%@@1 % File name : utathyagiitaa.itx %-------------------------------------------- % Text title : utathyagItA % Author : % Language : sanskrit % Subject : religion % Description/comments : % Transliterated by : Professor Tokunaga in Kyoto system(?) % Conversion : Converted to Itrans using JSmith/Sorin/Shree utilities % Proofread by : Sunder Hattangadi(sunderh at hotmail.com) % Latest update : 6/2/98 % Send corrections to : sanskrit@cheerful.com % % Special Instructions : i1h.hdr,ijag.inc,itrans.sty,multicol.sty,iarticle.sty % Transliteration scheme: ITRANS 5.1 % Site access : http://sanskritdocuments.org/ %----------------------------------------------------- % The text is to be used for personal studies and research only. % Any use for commercial purpose is prohibited as a 'gentleman's' agreement. %@@1 % % Please ignore the following commands upto #indian and others with \ mark, % which are needed for devanaagarii output and formatting. %-------------------------------------------------------- \documentstyle[11pt,multicol,itrans]{article} %\documentclass[11pt]{article} %\usepackage{multicol} #include=ijag.inc #endwordvowel=.h \portraitwide \parindent=100pt \let\usedvng=\Largedvng % for 1 column \pagenumbering{itrans} \def\engtitle#1{\hrule\medskip\centerline{\LARGE #1}} \def\itxtitle#1{\medskip\centerline{\LARGEdvng #1}\medskip\hrule} \def\endtitles{\medskip\obeyspaceslines} %% \begin{document} \engtitle{.. utathyagItA..}## \itxtitle{.. utathyagItA ..}##\endtitles ## adhyAyaH 91 yAna~NgirAH xatradharmAnutathyo brahma vittamaH . mAndhAtre yauvanAshvAya prItimAnabhyabhAShata .. 1.. sa yathAnushashAsainamutathyo brahma vittamaH . tatte sarvaM pravaxyAmi nikhilena yudhiShThira .. 2.. dharmAya rAjA bhavati na kAmakaraNAya tu . mAndhAtareva.n jAnIhi rAjA lokasya raxitA .. 3.. rAjA charati vai dharma.n devatvAyaiva gachChati . na cheddharma.n sa charati narakAyaiva gachChati .. 4.. dharme tiShThanti bhUtAni dharmo rAjani tiShThati . ta.n rAjA sAdhu yaH shAsti sa rAjA pR^ithivIpatiH .. 5.. rAjA paramadharmAtmA laxmIvAnpApa uchyate . devAshcha garhA.n gachChanti dharmo nAstIti chochyate .. 6.. adharme vartamAnAnAmarthasiddhiH pradR^ishyate . tadeva ma~Ngala.n sarvaM lokaH samanuvartate .. 7.. uchChidyate dharmavR^ittamadharmo vartate mahAn . bhayamAhurdivArAtra.n yadA pApo na vAryate .. 8.. na vedAnanuvartanti vratavanto dvijAtayaH . na yaGYA.nstanvate viprA yadA pApo na vAryate .. 9.. vadhyAnAmiva sarveShAM mano bhavati vihvalam . manuShyANAM mahArAja yadA pApo na vAryate .. 10.. ubhau lokAvabhiprexya rAjAnamR^iShayaH svayam . asR^ijansumahadbhUtamaya.n dharmo bhaviShyati .. 11.. yasmindharmo virAjeta ta.n rAjAnaM prachaxate . yasminvilIyate dharma.n taM devA veShala.n viduH .. 12.. vR^iSho hi bhagavAndharmo yastasya kurute hyalam . vR^iShala.n ta.n vidurdevAstasmAddharmaM na lopayet .. 13.. dharme vardhati vardhanti sarvabhUtAni sarvadA . tasminhrasati hIyante tasmAddharmaM pravardhayet .. 14.. dhanAtsravati dharmo hi dhAraNAdveti nishchayaH . akAryANAM manuShyendra sa sImAnta karaH smR^itaH .. 