%@@1 % File name : uttaragiitaa.itx %-------------------------------------------- % Text title : Uttara-Gita % Author : Vyasa (?) % Language : Sanskrit % Subject : philosophy/hinduism/religion % Description/comments : Mahabharata (?) % Transliterated by : Sunder Hattangadi % Proofread by : Sunder Hattangadi % Latest update : April 30, 2008 % Send corrections to : sanskrit@cheerful.com % % Special Instructions: % i1h.hdr,ijag.inc,itrans.sty,multicol.sty,iarticle.sty % Transliteration scheme: ITRANS 5.2 % Site access : % http://sanskritdocuments.org/ % http://sanskrit.gde.to/ %----------------------------------------------------- % The text is to be used for personal studies and research only. % Any use for commercial purpose is prohibited as a 'gentleman's' % agreement. % @@2 % % Commands upto engtitle are % needed for devanaagarii output and formatting. %-------------------------------------------------------- \documentstyle[11pt,multicol,itrans]{article} %\documentclass[11pt]{article} %\usepackage{multicol} #include=ijag.inc #endwordvowel=.h \portraitwide \parindent=100pt \let\usedvng=\Largedvng % for 1 column \pagenumbering{itrans} \def\engtitle#1{\hrule\medskip\centerline{\LARGE #1}} \def\itxtitle#1{\medskip\centerline{\LARGEdvng #1}\medskip\hrule} \def\endtitles{\medskip\obeyspaceslines} %% \begin{document} \engtitle{.. Uttara Gita ..}## \itxtitle{.. uttaragItA ..}##\endtitles ## akhaNDaM sachchidAnandamavA~Nmanasagocharam.h | AtmAnamakhilAdhAramAshraye.abhIShTasiddhaye || arjuna uvAcha \- yadekaM niShkalaM brahma vyomAtItaM nira~njanam.h | apratarkyamavij~neyaM vinAshotpattivarjitam.h || 1|| kAraNaM yoganirmuktaM hetusAdhanavarjitam.h | hR^idayAmbujamadhyasthaM j~nAnaj~neyasvarUpakam.h || 2|| tatkShaNAdeva muchyeta yajj~nAnAdbrUhi keshava | shrIbhagavAnuvAcha \- sAdhu pR^iShTaM mahAbAho buddhimAnasi pANDava || 3|| yanmAM pR^ichChasi tattvArthamasheShaM pravadAmyaham.h | Atmamantrasya haMsasya parasparasamanvayAt.h || 4|| yogena gatakAmAnAM bhAvanA brahma chakShate | sharIriNAmajasyAntaM haMsatvaM pAradarshanam.h || 5|| haMso haMsAkSharaM chaitatkUTasthaM yattadakSharam.h | tadvidvAnakSharaM prApya jahyAnmaraNajanmanI || 6|| kAkImukhaM kakArAntamukArashchetanAkR^itiH | makArasya tu luptasya ko.arthaH saMpratipadyate || 7|| kAkImukhakakArAntamukArashchetanAkR^itiH | akArasya tu luptasya ko.arthaH saMpratipadyate || 7|| gachCha.nstiShThansadA kAlaM vAyusvIkaraNaM param.h | sarvakAlaprayogena sahasrAyurbhavennaraH || 8|| yAvatpashyetkhagAkAraM tadAkAraM vichintayet.h | khamadhye kuru chAtmAnamAtmamadhye cha khaM kuru | AtmAnaM khamayaM kR^itvA na