\engtitle{.. mahaaraashhTra dharma ..}## \itxtitle{.. mahArAShTra dharma ..}##\endtitles ## lekhak##, ## praa##. ## raama shevaaLakara kaalanirNaya##, ## novheMbar 1995 ##' ##mahaaraaShTra dharma##' ## haa shabda kevhaa prachaaraata aalaa asaavaa aaNi to koNatyaa arthaane##? ## ##

## samarthaa.nnii haa shabda pratiShThit kelaa ase maanale jaate##. ## samarthaa.nchyaa vaaraMvaar ud.hdhR^it kelyaa jaaNyaaryaa ovyaa.nmadhye haa shabda aalaa aahe##. ## ##

## maraaThaa titukaa meLavaavaa .##
## mahaaraaShTra dharma vaaDhavaa . ##

## hii ovii raajakaaraN##, ## samaajakaaraNaapaasuun te saa.nskR^itik kShetraa.nparya.nta sarvatra vividha hetuu.nnii varachevar vaaparalii jaate##. ## tyaamuLe samarthaa.nshii hyaa shabdaa.nchaa saMba.ndha svaabhaavikapaNecha guMphalaa gelaa aahe##. ## samarthaa.nnaa tarii yaa shabdaachaa artha kaaya abhipret asaavaa##? ## muuLa raaShTradharmaapekShaa tyaache kaaya vegaLepaNa aahe##? ## mahaaraaShTra dharmaache svaruupa kaaya ##? ## va vaishiShTye koNatii##? ## deshaatiil itar pradeshaa.npekShaa mahaaraaShTraachaa va mahaaraaShTra sa.nskR^itiichaa vyavachchhed nemakaa kasaa karataa yeiila##? ## mahaaraaShTraajavaL ase kaaya aahe kii je deshaatiil itar praa.ntaa.njavaL naahii##?## ##

## yethe oghaanech sa.nyukta mahaaraaShTraachyaa aa.ndolan kaaLaatiil aachaarya atre yaa.nche ek svaabhimaanaput vidhaan kuNaalaahii aaThavel##. ##tyaa sa.ngharSha kaaLaatiil gardiichyaa sabhaa.nmadhye aachaarya haa vyavachchhed suuchit karaNyaasaaThii abhiniveshaane ase ud.hgaar kaaDhiit asat##, "##mahaaraaShTraalaa itihaas aahe##, ##itar praa.ntaa.nnaa phakta bhuugol aahe##".## ##

## itihaas va bhuugol yaa praathamik abhyaasakramaa.ntiil avibhaajya viShayaa.nvarachii hii lokapriya koTii aa.ndolanaachyaa paarshvabhuumiivar anvarthak va sphuurtidaayak Tharalii asalyaas naval naahii##. ##eravii tii puurNaarthaane patkaraNyaachii garaja naahii##. ##sarvach praa.ntaa.nnaa bhuugolaapramaaNe ekhaadaa itihaas asatoch##. ##raajya punarrachanemuLe kvachit bhuugol badalalaa tarii tyaa tyaa bhuumiishii tichaa itihaas lagaDalelaa asatoch##. ## paNa aa.ndolan kaaLaat lokaa.nmadhye sphuraN utpanna hoNyaasaaThii jevhaa ase aaveshapuurNa ud.hgaar kaaDhale jaataat tevhaa tyaalaa svataHchyaa hakkaasaaThii laDhaa deNaare sa.ndarbha abhipret asataat##. ## ##