15.. prabhavArtha.n hi bhUtAnA.n dharmaH sR^iShTaH svayaM bhuvA . tasmAtpravardhayeddharmaM prajAnugraha kAraNAt .. 16.. tasmAddhi rAjashArdUla dharmaH shreShTha iti smR^itaH . sa rAjA yaH prajAH shAsti sAdhu kR^itpuruSharShabhaH .. 17.. kAmakrodhAvanAdR^itya dharmamevAnupAlayet . dharmaH shreyaH karatamo rAGYAM bharatasattama .. 18.. dharmasya brAhmaNA yonistasmAttAnpUjayetsadA . brAhmaNAnA.n cha mAndhAtaH kAmAnkuryAdamatsarI .. 19.. teShA.n hyakAma karaNAdrAGYaH sa~njAyate bhayam . mitrANi cha na vardhante tathAmitrI bhavantyapi .. 20.. brAhmaNAnvai tadAsUyAdyadA vairochano baliH . athAsmAchChrIrapAkrAmadyAsminnAsItpratApinI .. 21.. tatastasmAdapakramya sAgachChatpAkashAsanam . atha so.anvatapatpashchAchChriya.n dR^iShTvA purandare .. 22.. etatphalamasUyAyA abhimAnasya chAbhibho . tasmAdbudhyasva mAndhAtarmA tvA jahyAtpratApinI .. 23.. darpo nAma shriyaH putro jaGYe.adharmAditi shrutiH . tena devAsurA rAjannItAH subahusho vasham .. 24.. rAjarShayashcha bahavastasmAdbudhyasva pArthiva . rAjA bhavati ta.n jitvA dAsastena parAjitaH .. 25.. sa yathA darpasahitamadharmaM nAnusevate . tathA vartasva mAndhAtashchira.n chetsthAtumichChasi .. 26.. mattAtpramattAtpogaNDAdunmattAchcha visheShataH . tadabhyAsAdupAvartAdahitAnA.n cha sevanAt .. 27.. nigR^ihItAdamAtyAchcha strIbhyashchaiva visheShataH . parvatAdviShamAddurgAddhastino.ashvAtsarIsR^ipAt .. 28.. etebhyo nityayattaH syAnnakta~ncaryA.n cha varjayet . atyAya.n chAti mAnaM cha dambhaM krodhaM cha varjayet .. 29.. aviGYAtAsu cha strIShu klIbAsu svairiNIShu cha . parabhAryAsu kanyAsu nAcharenmaithunaM nR^ipaH .. 30.. kuleShu pAparaxA.nsi jAyante varNasa~NkarAt . apumA.nso.a~NgahInAshcha sthUlajihvA vichetasaH .. 31.. ete chAnye cha jAyante yadA rAjA pramAdyati . tasmAdrAGYA visheSheNa vartitavyaM prajAhite .. 32.. xatriyasya pramattasya doShaH sa~njAyate mahAn . adharmAH sampravartante prajA sa~NkarakArakAH .. 33.. ashIte vidyate shIta.n shIte shItaM na vidyate . avR^iShTirati vR^iShTishcha vyAdhishchAvishati prajAH .. 34.. naxatrANyupatiShThanti grahA ghorAstathApare . utpAtAshchAtra dR^ishyante bahavo rAjanAshanAH .. 35.. araxitAtmA yo rAjA prajAshchApi na raxati . prajAshcha tasya xIyante tAshcha so.anu vinashyati .. 36.. dvAvAdadAte hyekasya dvayosh cha bahavo.apare . kumAryaH sampralupyante tadAhurnR^ipa dUShaNam .. 37.. mamaitaditi naikasya manuShyeShvavatiShThate . tyaktvA dharma.n yadA rAjA pramAdamanutiShThati .. 38.. \medskip\hrule\medskip adhyAyaH 92 kAlavarShI cha parjanyo dharmachArI cha pArthivaH . sampadyadaiShA bhavati sA bibharti sukhaM prajAH .. 1.. yo na jAnAti nirhantu.n vastrANAM rajako malam . raktAni vA shodhayitu.n yathA nAsti tathaiva saH .. 2.. evameva dvijendrANA.n xatriyANA.n vishAm api . shUdrAshchaturNA.n varNAnAM nAnA karmasvavasthitAH .. 3.. karma shUdre kR^iShirvaishye daNDanItishcha rAjani . brahmacharya.n tapo mantrAH satyaM chApi dvijAtiShu .. 4.. teShA.n yaH xatriyo veda vastrANAmiva shodhanam . shIladoShAnvinirhantu.n sa pitA sa prajApatiH .. 