ki.nchidapi chintayet.h || 9|| sthirabuddhirasaMmUDho brahmavidbrahmaNi sthitaH | bahirvyomasthitaM nityaM nAsAgre cha vyavasthitam.h | niShkalaM taM vijAnIyAchChvAso yatra layaM gataH || 10|| puTadvayavinirmukto vAyuryatra vilIyate || 11|| tatra saMsthaM manaH kR^itvA taM dhyAyetpArtha Ishvaram.h || 12|| nirmalaM taM vijAnIyAtShaDUrmirahitaM shivam.h | prabhAshUnyaM manaHshUnyaM buddhishUnyaM nirAmayam.h || 13|| sarvashUnyaM nirAbhAsaM samAdhistasya lakShaNam.h | trishUnyaM yo vijAnIyAtsa tu muchyeta bandhanAt.h || 14|| svayamuchchalite dehe dehI nyastasamAdhinA | nishchalaM tadvijAnIyAtsamAdhisthasya lakShaNam.h || 15|| amAtraM shabdarahitaM svaravya~njanavarjitam.h | bindunAdakalAtItaM yastaM veda sa vedavit.h || 16|| prApte j~nAnena vij~nAne j~neye cha hR^idi saMsthite | labdhashAntipade dehe na yogo naiva dhAraNA || 17|| yo vedAdau svaraH prokto vedAnte cha pratiShThitaH | tasya prakR^itilInasya yaH paraH sa maheshvaraH || 18|| nAvArthI cha bhavettAvadyAvatpAraM na gachChati | uttIrNe cha saritpAre nAvayA kiM prayojanam.h || 19|| granthamabhyasya medhAvI j~nAnavij~nAnatatparaH | palAlamiva dhAnyArthI tyajedgranthamasheShataH || 20|| ulkAhasto yathA kashchiddravyamAlokya tAM tyajet.h j~nAnena j~neyamAlokya pashchAjj~nAnaM parityajet.h || 21|| yathAmR^itena tR^iptasya payasA kiM prayojanam.h | evaM taM paramaM j~nAtvA vedairnAsti prayojanam.h || 22|| j~nAnAmR^itena tR^iptasya kR^itakR^ityasya yoginaH | na chAsti ki~nchitkartavyamasti chenna sa tattvavit.h || 23|| tailadhArAmivAchChinnaM dIrghaghaNTAninAdavat.h | avAchyaM praNavasyAgraM yastaM veda sa vedavit.h || 24|| AtmAnamaraNiM kR^itvA praNavaM chottarAraNim.h | dhyAnanirmathanAbhyAsAdevaM pashyennigUDhavat.h || 25|| tAdR^ishaM paramaM rUpaM smaretpArtha hyananyadhIH | vidhUmAgninibhaM devaM pashyedantyantanirmalam.h || 26|| dUrastho.api na dUrasthaH piNDasthaH piNDavarjitaH | vimalaH sarvadA dehI sarvavyApI nira~njanaH || 27|| kAyastho.api na kAyasthaH kAyastho.api na jAyate | kAyastho.api na bhu~njAnaH kAyastho.api na badhyate || 28|| kAyastho.api na liptaH syAtkAyastho.api na bAdhyate | tilamadhye yathA tailaM kShIramadhye yathA ghR^itam.h || 29|| puShpamadhye yathA gandhaH phalamadhye yathA rasaH | kAShThAgnivatprakAsheta AkAshe vAyuvachcharet.h || 30|| tathA sarvagato dehI dehamadhye vyavasthitaH | manastho deshinAM devo manomadhye vyavasthitaH || 31|| manasthaM manamadhyasthaM madhyasthaM manavarjitam.h | manasA mana Alokya svayaM sidhyanti yoginaH || 32|| AkAshaM mAnasaM kR^itvA manaH kR^itvA nirAspadam.h | nishchalaM tadvijAnIyAtsamAdhisthasya lakShaNam.h || 33|| yogAmR^itarasaM pItvA