## saatavaahanaa.npaasuun yaadavaa.nparya.nta aaNi yaadavaa.npaasuun shivaprabhuu.nparya.nta svataHche svata.ntra svaraajya sthaapan karaNyaache##, ## paraakramaachyaa saahyaane saamraajyavistaar karaNyaache##, ## tyaatiil prajelaa abhaya##, ## svaasthya va sarvaa.ngiiNa kalyaaNaachii hamii anubhavataa yeNyaache##, ## GYaan##, ## viGYaan##, ## shaastre##, ## kalaa yaa.nchyaa nikop vikaasaalaa protsaahan deNyaache##, ## janatechyaa svayaMbhuu abhikramashiilatelaa nirdhaasta vaava deNyaache anek sphuurtidaayak sa.ndarbha yaa itihaasaviShayak tejasvii ullekhaa.nmadhye daDalele asataat##. ## ashaa vividha va vipula abhimaanaaspad sa.ndarbhaachaa laabh sarvach raajyaa.nnaa tevaDhyaa pramaaNaat jhaalelaa asato ase mhaNataa yaavayaache naahii##. ## shevaTii vyapadesha praadhaanyaanech hot asato##. ##he lakShaat gheuunach aachaaryaa.nchyaa yaa ud.hgaaraa.nchaa vichaara karaavaa laagel##. ## aliikaDachyaa svaata.ntrya laDhyaatahii svaraajyaachyaa aakaa.nkShechaa ojasvii bhubhuHkaar aaNi tejasvii aaviShkaar pa.njaab##, ## ba.ngaal va mahaaraaShTra yaa pradeshaatach praamukhyaane jhaalaa hotaa##, ## hehii aapalyaalaa visarataa yeNaar naahii##. ## madhya yugaamadhye saarvabhaaratiiya sa.ntaa.nnaa preraNaa deNaarii shivashaktii mahaaraaShTraatach ghavaghaviitapaNe pragaT jhaalii hotii##. ## yaa saMpanna va sakas paarshvabhuumiimuLech ekhaadyaa saamaajik laDhyaache netrutva karaNaaryaa samartha saarasvatakaaraachyaa utsphuurta ud.hgaaraa.nnaa tej praapta hote##. ## ##

## saMpuurNa samartha vaaN^mayaatahii mahaaraaShTra dharma haa shabda don##- ##tiinadaach vaaparalaa gelelaa aahe##. ## mahaaraaShTradharma vaaDhavaa yaa aadeshaa agodar samarthaa.nche raajyapuruShaalaa kelele ##' ' ##mahaaraaShTra dharma uralaa aahe . tumhaa kaaraNe##' ' ## he aavaahanahii pragaTa jhaale hote##. ## sthaapan houu ghaatalelyaa##, ## tashaach prasthaapit ashaa svaraajyaakaDuun athavaa raajasattekaDuun samarthaa.nnaa koNatii apekShaa hotii tech yaa ullekhaatuun suuchit jhaale aahe##. ## tyaatuun samarthaa.nnaa abhipret asalelyaa arthaavar prakaash paDaNyaasaaThiihii agodarachyaa ullekhaa.nche sa.ndarbha upayogii Tharuu shakatiil##. ## ##

## samarthaa.npuurvii gurucharitraat yaa shabdaa.nchaa pahilaa ullekha aahe##. ## tasech i##. ## sa##. ## 1448 chyaa mahikaavatiichyaa bakhariimadhyehii##- ' ' ## deshaa.nmadhye bahuta yavan jaale##. ## kShatriyaa.nnii raajya abhimaan soDalaa##. ## shastre soDalii##. ## kR^iShi dharalii##. ## bahuta aachaarahiina jhaale##. ## gotra##, ## kulaguru##, ## kulasvaamiiN saa.ngataa visaruu laagale##. ## jaaNon deviine dharma maaraaShTra ##( ##mahaaraaShTra##) ## rakShaayaakaaraNe naayakoraavaas svapna dile##. ## haa jaatimeLaavaa karaavaa##. ## shriidevii aadyashakti jagadaMbikaa mahaaraaShTradharmarakShikaa tumhaas prasanna aso##. ' ' ## ##

## ase mahaaraaShTra dharma rakShaNaache prayojan spaShTa karaNyaat aale aahe##. ##yaach prayojanaache pratibiMba puDhe saptaprakaraNaatmak charitraatiil khudda shivaajii mahaaraajaa.nchyaa manogataat spaShTapaNe paDalyaache aaDhaLate##. ## ##

## ##' ' ##vaDilaa.nnii meLavile te khaauun raahaNe yogya naahii##. ## aapaNa hi.ndu##. ## dakShiN desh mle.nchhaa.nnii graasilaa##. ## deva##, ## braahmaN##, ## kShetre##, ## gaa_ii yaas bahuta piiDaa jhaalii##. ## dharma agadii buDaalaa##. ## tevhaa dharmarakShaNaartha praaNahii vechuun dharma rakShaavaa##. ' ' ## ##

## hech mahattva keshavaachaaryaa.nnii ##' ' ##vedashaastraachyaa shreShTha##, ## tasaach deshaachaar va kulaachaar##, ##sarva dharmaachaa jiiva muuLa mahaaraaShTra dharma##. ' ' ## yaa shabdaat mahikaavatiichyaa bakhariitach adhorekhit kele aahe##. ## yaatiil vedashaastraachaar sarvaa.nnaa samaanach asaNaar##. ## arthaat vedashaastra je pramaaNa maanataat tyaa.nnaa lokamaanya TiLakaa.nnii hi.nduu dharmaache lakShaN vivechan karataanaa vedapraamaaNya lakShaNaalaa agrakram dilaa aahe##. ## ##