5.. kR^ita.n tretA dvAparashcha kalishcha bharatarShabha . rAjavR^ittAni sarvANi rAjaiva yugamuchyate .. 6.. chAturvarNya.n tathA vedAshchAturAshramyameva cha . sarvaM pramuhyate hyetadyadA rAjA pramAdyati .. 7.. rAjaiva kartA bhUtAnA.n rAjaiva cha vinAshakaH . dharmAtmA yaH sa kartA syAdadharmAtmA vinAshakaH .. 8.. rAGYo bhAryAshcha putrAshcha bAndhavAH suhR^idastathA . sametya sarve shochanti yadA rAjA pramAdyati .. 9.. hastino.ashvAshcha gAvashchApyuShTrAshvatara gardabhAH . adharmavR^itte nR^ipatau sarve sIdanti pArthiva .. 10.. durbalArthaM bala.n sR^iShTa.n dhAtrA mAndhAtaruchyate . abala.n tanmahadbhUta.n yasminsarvaM pratiShThitam .. 11.. yachcha bhUta.n sa bhajate bhUtA ye cha tadanvayAH . adharmasthe hi nR^ipatau sarve sIdanti pArthiva .. 12.. durbalasya hi yachchaxurmunerAshIviShasya cha . aviShahya tamaM manye mA sma durbalamAsadaH .. 13.. durbalA.nstAta budhyethA nityamevAvimAnitAn . mA tvA.n durbalachaxUMShi pradaheyuH sa bAndhavam .. 14.. na hi durbaladagdhasya kule ki.n chitprarohati . AmUlaM nirdahatyeva mA sma durbalamAsadaH .. 15.. abala.n vai balAchChreyo yachchAti balavadbalam . balasyAbala dagdhasya na ki.n chidavashiShyate .. 16.. vimAnito hatotkruShTastrAtAra.n chenna vindati . amAnuSha kR^itastatra daNDo hanti narAdhipam .. 17.. mA sma tAta bale stheyA bAdhiShThA mApi durbalam . mA tvA durbalachaxUMShi dhaxyantyagnirivAshrayam .. 18.. yAni mithyAbhishastAnAM patantyashrUNi rodatAm . tAni putrAnpashUnghnanti teShAM mithyAbhishAsatAm .. 19.. yadi nAtmani putreShu na chetpautreShu naptR^iShu . na hi pApa.n kR^itaM karma sadyaH phalati gauriva .. 20.. yatrAbalo vadhyamAnastrAtAraM nAdhigachChati . mahAndaivakR^itastatra daNDaH patati dAruNaH .. 21.. yuktA yadA jAnapadA bhixante brAhmaNA iva . abhIxNaM bhixudoSheNa rAjAna.n ghnanti tAdR^ishAH .. 22.. rAGYo yadA janapade bahavo rAjapUruShAH . anayenopavartante tadrAGYaH kilbiShaM mahat .. 23.. yadA yuktA nayantyarthAnkAmAdarthavashena vA . kR^ipaNa.n yAchamAnAnA.n tadrAGYo vaishasaM mahat .. 24.. mahAvR^ixo jAyate vardhate cha ta.n chaiva bhUtAni samAshrayanti . yadA vR^ixashChidyate dahyate vA tadAshrayA aniketA bhavanti .. 25.. yadA rAShTre dharmamagrya.n charanti sa.nskAra.n vA rAjaguNaM bruvANAH . tairevAdharmashcharito dharmamohAt tUrNa.n jahyAtsukR^itaM duShkR^itaM cha .. 26.. yatra pApA jyAyamAnAsh charanti satA.n kalirvindati tatra rAGYaH . yadA rAjA shAsti narAnnashiShyAn na tadrAGYya vardhate bhUmipAla .. 27.. yashchAmAtyaM mAnayitvA yathArhaM mantre cha yuddhe cha nR^ipo niyuGYyAt . pravardhate tasya rAShTraM nR^ipasya bhu~Nkte mahI.n chApyakhilAM chirAya .. 28.. atrApi sukR^ita.n karma vAchaM chaiva subhAShitAm . samIxya pUjayanrAjA dharmaM prApnotyanuttamam .. 29.. sa.nvibhajya yadA bhu~Nkte na chAnyAnavamanyate . nihanti balina.n dR^ipta.n sa rAGYo dharma uchyate .. 30.. trAyate hi yadA sarva.n vAchA kAyena karmaNA . putrasyApi na mR^iShyechcha sa rAGYo dharma uchyate .. 31.. yadA shAraNikAnrAjA putra vatpariraxati . bhinatti na cha maryAdA.n sa rAGYo dharma uchyate .. 