vAyubhakShaH sadA sukhI | yamamabhyasyate nityaM samAdhirmR^ityunAshakR^it.h || 34|| UrdhvashUnyamadhaHshUnyaM madhyashUnyaM yadAtmakam.h | sarvashUnyaM sa Atmeti samAdhisthasya lakShaNam.h || 35|| shUnyabhAvitabhAvAtmA puNyapApaiH pramuchyate | arjuna uvAcha\- adR^ishye bhAvanA nAsti dR^ishyametadvinashyati || 36|| avarNamasvaraM brahma kathaM dhyAyanti yoginaH | shrIbhagavAnuvAcha\- UrdhvapUrNamadhaHpUrNaM madhyapUrNaM yadAtmakam.h || 37|| sarvapUrNaM sa Atmeti samAdhisthasya lakShaNam.h | arjuna uavAcha\- sAlambasyApyanityatvaM nirAlambasya shUnyatA || 38|| ubhayorapi duShThatvAtkathaM dhyAyanti yoginaH | shrIbhagavAnuvAcha\- hR^idayaM nirmalaM kR^itvA chintayitvApyanAmayam.h || 39|| ahameva idaM sarvamiti pashyetparaM sukham.h | arjuna uvAcha\- akSharANi samAtrANi sarve bindusamAshritAH || 40|| bindubhirbhidyate nAdaH sa nAdaH kena bhidyate | shrIbhagavAnuvAcha\- anAhatasya shabdasya tasya shabdasya yo dhvaniH || 41|| dhvanerantargataM jyotirjyotirantargataM manaH | tanmano vilayaM yAti tadviShNoH paramaM padam.h || 42|| AUMkAradhvaninAdena vAyoH saMharaNAntikam.h | nirAlambaM samuddishya yatra nAdo layaM gataH || 43|| arjuna uvAcha\- bhinne pa~nchAtmake dehe gate pa~nchasu pa~nchadhA | prANairvimukte dehe tu dharmAdharmau kva gachChataH || 44|| shrIbhagavAnuvAcha\- dharmAdharmau manashchaiva pa~nchabhUtAni yAni cha | indriyANi cha pa~nchaiva yAshchAnyAH pa~ncha devatAH || 45|| tAshchaiva manasA sarve nityamevAbhimAnataH | jIvena saha gachChanti yAvattattvaM na vindati || 46|| arjuna uvAcha\- sthAvaraM ja~NgamaM chaiva yatki.nchitsacharAcharam.h | jIvA jIvena sidhyanti sa jIvaH kena sidhyati || 47|| shrIbhagavAnuvAcha\- mukhanAsikayormadhye prANaH sa.ncharate sadA | AkAshaH pibate prANaM sa jIvaH kena jIvati || 48|| arjuna uvAcha\- brahmANDavyApitaM vyoma vyomnA chAveShTitaM jagat.h | antarbahishcha tadvyoma kathaM devo nira~njanaH || 49|| shrIbhagavAnuvAcha\- AkAsho hyavakAshashcha AkAshavyApitaM cha yat.h | AkAshasya guNaH shabdo niHshabdo brahma uchyate || 50|| arjuna uvAcha\- dantoShThatAlujihvAnAmAspadaM yatra dR^ishyate | akSharatvaM kutasteShAM kSharatvaM vartate sadA || 51|| aghoShamavya~njanamasvaraM chA\- pyatAlukaNThoShThamanAsikaM cha | arekhajAtaM paramUShmavarjitaM tadakSharaM na kSharate kathaMchit.h || 52|| arjuna uvAcha\- j~nAtvA sarvagataM brahma sarvabhUtAdhivAsitam.h | indriyANAM nirodhena kathaM sidhyanti yoginaH || 53|| shrIbhagavAnuvAcha\- indriyANAM nirodhena dehe pashyanti mAnavAH | dehe naShTe kuto buddhirbuddhinAshe kuto j~natA || 54|| tAvadeva nirodhaH syAdyAvattattvaM na vindati | vidite tu pare tattve ekamevAnupashyati || 55|| bhavachChidrakR^itA dehAH sravanti galikA iva | naiva brahma na shuddhaM syAtpumAnbrahma na vindati || 56|| atyantamalino deho dehI chAtyantanirmalaH | ubhayorantaraM j~nAtvA kasya shauchaM vidhIyate || 57|| iti uttaragItAyAM prathamo.adhyAyaH || \medskip\hrule\medskip || dvitIyo.adhyAyaH || arUDhasyArurukShoshcha svarUpe parikIrtite | tatrArUDhasya bimbaikyaM kathaM syAditi pR^ichChati || arjuna uvAcha\- j~nAtvA sarvagataM brahma sarvaj~naM parameshvaram.h | ahaM brahmeti nirdeShTuM pramANaM kiM bhavet.h || 1|| shrIbhagavAnuvAcha\- yathA jalaM jale kShiptaM kShIre kShIraM ghR^ite ghR^itam.h | avisheSho bhavettadvajjIvAtmaparamAtmanoH || 2|| jIve pareNa tAdAtmyaM sarvagaM jyotirIshvaram.h | pramANalakShaNairj~neyaM svayamekAgravedinA || 3|| arjuna uvAcha\- j~nAnAdeva bhavejj~neyaM viditvA tatkShaNena tu | j~nAnamAtreNa muchyeta kiM punaryogadhAraNA || 4|| shrIbhagavAnuvAcha\- j~nAnena dIpite dehe buddhirbrahmasamanvitA | brahmaj~nAnAgninA vidvAnnirdahetkarmabandhanam.h || 5|| tataH pavitraM parameshvarAkhya\- madvaitarUpaM vimalAmbarAbham.h | yathodake toyamanupraviShTaM tathAtmarUpo nirupAdhisaMsthaH || 6|| AkAshavatsUkShmasharIra AtmA na dR^ishyate vAyuvadantarAtmA | sa bAhyamabhyantaranishchalAtmA j~nAnolkayA pashyati chAntarAtmA || 7|| yatra yatra mR^ito j~nAnI yena kenApi mR^ityunA | yathA sarvagataM vyoma tatra tatra layaM gataH || 8|| sharIravyApitaM vyoma bhuvanAni chaturdasha | nishchalo nirmalo dehI sarvavyApI nira~njanaH || 9|| muhUrtamapi yo gachChennAsAgre manasA saha | sarvaM tarati pApmAnaM tasya janma shatArjitam.h || 10|| dakShiNe pi~NgalA nADI vahnimaNDalagocharA | devayAnamiti j~neyA puNyakarmAnusAriNI || 11|| ilA cha vAmanishvAsasomamaNDalagocharA | pitR^iyAnamiti j~neyaM vAmamAshritya tiShThati || 12|| gudasya pR^iShThabhAge.asminvINAdaNDasya dehabhR^it.h | dIrghAsti mUrdhniparyantaM brahmadaNDIti kathyate || 13|| tasyAnte suShiraM sUkShmaM brahmanADIti sUribhiH | ilApi~Ngalayormadhye suShumnA sUkShmarUpiNI | sarvaM pratiShThitaM yasminsarvagaM sarvatomukham.h || 14|| tasya madhyagatAH sUryasomAgniparameshvarAH | bhUtalokA dishaH kShetrasamudrAH parvatAH shilAH || 15|| dvIpAshcha nimnagA vedAH shAstravidyAkalAkSharAH | svaramantrapurANAni guNAshchaite cha sarvashaH || 16|| bIjaM bIjAtmakAsteShAM kShetraj~nAH prANavAyavaH | suShumnAntargataM vishvaM tasminsarvaM pratiShThitam.h || 17|| nAnAnADIprasavakaM sarvabhUtAntarAtmani | UrdhvamUlamadhaH shAkhaM vAyumArgeNa sarvagam.h || 18|| dvisaptatisahasrANi nADyaH syurvAyugocharAH | karmamArgeNa suShirAstirya~nchaH suShirAtmakAH || 19|| adhashchordhvagatAstAsu navadvArANi shodhayan.h | vAyunA saha jIvordhvaj~nAnI mokShamavApnuyAt.h || 20|| amarAvatIndraloko.asminnAsAgre pUrvato dishi | agniloko hR^idi j~neyashchakShustejovatI purI || 21|| yAmyA saMyamanI shrotre yamalokaH pratiShThitaH | nairR^ito hyatha tatpArshve nairR^ito loka AshritaH || 22|| vibhAvarI pratIchyAM tu pR^iShThe vAruNikA purI | vAyorgandhavatI karNapArshve lokaH pratiShThitaH || 23|| saumyA puShpavatI saumye somalokastu kaNThataH | vAmakarNe tu vij~neyo dehamAshritya tiShThati || 24|| vAme chakShuShi chaishAnI shivaloko manonmanI | mUrdhni brahmapurI j~neyA brahmANDaM dehamAshritam.h || 25|| pAdAdadhaH shivo.anantaH kAlAgnipralayAtmakaH | anAmayamadhashchordhvaM madhyamaM tu bahiH shivam.h || 26|| adhaH pado.atalaM vidyAtpAdaM cha vitalaM viduH | nitalaM pAdasandhishcha sutalaM ja~Nghamuchyate || 27|| mahAtalaM tu jAnu syAdUrudesho rasAtalam.h | kaTistAlatalaM proktaM sapta pAtAlasaMj~nayA || 28|| kAlAgninarakaM ghoraM mahApAtAlasaMj~nayA | pAtAlaM nAbhyadhobhAgo bhogIndraphaNimaNDalam.h || 29|| veShTitaH sarvato.anantaH sa bibhrajjIvasaMj~nakaH | bhUlokaM nAbhideshaM tu bhuvarlokaM tu kukShitaH || 30|| hR^idayaM svargalokaM tu sUryAdigrahatArakAH | sUryasomasunakShatraM budhashukrakujA~NgirAH || 31|| mandashcha saptamo hyeSha dhruvo.ataH svargalokataH | hR^idaye kalpayanyogI tasminsarvasukhaM labhet.h || 32|| hR^idayasya maharlokaM janolokaM tu kaNThataH | tapolokaM bhruvormadhye mUrdhni satyaM pratiShThitam.h || 33|| brahmANDarUpiNI pR^ithvI toyamadhye vilIyate | agninA pachyate toyaM vAyunA grasyate.analaH || 34|| AkAshaM tu pibedvAyuM manashchAkAshameva cha | buddhyaha~NkArachittaM cha kShetraj~naH paramAtmani || 35|| ahaM brahmeti mAM dhyAyedekAgramanasA sakR^it.h | sarvaM tarati pApmAnaM kalpakoTishataiH kR^itam.h || 36|| ghaTasaMvR^itamAkAshaM nIyamAne ghaTe yathA | ghaTo nashyati nAkAshaM tadvajjIva ihAtmani || 37|| ghaTAkAshamivAtmAnaM vilayaM vetti tattvataH | sa gachChati nirAlambaM j~nAnAlokyaM na saMshayaH || 38|| tapedvarShasahasrANi ekapAdasthito naraH | ekasya dhyAnayogasya kalAM nArhanti ShoDashIm.h || 39|| AloDya chaturo vedAndharmashAstrANi sarvadA | yo vai brahma na jAnAti darvI pAkarasaM yathA || 40|| yathA kharashchandanabhAravAhI sArasya vAhI na tu chandanasya | evaM hi shAstrANi bahUnyadhItya sAraM tvajAnankharavadvahetsaH || 41|| anantakarma shauchaM cha japo yaj~nastathaiva cha | tIrthayAtrAdigamanaM yAvattattvaM na vindati || 42|| gavAmanekavarNAnAM kShIraM syAdekavarNakam.h | kShIravaddR^ishyate j~nAnaM dehinAM cha gavAM yathA || 43|| ahaM brahmeti niyataM mokShaheturmahAtmanAm.h | dve pade bandhamokShAya na mameti mameti cha || 