## praamaaNya buddhirvedeShu . saadhanaanaamanekataa ##
## upaasyaanaamaniyamaH . etad.h dharmasya lakShaNam.h ##

## mahaaraaShTra dharmaache lakShaN vivechan karataanaa vedashaastraanuruup aacharaNaalaa agrakram dilaa jaat asel tar mahaaraaShTraat raahaNaaryaa va visheShataH hi.ndudharmiiyaa.nkaDe sa.nket kelaa jaato##. ## kulaachaar va deshaachaar bhinna bhinna saMbhavuu shakataat##. ## kulaachaaraa.nbaddal niShThaa tasech deshaachaaraachaa aagraha hii don lakShaNe visheSha lakShaNiiya aahet##. ## dharmasharaNataa va pradeshaachyaa pR^ithagaatmak va vaishiShTyapuurNa aachaaraache anusaraN ashii mahaaraaShTra dharmaachii keshavaachaaryaa.nchyaa mate tiin mahatvaachii lakShaNe niShpanna hotaat##. ## yaapaikii vedapraamaaNya va kuLadharmaache anusaraN yaa.nche adhik spaShTiikaraN deNyaachii aavashyakataa naahii##. ## deshaachaaraabaddal baakii vishadiikaraN aavashyak aahe##. ## ##

## mahaaraaShTra dharma raaShTradharmaapekShaa kaahii vegaLaa aahe kaaya yaa prashnaache uttar deshaachaaraachyaa vishadiikaraNaatuun miLuu shakel##. ## svataHchaa dharma##, ## bhaaShaa va pradeshaabaddalachaa svaabhimaan##, ## praadeshik puurvetihaasaache abhimaanapuut aakarShaN##, ## svataHche astitva prasthaapit karaNyaachaa aTTaahaas##, ## haa sarvaa.nchaa sa.nkoch karuu paahaNaaryaa sarvashaktimaan paristhitiichaa praaNapaNaane pratikaar karaNyaachii siddhataa##, ## anyaayaakaDe na vaakaNyaachaa nirdhaar va asmitevar hoNaaryaa sarva prakaaraachyaa aakramaNaa.nshii bedhaDak jhu.nja gheNyaachii anaavar urmii hii laDhaauu mahaaraaShTra##- ##maaNasaachii ThaLak vaishiShTye sahaj lakShaat yeNaarii aahet##. ## tyaabarobarach GYaanashaktiichyaa kevalapaNaavar gaaDh vishvaas##, ## GYaanopaasanaa tanmayetene karaNyaachii aavaD##, ##sR^iShTirachanechyaa muulaka.ndaache achuuk bhaan va tyaabaabatachii nirapavaad sharaNyataa##, ## paakha.nDa kha.nDaNaachaa akha.nDa aavesh##, ## tattvaniShThechaa aagraha hiihii vaishiShTye itihaasaane ghetalelyaa agniparikShaa.nmadhuun taavuun sulaakhuun nighaalii aahet##. ## baahuu.nmadhye anyaayaachaa pratikaar karaNyaachii shaktii##, ## me.nduumadhye kevaDhyaahii moThyaa aapattiilaa naamoharam karaNyaachii yuktii ni a.ntaHkaraNaat vishvaachyaa aadyatattvaabaddalachii bhaktii hii samarthaa.nnaa abhipret asalelii mahaaraaShTra dharmaachii trisuutrii aahe##. ## ##

## mahaaraaShTra dharma haa shabda samarthaa.nnii kaaTakasariine vaaparalaa asalaa tarii tyaat garbhit asalelaa haach aashaya vishad karaNyaasaaThii samarthaa.nchyaa samagra upadeshaachaa prapa.ncha aahe##. ## ##

## shaktiine miLatii raajye .##
## yuktiine kaarya hotase##
## shakti yukti jaye Thaayii .##
## tethe shriima.nta naa.ndatii .. ##

## GYaaneshvaraa.npaasuun tukaaraamaaparya.ntachyaa sa.ntaa.nnii pravaahit kelelyaa bhaktishrotaa.nchyaa sa.ngamatiirthaavar ubhe raahuun samartha shaktii##- ##yuktii samanvayaachaa sa.ndesha detaat##. ## tyaatuunach sphuraN miLuun deshaachaa na deshaachaa nakaashaa badalaviNaare va navaa itihaas ghaDaviNaare shriima.nta yogii taLapat raahataat##.## ##