32.. yadApta daxiNairyaGYairyajate shraddhayAnvitaH . kAmadveShAvanAdR^itya sa rAGYo dharma uchyate .. 33.. kR^ipaNAnAtha vR^iddhAnA.n yadAshru vyapamArShTi vai . harSha.n sa~njanayannR^INAM sa rAGYo dharma uchyate .. 34.. vivardhayati mitrANi tathArIMshchApakarShati . sampUjayati sAdhUMshcha sa rAGYo dharma uchyate .. 35.. satyaM pAlayati prAptyA nityaM bhUmiM prayachChati . pUjayatyatithInbhR^ityAnsa rAGYo dharma uchyate .. 36.. nigrahAnugrahau chobhau yatra syAtAM pratiShThitau . asmi.Nlloke pare chaiva rAjA tatprApnute phalam .. 37.. yamo rAjA dhArmikANAM mAndhAtaH parameshvaraH . sa.nyachChanbhavati prANAnna sa.nyachCha.nstu pApakaH .. 38.. R^itvikpurohitAchAryAnsatkR^ityAnavamanya cha . yadA samyakpragR^ihNAti sa rAGYo dharma uchyate .. 39.. yamo yachChati bhUtAni sarvANyevAvisheShataH . tasya rAGYAnukartavya.n yantavyA vidhivatprajAH .. 40.. sahasrAxeNa rAjA hi sarva evopamIyate . sa pashyati hi ya.n dharma.n sa dharmaH puruSharShabha .. 41.. apramAdena shixethAH xamAM buddhi.n dhR^itiM matim . bhUtAnA.n sattvajiGYAsAM sAdhvasAdhu cha sarvadA .. 42.. sa~NgrahaH sarvabhUtAnA.n dAnaM cha madhurA cha vAk . paurajAnapadAshchaiva goptavyAH svA yathA prajAH .. 43.. na jAtvadaxo nR^ipatiH prajAH shaknoti raxitum . bharo hi sumahA.nstAta rAjyaM nAma suduShkaram .. 44.. taddaNDavinnR^ipaH prAGYaH shUraH shaknoti raxitum . na hi shakyamadaNDena klIbenAbuddhinApi vA .. 45.. abhirUpaiH kule jAtairdaxairbhaktairbahushrutaiH . sarvA buddhIH parIxethAstApasAshramiNAm api .. 46.. tatastva.n sarvabhUtAnA.n dharmaM vetsyasi vai param . svadeshe paradeshe vA na te dharmo vinashyati .. 47.. dharmashchArthashcha kAmash cha dharma evottaro bhavet . asmi.Nlloke pare chaiva dharmavitsukhamedhate .. 48.. tyajanti dArAnprANAMshcha manuShyAH pratipUjitAH . sa~Ngrahashchaiva bhUtAnA.n dAnaM cha madhurA cha vAk .. 49.. apramAdashcha shaucha.n cha tAta bhUtikaraM mahat . etebhyashchaiva mAndhAtaH satataM mA pramAdithAH .. 50.. apramatto bhavedrAjA ChidradarshI parAtmanoH . nAsya ChidraM paraH pashyechChidreShu paramanviyAt .. 51.. etadvR^itta.n vAsavasya yamasya varuNasya cha . rAjarShINA.n cha sarveShAM tattvamapyanupAlaya .. 52.. tatkuruShva mahArAja vR^itta.n rAjarShisevitam . AtiShTha divyaM panthAnamahnAya bharatarShabha .. 53.. dharmavR^itta.n hi rAjAnaM pretya cheha cha bhArata . devarShipitR^igandharvAH kIrtayantyamitaujasaH .. 54.. sa evamukto mAndhAtA tenotathyena bhArata . kR^itavAnavisha~NkastadekaH prApa cha medinIm .. 55.. bhavAnapi tathA samya~NmAndhAteva mahIpatiH . dharma.n kR^itvA mahI.n raxansvarge sthAnamavApsyasi .. 56.. .. iti utathyagItA samAptA .. ## Adhyaya numbers 91-92 in shAntiparva, Mahabharata critical edition (Bhandarkar Oriental Research Institute BORI). In Kinjavadekar's edition they are 90-91. Sunder Hattangadi sunderh at hotmail.com \medskip\hrule\obeylines \medskip {\rm Please send corrections to sanskrit@cheerful.com} {\rm Last updated \today} {\rm http://sanskritdocuments.org} \end{document}