44|| mameti badhyate janturna mameti vimuchyate | manaso hyunmanIbhAvAddvaitaM naivopalabhyate | yadA yAtyunmanIbhAvaM tadA tatparamaM padam.h || 45|| hanyAnmuShTibhirAkAshaM kShudhArtaH kaNDayettuSham.h | nAhaM brahmeti jAnAti tasya muktirna jAyate || 46|| iti uttaragItAyAM dvitIyo.adhyAyaH || \medskip\hrule\medskip || tR^itIyo.adhyAyaH || yogI vyarthakriyAlApaparityAgena shAntadhIH | tR^itIye sharaNaM yAyAddharimeveti kIrtyate || shrIbhagavAnuvAcha\- anantashAstraM bahuveditavya\- malpashcha kAlo bahavashcha vighnAH | yatsArabhUtaM tadupAsitavyaM haMso yathA kShIramivAmbumishram.h || 1|| purANaM bhArataM vedashAstrANi vividhAni cha | putradArAdisaMsAro yogAbhyAsasya vighnakR^it.h || 2|| idaM j~nAnamidaM j~neyaM yaH sarvaM j~nAtumichChati | api varShasahasrAyuH shAstrAntaM nAdhigachChati || 3|| vij~neyo.akSharatanmAtraM jIvitaM chApi cha~nchalam.h | vihAya shAstrajAlAni yatsatyaM tadupAsyatAm.h || 4|| pR^ithivyAM yAni bhUtAni jihvopasthanimittikam.h | jihvopasthaparityAge pR^ithivyAM kiM prayojanam.h || 5|| tIrthAni toyapUrNAni devAnpAShANamR^inmayAn.h | yogino na prapadyante AtmadhyAnaparAyaNAH || 6|| agnirdevo dvijAtInAM munInAM hR^idi daivatam.h | pratimA svalpabuddhInAM sarvatra samadarshinAm.h || 7|| sarvatrAvasthitaM shAntaM na prapashyejjanArdanam.h | j~nAnachakShurvihInatvAdandhaH sUryamivoditam.h || 8|| yatra yatra mano yAti tatra tatra paraM padam.h | tatra tatra paraM brahma sarvatra samavasthitam.h || 9|| dR^ishyante dR^ishi rUpANi gaganaM bhAti nirmalam.h | ahamityakSharaM brahma paramaM viShNumavyayam.h || 10|| dR^ishyate chetkhagAkAraM khagAkAraM vichintayet.h | sakalaM niShkalaM sUkShmaM mokShadvAreNa nirgatam.h || 11|| apavargasya nirvANaM paramaM viShNumavyayam.h | sarvajyotirnirAkAraM sarvabhUtaguNAnvitam.h || 12|| sarvatra paramAtmAnaM ahamAtmA paramavyayam.h | ahaM brahmeti yaH sarvaM vijAnAti naraH sadA | hanyAtsvayamimAnkAmAnsarvAshI sarvavikrayI || 13|| nimiShaM nimiShArdhaM vA shItAshItanivAraNam.h | achalA keshave bhaktirvibhavaiH kiM prayojanam.h || 14|| bhikShAnnaM deharakShArthaM vastraM shItanivAraNam.h | ashmAnaM cha hiraNyaM cha shAkaM shAlyodanaM tathA || 15|| samAnaM chintayedyogI yadi chintyamapekShate | bhUtavastunyashochitvaM punarjanma na vidyate || 16|| Atmayogamavochadyo bhaktiyogashiromaNim.h | taM vande paramAnandaM nandanandanamIshvaram.h || iti uttaragItAyAM tR^itIyo.adhyAyaH || ## Encoded and proofread by Sunder Hattangadi sunderh at hotmail.com \medskip\hrule\obeylines \medskip {\rm Please send corrections to sanskrit@cheerful.com} {\rm Last updated \today} {\rm http://sanskritdocuments.org} \end{document}