitayostiryakkathaMchiddR^ishoH sa dvAbhyAmativismR^itavyatikaro mAno vihasyojjhitaH || 42 rAtrau vAribharAlasAmbudaravodvignena jAtAshruNA pAnthenAtmaviyogaduHkhapishunaM gItaM tathotkaNThayA | AstAM jIvitahAriNaH pravasanAlApasya saMkIrtanaM mAnasyApi jalA~njaliH sarabhasaM lokena datto yathA || 54 chapalahR^idayae kiM svAtantryAttathA gR^ihamAgatash charaNapatitaH premArdrArdraH priyaH samupekShitaH | tadidamadhunA yAvajjIvaM nirastasukhodayA ruditasharaNA durjAtAnAM sahasva ruShAM phalam || 56 AstAM vishvasanaM sakhIShu viditAbhiprAyasAre jane tatrApyarpayituM dR^ishaM surachitAM shaknomi na vrIDayA | loko.apyeSha paropahAsachaturaH sUkShme~Ngitaj~no.apyalaM mAtaH kaM sharaNaM vrajAmi hR^idaye jIrNo.anurAgAnalaH || 63 analpachintAbharamohanishchalA vilokyamAnaiva karoti sAdhvasam | svabhAvashobhAnatimAtrabhUShaNA tanustaveyaM bata kiM nu sundari || 65 iti priye pR^ichChati mAnavihvalA kathaMchidantardhR^itabAShpagadgadam | na kiMchidityeva jagAda yadvadhUH kiyanna tenaiva tayAsya varNitam || 66 motIlAla-banArsIdAsa-sampAdane 1983 prakShipto.ayaM shloka iti arjunavarmadevapAdAH| rudramadevakumArasya TIkAyAmapyeSha shloko dR^ishyate| rudramadevakumArasya TIkAyAmeSha shlokaH kevalaM labhyate| vemabhUpAlasya TIkAyAmapyeSha shloko dR^ishyate| vemabhUpAlasya TIkAyAmeSha shlokaH kevalaM labhyate| rUpagosvAmipAdasya padyAvalyAm 231 etasya shlokasyaiSha rUpaH